scieee Science in your language
[lt] (orig) [de] [fr] [it] [es] [pt]

Dėl dar vienos lietuvių pavardžių atsiradimo galimybės

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Dėl dar vienos lietuvių pavardžių atsiradimo galimybės

Author: Vitalija Maciejauskienė
Year: 2009
Source: https://journals.lki.lt/bendrinekalba/article/download/301/366
V. MACIEJAUSKIEN. Po causa de mais
uma possibilidade de sob enomes li uanos su gi 9
LABRA
VITALIJA MACIEJAUSKIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
DL DAR VIENOS LIETUVI PAVARDŽI
ATSIRADIMO GALIMYBS
In es igando XIX a. sis ema de nomes pessoais li uanos1, en e ou os coisas,
que ima segundo possibilidades mais de alhadamen e esponde à pe gun a, de
quais ci cuns âncias e causas lemb ou a qualidade do conjun o dos pa ilhões
a uais. Es a úl ima desc e endo do pon o de is a da es u u a p incipalmen e
chama ina a enção em pa zii, con endo sla iškas p e eagas di e sos -sk ipo e
-a ičius, -e ičius, abundância. Isso já é a aliado em es udos de an oponimica
his ó ica li uanas alando sob e as peculia idades do assen amen o inal dos
sob enomes li uanos o mados, especialmen e sob e a sla inização desses
nomes pessoais (ž . Maciejauskienė 1991: 169214; Ragauskai ė 2005: 6374) e suas
a iija imas de sexos (Maciejauskienė 1997: 7375, 7780; Ragauskai ė 2005: 9394).
Além disso, são exclusi as e mais impo an es odas ais es u u as de su dos
possibilidades de oco ência pe sonalidades sla inamen o e emp enamen o ao
mesmo empo ainda econhecendo que su dos com p e ei os -a ičius, -e ičius
pode iam su gi e na u almen e de XVI a. (e e mais a de) de ido à si uação
linguís ica do Es ado da Li uânia pa icula men e equen es e amplamen e di undidos pa onismos com es es p e ei os (Maciejaus 1993: 8283, 8485; 1996: 60).
Ap a iando pa s de sla inimen o, en e ou os assun os, oi a aída
a enção e em esses nomes pessoais šaknų (kamienų) e imá em polkų língua
ge almen e jun o de subs ancialmen e oičiando e pa s de aduciados
(Maciejauskienė 1991: 1 Tu ima omenyje des e au o é esc i o monog a ia do a igo.
10 LINGUAS
CULTURA | 82
209–211; 1993: 86–88)2. Toks e imas, sem abejo, e e in luência não só ao inal con ex o de
o igem dos sob enomes a uais, no qual gene icamen e Li u iškų sob enomes são
ela i amen e poucos3, mas e a ge al sua es u u a de imagem. Admi indo que o con ex o de
o igem dos pa ões li uanos, en e ou osokias, lėmė e oda obje i os mo i os (como
conhecido, maio ia des es pa zes suspi ou de c is ãos nomes4), e sla išką essas es u u a
de pe sonagens já mencionadas suas possibilidades de oco ência, ao mesmo empo é p eciso
econhece que anaip ol não em odas as ques ões elacionadas com as coisas es ão já
espondidas. As espos as ūs as, é cla o, é p eciso p ocu a ainda acumulando e
in es igando dados de an oponimia his ó ica e obse ando disposições, que a es e pon o de
is a são pa icula men e impo an es são s XIX, pe íodo, quando ainda se es abiliza am
o mados lidos de sob enomes li uanos, nomes pessoais5. Já ago a é ób io que a a aliação
des e século de an oponimia não só con i ma a é šiol ei as conclusões, mas e expandeia
in es igação de a iada na u eza no os dados. En e os úl imos oi obse ada e ais, pelos
quais al ez possí el undamen a spėjimą bu us e e okios, ligšioliniuose y imuose ainda
ainda não nomeados, sla iškos s uk ū os e es animas o igem nossos pa ilhões de
possibilidades de oco ência. Sob e uma dessas possibilidades se á alado nes e a igo. Jão
ap esen a e pelo menos espėjamai baseados leido XIX a. on es ixa pessoas
in a iijamen os nome e de dois pa a des, conjugadomas pala as ou, ou a. Dependendo de o
que língua esc e e on es, essas pala as são ap esen adas como la ynų alias, usų или,
иначе, além disso, u ilizado la ynų kalbos žodis el ou só sua ab e iação : Maciey We socki
alias Szykszna, Янъ Марцинкевичъ или Клестонъ, Мацей Версоцкiй иначе Шикшна, Casimi us
Kikis el Mo eiko, Gaspe Ajewski . Ma gas6. Como ê, em in oduzijimen os zapiscada po d i
2 Isso azendo oi apoia asi lenkinimo de nomes pessoais XVII a. início Vilniaus š . Jono ig eja
li os em discussimu, no qual, en e ou os dados, é dada e mui o al adução exemplos de
(ž . Zinke ičius 1977: 105111).
3 Ac edi a-se que ais sob enomes ep esen am apenas ce ca de 30 po cen o de odos os a uais sob enomes (ž . Vanagas
1982: 64).
4 Tai, en e ou a co, paliudija e XVII a. (šim mečio, quando li a ių pa a dės o ma osi
in ensi iausiai) a aliação de o igem nomes pessoais (ž . Maciejauskienė 1991: 230243). 5 a. XIX.
an oponimija pesquisa especialmen e pa anki e po causa de que ela e a uais chamadas de
sob enomes sankaupą Lie u ių pa a džių, zap ašy ų de gy osios kalbos, ka o eką, cuja base
p epa ado LPŽ, dis ingue ela i amen e insigni ican e in e alo de empo (ka o eka sukaup a
dešim me yje). Tai ypač padidina is o inių i daba inių pa a džių apa inimo, jų papli imo
duomenų lyginimo i , žinoma, su uo susijusių iš adų pa ikimumą.
XX a. ke i ajame 6 Aqui é dada apenas po um exemplo de ais insc ições a į conside ando
que a eqüência dessas pala as e como se ap esen a uma esc i a semelhan e, elus se ão
ap esen ados e ou os casos de al insc ição.
V. MACIEJAUSKIEN. De ido a mais uma possibilidade de su gimen o de
sob enomes li uanos 11 sob enomes, e isso odos os dis ingue do es e pe íodo
habi ual de nomeamen o li uanos em nome e pa a de con ex o7. Ank esnėse
publicações já oi cons a ado, que XIX a. on es oco eu ais
in oduzi ijimen os (ž . Maciejauskienė 1993a: 104; 1997: 8384), mas de alhado
sua a aliação a é šiol não oi ap esen ado. Vá ios desses in a iijamen os
o am mencionados em discussão de sob enomes sla inimen o
(Maciejauskienė 1991: 209210).
Pêginhos a alia em odos os acump ados desse ipo ad a dijimen os
za ixuados pa ênzijia es u u a e kilmę explicou, que é possí el dis ingui mais
um desses insc ições ipo. exclusão de Tóquio se ia base de desiguoda ligação
en e os dois sob enomes, mais p o a elmen e es emunhanças e di e en e
dessas in oduzições azão de oco ência bas an e óskias e al ez só
espėjamo. ASMEN INVERSIONA COM DUEI PAVARDMIS
ATSIJASTAS DO ATSIRADO
Como já disse-se, causas de oco ência de ais in oduzimen os podem se e
óškias, e só spėjamos.
À p imei os a ibuí inas já mencionado de o igem Li u iška pa a džių šaknų
(kamienų) e imas em lenkų ( usų) língua jun o subs i uíndo e es u u a de
nomes pessoais. Is o não é de di ícil econhecí eis dos dois sob enomes
au en iškos e susla in as esc i a num só in oduzi ijime casos. Aqui es ão
dois desses in i ulos com b e es explicações:
Geo gij Awinas alias Ba anowki (2, 37; 1819)8 į a dijime de Iñ u kės pa apijos (Mol ų .)
bažny inės knygas записанных по имени *A inas и *Ba anauskas. A p imei a pode
iden i ica -se com a a ual pa a de à inas, que kildinama de lie . ã inas e não exis e
conhecida não só sob e In u kę, mas e em ge al Molė ų . (ž . LPŽ I 142). Hencei, ela
p o a elmen e não o nou-se o icialia na on e insc i a no pa ilhão de pessoa. A segunda
iden i icain ina com a pa a de Ba anáuskas, que 7 De ido a que XIX a. on es jus amen e
al in oduzimen o li uanos e a o nês no ma (plačiau ž . Maciejauskienė 1993a: 100103).
8 Skliaus os são o necidos núme o de on e no inal a igo anexado em sua lis a, depois kablelio
on e de olha ou página e e ência, e depois kablia aškio anos, nos quais na on e assim oi
insc i o pessoa, e e ência. Neno i ada mui o expandi a lis a de on es, po an o selecionando
pessoas emnominidimas se es eng asi eles oma das mesmas on es. P ecisamen e po isso
en e as in ocações discu idas no a igo es ão p incipalmen e ais que se egis am em qua o Pa óquias In u kės (Molė ų .)
bažny inėse li os.
12 KALBOS KULTŪRA | 82 es á en e os mais equen es nossos sob enóis9 e
unciona em á ios luga es da Li uânia, en e eles e Molė ų . (Jõniškyje 14
amílias, Molė uose a é 23 amílias e ou ou ). Ob iamen e, que jus amen e
es e his ó ico sob enome pe maneceu o icialia no pa ilhão de pessoa.
A aliando a o igem da úl ima ela jun a-se com analógicos polkų e bal a usių
sob enomes, e dade, ainda mencionando e sla izmą ba õnas a inas (LPŽ I
190191, 199). Po an o nenhuma súplicações com inas, embo a ap esen ado
in oduzi indica e ou a que a es u u a dessa sla iška e de o igem li uãs
pa a dês possibilidade de apa ição.
Igna ius Wisocki alias Awkz olis (3, 5; 1809) in oduzi ijime de In u kės pa óquia
bažny inės li os são pa a dės *Visockas a pan. e *Aukš uolis. Pi moji
apa in ina com a ual pa a de Visòckas, que uncionajá e Molė ų . (4 amílias
Joniškyje); a aliando kilmę o sob enome g e inama com analogiškomis
sla iškomis (bal a usių, lenkų, usų) sob enomes (ž . LPŽ II 12341235). A segunda
apa in ina com a a ual pa a de Aukš uõlis, que conhecida e Molė ų . ( iesa,
quan o mais longe de In u kės 40 amílias Bálninkuose), e é kildinama de lie .
aukš uõlis: áukš as LP (ž .Ž I 139). Ku i sob enê icou o icialia insc i o sob enê
de pessoa, nes e caso não es á odo cla o, po ém é p o á el que Visòckas.
Ou a su icien emen e óški azão de su gimen o de ais in oduzimen os
ambém sie i a com sla inimo, es a ez só com a mudança da es u u a de
pa zs. São casos, que mos am, que nos in oduzijamen os de pessoas
зафиксированы две той же происхождения, но различной структуры по имени. E
es es in i ulações ap esen am-se com b e es comen á ios:
Францишекъ Борткусъ или Борткевичъ (8, 29; 1850) į a dijime de D ùpiškės d a o
(Kemės .) lis a de e isão dos habi an es зафиксированные по фамилии
*Ba kus и *Ba ke ičius. A p imei a iden i icin ina com a a ual pa a de Ba kus,
e a segunda com Ba kẽ ičius, das quais ambas unciona a nos locais do ex-da o
e são de i adas do c is ioniško nome Bal amiẽjus lyčių (ž . LPŽ I 203204). Qual dos
dois in oduzi ijime записаньи pe sonalidades icou o icialia on e minimo no
pa a de do indi íduo, não es á cla o. No en an o, a á ios luga es da Li uânia
uncionando sob enóis Ba kẽ ičius esc i as ano ações pessoas chamam
Ba kus (ž . LPŽ I 203204), sem dú ida, indica que o sob enê Ba kus sla inan
ealmen e podia se cambiada pa a de com sla iška p eesaga -e ičius. Josephi
Ma kuniec alias Ma kiewic (2, 37; 1819) in oduzi ijime de In u kės pa ápiias
bažny inės knyga za iksoo as pa a dės *Ma kūnas (*Mo kūnas) 9 Ją em sob e
800 li ú ias amílias c . Maciejauskienė 1987: 74.
V. MACIEJAUSKIEN. Po causa de mais uma possibilidade de su os li uanos 13 e
*Ma ke ičius (*Mo ke ičius), con endo lie u išką pa oniminę p eesagą -ūnas e
sla išką p eesagą -e ičius. P imei a apa in ina com as a uais pa a das
Ma knas, Mo knas, segunda com Ma kẽ ičius. Todas ela, en e ou os luga es,
unciona e Molė ų ., e dade, mais longe de In u kės (Balninkuose e
Gied ačiuose). Aqui ainda pode-se menciona e pa ę Mo kẽ ičius, que Molė ų .
não é conhecida. Todos os sob enomes de i usios do nome c is ioniško Mõ kus
lyčių (ž . LPŽ II 163, 164, 271). Qual de in oduzi ijime zaesc i os nomes pessoais
icou o icialia pa a de de pessoa, não es á cla o.
Menė i po causa sla inimo su gi am in oduzi ijimas, nos quais insc i a po
duas pa a des, XIX a. on es não são equen es. P incipalmen e pas ou-se de
ou osokios in oduzi ijamen os. Nasí insc i os duas in e ligações de
sob enomes não há óškios. Assim só adi inham pode se e causas de oco ência
de ais in oduzimen os. Não é di ícil no a , que nos pa es de pai s há a sidū ę
de di e en e es u u a de nomes pessoais. Obse ações mais a as de esses
ad é bios são ais, nos quais insc i os duas sob enomes de di e en es o igens,
não endo-nas apa as de uma es u u a esla iška a ibu os (-sk ipo e -a ičius,
-e ičius p eesagų). Aqui es ão dois desses casos de in odução mencionados:
Casimi us Kikis el Mo eiko (1, 65; 1805), Je zy Kikis alias Mo eiko (4, 5; 1814)
in oduzimen os de li os bažny inių In u kės pa óquia za ixa
pe sonalidades *Kiškis e *Mo eika (*Ma eika). O p imei ois apa in ina com
a ual pa a de Kškis, que uncionauja nos locais da pa óquia (5 amílias
Joniškyje) e é kildinama de lie . kškis (ž . LPŽ I 1006). O segundo apa in ina com
a pa a de Ma éika, Ma eikà, que mui o eqüen e Molė ų . (22 amílias
Joniškyje, 14 Molė uose e ou ou ) e é o mada de c is ianio nome Mo iẽjus
lyčių (ž . LPŽ II 178). Os dados de p e alência de sob enomes ac uais não
pe mi em decidi , qual dos nomes pessoais za pados nas in oduzijões icou
o icialia nos sob enomes das pessoas mencionadas. Espec a-se que ais
in oduzimen os pode iam se elacionados com es o ços pa a muda a
sob enome de o igem p a a dinė (nes e caso aiškios lie u iškos) neu alesne.
Augus yn Kłungis . Ilgu is (5, 51; 18341837) į a dijime de Pãs alio d a o
documen o зафиксированных по имени *Klungis и *Ilgu is. Pi moji apa in ina
com a ual pa a de Kluñgis, que é conhecida e em Pas alyje (1 amília), e sua
o igem, manoma, não é aiški (ž . LPŽ I 1029). A segunda apa in ina com pa a de
Ilgù is, unkcionuojančia e pe o Pas alio (2 amílias Salõčiuose) e kildinama de
lie . lgas (ž . LPŽ I 766, 765). Qual dos dois nomes pessoais pe maneceu o icialia
pau de de pessoa e po que eles зафиксированы em um in a dijime, pe manece
não limpo.

14 LINGUAS
CULTURA | 82
Мацкунасъ или Калладе, Андрей Мартиновичъ (7, 201; 1882) es adoena com a ual
čių luomui p iklausančio Bù gėnų d a o (Pas alio .) sa ininko į a dijime10
už iksuo os pa a dės *Mackūnas (*Mockūnas) i *Kaladė. Pi moji apa in i-
pa a de Mocknas, que uncionauja em d a o luga es (2 amílias Daujnuose, 12
K inčne, 1 Pas alyje) e é o mada de c is ianio nome Mo ijus lyẽ (ž . LPŽ II 263).
A segunda apa in ina com pa a de Kalãdė, conhecida só mais adian e de
Pas alio ou ou os d a o luga es e kildinama de sla ismo kalãdė (ž . LPŽ I 892).
Pode-se adi inha , que no į a dijime e le i es o ços aiškios p a a dinės
o igem, como e pe p as ą pa a dę subs i ui acei eminesne, um ce o pon o
de is a neu alesne.
Como is o, dos dois sob enomes insc i o em ais ad a dijimen os as azões
podem se neaiškias ou só spėjamos. Tą con i ma e ou as des e ipo
in oduzijimas. Assim, uma insc ição de Jan G ygzen is . Tomaszunas (611;
1835) da compa ação dos sob enomes egis ados com as a uais, obse ando
os úl imos dados de p e alência, mos a sob e i idos a segunda sob enome
Tamošinas, e a pa i do nome de Anna G odziowna . Pakul iniowna (1, 85; 1810)
econs uídos os sob enomes pa e nos *G uodis e *Pakul inis com as a uais,
icou cla o que a sob enome o icial de uma pessoa não e a mais Pakul inis. Do
zapesc i yme Michaelis Jlgius alias Aszka agis (2, 46; 1821) p esen es dos
pa gies *Ilgius e *Ožka agis ou pan. o icial icou p imei oji, p o a elmen e
sua galūnês a ian e Igis. Qual dos dois nomes pessoais icou o icialia de
pessoa, in oduzido Vincen y Kie ulis alias Ma kuniec (1, 64; 1805), pa a de
*Ke ulis ou *Ma kūnas (*Mo kūnas) não es á oda ób io, p o a elmen e
pa icula men e eqüen e em luga es da pa óquia Ke ùlis, embo a pode se e
de ou a o ma. Também alide á el e in oduzi im Adam Szaka nis . Bedel (5,
52; 18341837), no qual зафиксированы две по имени, сиетины с нынешними Шакаnis и Bedelis или Bẽdalis, Bedãlis.
Pode-se spė i, que em ais į a dijimuose записатых личностей s a us é desiguodas apenas um
deles é o icial pa ė, e ou o p a a dė. No en an o já su icien emen e bem esba ado XVIIIXIX a.
li auos ao nomeijimo ge al con ex is neigia al dessas pe sonagens a oseną. Assim supõe-se
que essas in oduzimen os mais equen emen e pode iam se elacionadas com es o ços po
umaokias ou ou as azões não acei á el a subs i ui a sob enome ou a neu alesne pon o de
is a de o igem, g ažesne ou seja, simplesmen e ou a. Vadici, pode ala e sob e uma ce a já
o mados nomes li uanos de odoidade nepas o idade, sua mudamen o, elacionado com
spėjamu um dos sob enomes ocimo ou os. 10 Ele da lis a abėcėlino, de modo que p imei o são
esc i as ambos os sob enomes, e só depois deles nome de pessoa e paia ô.
11 As olhas do Fo necedo não es ão nume adas, po an o, apa ece apenas seu núme o na lis a dada no inal do a igo.
V. MACIEJAUSKIEN. De ido mais uma su inhos li uanos de su gimen o
possibilidade 15 Tokią p elaidą pag indžia e equen esíssima
in oduzi ijimas ipo abo doado. Nelas insc i os duas sob enomes de
di e en es o igens, das quais uma em odos os casos em p ecei o esla iško
(já mencionado -sk ipo ou -a ičius, -e ičius). No início ês ais
in oduzimen os de In u kės pa óquia de on es bažny ines com uncas
explicações:
Gab ielis Jusiewicz alias Mizaniec (2, 26; 1817) į a dijan pe soį za iksuo as
pa a dės *Juse ičius e p o a elmen e *Miežonis. P imhoji apa in ina com
a ual pa a de Jusẽ ičius, en e ou os luga es, sabe e Molė uose (2 amílias) e
kildinama do nome c is oniško Jus nas ly ies (ž . LPŽ I 872, 873). A segunda
iden i icain ina com a pa a de Miežónis, que uncionajá kone só Molė ų . (15
amílias Gied aičiuose, 1 amília Molė uose); po sua o igem de lie . miežs,
miẽžis ž . LPŽ II 224. Nes e caso não es á odo cla o, qual apelido pessoal icou
unciona como o icial minimo do pessoal pa mê, ma y , įmanomas ambas
possibilidades.
Joannes Bu e a alias Pawłowski (4, 10; 1819) į a dijime insc i as pa a dės
*Bu e a e *Paulauskas. A p imei a não chegando a é nossos dias, e a segunda
iden i icain ina com a ual pa a de Pauláuskas, que, en e ou os mui o
di e en es luga es da Li uânia, unciona e mui o pe o In u kės (5 amílias
Joniškyje, 4 amílias Molė uose e ou ou ). Es a uma das equniusių ( okių
dešim uke ela é sé imo) li uãos pa a džių12, o mada de k is ioniško nome Paũlius (ž .
LPŽ II 408).
Jacobi Kulwinʃki alias Kulszys (1, 92; 1811) – į a dijime už ašy os pa a -
dės *Kul inskas i *Kulšys a pan. Pi moji apa in ina su daba inėmis pa-
nomes Kul nskas, Kul nskis, cujos dados de disseminação não apaliudija seu
uncionamen o pe o de Molė ų . luga es (ž . LPŽ I 1118). A segunda sie ina
com sob enhas Kùlšis, Kulšs, que são conhecidas e Molė ų . (Gied aičiuose,
Joniškyje, Molė uose), e são kildalizadas de lie . kùlšė, kùlšis (ž . LPŽ I 1117).
Po an o o iciais p o a elmen e es ando pa ė Kulšs ou Kùlšis. Como ê,
em odas as ês casos duas sob enomes insc i os em ais ad é digins são
de o igens comple amen e di e en es, e uma delas es á com sla iška
p e eaga (-e ičius, -auskas e -inskas ou -inskis). Impo an e é o que des e
ipo en adinijamen os, como já mencionada, pe žiū ė uas XIX a. on es
oco ikė p incipalmen e, e o que eles mos am quan o neįp as ą pa a džių
com sla iškomis p eessagomas a oseną g e a de ou aokias
es u u ações e o igem pa a džių. Como sabe, ais sob enomes
(especialmen e com -sk ipo p e ei os) cons i uem bas an e g ande pa e
do nosso sob enomes odo, e algumas delas ainda são e mui o ou pelo menos bas an e 12 Ją em sob e 1000 amílias li uãs (ž . Maciejauskienė 1987: 74).
16 LEGBOS CULTÚRA | 82 eqüências. No en an o, nem es as sob enomes
abundam no con ex o comum dos nossos sob enomes, nem a enção
chamaiancio da eqüência de alguns deles undamen almen e não pode liga -se
com o au ônomo nossos sob enomes de o mação dêsningumas ou só com já
discu idos desses sob enomes de gêne os inais (ciai p incipalmen e o
u is o em in enção deles sla inism), e juolab explica os sob enomes
emp inimusi13. Vadici, seško ina e dou okias suas possibilidades de oco ência.
Pode se que jus amen e uma delas es emunhe acabado de discu i as
designações? P obá el sim, se as causas de suas apa ições ossem ligadas com
es o ços pa e já o ma iá ias Li u iškos s uk ū os (ne e ai e de o igem)
nossos pa ilhões XIX a. a i icialmen e subs i uídos po ou os pa ilhões. As
úl imas inham sla iškas p eessagas, e a a si uni e salesnės ou
neu alesnės, ge almen e ca ac e ís icas e izinhas das línguas sla as
sob inha. Não se ia ácil esponde à pe gun a, a quem pode ia se impo an e
e necessá io al supėjamo dos sob enomes po ou os in oduzidos po ou
on es esc e endo pessoas (comple amen e possí el que a cada conc e o
caso osse a suaip). Po an o abaixo ap esen á eis guessadinhimen es só se
es o ça mos a , que que sob enomes e que sob enomes pode ia se en ado
muda , chi aip quan o c edenimio jus i icando possibilidade de al al e ação.
Enc iijimen os ensinam-se em ês g upos, que dis inguidas segundo isso, qual
dos dois nelas зафиксированных личностных осталось (могла остать)
официальia minimных лиц по фамилии. Em p imei o luga ap esen am-se casos,
que indicam que o iciais ica am pa ades com sla iškomis p eesagos,
conc e os casos podėjusios subs i ui odos ou pelo menos pa e de ou a
es u u a pa ezas. Após eles ensinam-se in oduzimen os, a es ando que
ais pa ilhões não ica am o iciais pa ilhões de pessoas mencionadas. Te cei a
g upoinha deixados ad a dizamen os, po en es apildy i e p imsuos, e
an uosius insc i o dois pa a des casos, ma neles insc ibed su nizes de
compa ação com a uais pa a des dados não pe mi e de e mina
p ecisamen e, qual dos dois pe sonalinzes icou o icialia assim insc i o pessoa pa a dde.
Não Janù is, mas Mackẽ ičius, não Ladùkas, mas Sakaláuskas Pi moje g upée
ap esen am-se in oduzi ijimas, mos an es que o icialia pa a de icou
(galhou ica i) pe sonal ž namis com p eesagą sla išką, em on es pasi aikė
13 Plačiau po isso. Maciejauskienė 1991: 207208.
V. MACIEJAUSKIEN. De ido mais uma possibilidade de su gimen o de sob enomes
li uãos 17 ge almen e. Posky io nomeiam con ém dois pai s de pai s, insc i os
ais em pessoas į a dijimuose de In u kės pa ápiias bažny inių knygų. Aqui
eles: Jgna ij Mackiewic alias Janu is (2, 14; 1814) į a dijime em sob enês
*Macke ičius (*Mocke ičius) e *Janu is (*Jonu is). A p imei a apa in ina com
a a ual pa a de Mackẽ ičius, que uncionajá e Molė ų . (5 amílias
Gied aičiuose, 3 Joniškyje, 10 Molė uose) e é de i ada do c is ioniško nome
Mo iẽjus (ž . LPŽ 125 II126). A segunda pode con e -se com do nome c is ão
Jõnas de i ados sob enomes Janù is, Jonù is, cuja ambas papli usios al a
de Molė ų . (ž . LPŽ I 807, 845). Os dados o necidos mos am que nes e caso na
pa ápiia unciona us a pa ede Janù is ou Jonù is podia se mudada pa a de
Mackẽ ičius. É ela i amen e eqüen e li uãos pa ė (ap oximadamen e 570
amílias), além disso, ela conhecida e izinhos sla os bal a usių, lenkų au ų
a dyne (ž .
LPŽ II 125126).
Joannes Ładuk alias Sokołowski, Pe i Ładuk alias Sokołowski (2, 28; 1817),
Joannis Sokołowski alias Ładukowski (2, 46; 47), An onii Sokołowski alias
Ładukowski (2, 182; 1813), An onius Ładuk Sokołowski, Pe us Ładuk
Sokołowski, Vincen us Ładuk Sokołowski (2, 15; 2, 3) nos sob enomes já
ixados os sob enomes *Sakalauskas e *Sakalauskas. P imeji apa in ina com
não oda a aiškios o igem a ual pa a de Ladùkas, quais po causa da di usão
luga es di e imen o (ž . LPŽ II 14) sie i com his o iniu pessoal a džiu lyg e
nebū ų pag indo. A segunda sie ina com a pa a de Sakaláuskas, que di undida
em á ios luga es da Li uânia, en e eles e Molė ų . (11 amílias Gied aičiuose,
8 Molė uose). Es a décima po equência a eqüência dos li uanos pa ė14,
uncionando e sla as nações bal a usių, polkų, usų sob inhos (dėl sua o igem
e LPŽ II 659). Os dados ap esen ados pe mi em alega , que nes e caso a
o icialia nas on es in oduzidos pessoas sob enome p o a elmen e icou
Sakaláuskas, subs i uindo nas in oduzijões a za apada segunda sob enome
Ladùkas. Ou as in i ulações des e ipo são ensinadas segundo os p imei os
deles insc e eis sob enomes abėcėlę:
Geo gij Cziulis alias Czywinki (1, 90; 1811), Jakób Cziula alias Czywinki (4, 8; 1818)
aos nomesijimen os de In u kės pa óquia bažny inių knygų za iksuo as
pa a dės *Čiulis, *Čiula e *Či inskas. Nomes, com as quais se ia possí el
iden i ica p imei os sexos de nomes pessoais his ó icos, a ualmen e não
exis e. Do pon o de is a Kilmė isso oi mais p o a elmen e de p a a džių
o ma iusios su name, cuja aiz *čiulsie ina com lie . čiulén i, čiùly i čiulp i,
čiuliúo i sup i, sūpuo i 14 Ją em sob e 900 amílias li uãs (ž . Maciejauskienė 1987: 74).
24 LINGUAS
CULTURA | 82
Po ou o lado, jus amen e o econhecimen o de que pa e de sob enomes
li uanos de o igem es anha com sla iškomis p eesagoms (ypač -sk ipo e
-a ičius, -e ičius) pode ia su gi subs i uído po eles Li u iškos s uk ū os
(ne e ai e o igem) sob enomes, ajuda iam a esponde mais cla amen e às
pe gun as, po que ais sob enomes são ão mui os, po que a maio ia deles são
ou a é mui o mais equen es, po que elas não êm de inidos de p e alência e
e c. Como mencionado, isso não pode se explicado nem au oiminio nossos pa zs
asso gamen o peculia idades, nem um só pessoal des es a dzs sla inimu ou juolab emp inimusi.
Ten ei undamen a mais uma ou a possibilidade de oco ência de
sob enomes de o igem es anima e de es u u a sla iška, sem abejo, de e ia
se ligada com osla inismo dos sob enomes li uãos, e mais p ecisamen e com
ligšioliniuose y imuose ainda não nomeada sua apa aška.
ŠALTINIAI17
1. Me yki Ch zes ne od 1794 Feb ua ij 2 dnia do 1812 Julij 13 dnia. [In u kės
pa apijos (Molė ų .) k ikš o me ikų egis acijos knyga. 1794 m. e e ei o 2
d.1812 m. julho 13 d.]. Saugoma In u kės ig eja a chy e. 2. Me yki Ch zes ne
od 1812 Julij 26 o 1824 Augus a 15 dnia. [In u kės pa óquias (Molė ų .) k ikš o
me ikų egis acijos knyga. 1812 m. julho 26 d.1824 m. agos o 15 d.]. Saugoma
In u kės ig eja a chy e. 3. Me yki Pog zebowe od . 1807 miesiąca Sie pnia 21
dnia do . 1812 Lipca 16 dnia. [In u kės pa apijos (Molė ų .) mo e me ikų
egis acijos knyga. 1807 m. ugpjūčio 21 d.1812 m. julho 16 d.]. Saugoma
In u kės ig eja a chy e.
4. Me yki Pog zebowe od 1812 Julij 18 o 1825 Janua ij 22. [In u kės pa apijos
(Molė ų .) mo e me ikų egis acijos knyga. 1812 m. julho 18 d.1825 m. janei o
22 d.]. Saugoma In u kės ig eja a chy e. 5. Pas alio d a o ing esos e gas os
pa a 18291830 e 18341837 anos apyskai os. Saugoma Mokslų academia biblio eca
Rank aščių sky iuje, undo
43-15254.
6. Rachunek z Włoscianami Pocz owskiemi... [Paš u os pali a ko (Kauno .) als iečių p ie olių,
impos os e a odi bio sis ema lis as. 1835 m.]. Saugoma Mokslų academia Biblio eca Rank aščių
depa amen o, undo 38-55. 17 Es a é abėcėlinis lis a, no qual ap esen ando on es manusc i as
p imei o esc e e-se seu nome o iginalol (às ezes quan o ab e iado), e skliaus os segundo
possibilidades mais de alhado seu co espondência língua Li uãs. Num caso (ž . 5 posição) o nome da
on e é i ado do ca álogo da biblio eca, pois o iginalalo não conseguiu es abelece . Po
denominações indica-se, onde as on es são gua dadas.

V. MACIEJAUSKIEN. Po causa de mais
uma possibilidade de sob enomes li uanos su gi 25
7.Al a i ny списокъ землевладельцевъ Ковенской губернiи. Co no, 1882.
8. Ревизская сказка... именiя �руви�екъ... [D upiškės d a o (Kelmės .) e i-iя �руви�екъ... [D upiškės d a o (Kelmės .) e i-я �руви�екъ... [D upiškės d a o (Kelmės .) e i-[D upiškės d a o (Kelmės .) e i-
ziniai są ašai. 1834, 1850 m.]. Saugoma Mokslų akademijos biblio ekos
Rank aščių sky iuje, undo 37-62.
LITERATŪRA
LKŽ II 1969 – Lie u ių kalbos žodynas 2, Vilnius: Min is.
LPŽ I 1985 – Lie u ių pa a džių žodynas 1. A s. ed. A. Vanagas, Vilnius: Mokslas.
LPŽ II 1989 – Lie u ių pa a džių žodynas 2. A s. ed. A. Vanagas, Vilnius:
Mokslas.
Maciejauskienė V. 1987: Dažniausios lie u ių pa a dės. – Kalbos kul ū a
52, 70–75.
Maciejauskienė V. 1991: Lie u ių pa a džių susida ymas, Vilnius: Mokslas.
Maciejauskienė V. 1993: K iaunų pa apijos XVII–XVIII a. asmen a džiai. –
Lie u ių kalbo y os klausimai 32, 34–99.
Maciejauskienė V. 1993a: Lie u ių į a dijimas XIX a. pi mojoje pusėje. –
Lie u ių kalbo y os klausimai 32, 100–113.
Maciejauskienė V. 1996: Dėl lie u ių pa a džių su p iesagomis -a ičius,
-e ičius e inimo. – Lie u ių kalbo y os klausimai 36, 60–70.
Maciejauskienė V. 1997: Lie u ių pa a džių lyčių a ija imas XIX amžiu-
je. – Li uanis ica 2 (30), 71–88.
Rag auskai ė A. 2005: XVI–XVIII a. kauniečių asmen a džiai, Vilnius: Lie-
u ių kalbos ins i u o leidykla.
Va nagas A. 1982: Mūsų a dai i pa a dės, Vilnius: Mokslas.
Zinke ičius Z. 1977: Lie u ių an oponimika. Vilniaus lie u ių asmen a -
džiai XVII a. p adžioje, Vilnius: Mokslas.
Recebido 2009 04 30
26 LINGUAS
CULTURA | 82
ON ANOTHER HYPOTHETICAL ORIGIN
OF LITHUANIAN SURNAMES
Summa y
The pape a emp s o p o ide a gumen s o one mo e hypo he ical claim con-p s o p o ide a gumen s o one mo e hypo he ical claim
conce ning he o eign o igin and Sla ic s uc u e o some Li huanian su names. They include su names wi h he su ixes o he -sk ype and he
su ixes -a ičius, -e ičius. Such su names a e nume ous; some o hem a e among he mos equen . They a e no limi ed o pa icula
e i o ies and a e ound h oughou he coun y. They look uni e sal and a e also equen in Sla ic languages (Byelo ussian, Polish and Russian)
ou side Li huania.
In Li huanian an h oponymic esea ch such su names ha e been ea ed as esul ing
om Sla ic in luence on Li huanian names o as bo owings om Sla ic languages.
Howe e , i is also admi ed ha he su names wi h he su ixes -a ičius, -e ičius
migh ha e e ol ed a he na u ally. In he 16 h cen u y and la e due o a speci ic
linguis ic si ua ion in he Li huanian S a e pa onymics wi h such su ixes we e qui e
equen . S ill such ci cums ances o he e olu ion o he names do no seem
su icien ; hey ail o accoun o a la ge numbe o such names in he
Li huanian onomas ics and hei highly equen use.
The an h oponymic esea ch in o he 19 h cen u y names and su names iden i ied a
peculia i y o e e indo o people by hei names and wo su names joined by he
wo ds a ba, иначе (‘o , ‘o he wise), e.g. Jacobi Wadil alias Ru kowki, Maciey We socki
alias Szykszna, Thomas Pie kiewicz alias Smeledis. A análise o he s uc u e and
o igin o such pai s, hei iden i ica ion wi h he p esen su names, especially
conside ing he his o ical and p esen -day da a e e indo o he sp ead o pe sonal
names, helped es ablish which o he wo su names we e la e p ese ed as an
o icial su name.
The in es iga ion has also con ibu ed o o mula ing one mo e hypo he ical claim
conce ning su names o o eign o igin wi h Sla ic su ixes (-sk ype and -a ičius,
-e ičius). Such su names migh ha e a i icially eplaced Li huanian su names
which had al eady had a well-es ablished Li huanian s uc u e (o en hey we e
also o Li huanian o igin). This would be ano he , p e iously no iden i ied,
indica ion o he de elopmen o Li huanian su names unde he in luence o
Sla ic languages.
VITALIJA MACIEJAUSKIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
P. Vileišio g. 5, Vilnius LT-10308
[email p o ec ed]