scieee Science in your language
[lt] (orig) [de] [fr] [it] [es] [pt]

Morfologinė italizmų adaptacija lietuvių kalboje

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Morfologinė italizmų adaptacija lietuvių kalboje

Author: Stefano M. Lanza
Year: 2011
Source: https://journals.lki.lt/bendrinekalba/article/download/258/323
202 Lingbos
Kul ū a | 84
STEFANO M. LANZA
Uni e sidade Vy au as o G ande
Mo FOLOGIN I alIZM
aAdP aCIJA li u i KalboJE
Pala as essenciais: adap ação
skolinių, mo ologinis į o minimas, i alizmai.
ĮVaDas dicioná ios in e nacionais de pala as ap esen am es a sua de inição:
Žodis i alizmas lie u ių kalbo y oje – nedažnas e minas. Pag indiniuose
pala a ou posakis, i ado do i aliano da língua1. Į ai ūs aspec os p obleminiai
des a de inição au o iaus já discu i (lanza 2010a: 24 .), e nes e a igo
i alizmais em sen ido amplo são conside adas odas aquelas pala as, cuja
on e […] i alų kalba, não impo a, se eles na língua lie u ių en a am
di e amen e, ou po kalbas a pininkes. de si mesma comp eendida, quan o
mais longos oi o caminho da pala a, an o mais complicado explica sua
ligação com a on e: a elação en e a o iginal e passlonidas o mas da pala a
é o esul ado de odas as in e acções in e mediais. os elhos skoliniai, já
p igiję Lie u os kalbos leksikoje, em a é zymių one inės bei mo ologinės
s uk ū os paki imų. sepa as p ocesso de emp és imo pa icipan es
sis emas mo ologias linguís icas análise compa a i a mui as ezes pe mi e
escla ece se esses ocimai dėsningi, ambém ajuda a de e mina , quais
línguas são pa eikusios um ou ou o emp és imo. isso é mui o impo an e do
pon o de is a da his ó ia da língua e e imologia. Po ou o lado, com o
obje i o em o ma no os emp és imos, ge almen e pe encen es à língua
li uãs di e amen e, sis emas de mo ologia das línguas i alianas e li uanas
análise compa a i a pode e , especialmen e no mmin ojams da língua, não
poucas signi icâncias p á icas. Gana de alhadamen e adap a imen o
mo ologico dos emp és imos é desc i ausi adelė Valeckienė (1967). Kalbininkė
apliclamen e no ou que ou as línguas o igem pala as ge almen e
adap am-se ao sis ema mo ologicas da língua li uanas: daik a a džių
su ampanças galūnês deixadas, línguas li uanas nebūdingas galūnês
ejei adas, e em luga deles adicionadas mais lhes co esponden es
lie u iškos. [...] alanças li uanias de ou as línguas de o igem daik a a džiai ganha s ip iųjų aleg nia imų galūnes, ge almen e y . g. -as, -is (kilm. -io), mo . g. -a, -ė (1967: 128).
1 Assim, pala a em pala a, explica o i alizmo e ŽŽ 2008, e VV ŽŽ.
s. M. laNZa. Mo ologinė i alizmų adap ação dos li uanos em língua 203 As
pala as da língua I aliã são ca ac e ís icas das galūnhas ocais, elas
ge almen e não neki čiuo os2. Mui as das a dažodžių singula askai os
galūnés são -a e -o, emi dėjusios de la ynų kalbos pi mosios i an osios
asmenuo ės, que espec i amen e indicam mo e iškąją e y iškąją ginine
(p z.: lo . osa(m) ‘ ožę > i . osa; lo . lupu(m) ‘ ilką > i . lupo3). Du ubai mais
eqüen emen e ocu en es galūnė -e ca ac e ís ica de ambas as gêmeas
pala as (p.j.: mad e ‘ma ina; pad e ‘ ė as). Galūnês -i e -u mui o a os, elas
não indicam nem giminês, nem núme ous e são mais eqüen emen e
ca ac e ís icas skoliniams. Fundamen ais polinci os galūnés são -e (iš ns. -a)
e -i (iš ns. -o, -e, às ezes e -a).
adian e skolin inė leksika de i alų kalbos abo da-se de aco do i ališkas galūnes,
com o obje i o e ela skolinių en e imen o em lie u ių kalbą e apus,
pa yškin i dėsningus mo ologinius ki imus, escala i bei s a s y i kelis
p obleminius a ejus. ce os casos de giminês de o mas ou de núme o não
co espondência desc i o sepa adamen e. Embo a a maio pa e dos i alizmos
cons i ua daik a a džiai, po ém emp in asi e de ou as kai omas pa es da
língua. Jų mo ologinė adap ação ambém é discu ida sepa adamen e. Dados
i ados do língua Li uânica i alizmų są ado (h p: lKIs), que consis e de 936
i alizmų ( o ei sob e seu sudė į, speci iką, mé odos de composição e lanza 2010a: 105 .).
I alŲ Kalbos DaIK aVa DŽIŲ
su GalūNE -A aDaP aVIMas
na língua in e pininkê, a pala a i aliana ne enka galūnės -a e galeia supos o kie asis
p iebalsis4, li u izado ge almen e ele gauna galūnę -as (plg. Valeckienė 1967: 11 например.:
banca o a > bank o as ( ok. Bank o ), po cellana > po celianas ( ok. Po zellan), spacca a >
шпагат ( ok. Spaga ), cupola > on olas ( us. купол), cupana > on anas ( us. фонтан), a an ola
> a an ula ( us. тарантул), o as ( us. торт), bancos > banca ( us.) 2 elemen os que o mam
um conjun o de pala as (p. ex.: se iços, un, un, a icles, loans, loans, . . . e c.), que não são
spo .
3 Mais equen emen e i alų língua o ma de pala a baseia-se do co esponden e la ynų
língua pala a galininku. 4 os concei os kie asis p iebalsis e minkš asis p iebalsis cabem
alando sob e Li uães, polkų, usų línguas. pa a ais línguas como i alų (e de pa e ancūzų,
ingles e okiečių) es e a iculiacicinis a ibu o nãoūdungo (po én, a. Valeckienė sob e isso
udo nãožmenena). I alų p iebalsias não sejam minkš inami: eles a iculiando, ližu is de odo
não le a ao gomu io. Nemimus subida da língua é ca ac e ís ico só dos onemomsl/, ala e/,
po an o só elas ealizando se ia possí el e isso ainda condicionalmen e sob e os p e balsius minkš uosius da língua i aliana.
Lingbos
Kul ū a | 204 84
banco, ok. Bank, lenk. bank), polizza > polisas (p . police), isali a > izali as ( ok.
Risali , lenk. yzali ), spine a > spine as ( ok. Spine , lenk. szpine ). Quando em
ala en epininkėje i ališkas a pala a ne enka galūnės -a, e gale p esun o
minkš asis p iebalsis, em língua li uanas ele gauna ou y . g. galūnę -is (plg.
Valeckienė 1967: 115), p z., medaglia > medalis (p . médaille, lenk. medal), ou mo . g.
galūnę -ė, p z.: ca a ella > ka a elė (p . ca a elle), ca magnė > ka manjol (p .
ca magnole). e dade, i alianos pala as galūnė -a mui o onde podia i s i -ė
de ido à in luência da okiečių língua (plg. Valeckienė 1967: 121), exemplo: a ie a >
a ije ė ( ok. A ie e), ba ca ola > ba ka olė ( ok. Ba ka ole), ughe a >
uge ė ( ok. Fuge e), baga ella > baga elė ( ok. Baga elle), be e a > be e ė
( ok. Be e e), uma ola > uma olė5 ( ok. Fuma ole), no ella > no el ope a ( ok.
No elle), ope e a > sa dina ( ok. Sa dine), ci adella > Zi adelle ( ok. o s a e a
> es a e ė ob ido pe p ancūzų es a e e. polkų língua ge almen e galūnę -a
man iko, po an o não éeng a decidi , se a pala a oi ecebida ia ela, ou
di e amen e. ais pala as não exis em, po exemplo: aqua in a > ak a in a
(lenk. akwa in a), b a u a > b a ū a (lenk. b awu a), campagna > kampanija
(lenk. kampania), i ma > i ma (lenk. i ma), gua dia > g a dija (lenk. gwa dija),
loggia > lodžija (lenk. lodżia), mala ia > malia ija (lenk.
mala ia), so ana > su ana (lenk. su anna), a a > a a (lenk. a a) e . .6 O ia polkų línguau
ob ido a pala a kalia opė (lenk. kala epa, de i . ca olo apa) a o de ou as línguas
comple amen e a sie o galūnės escolha de exemplos. A pala a adap ada de aco do analogia:
neaiškus dėmuo kalapalik as (plg. kala io as, i . ca ol io e om ca olo io e), e dėmuo (z)epa
(aquela é opė, i . apa) simplesmen e em adus as lie u išku a i ikmeniu (ž . F aenkel 1962
sub oce). Quando a pala a oi ecebida di e amen e (mui o equen emen e po língua
esc i a), como pa icula men e equen emen e acon ece com ecém-chegados
emp és imos, galūnė -a man ém-se, ex: g apa (i . g appa), ma ija (i . ma ia), moca ela (i .
mozza ella), pica (i . pizza). Quando a pala a deno a pessoa de gêne o eme iškosios,
ge almen e galūnė -a pe manece (plg.: balle ina > bale ina, di a > di a, madonna > madona,
p imadonna > p imadona, signo a > sinjo a, signo ina > sinjo ina); - pas ou a mais ečiau (plg.:
doga essa > doga esė, a o i a > a o i ė, co igiana > ku izanė7; e ambém abaixo). 5 Ž
1936 e Ž 1951 o necido uma olas. 6 polkų kalbos a pininka imą pode emi i ki čio nukėlimas į
an ąjį nuo galo skiemenį, p z., i . góndola > lenk. gondola > lie . ns. kilm. gondòlos. 7 Fo ma
a o i ė aiškin ina oposição com y . gim. a o i as (iš i . a o i ei o), ku izanė ou os
idiomas í aka (plg. p . cou isane, ok. Ku isane).
s. M. laNZa. Mo ologica adap ação de i alizm 205 em língua li uana I ališki
pala as com ambos pa en es ma cinčiu a p au iniu baigmeniu -is a (iš
lo . -is a(m), que é de g . -ιστης) em língua li uana sem excepções pe ima
baigmenį -is as (mo . g. -is ė), например.: ascis a > ašis as, -ė, no ellis a
> no elis as, -ė, solis a > solis as, -ė8, ou ien -is ė, quando a pala a ma ca
apenas uma pessoa do sexo eminino, например.: came is a > kame is ė.
I alŲ Kalbos DaIK aVa DŽIŲ
su GalūNMIs -E, -O aDaP aVIMas
Expos os comen á ios sob e galūnę -a pode ambém ajuda a i aiškin i peculia idades de
adap ação de pala as i alichas galūnės -e (e de pa e -o). Quando nume us i ališko pala a
galūnę ica kie asis p iebalsis, em língua li uanais skolinys gauna galūnę -as, например.: (iš i . -e)
alla me > alia mas (lenk. ala m), a senale > a senalas (lenk. a senał, us. a senanal), balcone >
balkonas (lenk. balkon, us. балкон), co nice > ka nizas (. карниз), inale > inalas ( us. финал),
maggio e > mažo as (p . majeu ), ma zapane > ma cipanas (p . ma zipan), pallone, a m. ballone
> balionas (p . ballon, lenk. balon), eno e > eno as (lenk. eno ); (ish i . -o) acco do > aco das
( ok. Akko d, lenk. ako d), ba occo > ba okas ( ok. Ba ock), ca dano > ka danas (lenk. ka dan),
due o > due as (lenk. due , us. duэт), colo i o > kolo i as (lenk. kolo y ), lib e o > lib e as
( us. либретто), qua e o > k a e ( ok. Qua e , lenk. kwa e ), sone o > sone as ( ok.
Sone , lenk. sone , sonne ), sop ano us ( ok. sop an, lenk. sop ano)9. Quando nume us galūnę
i ališko pala a do kamieno gale é di o minkš asis p iebalsis, la ians kalboje skolinys gauna ou
y . g. galūnę -is, например.: (iš i . -e) bemolle > bemolis (p . bémol); (do i . -o) modello > modelis
(lenk. model), p o ilo > p o ilis (p . p o il), zoccolo > cokolis ( us. цоколь), ou mo . g. galūnę -ė,
например: acqua ello > ak a elė (p . acqua elle, ok. Ak a ell, us. акварель), pas ello > pas elė
(p . pas el, us. пастель), illo > elė (p . трель), ioloncello > iolončelė ( us. виолончель). 8 Ao
lado des es (jojo lKIs não exis e) mencionė inas ba is as -ė ( eikšme ‘mes e de p epa ação de
ca é, embo a i ališkai é simplesmen e ba men), mui o ecen emen e incluído na Lis a de
co espondem S e imžodžių, ap o ada pela Comissão Es adual das Lí u ias (PN […] VlKK)
2011-04-04- p o ocolino n.
9 Alguns desses i alizmás, especialmen e e mos de música, pode iam se e di e ó ios skoliniai (plg.
Valeckienė 1967: 114).
206 Kalbos Kul ū a | 84 Pala as com baigmenimis de o igem la yniška -a io, -ie e (abu de
ėly osios lo . -a ius) e - o e (iš lo . p iesagos galin. - o e(m)) pačių galūnių -o e -e nunca
nãošlaiko. ais pala as são adicionalmen e adicionadas espec i amen e galūnės -ijus e
-ius (-ė), po exemplo: imp esa io > imp esa ijus, scena io > scena iijus, ca alie e >
ka alie ius, accompagna o e > akompania o ius, imp o isa o e > imp oiza o ius, in es i o e
> in es i o ius, egis a o e > egis o ius, s i a o e > s i a o ius. lie . ku je is
a as amen o da on e (i . co ie e) explicin inas p ancūzų ou mais p op iamen e polkų kalbos
a pininka imu (plg. p . cou ie , lenk. ku ie ). Às ezes nesis emicamen e -ie e i s a -je as,
ex: be saglie e > be salje as, gondolie e > gondolje as10. em pa ieniais casos i . y . g. galūnė
-o subs i ui-se lie . -a, po exemplo: con abbando > kon abanda, mandolino > mandolina,
mosaico > mozaika (neabejo inai aqui se á pa eikusi alguma língua sla as, plg. lenk.
kon abanda, mandolina, mozaika, us. контрабанда, mandolina), mas ečiau lie . -ė, po
exemplo ( ia de g upo de ou as one icas seka inga: i joh > p g oup. g oup. g oup. g oup.
ok. <b > Quan o ečiau i . galūnė -e aduziama lie . -ė. com base a e e idos dêsningumas e
iKIs dados, pode-se a i ma que isso é p incipalmen e ca ac e ís ico de emp és imos
ecen emen e ob idos, que pa a a língua li uânica pude am en a di e amen e,
especialmen e po meio da língua esc i a. Exce o pala as dučė (i . duce), čiče onė (i .
cice one) e sal omo alė (i . sal o mo ale), ou as i alizmas, onde galūnė -ė ansla a de -e,
começa a usa ou za ixia em pala as11 mui o ecen emen e, exemplo: bienalė < i . biennale,
k ad ienalė < i . quad iennale, ienalė < i . iennale, la ė < i . la e, maska ponė < i .
masca pone, p o olonė < i . p o olone. Na dininko galūnė -o li uãos albai não budinga. Uma ez
que ela não encaixa ao sis ema de aleg niamen o, os emp és imos com o iginalu -o de em se
pa- e ciados aleg niuojamais, addėjus lie u išką galūnę -as (plg. KP G: 64). Dalis econhecidos
(kodi ikuo os) exceções são p ecisamen e skoliniai de i alų kalbos (plg. Pake ys 1991), ais
como ažio (i . aggio), belkan o (i . bel can o), b u o (i . b u o), iasko (i . iasco), anko (i .
anco), inkaso (i . incasso), kap ičo (i . cap iccio), maes o (i . maes o), mo o (i . mo o),
saldo (i . ne o), saldo (i . sal o), sal o (i . sal o), soldo (i . sol edno), s o no (i . na li e a u a
eó ica não conseguiu encon a a gumen os, po que essas pala as não de em passa em
aleg niuoja10 bu gon alonie e > gon alonie as ( ŽŽ 2008). 11 Alguns deles ex emamen e
a os a osenos. P z., kampanilė (i . campanile) apenas uma ez зафиксированный
литовского языка текстyne, a kasonė (i . cassone), kolašonė (i . colascione) nė ka o.

s. M. laNZa. Mo ologinė i alizmų adap ação dos li uanos alboje 207 mųjų
pala as classę. E de a o cap ičas, maes as e doce a osenoje pasi aico,
lacas e imp esa ijus, que ainda Ž 1951 nelinksniuojami (lãco, imp esã io), ago a
mo ologicamen e į o midi. Nãoinksni icada, p esumi elmen e, algumas ez po
a idade (ažio, anko, inkaso, s o no), algumas ez po causa de elha adição
de consumo (b u o, iasko, mo o, ne o, sal o) ou po azões seman íneas
(kap ičo, sol edžio ica nelinksniuojami12, como e maio ia e minos musicais).
I alŲ Kalbos DaIK aVa DŽIŲ
su KI oMIs GalūNMIs aDaP aVIMas
Em alas i aliãs galūnė -i ge almen e é de ambos os gêmeos múl iiskai os galūnė, quando ns. -o, -e.
A pala a plu al pode se emp es ada, quando designa as é pessoas g upo ou coisas, que
a amen e icam pai ais. Do p imei os menė inas g upos socialines, poli inas e pan. g upo ės
(čompiai, gibelinai, g el ai, ladza oniai, popolanai) e mongei os o dinai (celes inai, kamalduliai,
o a o ionai, pasionis ai); de i ens menė ini alguns nomes de maca onos ( a ioliai, spagečiai),
alguns ipos de esc i os (k edencialai, po olanai) e ainda uma ou a pala a (g a i ai13,
pocolanai). Como is o a pa i exemplos, kamiengalio con abalsio quan o qualidade neiš yškėja
nenhum dėsningumo pa enkan lie u išką galūnę (i . lazza oni gauna minkš ąjį n; i . popolani
kie ąjį n; i . a ioli gauna minkš ąjį l; i . c edenziali kie ąjį l). I ališka galūnė -i man imoma
saudá el . y. lie u iškai nesuda o d ibalsio só na pala a con e i (plg. con e i)14. Às ezes
adap a i ismo baseia-se da o ma plu al o iginal, mas ela é in e p e ada como unisci os, ex:
b occoli (i . ns. b occolo) b okolis, salami (i . ns. salame) saliamis e, p esun amen e, papa azzi
(i . ns. papa azzo) papa acis15. Galūnės -is escolha aqui dėsningas, ja na u almen e subs i uído
galinis neki čiuo as -i (plg. Valeckienė 1967: 115). I ališkų pala as com ienaskai os galūne -i nedaug.
skoliniai ge almen e ecen emen e ob e , e, exce o um ou o (kian is < chian i, papa ačis <
pappa aci), odos ma ca p odu os, cujos i ališki nomeiimai ganha galinį -i de ga12 e dade, às
ezes a osenoje pasi aiko o ma sol edis, išsi es a segundo analogia com -ia kamieno
pala as, in e p e a us sol edžio como ns. kilm. (sol edžio < sol edis como á o e < á o e). 13c
ecomendacional S e imžodžių a i ikmenų są aše, ap o adoame VlKK 2011-04-07 p o okoliniu
nu a imu PN N -4, p opos a a o ma múl iiskai os g a ičiai. Red. no a. 14 DiKG4 (p. 82) o nece
como no minį e alguns kalbininkų ou ou co ecomo spage i. 15 Fo mų papa acis e papa acas
konku encingumą é analisada l. Vaicekauskienė (2007:
178–179).
Línguas Cul u a | 208 84 min ojo pa a dês, plg.: buga is < Buga i, e a is <
Fe a i, kampa is < Campa i, lambo ginis < Lambo ghini, ma inis < Ma ini16.
I . ns. bu a uo i ‘scenos abalhado , ea o o dekos p ižiū ė ojas em
li a ians kalbą (bu a o ija) en ou pe us. bu a o ia. signi icado em
‘ equisições de apos ação de escena i alialmen e ele não ne a ojamo. Galūnė
-u (pp . -ù) mui o a a e em i aliões, e em li uãos. O único i alismo egis ado
com galinho -u é ne e s inas nome dese o i amisù17.
Pa ienis e p e ixį da pala a com inal ia de ac ônimo FIa (Fabb ica
I aliana Au omobili To ino u ino i alų au omobilių ab ica). I . mo . g. ia
p imei o o nou-se ma ca egis ada, em seguida me onimicamen e
começou ma ca e i qualque qual au omobilį des a ma ques18. po que lie .
ia as ecebeu galūnę -as, pode explic i a ii amen e. Não ha endo aiškios
o iginalalo mo . g. galūnės, -as unciona e como nežymė oji galūnė, e como
būdingiausia lie u ių kalbos y . g. galūnė (plg. Valeckienė 1967: 128). além disso,
po kie ojo p iebalsio. Galiausiai, ia as susijęs su hipe onimu au omobilis,
one icamen e -as é dėsninga galūnė que ambém é i iškosios giminės (plg.
Vaicekauskienė 2007: 170 .).
o iginalo I sKolINIo Fo M
GIMINs I sKaIČIaus NEa I IKIMo a VEJAI Como mencionada, pe imando a pala a, galūnės
g ama inė signi icação pode cis i po á ias azões. besiskolinancejan e alaba uma ou
ou a galūnê pode não exisi ua , se a a ou e ou ookią signi icado g ama ico. Po
exemplo, polkų, okiečių, usų línguas possuem galūnė p iebalsinės peculia masculiskajai e
nieka ajai giminėms, po an o i ališka balsinė galūnė mui as ezes nume ama como
nesis emiga. Po ou o lado, quando o de ínio giminė é mo i ada, besskolinancej 16 I alų
pa a dės com galūne -i são eqüen es, isso é simplesmen e o ma plu ali a. P.g., Fe a i de
i .
a m. e a o ‘kal is.
17 al nome en as inas pe kel ine signi icado ‘pakelk mano moo aiką, ‘padėk a sigau i e e c.
sob e isso ambém plg. lanza 2010b. ecomendciniame S e imžodžių a i ikmenų są aše,
ap o adoame VlKK 2011-04-07 p o okoliniu nu a imu PN N .-4, o e ecem a i ikmenys i amsas 2,
i amisù. Red. no a.
18 A es a me onimiamen e us ojamų e dadei os nomes ca ego ia de chama se ia possí el
suge i naujažodį ženkla a dis. Nelo se ia ma cado egis ado ma ca come cial, i minis
nomeamen o, descobėjo pa a dê ou panašus pala a, apês bend iniu. Es a a ipologia dos
emp és imos p imei o desc e eu albinis a i aliano b. Miglio ini (1927).
s. M. laNZa. Mo ologinė i alizmų adap ação dos li uanos alboje 209 alboje galūnė pode adqui i
e ότερη signi icação g ama icana, p z., lie . B igela, dučė, kazano a, podes a e Pulčinela, odos
ma cin ys homens do gêne o pe sonal, neabejo inai e são homens do giminé. Quando o i alizmo
nãoadap a-se, giminês a ibuição p incípios de li uães em língua bas an e cla os. Galūnė -a
en endida como eme iškosios giminės, -o, -i, -u como y iškosios19. Quando skolinys ecebido
indi e amen e, lie u iškai ele mo ologicamen e adap a-se despei ando au en iškos o iginalalo
aiškos. po an o giminês casos de não co espondência das ca ego ias explici á eis en e
in e mediá ias o mas, plg. i . mo . g. o a > us. y . g. o > lie . y . g. o as, i . y . g.
ioloncello > us. mo . g. виолончель > lie . mo . g. iolončelė, i . y . g. mosaico > lenk. mo . g.
mozaika > lie . mo . g. mozaika, i . mo . g. pala i a > lenk. y . g. pala i > lie . y . g. pala i as, i .
y . g. b igan ino > p . mo . g. b igan ine > lie . mo . g. b igan ina, i . mo . g. po cellana > ok. niek.
g. Po zellan > lie . y . g. po celiano. Quando o emp és imo p o a elmen e ob ido di e amen e,
ge almen e a a és da esc i a da língua, as i alique as p incipais y . e mo . g. galūnės -a e -o são
p e e iguinadas aos co esponden es Li u iškosi -a e -as, plg. ma ia > ma ija, mozza ella >
moca ela, cappuccino > kapučinas, esp esso > esp esas e . 20 apenas ansli ando os idiomas
i alianos as gêmeas galūnijas -e lie u iška -ė, que é ca ac e ís ica da giminha eminina, su ge.
Aqui já codi icado sū io nome maska ponê apa en emen e baseado i ališka esc i a (plg.
masca pone), embo a i ališkas pala a é a iškosios giminės, e kamiengalio kie asis som (čia [n])
melho a i ik ų galūnę -as, além disso, o ma maska ponas (i ambém p o olonas, de i .
p o olone, e kolašonas, kes ombone) ambém po causa do baigmen - onde cada melho ambém
em elação ao sis ema e inka aos já exis en es balconas (< i . balcone), on onas (< i .
ombone), ca onas (< i . ca one), ombone (< i . ombone).21. Ainda mais dú idas põe i . 19
emp es á ios de ou os idiomas, onde balsínas galūnês nedažnos, os p incípios de giminês
a ibuição complici ícios (plg. Vaicekauskienė 2007: 170 .). 20 isso aplica ambém a denominações
simbolicas, plg. . Vaskelai ės no a: palima no a polinkį com aqueles simbolís icos denominações,
cujos baigmuo ecena mo e iškosios giminės daik a a džių galūnę, a o i mo e iškosios
giminės būd a džius. [...] esses exemplos já ce amen e mos am ce a sin axisínio giminês de
i ik a a dzes simbólicos: [...] Mi ė bossas ma ias T.B., p imei o a sukęs nuga ą liūdnai
paga sėjusiai Sicilhia Cosa nos a e papasakojęs legalugossa ó gãos sua sec e a 2000 12 29
(Vaskelai ė 2003: 47). 21 Maska ponas sis emingueu e conside ando-se em pala as doybos
dêsnius. baigmuo -one em i alianos alboje de e dade é augmen a y inė (didinamoji) p eessaga.
ambém como i . ca one (do ca a ‘popie ius + -one) é ‘g elhas, g ossas papie ius, i . ombone
(do omba ‘ imi as + -one) é ‘didelis imi as e i . asone (do aso ‘ aza + -one) é ‘dodiselė
aza, j masca pone ( o ma elho a: masche pone, que de masche paules a škės sū is + -one)
signi ica s ambus,
iebus masche pa sū is“.
210 Kalbos Kul ū a | 84 y . g. la e ‘pienas adap a imas la ė. mas a ques ão aqui não é se co e amen e
escolhida galūnė, mas se de odo al emp enino pa a línguas li uanas p ecisa22. casos de não
co espondência de núme o de ca ego ia a os. sem menciona ais emp és imos, como b okolis, onde
i alų k. mui osiskai a é a base da o ma li uânica k. ienaskai a (p a eles ainda é possí el adiciona lie .
pomido as > sen. i . dgs. pomi do o ‘auksiniai obuoliai), a não co espondência do núme o indica apenas
ganhas a as pala as ma emai (do i . ns. mo . g. ma emma ‘pelkė as k aš as i ėnų jū os
pak an ėje)23. KI Falbos DalI Mo FoloGINIs aDaP aVIMas Dado que p edominan emen e dos
emp és imos su ge do po eikio in oduzi uma no a ealiją, isício daik ą e e c., de ou as pa es do
idioma pouco passaiko i alizm. iKIs dados, desik a o dzii cons i uem 84,4 p oc. de odos i alizmų lie u ių
aladas, e ou as pala as kai omieji apenas sob e 2 p oc.24. Dos úl imos mais impo an es são dois
numé icos ze o (iš i . nulla ‘nulinis dydis pe ok. Null) e milhões (iš i . milione ‘didelis ūks an is,
ik iausiai pe ok. Million). Como is o, eles dėsngamen e o am adap ados: ao maquš ojo kamiengalio l
adicionada galūnė -is, ao íe ojo n galūnė -as (plg. que an e io men e alado sob e daik a a džius).
emp i i adje i os ambém são a os. só encon a g andiozinis ou g andioziškas (plg. i . g andioso),
maka oniškas (plg. i . macche onesco, macche onico), me can ilinis (plg. i . me can ile), pas ozinis ou
pas oziškas (plg. i . pas oso). ca ac e a džių p eesagos -inis, -ischkas língua Li uãs da iausios (plg.
DlKG4 207210), po an o es e mo ologico į o minimas dėsningas. Nãoa mes ina, que a p óp ia
p eposição -ischkas pudesse se giminiška i . -esco i -ico (plg. ska džius 1943: §96). Veiksmažodžių às lKIs
incluída in e e cinco25. an o possí eis au onomiški lie u iški ediniai de skolinių (p.g.: inkaso >
inkasuo i, konce as > konce uo i, a a > a uo i), como e dadei os skoliniai ganha p iesagą -uo i26.
De a o ienin22 Es a bebida de lei e e ca é i aliicamen e chama-se ca ela e ( aip pa ca ella e ou
ca è e la e), não la e. é simplesmen e ca é com lei e, ou lei e com ca é (pas a oso al ez a a ian e
mais p ecisa, po que em sua composição en a em lei e mais do que ca é). é p eciso pensa , que lie . la ė
(inicialmen e usado e ainda alguns onde apasciko mo ologicamen e neį o min as, one iquemen
nepag įs as nomeamen o la è) e u o ca è e la e umpinys, po que uma pala a la e signi ica
pieną, e não lei e e ca é bebida. 23 Ma emai oi egis ada pela p imei a ez de língua usas e ame
ŽŽ 1969. ikslesnė oi ŽŽ
1936 dada ma ema.
24 likę ap oximadamen e 14 p oc. são p ie eiksmiai ( as a 120) e sensus ukai ( as a 6). Didelį
p ie eiksmių núme o lema e minijos de música skolinių, eiškiančių execu imo e e odas,
gausa. 25 sob e keblumus kildinan e classi icando eiksmažodžius e lanza 2010a: 84. 26
pa ece que -ou i a mais equen e de odas as dí idos açõesmažodžių p ésaga (plg. Vaicekauskienė
2007: 196).