202 Lingbos
Kul ū a | 84
STEFANO M. LANZA
Uni e sidade Vy au as o G ande
Mo FOLOGIN I alIZM
aAdP aCIJA li u i KalboJE
Pala as essenciais: adap ação
skolinių, mo ologinis į o minimas, i alizmai.
ĮVaDas dicioná ios in e nacionais de pala as ap esen am es a sua de inição:
Žodis i alizmas lie u ių kalbo y oje – nedažnas e minas. Pag indiniuose
pala a ou posakis, i ado do i aliano da língua1. Į ai ūs aspec os p obleminiai
des a de inição au o iaus já discu i (lanza 2010a: 24 .), e nes e a igo
i alizmais em sen ido amplo são conside adas odas aquelas pala as, cuja
on e […] i alų kalba, não impo a, se eles na língua lie u ių en a am
di e amen e, ou po kalbas a pininkes. de si mesma comp eendida, quan o
mais longos oi o caminho da pala a, an o mais complicado explica sua
ligação com a on e: a elação en e a o iginal e passlonidas o mas da pala a
é o esul ado de odas as in e acções in e mediais. os elhos skoliniai, já
p igiję Lie u os kalbos leksikoje, em a é zymių one inės bei mo ologinės
s uk ū os paki imų. sepa as p ocesso de emp és imo pa icipan es
sis emas mo ologias linguís icas análise compa a i a mui as ezes pe mi e
escla ece se esses ocimai dėsningi, ambém ajuda a de e mina , quais
línguas são pa eikusios um ou ou o emp és imo. isso é mui o impo an e do
pon o de is a da his ó ia da língua e e imologia. Po ou o lado, com o
obje i o em o ma no os emp és imos, ge almen e pe encen es à língua
li uãs di e amen e, sis emas de mo ologia das línguas i alianas e li uanas
análise compa a i a pode e , especialmen e no mmin ojams da língua, não
poucas signi icâncias p á icas. Gana de alhadamen e adap a imen o
mo ologico dos emp és imos é desc i ausi adelė Valeckienė (1967). Kalbininkė
apliclamen e no ou que ou as línguas o igem pala as ge almen e
adap am-se ao sis ema mo ologicas da língua li uanas: daik a a džių
su ampanças galūnês deixadas, línguas li uanas nebūdingas galūnês
ejei adas, e em luga deles adicionadas mais lhes co esponden es
lie u iškos. [...] alanças li uanias de ou as línguas de o igem daik a a džiai ganha s ip iųjų aleg nia imų galūnes, ge almen e y . g. -as, -is (kilm. -io), mo . g. -a, -ė (1967: 128).
1 Assim, pala a em pala a, explica o i alizmo e ŽŽ 2008, e VV ŽŽ.
s. M. laNZa. Mo ologinė i alizmų adap ação dos li uanos em língua 203 As
pala as da língua I aliã são ca ac e ís icas das galūnhas ocais, elas
ge almen e não neki čiuo os2. Mui as das a dažodžių singula askai os
galūnés são -a e -o, emi dėjusios de la ynų kalbos pi mosios i an osios
asmenuo ės, que espec i amen e indicam mo e iškąją e y iškąją ginine
(p z.: lo . osa(m) ‘ ožę > i . osa; lo . lupu(m) ‘ ilką > i . lupo3). Du ubai mais
eqüen emen e ocu en es galūnė -e ca ac e ís ica de ambas as gêmeas
pala as (p.j.: mad e ‘ma ina; pad e ‘ ė as). Galūnês -i e -u mui o a os, elas
não indicam nem giminês, nem núme ous e são mais eqüen emen e
ca ac e ís icas skoliniams. Fundamen ais polinci os galūnés são -e (iš ns. -a)
e -i (iš ns. -o, -e, às ezes e -a).
adian e skolin inė leksika de i alų kalbos abo da-se de aco do i ališkas galūnes,
com o obje i o e ela skolinių en e imen o em lie u ių kalbą e apus,
pa yškin i dėsningus mo ologinius ki imus, escala i bei s a s y i kelis
p obleminius a ejus. ce os casos de giminês de o mas ou de núme o não
co espondência desc i o sepa adamen e. Embo a a maio pa e dos i alizmos
cons i ua daik a a džiai, po ém emp in asi e de ou as kai omas pa es da
língua. Jų mo ologinė adap ação ambém é discu ida sepa adamen e. Dados
i ados do língua Li uânica i alizmų są ado (h p: lKIs), que consis e de 936
i alizmų ( o ei sob e seu sudė į, speci iką, mé odos de composição e lanza 2010a: 105 .).
I alŲ Kalbos DaIK aVa DŽIŲ
su GalūNE -A aDaP aVIMas
na língua in e pininkê, a pala a i aliana ne enka galūnės -a e galeia supos o kie asis
p iebalsis4, li u izado ge almen e ele gauna galūnę -as (plg. Valeckienė 1967: 11 например.:
banca o a > bank o as ( ok. Bank o ), po cellana > po celianas ( ok. Po zellan), spacca a >
шпагат ( ok. Spaga ), cupola > on olas ( us. купол), cupana > on anas ( us. фонтан), a an ola
> a an ula ( us. тарантул), o as ( us. торт), bancos > banca ( us.) 2 elemen os que o mam
um conjun o de pala as (p. ex.: se iços, un, un, a icles, loans, loans, . . . e c.), que não são
spo .
3 Mais equen emen e i alų língua o ma de pala a baseia-se do co esponden e la ynų
língua pala a galininku. 4 os concei os kie asis p iebalsis e minkš asis p iebalsis cabem
alando sob e Li uães, polkų, usų línguas. pa a ais línguas como i alų (e de pa e ancūzų,
ingles e okiečių) es e a iculiacicinis a ibu o nãoūdungo (po én, a. Valeckienė sob e isso
udo nãožmenena). I alų p iebalsias não sejam minkš inami: eles a iculiando, ližu is de odo
não le a ao gomu io. Nemimus subida da língua é ca ac e ís ico só dos onemomsl/, ala e/,
po an o só elas ealizando se ia possí el e isso ainda condicionalmen e sob e os p e balsius minkš uosius da língua i aliana.
Lingbos
Kul ū a | 204 84
banco, ok. Bank, lenk. bank), polizza > polisas (p . police), isali a > izali as ( ok.
Risali , lenk. yzali ), spine a > spine as ( ok. Spine , lenk. szpine ). Quando em
ala en epininkėje i ališkas a pala a ne enka galūnės -a, e gale p esun o
minkš asis p iebalsis, em língua li uanas ele gauna ou y . g. galūnę -is (plg.
Valeckienė 1967: 115), p z., medaglia > medalis (p . médaille, lenk. medal), ou mo . g.
galūnę -ė, p z.: ca a ella > ka a elė (p . ca a elle), ca magnė > ka manjol (p .
ca magnole). e dade, i alianos pala as galūnė -a mui o onde podia i s i -ė
de ido à in luência da okiečių língua (plg. Valeckienė 1967: 121), exemplo: a ie a >
a ije ė ( ok. A ie e), ba ca ola > ba ka olė ( ok. Ba ka ole), ughe a >
uge ė ( ok. Fuge e), baga ella > baga elė ( ok. Baga elle), be e a > be e ė
( ok. Be e e), uma ola > uma olė5 ( ok. Fuma ole), no ella > no el ope a ( ok.
No elle), ope e a > sa dina ( ok. Sa dine), ci adella > Zi adelle ( ok. o s a e a
> es a e ė ob ido pe p ancūzų es a e e. polkų língua ge almen e galūnę -a
man iko, po an o não éeng a decidi , se a pala a oi ecebida ia ela, ou
di e amen e. ais pala as não exis em, po exemplo: aqua in a > ak a in a
(lenk. akwa in a), b a u a > b a ū a (lenk. b awu a), campagna > kampanija
(lenk. kampania), i ma > i ma (lenk. i ma), gua dia > g a dija (lenk. gwa dija),
loggia > lodžija (lenk. lodżia), mala ia > malia ija (lenk.
mala ia), so ana > su ana (lenk. su anna), a a > a a (lenk. a a) e . .6 O ia polkų línguau
ob ido a pala a kalia opė (lenk. kala epa, de i . ca olo apa) a o de ou as línguas
comple amen e a sie o galūnės escolha de exemplos. A pala a adap ada de aco do analogia:
neaiškus dėmuo kalapalik as (plg. kala io as, i . ca ol io e om ca olo io e), e dėmuo (z)epa
(aquela é opė, i . apa) simplesmen e em adus as lie u išku a i ikmeniu (ž . F aenkel 1962
sub oce). Quando a pala a oi ecebida di e amen e (mui o equen emen e po língua
esc i a), como pa icula men e equen emen e acon ece com ecém-chegados
emp és imos, galūnė -a man ém-se, ex: g apa (i . g appa), ma ija (i . ma ia), moca ela (i .
mozza ella), pica (i . pizza). Quando a pala a deno a pessoa de gêne o eme iškosios,
ge almen e galūnė -a pe manece (plg.: balle ina > bale ina, di a > di a, madonna > madona,
p imadonna > p imadona, signo a > sinjo a, signo ina > sinjo ina); - pas ou a mais ečiau (plg.:
doga essa > doga esė, a o i a > a o i ė, co igiana > ku izanė7; e ambém abaixo). 5 Ž
1936 e Ž 1951 o necido uma olas. 6 polkų kalbos a pininka imą pode emi i ki čio nukėlimas į
an ąjį nuo galo skiemenį, p z., i . góndola > lenk. gondola > lie . ns. kilm. gondòlos. 7 Fo ma
a o i ė aiškin ina oposição com y . gim. a o i as (iš i . a o i ei o), ku izanė ou os
idiomas í aka (plg. p . cou isane, ok. Ku isane).
s. M. laNZa. Mo ologica adap ação de i alizm 205 em língua li uana I ališki
pala as com ambos pa en es ma cinčiu a p au iniu baigmeniu -is a (iš
lo . -is a(m), que é de g . -ιστης) em língua li uana sem excepções pe ima
baigmenį -is as (mo . g. -is ė), например.: ascis a > ašis as, -ė, no ellis a
> no elis as, -ė, solis a > solis as, -ė8, ou ien -is ė, quando a pala a ma ca
apenas uma pessoa do sexo eminino, например.: came is a > kame is ė.
I alŲ Kalbos DaIK aVa DŽIŲ
su GalūNMIs -E, -O aDaP aVIMas
Expos os comen á ios sob e galūnę -a pode ambém ajuda a i aiškin i peculia idades de
adap ação de pala as i alichas galūnės -e (e de pa e -o). Quando nume us i ališko pala a
galūnę ica kie asis p iebalsis, em língua li uanais skolinys gauna galūnę -as, например.: (iš i . -e)
alla me > alia mas (lenk. ala m), a senale > a senalas (lenk. a senał, us. a senanal), balcone >
balkonas (lenk. balkon, us. балкон), co nice > ka nizas (. карниз), inale > inalas ( us. финал),
maggio e > mažo as (p . majeu ), ma zapane > ma cipanas (p . ma zipan), pallone, a m. ballone
> balionas (p . ballon, lenk. balon), eno e > eno as (lenk. eno ); (ish i . -o) acco do > aco das
( ok. Akko d, lenk. ako d), ba occo > ba okas ( ok. Ba ock), ca dano > ka danas (lenk. ka dan),
due o > due as (lenk. due , us. duэт), colo i o > kolo i as (lenk. kolo y ), lib e o > lib e as
( us. либретто), qua e o > k a e ( ok. Qua e , lenk. kwa e ), sone o > sone as ( ok.
Sone , lenk. sone , sonne ), sop ano us ( ok. sop an, lenk. sop ano)9. Quando nume us galūnę
i ališko pala a do kamieno gale é di o minkš asis p iebalsis, la ians kalboje skolinys gauna ou
y . g. galūnę -is, например.: (iš i . -e) bemolle > bemolis (p . bémol); (do i . -o) modello > modelis
(lenk. model), p o ilo > p o ilis (p . p o il), zoccolo > cokolis ( us. цоколь), ou mo . g. galūnę -ė,
например: acqua ello > ak a elė (p . acqua elle, ok. Ak a ell, us. акварель), pas ello > pas elė
(p . pas el, us. пастель), illo > elė (p . трель), ioloncello > iolončelė ( us. виолончель). 8 Ao
lado des es (jojo lKIs não exis e) mencionė inas ba is as -ė ( eikšme ‘mes e de p epa ação de
ca é, embo a i ališkai é simplesmen e ba men), mui o ecen emen e incluído na Lis a de
co espondem S e imžodžių, ap o ada pela Comissão Es adual das Lí u ias (PN […] VlKK)
2011-04-04- p o ocolino n.
9 Alguns desses i alizmás, especialmen e e mos de música, pode iam se e di e ó ios skoliniai (plg.
Valeckienė 1967: 114).
206 Kalbos Kul ū a | 84 Pala as com baigmenimis de o igem la yniška -a io, -ie e (abu de
ėly osios lo . -a ius) e - o e (iš lo . p iesagos galin. - o e(m)) pačių galūnių -o e -e nunca
nãošlaiko. ais pala as são adicionalmen e adicionadas espec i amen e galūnės -ijus e
-ius (-ė), po exemplo: imp esa io > imp esa ijus, scena io > scena iijus, ca alie e >
ka alie ius, accompagna o e > akompania o ius, imp o isa o e > imp oiza o ius, in es i o e
> in es i o ius, egis a o e > egis o ius, s i a o e > s i a o ius. lie . ku je is
a as amen o da on e (i . co ie e) explicin inas p ancūzų ou mais p op iamen e polkų kalbos
a pininka imu (plg. p . cou ie , lenk. ku ie ). Às ezes nesis emicamen e -ie e i s a -je as,
ex: be saglie e > be salje as, gondolie e > gondolje as10. em pa ieniais casos i . y . g. galūnė
-o subs i ui-se lie . -a, po exemplo: con abbando > kon abanda, mandolino > mandolina,
mosaico > mozaika (neabejo inai aqui se á pa eikusi alguma língua sla as, plg. lenk.
kon abanda, mandolina, mozaika, us. контрабанда, mandolina), mas ečiau lie . -ė, po
exemplo ( ia de g upo de ou as one icas seka inga: i joh > p g oup. g oup. g oup. g oup.
ok. <b > Quan o ečiau i . galūnė -e aduziama lie . -ė. com base a e e idos dêsningumas e
iKIs dados, pode-se a i ma que isso é p incipalmen e ca ac e ís ico de emp és imos
ecen emen e ob idos, que pa a a língua li uânica pude am en a di e amen e,
especialmen e po meio da língua esc i a. Exce o pala as dučė (i . duce), čiče onė (i .
cice one) e sal omo alė (i . sal o mo ale), ou as i alizmas, onde galūnė -ė ansla a de -e,
começa a usa ou za ixia em pala as11 mui o ecen emen e, exemplo: bienalė < i . biennale,
k ad ienalė < i . quad iennale, ienalė < i . iennale, la ė < i . la e, maska ponė < i .
masca pone, p o olonė < i . p o olone. Na dininko galūnė -o li uãos albai não budinga. Uma ez
que ela não encaixa ao sis ema de aleg niamen o, os emp és imos com o iginalu -o de em se
pa- e ciados aleg niuojamais, addėjus lie u išką galūnę -as (plg. KP G: 64). Dalis econhecidos
(kodi ikuo os) exceções são p ecisamen e skoliniai de i alų kalbos (plg. Pake ys 1991), ais
como ažio (i . aggio), belkan o (i . bel can o), b u o (i . b u o), iasko (i . iasco), anko (i .
anco), inkaso (i . incasso), kap ičo (i . cap iccio), maes o (i . maes o), mo o (i . mo o),
saldo (i . ne o), saldo (i . sal o), sal o (i . sal o), soldo (i . sol edno), s o no (i . na li e a u a
eó ica não conseguiu encon a a gumen os, po que essas pala as não de em passa em
aleg niuoja10 bu gon alonie e > gon alonie as ( ŽŽ 2008). 11 Alguns deles ex emamen e
a os a osenos. P z., kampanilė (i . campanile) apenas uma ez зафиксированный
литовского языка текстyne, a kasonė (i . cassone), kolašonė (i . colascione) nė ka o.
s. M. laNZa. Mo ologinė i alizmų adap ação dos li uanos alboje 207 mųjų
pala as classę. E de a o cap ičas, maes as e doce a osenoje pasi aico,
lacas e imp esa ijus, que ainda Ž 1951 nelinksniuojami (lãco, imp esã io), ago a
mo ologicamen e į o midi. Nãoinksni icada, p esumi elmen e, algumas ez po
a idade (ažio, anko, inkaso, s o no), algumas ez po causa de elha adição
de consumo (b u o, iasko, mo o, ne o, sal o) ou po azões seman íneas
(kap ičo, sol edžio ica nelinksniuojami12, como e maio ia e minos musicais).
I alŲ Kalbos DaIK aVa DŽIŲ
su KI oMIs GalūNMIs aDaP aVIMas
Em alas i aliãs galūnė -i ge almen e é de ambos os gêmeos múl iiskai os galūnė, quando ns. -o, -e.
A pala a plu al pode se emp es ada, quando designa as é pessoas g upo ou coisas, que
a amen e icam pai ais. Do p imei os menė inas g upos socialines, poli inas e pan. g upo ės
(čompiai, gibelinai, g el ai, ladza oniai, popolanai) e mongei os o dinai (celes inai, kamalduliai,
o a o ionai, pasionis ai); de i ens menė ini alguns nomes de maca onos ( a ioliai, spagečiai),
alguns ipos de esc i os (k edencialai, po olanai) e ainda uma ou a pala a (g a i ai13,
pocolanai). Como is o a pa i exemplos, kamiengalio con abalsio quan o qualidade neiš yškėja
nenhum dėsningumo pa enkan lie u išką galūnę (i . lazza oni gauna minkš ąjį n; i . popolani
kie ąjį n; i . a ioli gauna minkš ąjį l; i . c edenziali kie ąjį l). I ališka galūnė -i man imoma
saudá el . y. lie u iškai nesuda o d ibalsio só na pala a con e i (plg. con e i)14. Às ezes
adap a i ismo baseia-se da o ma plu al o iginal, mas ela é in e p e ada como unisci os, ex:
b occoli (i . ns. b occolo) b okolis, salami (i . ns. salame) saliamis e, p esun amen e, papa azzi
(i . ns. papa azzo) papa acis15. Galūnės -is escolha aqui dėsningas, ja na u almen e subs i uído
galinis neki čiuo as -i (plg. Valeckienė 1967: 115). I ališkų pala as com ienaskai os galūne -i nedaug.
skoliniai ge almen e ecen emen e ob e , e, exce o um ou o (kian is < chian i, papa ačis <
pappa aci), odos ma ca p odu os, cujos i ališki nomeiimai ganha galinį -i de ga12 e dade, às
ezes a osenoje pasi aiko o ma sol edis, išsi es a segundo analogia com -ia kamieno
pala as, in e p e a us sol edžio como ns. kilm. (sol edžio < sol edis como á o e < á o e). 13c
ecomendacional S e imžodžių a i ikmenų są aše, ap o adoame VlKK 2011-04-07 p o okoliniu
nu a imu PN N -4, p opos a a o ma múl iiskai os g a ičiai. Red. no a. 14 DiKG4 (p. 82) o nece
como no minį e alguns kalbininkų ou ou co ecomo spage i. 15 Fo mų papa acis e papa acas
konku encingumą é analisada l. Vaicekauskienė (2007:
178–179).
Línguas Cul u a | 208 84 min ojo pa a dês, plg.: buga is < Buga i, e a is <
Fe a i, kampa is < Campa i, lambo ginis < Lambo ghini, ma inis < Ma ini16.
I . ns. bu a uo i ‘scenos abalhado , ea o o dekos p ižiū ė ojas em
li a ians kalbą (bu a o ija) en ou pe us. bu a o ia. signi icado em
‘ equisições de apos ação de escena i alialmen e ele não ne a ojamo. Galūnė
-u (pp . -ù) mui o a a e em i aliões, e em li uãos. O único i alismo egis ado
com galinho -u é ne e s inas nome dese o i amisù17.
Pa ienis e p e ixį da pala a com inal ia de ac ônimo FIa (Fabb ica
I aliana Au omobili To ino u ino i alų au omobilių ab ica). I . mo . g. ia
p imei o o nou-se ma ca egis ada, em seguida me onimicamen e
começou ma ca e i qualque qual au omobilį des a ma ques18. po que lie .
ia as ecebeu galūnę -as, pode explic i a ii amen e. Não ha endo aiškios
o iginalalo mo . g. galūnės, -as unciona e como nežymė oji galūnė, e como
būdingiausia lie u ių kalbos y . g. galūnė (plg. Valeckienė 1967: 128). além disso,
po kie ojo p iebalsio. Galiausiai, ia as susijęs su hipe onimu au omobilis,
one icamen e -as é dėsninga galūnė que ambém é i iškosios giminės (plg.
Vaicekauskienė 2007: 170 .).
o iginalo I sKolINIo Fo M
GIMINs I sKaIČIaus NEa I IKIMo a VEJAI Como mencionada, pe imando a pala a, galūnės
g ama inė signi icação pode cis i po á ias azões. besiskolinancejan e alaba uma ou
ou a galūnê pode não exisi ua , se a a ou e ou ookią signi icado g ama ico. Po
exemplo, polkų, okiečių, usų línguas possuem galūnė p iebalsinės peculia masculiskajai e
nieka ajai giminėms, po an o i ališka balsinė galūnė mui as ezes nume ama como
nesis emiga. Po ou o lado, quando o de ínio giminė é mo i ada, besskolinancej 16 I alų
pa a dės com galūne -i são eqüen es, isso é simplesmen e o ma plu ali a. P.g., Fe a i de
i .
a m. e a o ‘kal is.
17 al nome en as inas pe kel ine signi icado ‘pakelk mano moo aiką, ‘padėk a sigau i e e c.
sob e isso ambém plg. lanza 2010b. ecomendciniame S e imžodžių a i ikmenų są aše,
ap o adoame VlKK 2011-04-07 p o okoliniu nu a imu PN N .-4, o e ecem a i ikmenys i amsas 2,
i amisù. Red. no a.
18 A es a me onimiamen e us ojamų e dadei os nomes ca ego ia de chama se ia possí el
suge i naujažodį ženkla a dis. Nelo se ia ma cado egis ado ma ca come cial, i minis
nomeamen o, descobėjo pa a dê ou panašus pala a, apês bend iniu. Es a a ipologia dos
emp és imos p imei o desc e eu albinis a i aliano b. Miglio ini (1927).
s. M. laNZa. Mo ologinė i alizmų adap ação dos li uanos alboje 209 alboje galūnė pode adqui i
e ότερη signi icação g ama icana, p z., lie . B igela, dučė, kazano a, podes a e Pulčinela, odos
ma cin ys homens do gêne o pe sonal, neabejo inai e são homens do giminé. Quando o i alizmo
nãoadap a-se, giminês a ibuição p incípios de li uães em língua bas an e cla os. Galūnė -a
en endida como eme iškosios giminės, -o, -i, -u como y iškosios19. Quando skolinys ecebido
indi e amen e, lie u iškai ele mo ologicamen e adap a-se despei ando au en iškos o iginalalo
aiškos. po an o giminês casos de não co espondência das ca ego ias explici á eis en e
in e mediá ias o mas, plg. i . mo . g. o a > us. y . g. o > lie . y . g. o as, i . y . g.
ioloncello > us. mo . g. виолончель > lie . mo . g. iolončelė, i . y . g. mosaico > lenk. mo . g.
mozaika > lie . mo . g. mozaika, i . mo . g. pala i a > lenk. y . g. pala i > lie . y . g. pala i as, i .
y . g. b igan ino > p . mo . g. b igan ine > lie . mo . g. b igan ina, i . mo . g. po cellana > ok. niek.
g. Po zellan > lie . y . g. po celiano. Quando o emp és imo p o a elmen e ob ido di e amen e,
ge almen e a a és da esc i a da língua, as i alique as p incipais y . e mo . g. galūnės -a e -o são
p e e iguinadas aos co esponden es Li u iškosi -a e -as, plg. ma ia > ma ija, mozza ella >
moca ela, cappuccino > kapučinas, esp esso > esp esas e . 20 apenas ansli ando os idiomas
i alianos as gêmeas galūnijas -e lie u iška -ė, que é ca ac e ís ica da giminha eminina, su ge.
Aqui já codi icado sū io nome maska ponê apa en emen e baseado i ališka esc i a (plg.
masca pone), embo a i ališkas pala a é a iškosios giminės, e kamiengalio kie asis som (čia [n])
melho a i ik ų galūnę -as, além disso, o ma maska ponas (i ambém p o olonas, de i .
p o olone, e kolašonas, kes ombone) ambém po causa do baigmen - onde cada melho ambém
em elação ao sis ema e inka aos já exis en es balconas (< i . balcone), on onas (< i .
ombone), ca onas (< i . ca one), ombone (< i . ombone).21. Ainda mais dú idas põe i . 19
emp es á ios de ou os idiomas, onde balsínas galūnês nedažnos, os p incípios de giminês
a ibuição complici ícios (plg. Vaicekauskienė 2007: 170 .). 20 isso aplica ambém a denominações
simbolicas, plg. . Vaskelai ės no a: palima no a polinkį com aqueles simbolís icos denominações,
cujos baigmuo ecena mo e iškosios giminės daik a a džių galūnę, a o i mo e iškosios
giminės būd a džius. [...] esses exemplos já ce amen e mos am ce a sin axisínio giminês de
i ik a a dzes simbólicos: [...] Mi ė bossas ma ias T.B., p imei o a sukęs nuga ą liūdnai
paga sėjusiai Sicilhia Cosa nos a e papasakojęs legalugossa ó gãos sua sec e a 2000 12 29
(Vaskelai ė 2003: 47). 21 Maska ponas sis emingueu e conside ando-se em pala as doybos
dêsnius. baigmuo -one em i alianos alboje de e dade é augmen a y inė (didinamoji) p eessaga.
ambém como i . ca one (do ca a ‘popie ius + -one) é ‘g elhas, g ossas papie ius, i . ombone
(do omba ‘ imi as + -one) é ‘didelis imi as e i . asone (do aso ‘ aza + -one) é ‘dodiselė
aza, j masca pone ( o ma elho a: masche pone, que de masche paules a škės sū is + -one)
signi ica s ambus,
iebus masche pa sū is“.
210 Kalbos Kul ū a | 84 y . g. la e ‘pienas adap a imas la ė. mas a ques ão aqui não é se co e amen e
escolhida galūnė, mas se de odo al emp enino pa a línguas li uanas p ecisa22. casos de não
co espondência de núme o de ca ego ia a os. sem menciona ais emp és imos, como b okolis, onde
i alų k. mui osiskai a é a base da o ma li uânica k. ienaskai a (p a eles ainda é possí el adiciona lie .
pomido as > sen. i . dgs. pomi do o ‘auksiniai obuoliai), a não co espondência do núme o indica apenas
ganhas a as pala as ma emai (do i . ns. mo . g. ma emma ‘pelkė as k aš as i ėnų jū os
pak an ėje)23. KI Falbos DalI Mo FoloGINIs aDaP aVIMas Dado que p edominan emen e dos
emp és imos su ge do po eikio in oduzi uma no a ealiją, isício daik ą e e c., de ou as pa es do
idioma pouco passaiko i alizm. iKIs dados, desik a o dzii cons i uem 84,4 p oc. de odos i alizmų lie u ių
aladas, e ou as pala as kai omieji apenas sob e 2 p oc.24. Dos úl imos mais impo an es são dois
numé icos ze o (iš i . nulla ‘nulinis dydis pe ok. Null) e milhões (iš i . milione ‘didelis ūks an is,
ik iausiai pe ok. Million). Como is o, eles dėsngamen e o am adap ados: ao maquš ojo kamiengalio l
adicionada galūnė -is, ao íe ojo n galūnė -as (plg. que an e io men e alado sob e daik a a džius).
emp i i adje i os ambém são a os. só encon a g andiozinis ou g andioziškas (plg. i . g andioso),
maka oniškas (plg. i . macche onesco, macche onico), me can ilinis (plg. i . me can ile), pas ozinis ou
pas oziškas (plg. i . pas oso). ca ac e a džių p eesagos -inis, -ischkas língua Li uãs da iausios (plg.
DlKG4 207210), po an o es e mo ologico į o minimas dėsningas. Nãoa mes ina, que a p óp ia
p eposição -ischkas pudesse se giminiška i . -esco i -ico (plg. ska džius 1943: §96). Veiksmažodžių às lKIs
incluída in e e cinco25. an o possí eis au onomiški lie u iški ediniai de skolinių (p.g.: inkaso >
inkasuo i, konce as > konce uo i, a a > a uo i), como e dadei os skoliniai ganha p iesagą -uo i26.
De a o ienin22 Es a bebida de lei e e ca é i aliicamen e chama-se ca ela e ( aip pa ca ella e ou
ca è e la e), não la e. é simplesmen e ca é com lei e, ou lei e com ca é (pas a oso al ez a a ian e
mais p ecisa, po que em sua composição en a em lei e mais do que ca é). é p eciso pensa , que lie . la ė
(inicialmen e usado e ainda alguns onde apasciko mo ologicamen e neį o min as, one iquemen
nepag įs as nomeamen o la è) e u o ca è e la e umpinys, po que uma pala a la e signi ica
pieną, e não lei e e ca é bebida. 23 Ma emai oi egis ada pela p imei a ez de língua usas e ame
ŽŽ 1969. ikslesnė oi ŽŽ
1936 dada ma ema.
24 likę ap oximadamen e 14 p oc. são p ie eiksmiai ( as a 120) e sensus ukai ( as a 6). Didelį
p ie eiksmių núme o lema e minijos de música skolinių, eiškiančių execu imo e e odas,
gausa. 25 sob e keblumus kildinan e classi icando eiksmažodžius e lanza 2010a: 84. 26
pa ece que -ou i a mais equen e de odas as dí idos açõesmažodžių p ésaga (plg. Vaicekauskienė
2007: 196).