51Te minologia | 2023 | 30
doi.o g/10.35321/ e m30-3
Mode nisa ion o Te minology Teaching
Mé odos em Es udos In e disciplina es
de T adução e In e p e ação
Te minologijos mokymo me odų mode niza imas
a pdalykinėse e imo aš u i žodžiu s udijose
MILENA SAZDOVSKA PIGULOVSKA
Ss. (em inglês) Uni e sidade Cy il e Me ódio, […]Blaze Koneski[…] Faculdade
de Filologia ORCID id: h ps://o cid.o g/0000-0001-9227-4815
Resumo das conclusões
O Depa amen o de T adução e In e p e ação em Skopje, na Macedônia do No e, o e ece
es udos de g aduação onde são desen ol idas compe ências-cha e pa a adu o es e
in é p e es. Além das compe ências de adução e in e p e ação, os es udan es
also de elop cul u al compe ence, hema ic and domain-speci ic knowledge, dig-
adqui em compe ências i alianas e compe ências "so " gené icas. O conhecimen o da
e minologia desempenha um papel undamen al na o mação de adu o es e in é p e es.
Assim, a e minologia é ensinada como um cu so sepa ado em á ios domínios di e en es
no ní el de g aduação. Es e a igo examina a ques ão de pesquisa sob e a e icácia da
abo dagem de ensino de e minologia aplicada no depa amen o do au o pa a a
and skills de elopmen in s uden s’ opinion. Fo ha pu pose, a esea ch p ojec
ap endizagem de e minologia. Foi implemen ado in i ulado "Mode nização dos Mé odos de
Ensino de Te minologia em Es udos In e disciplina es de T adução e In e p e ação" em
janei o de 2020 - se emb o de 2021, que en ol eu p o esso es em se e cu sos
e minológicos. Es e documen o o nece uma isão ge al das ac i idades do p ojec o e
dos esul ados ele an es pa a o ensino e a ap endizagem de e minologia o ien ada pa a
he mo e, he aim o his pape is o p esen he esul s o a su ey esea ch on
a adução e a in e p e ação. A e icácia da abo dagem de ensino de e minologia ado ada
no depa amen o do au o , com o objec i o de con ibui pa a a melho ia do p oje o de
ensino de e minologia pa a a educação em adução e in e p e ação. PALAVAS-CHAPEL:
e minologia o ien ada pa a a adução, concepção de cu sos de e minologia,
compe ência e minológica, ensino de e minologia, adução e in e p e ação.
52 Mode nisa ion o Te minology Teaching Me hods
in In e disciplina y T ansla ion and In e p e ing S udies
Milena Sazdo ska
Pigulo ska
ANOTACIJA No e da Macedônia, Skopje san os Ki ilo e Me odijaus uni e si á io
Ve imo cul u ū inė compe ência, acquen aija eminių i konk ečios s i ies žinių,
aš u i žodžiu ka ed oje, siūlomos bakalau o s udijos, ku ių ikslas – ugdy i pa-
g indines e ėjų aš u i žodžiu kompe encijas. Be šių kompe encijų, ugdoma i
skai meninių įgūdžių i bend ųjų minkš įgūdžių. Rengian e ėjus aš u i žodžiu,
s a bią eikšmę u i e minologijos žinios, odėl e minologija dės oma kaip a ski as
kelių ski ingų s ičių ku sas bakalau o s udijose. a igo Šiame nag inėjamas
i iamasis klausimas, a , s uden ų nuomone, Skopjės š en ųjų Ki ilo i Me odijaus
uni e si e o Ve imo aš u i žodžiu ka ed oje aikomas e minologijos dės ymo
me odas y a eiksmingas mokan is e mi ugs mėnėjo. oi įgy endinamas mokslinių
y imų p ojek as Te minologijos me odų mokymo mode niza imas a pdalykinėse
nologijos i ugdan e minologijos įgūdžius. Tuo ikslu 2020 m. sausio – 2021 m.
e imo dė u i žodijose, daly a o ku s sep ynių e minologijos ašs y ojai. Šiame
s aipsnyje apž elgiama p ojek o eikla i ezul a ai, s a būs į e imą aš u i
e imą žodžiu o ien uo am e minologijos mokymui i mokymuisi. Es e obje i o
p ika ed oje aikomo e minologijos dės ymo me odo eiksmingumo y imo
ezul a ai, aip siekian p isidė i p ie e imo aš u i žodžiu mokymui ski o
s a y i Skopjės š en ųjų Ki ilo i Me odijaus uni e si e o Ve imo aš u i žodžiu
e minologijos dės ymo obulinimo.
ESMINIAI ŽODŽIAI: į e imą o ien uo a e minologija, e minologijos ku sų engimas,
e minologinė kompe encija, e minologijos mokymas, e imas aš u i žodžiu.
1. INTRODUCTION
A e minologia é hoje em dia um cu so acadêmico sepa ado em inúme as
uni e sidades em odo o mundo. A e minologia em na u eza in e disciplina
de ido à sua es ei a elação com ou as disciplinas, como adução (Cab é
2010; Thelen 2015; Fische 2020; Fó is 2022), ciência e ecnologia da in o mação
(Bowke , Ma shman 2012; Ji, Oakes 2019; Hadley e al. 2022; Ro hwell e al. 2023)
e c. No passado, di e en es au o es e p o esso es de e minologia aplica am
abo dagens di e sas e mui as ezes imp o isadas no ensino de e minologia e,
po an o, ela a am á ios desa ios nes e campo. Mon e o Ma ínez e Fabe
es a am en e os p imei os a iden i ica uma escassez de bibliog a ia sob e a
melho manei a de ensina e minologia, o que mui as ezes esul ou em
p o esso es aplicando modelos de ensino de e minologia que eles
pessoalmen e obse a am ou expe imen a am du an e sua ca ei a acadêmica (Mon e o Ma ínez, Fabe 2009: 91). Mesmo hoje em dia, es e
p oblem s ill pe sis s a ce ain uni e si ies.
53Te minologija | 2023 | 30
O conhecimen o da e minologia desempenha um papel-cha e na o mação de
adu o es (Kau z 2000: 20; Kelly 2005: 26; Cab é 2010: 358; Mon e o Ma ínez,
Fabe 2019: 1; Fische 2020: 65) e in é p e es (Kalina Ding 2002: 126; 2013: 2).
Kal enböck e Mehlmaue -La che (2005) en a izam que o domínio da
e minologia de e in eg a as necessidades e p e e ências da pe spec i a
dos alunos e dos p o esso es sob e o que e como ensina . Pa ece que
encon a o modelo de ensino de e minologia ce o ainda pode se um
desa io, uma ez que não exis e uma solução uni e sal. Além disso, os desa ios
do ensino de e minologia hoje em dia pa ecem e olui em o no da
modi icação dos cu ículos pa a acompanha os papéis que os adu o es e
in é p e es assumi am no me cado de adução e in e p e ação em
cons an e mudança (Sazdo ska Pigulo ska, Popo ska 2021: 58) e em o no da
aquisição de uma compe ência e minológica na e a digi al (Fische 2020; Li
2023: 760). Is o coloca em pe spec i a a necessidade de uma ea aliação dos
mé odos de ensino da e minologia com o objec i o de uma maio ino ação e
de in eg a no os mé odos que a e em a e icácia da ap endizagem.
O objec i o des e a igo é ap esen a a me odologia e os esul ados de um
p ojec o de in es igação nacional pa a a mode nização dos mé odos de ensino
da e minologia nos es udos de adução e in e p e ação de licencia u a, que
oi implemen ado na ins i uição do au o . Es e a igo ap esen a ambém os
esul ados de uma pesquisa ealizada en e es udan es a im de de e mina a
e icácia da abo dagem de ensino de e minologia. A e minologia é um dos pila es
dos es udos in e disciplina es de adução e in e p e ação. A compe ência
e minológica na adução e e e-se à capacidade do adu o de acessa o
conhecimen o ep esen ado po e mos, bem como de encon a a melho
co espondência pa a o concei o especializado na língua-al o (Mon e o
Ma ínez, Fabe 2019: 4). Mon e o Ma ínez e Fabe (2009: 92) ap esen am uma
p opos a pa a a aquisição de compe ência e minológica pa a a o mação de
adu o es. A compe ência e minológica é indispensá el pa a o
desen ol imen o da compe ência ge al de adução (Fabe 2004: 479) e de
in e p e ação (S oll 2009: 67) e de e es a no cen o dos p og amas de
o mação em e minologia.
No que diz espei o aos p og amas de o mação de adu o es, Cab é coloca o
oco na e minologia o ien ada pa a a adução como uma o ien ação que pe mi e
54 Mode nização dos mé odos de ensino da e minologia
in In e disciplina y T ansla ion and In e p e ing S udies
Milena Sazdo ska
Pigulo ska
aos es udan es adqui i os conhecimen os e as es a égias necessá ias pa a
lida com e mos especializados de o ma adequada e ápida numa a iedade de
ex os (Cab é, 1999: 13). Thelen discu e dois ipos de o ien ações e minológicas,
ou seja, e minologia o ien ada pa a a eo ia e e minologia o ien ada pa a a
adução, enquan o a e minologia o ien ada pa a a adução a ua como um "mediado " en e a e minologia o ien ada pa a a eo ia e a adução.
(Thelen 2015: 348[…]349). A Comissão conside a que a medida cons i ui uma sub enção es a al na aceção do a igo 107.o, n.o 1, do TFUE.
A abo dagem o ien ada pa a a adução é es udada po Fische , que en a iza
que a eo ia da e minologia pode con ibui pa a os es udos de adução
(Fische 2022: 8). De aco do com W igh e W igh (1993), a e minologia
o ien ada pa a a adução de e inclui a i idades que cob em di e en es
aspec os da e minologia: ges ão do conhecimen o, planeamen o linguís ico,
ecu sos e minológicos e ep esen ação de sis emas de concei os.
Aus e müehl en a iza a necessidade de uma abo dagem holís ica
( eo icamen e undamen ada, o ien ada a p oje os e colabo a i a) pa a o
ensino de e minologia e ges ão de e minologia den o dos p og amas de
o mação de adu o es (Aus e müehl 2012: 3). O abalho e minológico
o ien ado pa a a adução (TOT) de e pe mi i aos adu o es egis a ,
sis ema iza e u iliza de o ma consis en e a e minologia mul ilingue
(Fabe , León A aúz 2021: 590). O abalho e minológico o ien ado pa a o in é p e e (IOT) implica a p epa ação e minológica pa a a in e p e ação de a e as a a és de e amen as e
so wa e applica ions (S oll 2009: 67) and s a egies o dealing wi h speci-
alis e ms (Hebens ei , Soukup-Un e wege 2011: 308).
O Depa amen o de T adução e In e p e ação de Skopje o e ece se e cu sos
de e minologia a ní el de g aduação, que são minis ados em macedônio,
inglês, alemão e ancês. Os es udan es começam com o cu so in odu ó io
"P epa ação pa a adução e in e p e ação", seguido po cu sos
especializados de e minologia em "Di ei o", "Es udos Polí icos", "Economia",
"Medicina", "Te minologia das TIC" e "Comunicação Diplomá ica". Em alguns
desses cu sos, no en an o, a e minologia não é ensinada usando uma
abo dagem o almen e cen ada no aluno em elemen os-cha e que compõem o
p oje o do cu so de e minologia, como a me odologia de ensino, os mé odos de
a aliação e a é mesmo as habilidades adqui idas, acompanhadas pelo
esquecimen o da opinião do aluno sob e a e icácia de ap endizagem das
écnicas aplicadas. Po conseguin e, pe cebeu-se a necessidade de e e e
mode niza a concepção dos cu sos de e minologia e de aze es o ços
iniciais pa a uma maio consolidação a ní el das aculdades e, possi elmen e, a
ní el das uni e sidades.
55Te minologia | 2023 | 30 ní el nacional. Is o se iu de mo i ação pa a p opo um
p ojec o de in es igação ao comi é uni e si á io nacional de in es igação com
o objec i o de de ini uma me odologia sis emá ica de ensino de e minologia e
de p opo écnicas ino ado as em cu sos de e minologia o ien ados pa a a
adução e a in e p e ação. A al a de p incípios pedagógicos e me odológicos
no ensino da adução no passado a e ou o s a us da adução como disciplina
acadêmica (Colina 2003). Assim, é azoá el assumi o mesmo sob e o ensino de
e minologia se os p incipais p incípios me odológicos não o em os obje i os
do sis ema, os con eúdos, o modo de ensino e as ca ac e ís icas ecnológicas
ically de ined. A ansla ion-o ien ed e minological compe ence can be
de eloped when e minology cou ses in eg a e ca e ully selec ed eaching
habili adas na e a digi al, ou seja, na e a da in eligência a i icial (Li 2023: 760). 3.
Obje i os e Mé odos. Pon os C í icos
Ensino de e minologia
Os elemen os-cha e do p oje o de ensino de e minologia nos es udos de
adução incluem: obje i os do cu so, con eúdo, me odologia de ensino e
a aliação (Mon e o Ma ínez, Fabe 2009: 2; Alcina 2011: 4). Inicialmen e,
p esumiu-se que a e icácia do ensino e da ap endizagem de e minologia es á
in imamen e elacionada com a in eg ação de uma abo dagem holís ica
cen ada no ap endiz, que inclui os p incipais elemen os educacionais. Es e
modelo oi u ilizado como base pa a a implemen ação do p ojec o de
in es igação acima mencionado. A im de analisa a si uação dos cu sos de
e minologia de g aduação, o au o ealizou uma análise inicial pa a es abelece
os pon os c í icos do ensino de e minologia que p ecisam de melho ia.
Es e a igo ap esen a a abo dagem ado ada no depa amen o do au o pa a
supe a os desa ios a a és da c iação de um ambien e melho ado cen ado no
ap endiz, conduzindo a um ensino e ap endizagem e icien es (on-line) de
e minologia nos es udos de adução e in e p e ação, udo com o obje i o
inal de p epa a os alunos pa a unciona de o ma e icien e no u u o
con ex o p o issional. A im de analisa o sucesso da implemen ação do
p ojec o, o au o ealizou um inqué i o com ques ioná io cen ado nos alunos.
3.1 Pano ama ge al do p ojec o
O p ojec o de in es igação nacional "Mode nização do Ensino de Te minologia"
Me hods a In e disciplina y T ansla ion and In e p e ing S udies” was
implemen ed a he au ho ’s depa men in Janua y 2020–Sep embe 2021,
56 Mode nização dos mé odos de ensino da e minologia
in In e disciplina y T ansla ion and In e p e ing S udies
Milena Sazdo ska
Pigulo ska
com um p o esso i ula , dois p o esso es associados e um p o esso
sênio como memb os do p oje o. O objec i o do p ojec o e a melho a odos os elemen os da
he e minology cou ses design and o examine s uden s’ opinion on he
e ec i eness o he applied app oach in e minology lea ning h ough a
ques ionnai e.
A p imei a componen e do p ojec o en ol eu a ea aliação dos qua o
elemen os-cha e da concepção dos cu sos de e minologia. Ao in eg a uma
abo dagem cen ada no aluno em odos os elemen os-cha e, c ia-se um
ambien e que p omo e a au onomia do aluno, o que em um e ei o posi i o na
mo i ação dos alunos (Ho á h 2007: 113; Huszá né P ikle 2020: 104). O segundo
componen e do p oje o en ol eu o uso ap imo ado da ecnologia com
applica ions o e minology managemen , which p o ed pa icula ly ne-
e amen as de so wa e e cessá io du an e a educação on-line de ido à
pandemia de Co id-19: os alunos não podiam assis i isicamen e ao labo a ó io
digi al e i e am que depende da ecnologia pa a abalha em p oje os de
e minologia colabo a i a de suas casas. A ecnologia pe mi iu que o
labo a ó io de in o má ica do depa amen o se o nasse um labo a ó io digi al onde os es udan es ambém desen ol e am uma compe ência ecnológica e que e a
he basis o c ea ing a echnically equipped dis ance lea ning cen e.
3.2 Resul ados do p ojec o
3.2.1. P og amas e objec i os e is os dos cu sos de e minologia
Em e ospec o, no início dos cu sos de e minologia no depa amen o do
au o , os mé odos de ensino nem semp e con ibuí am pa a o
desen ol imen o de uma compe ência e minológica, mas apenas pa a o
glossa ies. A e minological sub-compe ence does no e e o he acqui-
desen ol imen o da posição e minológica das lis as de e mos, mas pa a a
capacidade do adu o de adqui i o conhecimen o ep esen ado po esses
e mos (Mon e o Ma ínez, Fabe 2009: 92). Uma a e a-cha e do ensino de
e minologia o ien ado pa a a adução e a in e p e ação de e se en ol e
os alunos na ap endizagem baseada em p oblemas a a és de a i idades de
nological p oblems, hus acqui ing skills necessa y o a u u e p o ession
in ansla ion and in e p e ing. As Johnson and Johnson (2018: 1) explain,
he ole o ins uc o s is e ol ing om p esen e o in o ma ion o he
esolução de p oblemas em que os alunos esol em p oblemas exis en es na
ida eal.
57Te minologija | 2023 | 30
Table 1. Compa ison o objec i es a eache -cen ed and lea ne -cen ed e minology cou ses
(Fon e: Sazdo ska Pigulo ska, Popo ska 2021: 15) (Fon e: Sazdo ska Pigulo ska, Popo ska 2021: 15) (Fon e: Sazdo ska Pigulo ska, Popo ska 2021: 15) (Fon e: Sazdo ska Pigulo ska) (Fon e: Sazdo ska Pigulo ska) (Fon e: Sazdo ska Pigulo ska) (Fon e: Sazdo ska Pigulo ska) (Fon e: Sazdo ska Pigulo ska) (Fon e: Sazdo ska Pigulo ska) (Fon e: Sazdo ska Pigulo ska) (Fon e: Sazdo ska Pigulo ska) (Fon e: Popo ska) (Fon e: Saz) (Fon e: Sazdo ska) (Fon e: Saz) (Fon e: Saz) (Fon e: Saz) (Fon e: Saz) (Fon e: Saz)
Desen ol imen o
Glossá ios
e minológico Desen ol imen o e minológico
COMPETENÇA PARA Es udan es de
T adução e In e p e ação
Di e en es abo dagens da e minologia
abalho e minológico do ensino e do
Abo dagens coo denadas do ensino e do
abalho e minológico
Fo e con iança na e minologia p á ica Equilíb io en e eo ia e p á ica de
e minology
A i idade de colabo ação
Pesquisa e minológica indi idual Ap endizagem baseada em p oblemas e
ap endizagem baseada em p ojec os
U ilização opcional da ecnologia U ilização ap imo ada da ecnologia O quad o
1 ap esen a di e en es aspec os do p ocesso de ensino de e minologia,
ha we e imp o ed. The p e iously non-sys ema ic eaching app oaches
esul ando em imp o isação com écnicas de ensino, g andes lacunas en e
os cu ículos dos cu sos de e minologia, como a omissão de
habilidades-cha e como a mine ação de e minologia ou habilidades digi ais,
e c. A ap endizagem coope a i a nos cu sos de e minologia aumen ou a
esponsabilidade dos alunos pela sua p óp ia ap endizagem, a au o-ges ão, a
pe a i e lea ning includes ac i e lea ning p ocedu es, such as p oblem-ba-
au o-o ganização, a au ocon iança e a mo i ação. Ap endizagem coosed,
ap endizagem em equipe, ap endizagem colabo a i a, ap endizagem assis ida po pa es, e c. (Johnson, Johnson 2018: 1).
3.2.2. Me odologia de ensino-ap endizagem e isada As ac i idades ela i as à
p imei a componen e do p ojec o con inua am com a e isão da me odologia
de ensino-ap endizagem. Mon e o Ma ínez e Fabe (2009) suge em um modelo
de ensino de e minologia que p omo a a au onomia do aluno: ou seja, o
sucesso no p ocesso de ensino-ap endizagem de e minologia é possí el
quando o aluno não é apenas um ecep o passi o do conhecimen o ensinado
pelo p o esso , mas se o na um aluno a i o que p ocu a in o mações e se
en ol e na assimilação a i a de in o mações, o que con ibui pa a uma
ap endizagem signi ica i a.
58 Mode nização dos mé odos de ensino da e minologia
in In e disciplina y T ansla ion and In e p e ing S udies
Milena Sazdo ska
Pigulo ska
Quad o 2. Compa ação da me odologia de ensino-ap endizagem an es e depois do
p oje o (Fon e: Sazdo ska Pigulo ska, Popo ska 2021: 16)
Cen ado no
O p o esso é a p incipal
De in o mações
p o esso : Cen ado no aluno:
on e de assimilação a i a
de in o mações
Ap endizagem a a és da ansmissão Ap endizagem a a és da
descobe a e da explo ação au oguiada
Conhecimen o a cu o p azo da e minologia Reaplicação do conhecimen o a
no as si uações no u u o
Ta e as e ac i idades que p omo em a
au onomia de memo ização dos alunos
Expe iência pessoal do p o esso Compa ilha expe iências sob e as melho es
p á icas a a és de um wo kshop em linha sob e écnicas de ensino de
e minologia pa a es udos de T&I Uma abo dagem o ien ada pa a o ap endiz
p ecisa se aplicada de o ma holís ica, o que signi ica em odos os
aspec os-cha e: do p og ama e dos obje i os do cu so à me odologia e à
a aliação do ap endiz. Os exe cícios adicionais de ensino de e minologia
esul am na ecepção passi a de conhecimen os ans e idos pelo p o esso e
na ap endizagem mecânica e epe i i a da e minologia, adqui indo assim
conhecimen os e minológicos de cu o p azo que não podem se eu ilizados
em no as a e as ou si uações no u u o e que não p epa am os alunos a lida
com p oblemas e minológicos de o ma au ônoma.
3.2.3. Au onomia do aluno nos cu sos de e minologia
O concei o de au onomia do aluno é undamen al pa a a educação em adução e
in e p e ação (Fang, Mo is 2021; Bolaños-Medina, Núñez 2022). A au onomia do
ap endiz implica a capacidade de assumi a esponsabilidade pela p óp ia
ap endizagem e de assumi a esponsabilidade po odos os aspec os des a
ap endizagem (Holec 1981: 3). Uma das p incipais a e as dos p o esso es de
e minologia de e se enco aja os alunos a pa icipa em a i amen e na
ap endizagem a a és de uma a iedade de écnicas, uma ez que o
conhecimen o adqui ido de al o ma não é acilmen e esquecido uma ez
e minado o cu so de e minologia, mas pode se eu ilizado em ou as
a e as ou cu sos, cons uindo assim a e enção de conhecimen os a longo
p azo. Po conseguin e, um dos objec i os do p ojec o e a mo i a os es udan es a pa icipa em ac i amen e no p ocesso de ap endizagem de e minologia, e i ando assim a ap endizagem epe i i a de e minologia.
59Te minologia | 2023 | 30
A Figu a 1 mos a que a au onomia do aluno melho a a ap endizagem de
e iciency, s uden mo i a ion, sel -o ganisa ion, sel -con idence, in e ac-
ion and exchange o knowledge, and use o esou ces o au onomous
e minologia, a in es igação e minológica e a ap endizagem.
3.2.4. Mé odos ino ado es de ap endizagem de e minologia pa a es udan es de
adução e in e p e ação A im de desen ol e a i idades mais ino ado as que
p omo am a au onomia do aluno, os memb os da equipa do p ojec o
o ganiza am o wo kshop online "Mé odos de ensino de e minologia pa a a
educação em adução e/ou in e p e ação" ealizado em Junho de 2021 e ao qual
pa icipa am quinze p o esso es e p o esso es do depa amen o do au o ,
de ou as aculdades, de ou as aculdades de uni e sidades es a ais e
p i adas e do Cen o Lexicog á ico da Macedónia. O objec i o do wo kshop e a
e le i conjun amen e sob e as p á icas de ensino de e minologia mais
e icien es e as ac i idades em sala de aula ou on-line que, com base na sua
expe iência, aumen am an o a au onomia como a mo i ação dos alunos. Os
pa icipan es compa ilha am os mé odos de ap endizagem e minológica
mais e icazes da sua p á ica: ap endizagem baseada em p oblemas, p oje os
colabo a i os, ap endizagem simulada baseada em p oje os, es ágios (p á ica
ins i ucional), discussão em classe de ma e iais de lei u a, e c., que
p epa a am os alunos pa a esol e de o ma au ônoma ques ões
e minológicas e eu iliza esse conhecimen o em ou as a e as e cu sos. Além disso, odos os pa icipan es no seminá io exp essa am:
Ap endizagem
e ec i eness
( e en ion o
conhecimen o
a a és da
eu ilização da
e minologia ap endida
O ien ação dos
p o esso es
sob e os
ecu sos pa a a
ap endizagem
au ônoma e
eedback em a i idades baseadas em p oblemas
A i idade em ez
de pales a,
colabo ação e
in e câmbio de
conhecimen os
com colegas
Aumen o da
mo i ação, da
au ocon iança e da
au o-o ganização dos alunos
Figu a 1. Bene ícios pe cebidos da au onomia do aluno em cu sos de
e minologia (Fon e: Sazdo ska Pigulo ska, Popo ska 2021: 91)
66 Mode nização dos mé odos de ensino da e minologia
in In e disciplina y T ansla ion and In e p e ing S udies
Milena Sazdo ska
Pigulo ska
Es udos, que o necem as seguin es ecomendações-cha e sob e como
melho a o ensino a ual de e minologia em es udos de adução e
in e p e ação em aculdades da Macedônia do No e (Sazdo ska Pigulo ska, Popo ska
2021: 91–93):
ga an i um núme o su icien e de ho as semes ais pa a odos os
cu sos de e minologia;
em e mos me odológicos, aplica o modelo de ap endizagem a a és da
descobe a, a abo dagem comunica i a a a és da in es igação ac i a e
ac i idades que p omo am a au onomia dos alunos e aumen em a mo i ação; […]
p epa a os es udan es pa a esol e de o ma independen e ques ões
e minológicas; aplica ecu sos e minológicos em linha con empo âneos,
e amen as de so wa e e minológico e ecnologia colabo a i a; aplica a
a aliação o ma i a em odos os cu sos de e minologia. Po úl imo, pode
conclui -se que o p incipal objec i o dos cu sos de e minologia o ien ados
pa a a adução e a in e p e ação é o ma e p epa a os es udan es a
unciona de o ma e icien e num con ex o p o issional e a eu iliza os
conhecimen os e minológicos adqui idos e as p á icas ap endidas, que
eó icas que p á icas, nou as a e as e cu sos e ambém na sua u u a
p o issão. Is o pode se e e i amen e conseguido a a és da aplicação de uma
abo dagem baseada na p o issão e cen ada no ap endiz (No d, 1991), que de e
o na -se pa e in eg an e da pedagogia da adução e da in e p e ação
cen ada no ap endiz. Po úl imo, o objec i o inal é enco aja os es udan es a
con inua a u iliza as p á icas e os so wa es elacionados com a e minologia
sional ca ee s, only imp o ing hem wi h u u e wo k. T ansla ion- and
in e p e ing-o ien ed e minology eaching equi es mo e a en ion and
adqui idos, ou seja, as e amen as ao longo dos seus es udos e es udos
p o esempí icos, onde os esul ados iniciais de es udos como es e possam se
mais e mais cuidadosamen e es ados e elabo ados. Os esul ados
ap esen ados nes e a igo o e ecem o ien ações pa a ou os educado es e o mado es que se depa am com dilemas semelhan es no ensino de e minologia.
67Te minologia | 2023 | 30
ANNEX 1
Lea ne - ocused Ques ionnai e
1. Quais cu sos de e minologia equen ou a é ago a? (Di ei o,
Polí ica, Economia, Medicina, TIC ou Comunicação Diplomá ica)?
2. Did you egula ly a end hose classes?
a. Yes
b. No
c. Ocasionalmen e
3. Conside a que os exe cícios e ac i idades aplicados nos cu sos de
e minologia que equen ou são e icazes pa a a ap endizagem de e minologia?
(Po sinal) Sim,
uma. Não c. Só às
ezes
Explain why: __________________________________________________
4. P e e e a au onomia do aluno ou a con iança do p o esso ao ap ende uma no a
e minologia? Os es udan es de em assumi um papel ac i o na ap endizagem de
e minologia? (Você não pode escolhe ambos, pois são comple amen e opos os
po na u eza) a. Eu p e i o a au onomia do aluno b. Eu p e i o a con iança do
p o esso
Explain why: __________________________________________________
5. Conside a que pode esol e de o ma independen e ques ões
e minológicas em di e en es domínios (po exemplo, di ei o, economia, medicina, in o má ica, e c.)?
(Po sinal) Sim,
po a o . Não c.
Só às ezes
Explain why: __________________________________________________
6. Es á sa is ei o com o p og esso pessoal que ealizou na ap endizagem de
e minologia nos cu sos de e minologia que equen ou? (Tenha em men e
que não se pode o na um especialis a num domínio especí ico depois de
apenas 10 aulas) a. Sim, po a o . Não, a. Sim, po a o . Não. C. Não enho a
ce eza.
Explain why: __________________________________________________
7. Did you imp o e you digi al skills a any o he e minology cou ses you
ha e a ended so a ?
(Po sinal) - Sim, senho .
68 Mode nização dos mé odos de ensino da e minologia b. c. As compe ências
in In e disciplina y T ansla ion and In e p e ing S udies
Milena Sazdo ska
Pigulo ska
digi ais não são impo an es pa a a ges ão da e minologia 8. Você acha que
pode ap ende e minologia de o ma e icaz quando as aulas são ealizadas
on-line?
Explain why: __________________________________________________
9. P e e e uma a aliação suma i a (exame inal no inal do cu so de
e minologia) ou uma a aliação o ma i a ( es es semanais du an e odo o
cu so de e minologia)?
a. P e i o a a aliação suma i a b. P e i o a a aliação o ma i a 10. Conside a
que é impo an e que os es udan es exp essem a sua opinião sob e a e icácia
Explain why: __________________________________________________
dos exe cícios e ac i idades de ensino de e minologia aplicados pelo p o esso
em di e en es cu sos de e minologia?
(Po
sinal) Sim, po a o . Não, não.
Explain why: __________________________________________________
11. Enquan o equen a um cu so de e minologia, em qual das seguin es
a i idades es a ia dispos o a pa icipa pa a ap ende mais e icazmen e a
e minologia num domínio especí ico (pode escolhe mais de uma espos a
aqui): a. es ágio numa ins i uição, o ganização, emp esa, e c. b. esolução de
p oblemas indi iduais (o aluno ecebe a a e a de o nece indi idualmen e
uma explicação ou encon a uma solução pa a um dilema e minológico eal
especí ico) c. in es igação colabo a i a de e minologia o a de aula com
colegas d. abalho em equipa, po exemplo, ap endizagem baseada em
p oje os simulados e.
. seminá io de adução com es udan es, p o esso es e adu o es p o issionais
12. How can e minology cou ses be imp o ed? Wha would you change so
ha e minology lea ning can become mo e e ec i e o s uden s?
69Te minologia | 2023 | 30
REFERENCES
Alcina Ampa o (ed.) 2011: Teaching and Lea ning Te minology: New S a egies and Me hods, ed. A. Alcina,
Ams e dam/Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 1–35.
Aus e müehl F ank 2012: Using concep mapping and he web as co pus o de elop e minological
compe ence among ansla o s and in e p e e s. – T ansla ion Spaces 1, 54–80.
Bolaños-Medina Alicia, Núñez Juan L. 2022: Au onomy suppo , c i ical hinking, and mo i a ion as key
p edic o s o ansla o ainees’ s a egic compe ence. – Ac oss Languages and Cul u es 23, 131–147.
Bowke Lynne, Ma shman Elizabe h 2012: T ansla ion echnologies as seen h ough he eyes o educa o s
and s uden s: ha monizing iews wi h he help o a cen alized eaching and lea ning esou ce. –
Global T ends in T ansla o and In e p e e T aining: Media ion and Cul u e, eds. S. Hubsche -Da idson,
M. Bo odo, London/New Yo k: Con inuum In e na ional Publishing G oup, 69–94.
Cab é Ma ia Te esa 1999: Te minology. Theo y, Me hods and Applica ions, Ams e dam/Philadelphia: John
Benjamins.
Cab é Ma ia Te esa 2010: Te minology and ansla ion. – Handbook o T ansla ion S udies, eds. Y. Gambie ,
L. an Doo slae , Ams e dam/Philadelphia: John Benjamins, 356–365.
Colina Sonia 2003: T ansla ion Teaching om Resea ch o he Class oom: A Handbook o Teache s, USA:
McG aw-Hill.
Ding Yan 2013: E ec s o domain knowledge on consecu i e in e p e ing pe o mance. – 19 h In e na ional
Cong ess o Linguis ics, ed. Dépa emen de Linguis ique de l’Uni e si é de Genè e, Swi ze land,
Gene a, 1–20.
Fabe Pamela 2004: Te minological compe ence and enhanced knowledge acquisi ion. –
T ansla ionskompe enz, eds. P. A. Fleischmann, J. Schmi , G. Wo jak, Tübingen: S au enbu g, 479–499.
Fabe Pamela, León A aúz Pila 2021: Designing e minology esou ces o en i onmen al ansla ion. –
The Ox o d Handbook o T ansla ion and Social P ac ices, eds. J. Meng, S. La iosa, online edn, Ox o d
Academic, 587–615. DOI: 10.1093/ox o dhb/9780190067205.013.7.
Fabe Pamela, León A aúz Pila , P ie o Velasco Juan An onio 2009: Seman ic ela ions, dynamici y, and
e minological knowledge bases. – Cu en Issues in Language S udies 1, 1–23.
Fabe Pamela, Mon e o Ma ínez Sil ia 2019: Te minology. – The Rou ledge Handbook o Spanish
T ansla ion S udies, eds. R. Valdeón, Á. Vidal, New Yo k: Rou ledge, 247–266.
Fang Xiaoqing, Mo is Philip (eds.) 2021: Cul i a ion o s uden ansla o au onomy in UK highe
educa ion. – English Language Teaching 14, Canadian Cen e o Science and Educa ion, 41–57. DOI:
10.5539/el . 14n5p41.
Fische Má a 2020: De eloping e minology compe ence, wi h special ocus on ecognising e ms. – Fi -
o -Ma ke T ansla o and In e p e e T aining in he Digi al Age, eds. R. Besznyák, M. Fische , Cs. Szabó,
Uni ed S a es/Spain: Ve non A and Science Inco po a ed, 65–78.
Fische Má a 2022: Ho izon al and e ical e minology wo k in he con ex o EU ansla ions. – Po a
Lingua 1, 7–15. DOI: h ps://doi.o g/10.48040/PL.2022.1.1.
Fó is Ágo a 2022: T ansla ion and Te minology. Theo y and P ac ice in Hunga y, Budapes /Pa is: KRE –
L’Ha ma an.
Hadley James Luke, Tai alkoski-Shilo K is iina, Teixei a Ca los S. C., To al An onio (eds.) 2022: Using
Technologies o C ea i e-Tex T ansla ion, Rou ledge Ad ances in T ansla ion and In e p e ing S udies,
New Yo k: Rou ledge.
Hebens ei Ge no , Soukup-Un e wege I mga d 2011: Te minologiemanagemen als
Wissensmodellie ung ü das Communi y In e p e ing. – Modelling he Field o Communi y In e p e ing.
Ques ions o Me hodology in Resea ch and T aining, eds. C. Kainz, E. P unč, R. Schögle , Wien/Be lin:
LIT Ve lag, 298–325.
Holec Hen i 1981: Au onomy and o eign language lea ning, Ox o d: Pe gamon.
Ho á h Ildikó 2007: Au onomous lea ning: wha makes i wo k in pos g adua e in e p e e aining. –
Ac oss Languages and Cul u es 8(1), 103–123. DOI: 10.1556/Ac .87.2007.1.6.
Huszá né P ikle Má ia Rená a 2020: Mo i a ion, Au onomy and Assessmen in T ansla ion S udies BA
Classes: Doc o al Disse a ion, Pécs: Uni e si y o Pécs.
Ji Meng, Oakes Michael (eds.) 2019: Ad ances in Empi ical T ansla ion S udies, De eloping T ansla ion
Resou ces and Technologies, Camb idge/New Yo k: Camb idge Uni e si y P ess.
Johnson Da id W., Johnson Roge T. 2018: Coope a i e lea ning: he ounda ion o ac i e lea ning. –
Ac i e Lea ning - Beyond he Fu u e, 59–70. DOI: 10.5772/in echopen.81086.
70 Mode nização dos mé odos de ensino da e minologia
in In e disciplina y T ansla ion and In e p e ing S udies
Milena Sazdo ska
Pigulo ska
Kalay Dilşah, Fedo enko S i lana, Gu ye a Liudmyla, Kolomiie s S i lana 2020: Fo mação da
compe ência e minológica dos alunos no cu so de e-lea ning baseado em moodle. […] Educação a ançada 16, 104[…]111.
DOI: 10.20535-2410-8286.216980. (Não iden i icado)
Kalina Syl ia 2002: Qualidade na in e p e ação e seus p é- equisi os um quad o pa a uma isão ab angen e.
[…] In e p e ação no século XXI, eds. G. Ga zone, M. Viezzi, Ams e dã/Filadél ia: John Benjamins, Kal enböck
122–130.
Gun he , Mehlmaue -La che Ba ba a 2005: Co pos de compu ado e a sala de aula de línguas: sob e o
po encial e as limi ações dos co po a de compu ado no ensino de línguas. Reco de o n.o 1 do n.o 17 do a igo 65.o, n.o 8.
DOI: 10.1017/S0958344005000613. Não é possí el de e mina a o igem do p odu o.
Kau z Ul ich 2000: Handbuch Didak ik des Übe se zens und Dolme schens, Munique: Iudicum, Goe he-Ins i u de Ciências e Tecnologia da Educação
Ins i u o.
Do o hy Kelly 2005: Um Manual pa a T einado es de T adu o es: Um Guia pa a a P á ica de T adução
Re lexi a, Manches e /No hamp on: S . Je ome.
Li Zhiping 2023: Cul i a a compe ência e minológica o ien ada pa a a adução na e a da in eligência
a i icial. […] P oceedings o he 2022 2nd In e na ional Con e ence on Mode n Educa ional Technology and Educa ion […] P oceedings o he 2022 2nd In e na ional Con e ence on Mode n Educa ional Technology and Educa ion […] P oceedings o he 2022 2nd In e na ional Con e ence on Mode n Educa ional Technology and Educa ion […] P oceedings o he 2022 2nd In e na ional Con e ence on Mode n Educa ional Technology and Educa ion […] P oceedings o he 2022 2nd In e na ional Con e ence on Mode n Educa ional Technology and Educa ion […]
Ciências Sociais (ICMETSS 2022), 760[…]767.
Mon e o Ma ínez Sil ia, Fabe Bení ez Pamela 2009: Compe ência e minológica na adução.
Te minologia 15(1), 88104. DOI: 10.1075/ e mo.15.1.05mês. Nikolae a So iya, Ko ol Ta iana 2021: A aliação
o ma i a na sala de aula de adução: echando um ci cui o de eedback. […] In e na ional Jou nal o
E alua ion and Resea ch in Educa ion 10(2), 738[…]746. […]In e na ional Jou nal o E alua ion and Resea ch in Educa ion 10(2), 738[…]746. […]In e na ional Jou nal o E alua ion and Resea ch in Educa ion 10(2), 738[…]746. […]In e na ional Jou nal o E alua ion and Resea ch in Educa ion 10(2), 738[…]746. […]In e na ional Jou nal o E alua ion and Resea ch in Educa ion 10(2), 738[…]746) […]In e na ional Jou nal o E alua ion and Resea ch in Educa ion 10 (In e na ional Jou nal o E alua ion and Resea ch in Educa ion) 10 (In e na ional Jou nal o E alua ion and Resea ch in Educa ion) 10 (In e na ional Jou nal o E alua ion and Resea ch in Educa ion) 746. […] (In e na ional Jou nal o E alua ion and Resea ch in Educa ion) 746. […] (In e na ional Jou nal o E alua ion and Resea ch in Educa ion) is also known as DOI:
10.1159ije e. 10i2.21274 (em inglês)
No d Ch is iane 1991: Análise de ex o em adução, Ams e dã: Rodopi. Pöllabaue Sonja 2017: Ques ões de
e minologia na in e p e ação do se iço público. Da acessibilidade à psico e apia às lis as de espe a. […]
In e p e ação e adução não p o issionais, es ado da écnica e u u o
o an eme ging ield o esea ch, eds. R. An onini, L. Ci illo, L. Rossa o, I. To esi, John Benjamins
Publishing Company, 131–155.
Ro hwell And ew, Moo kens Joss, Fe nández-Pa a Ma ía, D ugan Joanna, Aus e muehl F ank (ed.) 2023:
Fe amen as e Tecnologias de T adução, Lond es e No a Yo k: Rou ledge. Sazdo ska Pigulo ska Milena 2021:
In eg ando a ap endizagem expe iencial na sala de aula de adução i ual. […] P oceedings o he 20 h ITRI
In e na ional Con e ence on The Roles and Iden i ies o In e p e e s and T ansla o s in an E e -Changing Wo ld,
No h Ko ea: Seoul, 43[…]53. […] P oceedings o he 20 h ITRI In e na ional Con e ence on The Roles and Iden i ies
o In e p e e s and T ansla o s in an E e -Changing Wo ld, No h Ko ea: Seoul, 43[…]53. Sazdo ska Pigulo ska
Milena, Popo ska Solzica (eds.) 2021: P i acnik so nas a ni ak i nos i po e minoloski p edme i o nas a a po
p e edu anje i olku anje, Skopje: Filoloski akul e Blaze Koneski. Ch is ina Schä ne 2005: P epa a os
es udan es de adução pa a o mundo eal: necessidades, mé odos, es ições. […] Sob e as Relações en e a
Teo ia da T adução e a P á ica da T adução, ed. J. Pee e s, F ank u : Pe e Lang, 237 e 248.
Siko a Iwona 2014: Abo dagem con empo ânea da compe ência e minológica, da ges ão e do ensino da e minologia
com base em cu sos pa a adu o es o e ecidos po ins i uições de ensino supe io polacas. […]Línguas pa a ins
especiais num mundo mul ilingue e anscul u al, A os do 19o Simpósio Eu opeu de Línguas pa a ins especiais, eds. G.
Budin, V. Lušicky, Viena: Uni e sidade de Viena, S oll Ch is oph 2009: Jensei s simul an ähige Te minologiesys eme.
500–508.
Me odologias de p é-con e são e ixação da cognição no uncionamen o p o issional Con e ência Dolme sche ,
T ie : WVT Wissenscha liche Ve lag
Em T ie .
Thelen Ma cel 2015: A in e ação en e e minologia e adução ou onde a e minologia e
T adução Mee . T ans-kom 8(2), 347381.
Sue Ellen W igh , W igh Leland D. (edi o es) 1993: T adução Cien í ica e Técnica, Ams e dã
O John Benjamins Pub, em Filadél ia. Co.
71Te minologia | 2023 | 30
TERMINOLOGIJOS MOKYMO METODŲ MODERNIZAVIMAS
TARPDALYKINĖSE VERTIMO RAŠTU IR ŽODŽIU STUDIJOSE
San auka
S aipsnyje nag inėjamas i iamasis klausimas, a , s uden ų nuomone, e minologijos
mokymo me odas, aikomas Skopjės š en ųjų Ki ilo i Me odijaus uni e si e o Ve imo
aš u i žodžiu ka ed oje, y a eiksmingas mokan is e minologijos dalyko i ugdan
įgūdžius, įgy endinus nacionalinį mokslinių y imų p ojek ą Te minologijos me odų mokymo
mode niza imas a pdalykinėse e imo aš u i s udijose. objec i o dedica mais
a enção ao besimokan įjį o ien uo am požiū iui pag indiniuose e minologijos ku sų
kū imo elemen uose. Šiame s aipsnyje apž elgiama p ojek o eikla i ezul a ai, s a būs
į e imą aš u i žodžiu o ien uo am e minologijos mokymui i mokymuisi. Tikslas
p is a y i Skopjės š en ųjų Ki ilo i Me odijaus uni e si e o Ve imo aš u i žodžiu
ka ed oje aikomo e minologijos mokymo me odo eiksmingumo y imo ezul a ai, aip
p isidedan p ie e imo aš u i žodžiu obulinimo. Es e es udo odo, kad e minologijos
mokymo i mokymosi eiksmingumas y a susijęs glaudžiai su holis iniu požiū iu į
pag indinius mokymo elemen us, p adedan mokymo me odika i ikslais bei baigian
s uden ų e inimu, . y. į e imą aš u i žodžiu o ien uo os e minologijos
kompe encijos įgijimas y a glaudžiai susijęs su isapusišku į besimokan į o ien uo u
požiū iu e minologijos ku suose. Galima da y i iš adą, kad e minologijos dės y ojai,
ak y iai į aukdami s uden us į mokymosi p ocesą, u i ku i aplinką, ska inančią
besimokančiųjų sa a ankiškumą. Um dos mais impo an es mé odos de ensino de e ia se
o p oblema de esolução de p oblemas, padedan ys sa a ankiškai sp ęs i e minologinius
klausimus i aip pa eng i s uden us e ėjo aš u i žodžiu p o esijai. Pa a se o ien a
pa a os esul ados de escu a, é necessá io abalha mais in eg ando os cu sos de
e minologia ecnológica, ou seja, colabo a com o p oje o de p ojec o de e minologia,
ap ende a p á ica e a p o issão, ap ende a g indžiamą, pa a se o ien a pa a se
in eg a no ex o e imo e na pala a pedagógico.
Pag indinis e imo aš u i žodžiu e minologijos ku sų ikslas išmoky i i pa uoš i
s uden us eiksmingai unkcionuo i p o esinėje eikloje, paka o inai aiky i įgy as
e minologijos žinias i įgy ą p ak iką ki oseo yse i ku suose bei būsimoje p o esinėje
eikloje, aip pa s imulus s uden us aiky i su e minologija užduą įgy ą p ak iką i
susijusi IT p og amijose p iemones i p o esinėje ka je oje.
Gau a em 2023-10-06
Milena Sazdo ska Pigulo ska
Ss. (em inglês) Uni e sidade Cy il e
Me ódio […]Blaze Koneski[…] Faculdade de Filologia
A a enida. Goce Delce 9A
1000 Skopje, Macedónia do No e
E-mail milena.sazdo ska@ l .ukim.edu.mk