BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
AURELIJA GRITĖNIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
VODYNO VAIZDINYS LIETUVI KALBOS VOODYNE ESMINIAI VOODŽIAI: dic ionn, imagdin,
ilius acinis sen ys, séman ique, Li u iens langues dic ionn.
INTADINS NOTABES
Au suje du dic ionnai e académique Li u iens de la langue (WEB […] LKŽe) l'impo ance à di e s
in e c yp s eche ches a éc i e de nomb euses ois. Į ai ių žodynų (y comp is LKŽe) e é
ékelie non seulemen kalbininkai (ž . Dini 2002; Kažukauskai ė 2002; Nepokupnas 2002, Paulauskienė
2002; Topo o as 2008 e k .). Leu s mo i cons an emen éme ge e dans nemoksliniuose ex es.
Les poè es (Vy au as Mače nis, Be na das B azdžionis, Česla as Milošas, Jus inas
Ma cinke ičius e k .) dans leu s œu es mini p emie des mo s de langue li ou e au eu s […]
Kons an iną Si ydą. mus un ap ès l'au e appa aî e LKŽe omams, ou e-se pas un eilė aš is
(Jus ino Ma cinke ičiaus, Ma celijaus Ma inaičio e k .), où esso il e académique le mo de
jou neau mo i . Dans les ex es de p ose ( omanues, esė e d'au es di e ses gen es de
ex es, pa exemple, Kos o Os ausko, Romualdo G anausko, Agnės Žag akaly ės e au es) es
soule ée l'impo ance du ocabulai e académique no e cul u e, on pa le de mo s inkėjus, édi o ius e pan.
1
Ainsi séman ique de l'é ude isuel du mo son oka choisie choisie consciemmen . Au okį Lie u ių kalbos žodino
Vik o ijos Daujo y ės žodžiu, ondinio eks o kul ū os Š ai Apie kaip apie žodyną ienne de l'in e iu kalbėjo
1
Romualdas G anauskas: Žmogau, pou quoi u nežguli k ū ine Le G and Li uanien kalbos žodino? Pou quoi nekiši là
nosies, pou quoi u ne le lisas pas au moins iezą ois, e p épa és à éc i e? Quel pa le, quelle sa demi-langue?
Peux au moins comp end e, que la na ion Li uanien ien de plus p écieux e p akilnesque n'a c éé? Pa i
dispa aî a, e JIS es e a dunkso i (G anauskas 2015: 317). B e emen su son appo en ecueillan académique
le dic ionnai e les mo s zimmena e Agnès Žag akaly ės omano pe sonna eu éali é pe sonnali é Juozas
Žag akalys: Pa ašiau seize a miškų apsakymėlių. Plus a d, Vidugi iui p oposelius, mielai Ici seulemen
apsiėmiau ink i žodžius žodynui – kas neno ės p isidė i p ie okio ge o da bo <…>“ (Žag akaly ė 2013: 561).
appelle ons, que a oca , li e a as, k aš o y ininkas J. Žag akalys comme mo s des collec eu indiqué
de nie ijajame dicodyno académique ome. Aldono Pupkio monog aphie éc i que il mo sžius dic ionny a
commencé à collec e enco e 1933 m., e p incipalemen assemblé ap ès la gue e (19721977 m. du i osios kalbos
записала об 4000 словах, из пиš ų об 5000) (Pupkis 2013: 424).
AURELIJA GRITĖNIENĖ. Žodyno aizdinys Lie u ių kalbos žodyne | 2
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
(Daujo y ė-Pake ienė 2002: 34) eading bene p emiè e es pa lée Jolan a Zaba skai ė. En
ega dan dans les dic ionnai es a icles comme dans un ce ain moyen c éé à un speci inį
discou s e les lisan pa di é en s pjū iais nous pou ons ou e di e ses données su
Li u iškos pasaulėžiū os e pasaulėjau os aožus. LKŽe sou ces comme é lexion de l'his oi e
cul u elle es éc i eusi Zi a Šimėnai ė (2010 À p opos: 158166). S'appuyan su le ocabulai e
ma é iel déjà é udié no e poli ique pasaulė aizdis (es a ybė, loi, au o i é), examiné she mukšnio
imagini; à l'aide d'un dic ionnai e ixé pa Adalbe o Bezzenbe ge io, des ma ios, pama ys e
pama iškis déc i s (Zaba skai ė 2010: 126143; 2012: 239253; G i ėnienė 2016: 85104). L'objec i de ce
a icle de linguis ique cul u ologie pasi elkus pla es e di e ses 20 dic ionno omų disku są
išnag inė i, quel dic ionno séman ic imagdinys es sus igęs LKŽe hipe eks e, dé e mine , qui les
signes imagdinio son considé és les plus impo an s, ac ualiausius. Dans le bu de éalise ce
objec i , éme e quelques âches conc è es: é udian ecueillée ma iè e in e p aciniu,
analy ique desc ipomuoy e seman ines mé hodes d'analyse, déc i e les mo syns sanda , ypes,
appo , au o ius, ma iè e, déc i e p épa e leksikog aphines a aux eigą e di icumus, a ec
lesquels encon en les mo synininkaidami les mo syns, é yškin i les dé au s pasi aikan ius
dans les mo syns e mon e la aleu des mo syns.
Vaizdinys ici en endu comme de l'humain conscience s'accédoyés un ce ain déc end ées
men ales image, p écédé pe cep ion ou expé ience de la econs i u ion. Du idéo isuel di è e
2
en ce que es plus scheminis, déc end in . Vizdiniai de la pe cep ion e de la pensée abs ai e
en eine g andis, leu o iginem en mémoi e, imaginio ée e mąs yme églemen e langue (VLE
548). Comme igu dix comp isen des sémo ikes e nou eaux emps des philosophes, plus
la gemen oi . S e diolas 2006: 174; Balodis 2009; Nas opka 2010: 26 e k . B e emen ésuman
des eche ches philosophes pou ions a i me que nou eaux emps dans la philosophie
l'image ie es pe çu comme un men alis phénomène, un ce ain a ep ésen a ion, peculia isme
de pe cep ion e pa i ies subs a es.
2
Vaizdini es assez a ima e a che ipo concep oka, plus la gemen u ilisée li é ū ologų e kul ū ologų. Plg.
a che ipo dé ini ion į: a che ipas o iginalus modelis, idealus exemplus, p o o ype, collec i e inės pasąmonės
imagidinio, con enan uni e salię sens, indépendan de l'indi idualisme connaissance ansmission de géné a ion en
(LLE 2001: 28). Kogni y inėje ling is ikoje įp asčiau a o i koncep o są oką. P iminsime, kad koncep u
géné a ion géné alemen appelé uni é de pense , ou e in o ma ion su quelque chose, exis an des gens, pa lan
une ce aine langue, conscience ( oi plus su le concep le e m. Son. Te Te:e ne; Papau ė: 2003 25; 2007: 5117;
Guda ičius 2011: 109117). Le plus sou en le e me de concep es u ilisé en pa lan de concep s abs ai s, e le
ocyns es conc e i ealija. En ou e, dans ce a icle, le ma é iel assemblé neanalyisée mé hode d'analyse
cogni y inée, ici ne a ojami e d'au es plus impo an s e mes cogni y is ikos (a ibu as, igū a, kolokacija e
e c.), donc dans ce e séman ique é ude choisi le e me isuel.
AURELIJA GRITNIEN. Ve dyno ob azdinys Lie u ių kalbos žodyne | 3 Ti iamoji ma é iau a é é
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
ecueilli en je an dans ous 20 LKŽe omų e icalemen e en comp an le e dyno
hipe eks ą ho izon alemen . Ainsi maniè e en lisan dicyninius a icles as a 211 i an ins
mo s, don illus a ions men ion leksema dicynas. É onnammen cela, que leksemos
lexikog aphas, -ė (leksikog a ijas specialis as) e žodynininkas, -ė (žodynų suda y ojas,
leksikog a as) ixées seulemen dans leu s p op es dicyniniuose a icles. Ses plus au eu s
nepa a o os nė iename iš 20 žodyno omų apib ėžian a ilius uojan ki us žodžius.
Didžioji dauguma (ne 98 p oc.) leksemą žodynas u inčių ilius acijų iš ašy a iš į ai ių
(p incipalemen kalbinike s, de cul u e e de socié é) éc i s: 64 sakiniai de Kazimie o Būgo, 19 de
Jono Jablonski, 9 de Juozo Balčikonio, 7 de An ano Ba anausko, pa 3 de Kazimie o Jauniaus e
Vinco Kudi kos, 2 de Juozo Tumo-Vaižgan o, pa 1 de An ano e Jono Juška, Jono Šliūpo, Mykolo
Bi žial, An ano S Slabelio, Ju gio Šlapel, Vydūno e k . Aussi le dic ionnai e es men ionné dans
di e ses publica ions de science (žu naluos, Lie u ių kalbos g ama ikoje, dans d'au es
dic ionnai es e e c.). Du i osios langue en egis és seulemen 2 ilus a ions a ec leksema
dic ionn (à un de Liškia a e K e ingos).
3
Il es nécessai e de men ionne que LKŽe as a e du mo synonymes (ils son aussi l'obje de
l'é ude de ce a icle): Kip ijono Juozapo Nezabi auskio naujada ai su ink žodis e
mo sinykas, Simono Daukan o a o as žod odys, A. Juškos inyčia, F id icho Ku šaičio zodyne
(KII362) p emiè e ois ixés dans un li e in e na ional, Niede knyganno, Makso Mės, F anco
Senno, B ende io e A. Salio zodyne niso , An anas Vi eliunas adinous a dis, les mo s son
nommés dans le mo e le e me leksik. Tous ces synonymes LKŽe men ionnen seulemen dans
leu s p op es a icles dic ionnai es. Aujou d'hui ou habi uel le e me le dic ionnai e a c éé
e pou la p emiè e ois pa o isé Ju gis Amb aziejus Pab ėža, e l'a épandu e consolidé
Auš os jou nal (Balašai is 1984: 95).
Medžiaga y imui ink a iš isų LKŽe 20 omų, neiman papildymų ka o ekos
données, donc nécessai e de souligne , que les ésul a s ob enus e lè en le ocabulai e
imaginique, susiklosčiusį des Li uiniens mondiėjau oje jusqu XXI a.
3
Il es é iden que ces ph ases ansc i es de in o man ų, neabejo inai con enan s a ai es a ec lexicog aphes:
Quel sh iuis piningo dans ce dic ionnai e! K n (ž. suk iuš i). Visan sodjiuj zasijaudé ous les mo sus dic ionnui ink Lš (ž.
enjoue ).
AURELIJA GRITNIEN. Vocabie isuel en Li uanien dic ionnai e de langue | 4
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
1.LKŽe ILLUSTRACINS MEDJIAGOS SEMANTIN ANALYS
A ski os LKŽe ilus a ion l'au eu es soi indi idualisuo (illus acinio in de la ph ase indiquée
conc e i pe sonne, de lequel la éc i u es empo és ph ase, pa a dė) ou anoniminis (au o s
slepia bend a š, sp, Klb, LKK, LK, B e pan. san umpa), cependan au sens géné al on peu di e
que ou le mo hype exs ą kū ė ienas kolek y inis kū ėjas isa lie u ių au a. En pa lan
de conc e s ocodino imagdinį nécessai e é i ie que dans ce e é ude énag inés LKŽe
hype ex o données mon en linguo y os spécialis es lexicog aphie, g amma icos,
dialec ologies e au es domaines de science de langue che cheu s, ainsi que leu p oche des
ac eu s cul u els e c éa eu s de li é a u e g ožine susda y ą ocodino imagdinį.
Habi uellemen ou es les analyses séman iques se basen dans expliquamuosi dic ionnai es
donnés des mo s signi ica ions ou leu ilius acine ma iè e. Le mo igu e dans les
dic ionnai es expliquamuosiens de la langue li uaniennes géné alemen dé ini ainsi: dic ionnas
c'es papie inė ou élec oniqueinė li e, des inée nonš isiniam lec u e, con enan un ce ain
o d e (habi uellemen abėcėliškai) des mo s, des mo s junginiai a ec explica ions, ilius a ions
4
ou ansi ions dans une au e langue ou sans eux. Dans ce e é ude, su la base LKŽe
ilius aciniais sen is (e plus p écisémen eignia, qui ces sen is pasakomi), dis ingue ces
p incipaux signes du dic ionnai e imagidinio: dicodyne sanda a, ipes, au o ius, olume,
leksikog a iné ma iè eaga, da bų eiga, di icumai p épa an dicynus, dicynes dé au s e
e ė. Ci-ap ès chacun de ces ai s se a discu é plus en dé ail.
2. VOODYNO SANDARA Le mo sanda a comp end deux ypes de s uc u e: mac os uk ū u
(bend ąją slodyno sanda ą, ses g andes pa ies e o d e de disposi ion des a icles ocyninių) e
mik os uk ū u (a ski o
žodyninio s aipsnio sanda ą) (Jakai ienė 2005: 33).
Dans plusieu s LKŽe illus a ions il es men ionné à p opos du mo mak os uk ū u
(į adą, mo s de p ésen emen o d eku, ab é ia ions, ilus acijas, e c.): Le Mo Į adas
es ce ains p oblèmes de a ie e de ki čia imo suje s lis ijimas K1K53,47 (ž.
5
lis ijimas). Les mo s
4
Plg. le mo dé in į LKŽe, ainsi que Daba inės lie u ių kalbos žodyne (h p://lkiis.lki.l /daba inis) e
Bend inės lie u ių kalbos žodyne (h p://bkz.lki.l /).
5
Les a icles dans exemples son ci és de la élec onique LKŽe e sion (ž . www.lkz.l ). Les
ab é ia ions son les mêmes comme le ocodyne. Skliaus os indiquen le mo , duquel l'a icle p is un exemple.
AURELIJA GRITNIEN. Ve dyno ob azdinys Lie u ių kalbos žodyne | 5 Būgos žodyne ikiuojami
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
al abe o a ka LKI103 (ž. ikiuo i). Mažybiniai daik a a džiai Būgos ocodyne nešliejami à le
p incipal, mais édagués pa des a icles sépa és LKI104 (ž. šlie i). Dans les mo syns ilde signi ien
des mo s se épé an ou leu s pa ies TŽŽ (ž. ildė). Ki čiams žymė i dans les dic ionnai es e les
g amma iques u ilisons quelques signes J. Jabl (ž. dicynas). La deuxième g ande modi ica ion, que J.
Jablonskis a e ec uée [Juškos] dic ionnai e, es de ous les mo s p iegaidžių sužymėjimas LKV244
(ž. sužymėjimas). Mon dic ionnai e à chaque mo se a inse ai sakinių, desquels plus acilemen
se a su aiky i le sens du mo K. Būg (ž. su aiky i). Le mo mic os ui u e des inées illus a ions
pa le dans des mo s d'in oi , leu p ésen a ion o d e, e c. : An aš inis le mo a icle du mo š
(ž. an aš inis). Va dininkas es la p incipale o me du mo linksniuojamojo, pa laquelle ce mo es
éc i dans les dic ionne s, są ašuos, an aš ėse MLTEII443 (ž. a dininkas).
3. TYPE DE VOODYNO Les Voodynes en ypes se di isen basé su di e s c i è es. Selon la
sou ce de l'in o ma ion, il es habi uel dis ingue des dic ionnai es linguis iques e
encyclopédiques. LKŽe ou é seulemen une illus a ion, dans laquelle es men ionné le
dic ionnai e encyclopédique: Encyclopedinis dic ionnai e DŽ (ž. encyclopedinis). P incipalemen
LKŽe disku se pa le se pa le su les dic ionnins linguis iques. Jä exis e de di é en s ypes de.
Selon le nomb e de langues indiquen els ocabulai es: Vienakalbiai aškinamieji ocabulai es
son géné alemen no miniai A. Sal (ž. ienakalbis). D ikalbis dicyns DŽ (ž. d ikalbis). Ši ydas
apskelbė ikalbį mo syną p š (ž. apskelb i). Šlapelio, appa aî , pe me même deux mo syn
ikalbis e unakalbis K. Būg (ž. unakalbis). Keliakalbis dic ionnai e NdŽ (ž. keliakalbis). Les mo s
se di isen e selon ole , o mé e a ec é: Kišeninis dicyns DŽ (ž. kišeninis). Le mo yn lilipu as
DŽ (ž. lilipu as). P ak ikos eikalo dic ionna s K. Būg (ž. eikalas). LKŽe illus a ions minimi
di e sus unakalbių mo syns ypes. Selon l'o d e des mo s p ésen a ion nous ou ons ce ype
de dic ion: Būgos dicyns alphabé ique, non lizdinis š (ž. lizdinis). La plupa des ypes de
dic ionnes ou ons selon les uni és déc i es e la maniè e de p ésen a ion de l'in o ma ion:
Būgos dic ionn es en pa ie e inis, en pa ie expliquamasse LKI113 (ž. e s inis).
Aiškinamasis spéciaux e mes de dic ion SkŽ279 (ž. dic ionnas). Le mo yn de son ca ac è e es
in e médiai e en e exhaumau e sélec i BVIII204 (ž. in e médiai e). LKŽe hipe eks e minimi e aspec siniai ocoblais:
J'ai nonža ma iè e assemblé pou le dic ionnai e d'é imologie K. Būg (ž. ma iè eaga). Re e sš inis

AURELIJA GRITĖNIENĖ. Žodyno aizdinys Lie u ių kalbos žodyne | 6
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
žodynas š (ž. žodynas). Rašomosios kalbos žodynui šnek ų žodžialy ės ne u i jokios s a bos
K. Būg (ž. mo sžialy ė). Li uanien lexikog aphijoje longgai žiojėjo isoma sp aga nous n'a ions pas
spécialalaus bend inės a ies le mo odyno K1K53,44 (ž. žiojė i). Nemažai ilus a ions, dans
lesquelles on pa le de di e s dic ionnai es spécialuosius: Be plan es de a dyno, J. Pab ėža es
éc i ęs mo ologinių bo anikos e minų žodyną KlbXVIII11 (ž. a dynas). Le plus sou en les aleu s
appa aissen ou d'abo d dans e s ine li é a u e scien i ique, e s iniuose e minų
dic ionnai es e son ansėjo naujada ai KlK27,32 (ž. e s inis). Ta mès dicynas š (ž. a mė). Le
dic ionnai e héminis se ai un é i able auxiliai e éc i an s, aide ai eux ou e la signi ica ion
equise mo , p opagague ai čiau usugés ou moins connus mo s e leu s signi ica ions KlK27,48 (ž.
héminis). Le mo ynas augminyčinis P (ž. mo synas). Rinko ma é iel au dic ionne ies Li uaniens
žymesnybių š (ž. žymesnybė).
Pa ois ilus a ion es indiqué d'un conc e dic ionnai e nom: Būgos Li u ių kalbos žodynas
ela i emen à la po ée es le dic ionnai e ype hesau o LKI113 (ž. ezau as). Tou le
emps me p end […]Rašybos e conseil dic ionnai e, que je oud ais ini a an les Naujų
me ų K. Būg (ž. a yba). [Šlapelio Lie u ių i usų kalbų žodyno] a si a y a liga aidės K J. Balč
6
(ž. a a y i).
4. VOODYN AUTORIAI
Kele e LKŽe ilus a ions du mo ino suda y ojai en a dijami ès apibend in ai,
neindi idualizuo ai. Les lexicog aphes son appelés lexique composa y ojs, a angayeis, éc i ojs
e e c. : Tapau dicodyno engêju K. Būg (ž. engeneu ). Le mo du suda y ojas J. Jabl (ž.
suda y ojas). Quels ici l'o d e obse en les éc i ains du dic ionnai e en ce e sa pa ki s yme de
mo s aux lec eu s? J. Jabl (ž. skai y ojas). J. Jabl (ž. skai y ojas) es un joueu de oo ball
amé icain. L'éc i ain de mo s de li es (žodknygiów) KII26 (ž. e balinis). Le p emie is du g and
encyclopédique du dic ionnai e a abe EncIV1187 (ž. uošėjas). Tou le collec i des o ganisa eu s le
dic ionnai e edakcija: Le dic ionnai e edakcija i an au ob eni Lalio le dic ionnai e ois
exemplio iai KlbXIV64(K.Būg) (ž. edakcija). [Lie u ių kalbos žodyno] collec i de édac ion a é é elkiamas de s a besniųjų lie u ių kalbos a mių a s o ų KlbXVI10 (ž.
elk i).
6
LKŽe lauž iniuose skliaus ues p ésen é d'un con ex e éc i eino numanomas mo dans ce a icle
considé é éga e čiu a ec d'au es mo s du p opos.
AURELIJA GRITNIEN. Zodyno imagdinys Li uiniens langue e dyne | 7 Kons an ino Si ydo,
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
LKŽe disku se daug dažniau nu odomos konk ečios žodynų au o ių pa a dės:
Kazimie o Daukšos, K is ijono Go lybo Milkaus, Simono Daukan o, Dionizo Poškos, F id icho
Ku šaičio, Mykolo Miežinio, An ano Juškos, Kazimie o Būgos, Ju gio Šlapelio, Jono Jablonskio
e au es. Seuls dans de a es cas le dic ionnai e au eu e lui-même eillas men ionnemen
sans aucun con ex e plus la ge: Daukan o mo s odys K. Būg (ž. mo s odis). A skleidęs
žodininką Neselmano JJ (ž. le e odininkas).
Išsamesnėse, plus la ge con ex e illus a ions pa lez su mo synų au o ių ou nis les
conc e s mo s: Ši ydas (= Si ydas) dans son dic ion au cinquième p essionie a p ekie K. Būg
(ž. penk as). Le mo į mi esia i K. Daukšos dicynėlis indique nécessai e éc i e mi ėsia i
gaimu o i K. Būg (ž. mi ėsiuo i).
On compa e plusieu s au eu s des dic ionnai es, on pa le de l'in luence d'un mo à l'au e, le
dic ionneu endan s kai e pan. : Le dic ionnai e de Šlapel p ome ê e wo dingieux que le
dic ionnai e de Ku šaičius K. Būg (ž. wo ding). Ku ša as... ou le ocabulai e Mielkio
ansc ip ionné LTI417(A.Ba an). Voici es ce ce p is e du Ku šaičio e dyno J. Jabl (ž. paim i).
Juške ičiaus ocyną du le e m condui Šlapelis LKKXX56(K.Būg) (ž. es i). Il aud ai
consomme Juške ičiaus dic ionnui inkan ys e Jauniaus ma e ialiolai K. Būg (ž. ma e ijolas).
Nemažai éc i s su les passeš en im des dic ionnai es à son a ail: [D. Poška] ou e son
amžių k u ėjo k audamas lie u išką žodyną A1884,16 (ž. Dic ionynas). Pasimi ė kun.
Miežinis, pasimi ė e son dic ionn V. Kudi (ž. pami i).
Zasmen eni su e ec ués conc e s lexikog aphes a aux: Lie u iškus žodžius į lenkų kalbą A.
Juška žodyne adui cou ai, lakoniškai LKV170 (ž. adui e). Chlapel le dic ion ex u a combiné
a ec éc omaija langue, mais ien n'applin inė; beaucoup du o iginalalo nesi aukė J. Balč (ž. auk i).
Visą gau ą de eux ma é iel... J. Jablonskis pensai consomm o i pou ses a icles ou le dic ionnai e
KlbV54 (ž. su a o i).
5. VOODYN APIMTIS Voody ommen le plus sou en démon e a) omes, b) lankes,
c) pages ou i ulai es a) Viena oomis dic ionnai e DŽ1 (ž. una omis). Dwi omis le
žodžių skaičius:
dic ionnai e DŽ (ž. d i omis). Šešia omis le ocyns š (ž. šešia omis). Daugia omis
ocyns š (ž. plu ia omis);
AURELIJA GRITNIEN. Vocabulai e isuel en Li uanien dic ionnai e de langue | 8 b) Le ocodynélis
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
pou a ê e en e cinq e dix lankes LKGII607 (ž. en e); c) Le mo de g andeu šiandie enco e
n'enujaučiu. Seulemen me semble qu'il y au a en i on 40006000 psl. (du g and o ma )
KlbXIV164(K.Būg). Le mo yn se a g and so is su 8 ou 10 millie s de pages de K. Būg (ž.
ūks an is). Cependan mon nu okimu A. J[uškos] Le mo ynas n'au a plus pe
35000 mo s de Vaižg (ž. nu okimas).
Pa ois le ocodyne olume se nsakoma būd a džiais milžiniškas, lem as e pan. : Da biai (ž.
7
lem as). Būga a é é užsimojęs inclu e dans le dic ionnai e ous les pa oles li uaniennes us ojamus
ašai ams a milžinišką mūsų kalbos žodyną Jn (ž. da bus). Iš o jau pasida ė lem as žodynas p š
e a o us sp (ž. zammo i).
6. VOODYN MEDŽAIGA Le mo yn éc i e doi d'abo d ê e accumulée di e sesalypée ma iè e. Au
dic ionnai e académique, les mo s on é é ecueillis de langue i e e di e sious éc i s. Le mo du
isuel inko i empė lie u iškus mo sžius des langues Li uiniens le mo du ka o ekon š (ž.
y imui a ink ose ilius acijose daugiausia i kalbama apie šį da bą: Daug žodynui
p imeške iojau 1916–1919 me ais K.Būg (ž. p imeške io i). Kaip sk uzdėlė jis (M. Un ulis)
emp i). Des mo s choisis à pa i de di e ses sou ces e leu s exemples a osens insc is su
des ca es sépa ées cons i ue une dic ionno ka o eka: Zodyno ka o eka DŽ (ž. ka o eka).
Ka o eka lėmė le ocodyne en olume e même s uc u e š (ž. lem i). Pas an Juške ičiaus
ocodyne beaucoup, combien mes ma e ialiolų (ko elinis dic ionn! K. Būg (ž. ko elinis). Ce ains
au eu s dans les dic ionnai es aque ous les mo s p ésen s dans la langue: Le ocodyne
con inium a ous, sans aucun ski o, les mo s des Li uiniens K. Būg (ž. des in). Manasis dicyns à
ce ains de nos pè e ynainiens (pa io s) ès ne aimen pas ses collinais TŽII464(K.Būg) (ž.
ė ynainis). A. Juška aussi ne engée g ubies e ulga ies mo s e posakies, ne les considé an
pas inapp op iés dicyn e en géné al lei ančiaja socié é LKV151 (ž. ulga us). Pa ois
illus a ions es dis ingué ou accen ué quelque quel plus pa iculie couche lexique lexynique:
Ces mo s leu langues ne e šią e esą dė ini mo synan K. Būg (ž. e š i). Peu majo i é du
dic ionne des p i edamces de langue exemples ce son des aduc ions M. Bi ž (ž. p i es i).
Malg é
J. Juškos pa edaga imų, imp imdin oje pa ie du ocodyne son des éc i s le langage géné alemen é i és
7
Lem as nemažas, didokas.
AURELIJA GRITNIEN. Ve dyno ob azdinys Lie u ių kalbos žodyne | 9 leksikos LKV152 (ž. eng i).
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Ši okių dialek izmų a i emen dans a mins dic ionnai es es ou nou eau suje
dialek ologinėje leksikog a ijoje BXIII308 (ž. aukimas).
7. LODYNO KŪRIME PHASES
Depuis LKŽe ilus a ions ela i emen acilemen a seguons le dicodyne p épa an a aux des
eig. Tou d'abo d doi ê e assemblé lexiquog a iné ma é iau: Le ecueil de la ma iè e ocynine
se lie à un au e éno me a ail le ecueil de nau osaka š (ž. ecueil). Les mo s p a a u
se aien assemblés unan dicynan a ec leu s signi ica ions e sens du éci š (ž. apsakymas). (ž.
Paskui žodžiai dėliojami pagal abėcėlę: Abėcėliškas žodyno ko elių dės ymas K.Būg
abėcėliškas). Su a kius ka o eką, imamas ku i dic ionno ex e: P adėjau žodyną om
ka elių pe ašinė i spaudai į sąsiu inius KlbXIV165(K.Būg) (ž. pe ašinė i). Dès le mo u au as le
dic ionnai e J. Balč (ž. dicynas).
Plus a d dans le a ail de p épa a ion du dic ionnai e s'implique édac eu . P incipalemen
illus a ions su A. Juškos mo de édac ion: Jablonskis es su edaga ęs pa ie A. Juškos mo de
édac ion (ejū a), qui donna à la langue li é ai e nemaža no ých slo í LKI47 (ž. su edaguo i). J.
Jablonskis é ai le seul [A. Juškos žodyno] édac eu , qui lenkiškąjį e imą a kė en subs ance
LKV243 (ž. seul). Redaguan Jablonskis [A. Juškos] le dic ionnai e langue, insc i e beaucoup où du
e me de ce pays, où a é é ecueillie, ienodino e app oino à aka ų aukš aičių a mės J. Balč (ž.
ienodin i). Ki ų pinigų už J[uškos] Žodyno edakciju neesu ga ęs KlbV106(J.Jabl) (ž. edakcija). J.
Jablonskis, consen is ê e édac eu , ê a a ange e publie ou A. Juškos dic ionnai e LKV237
(ž. su a ky i).
A an édybé lisées le dic ionno co ek ū os: Juške ičiaus le dic ionno III sąsiu inį eko me
p esseai p i eng i e é es i co ek ū as jusqu 232 psl. (iki k e alui) K. Būg (ž. é es i). A ec le
mo yn obss a, suppose-je, se as déjà appi-connu-s de ko ek ū os lakš ų K. Būg (ž. a i).
Su edaguo le dicyn donnan à imp ime : Manau, que le dicodyno spaudą можно будет начать 1923
года udeniop K. Būg (ž. spauda). Rudeniop pou a appa aî e le dic ionnai e p emie sąsiu inys
K. Būg (ž. sąsiu inis). se a déjà 3 ans, comme dansai ce dic ionno manusc i ie à un imp imik V.
Kudi (ž. spaudikas). Vi as a ai e e čia au eu sų con inue a i i a ê ejusį le dic ionnai e
de l'imp ime ie a ail K. Būg (ž. l'imp ime ie). aujou d'hui le ocodyne assemb u déjà deux
lanku (32 psl.) jusqu'au mo œil KlbXIV166(K.Būg) (ž. assemb i).
AURELIJA GRITNIEN. Žodyno aizdinys Lie u ių kalbos žodyne | 16 LLE Lie u ių li e a ū os
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
enciklopedija, Vilnius: Lie u ių li e a ū os i au osakos ins i u as, Nas opka K. 2010:
2001.
Li e a ū os semio ika, Vilnius: Bal os lankos. Nepokupnas A. 2002: Ve odynas c'es abėcėlės
o d e disposé ou le mondeulis en Li uanie e Li uanie dans ou le monde. Seimo k onika:
spécialus No 22 (228), 2002 m. juille 29 d., 1421. Accès à In e ne :
h p://www.6.l s.l /k onikospd /030101/k-22.pd
( é iée 2017 08 28).
Papau ėly ė S. 2003: Siel a o mé apho es des langues Li uanies e usses. Philologie
8, 2531. Accès in e ne :
h pe alpykla.li uanis ikadb.l / edo a://objec s/LT-LDB0001:J.04~2003~1367184529404/d-
2017 09 04).
Papau ėly ė-Klo ienė S. 2007: Ling is inės kul ū ologijos b uožai, Šiauliai: VšĮ Šiaulių
a as eams/DS.002.0.01. ARTIC/con en (supe isée uni e si é édi eu .
Paulauskienė A. 2002: Paminklas nau ai. D idexim Li u iens langues dic ionno omes.
Vilnius: Li uiniens langue ins i u , 2126.
Pupkis A. 2013: Juozas Balčikonis e g andís Lie u ių kalbos žodynas, Vilnius: Lie u ių
kalbos ins i u as.
Sabaliauskas A. 1997: Kazimie as Būga e les leksikog aphija. Li uanien pa lo y os
ques ions 37, 14.
S e diolas A. 2006: À p opos monumen kline ê eį, Vilnius: Bal os lankos, 173-176. Šimėnai ė Z.
2010: Li u iens e polkų leksikog aphijos sąsajos (Związki leksykog a ii polskiej I
li ewskiej). Językowe I kul u owe dziedzic wo Wielkiego Księs wa Li ewskiego.
Bydgoszcz, 158166.
Topo o V. 2009: Bigžiajam Lie u ių kalbos žodynui išėjus. Vladimi as Topo o e Li uanie.
Suda ė A. Sabaliauskas, J. Zaba skai ė. Vilnius: Li u iens ins i u du langage, VLE Visuo inė
261–273.
lie u ių enciklopedija, Vilnius: Mokslo e encyclopedijų leidybos cen as. T.
24, 2013.
Zaba skai ė J. 2010: Poli inis pasaulė aizdis didžiajame lie u ių kalbos žodyne (es a ybė,
įs a ymas, aldžia). Des s udios du Pa lemen 9. Vilnius: Li uanie na ionale Ma yno

AURELIJA GRITĖNIENĖ. Žodyno aizdinys Lie u ių kalbos žodyne | 17
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Maž ydo biblio eka, 126–143. P ieiga in e ne e:
://www.pa lamen os udijos.l /N 9/9 h p_kalba_1.h m ( ue 2017 09 05). Zaba skai ė J. 2012:
Au oks g andjo Li u ių kalbos žodyno lec u e: Adalbe as Bezzenbe ge is, ma ios,
pama ys, pama iškis. Majoji Lie u a: pa ibio é udes cul u elles. Suda ė G. Blažienė, N.
Mo ozo a, J. Zaba skai ė. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, Zinke ičius Z. 1981: Kalbininkas
239–271.
K. Būga, Kaunas: Š iesa. Žag akaly ė A. 2013: Eigulio duk ė: a ai e F 117, Vilnius: Ty o alba.
Į eik a 2017 09 19
Adop é 2017 12 08
THE MENTAL IMAGE OF THE DICTIONARY IN THE DICTIONARY
OF THE LITHUANIAN LANGUAGE (LE LETUVI KALBOS VOYAGES) Les mo s qui son u ilisés dans le dic ionnai e de la langue li uanienne son les sui an s:
A ec mma y
The impo ance o he academic Dic iona y o he Li huanian Language (Lie u ių kalbos žodynas)
o a ious in e disciplina y esea ch has been w i en many imes. I s mo i e is cons an ly
appea ing in non-academic ex s also. So he concep o he dic iona y o he seman ic men al
images analysis has been delibe a ely chosen. Looking a he lexicog aphic a icles o he g ea
dic iona y as a speci ic discou se c ea ed in a ce ain way and eading hem in di e en cu s,
we can ind a ious da a abou he ea u es o Li huanian wo ld iew and wo ld ou look. Le bu
de ce a icle es d'analyse he seman ic men al image o he dic iona y o med in he
hype ex o he academic dic iona y and o de e mine which men al images ea u es a e
conside ed o be he mos impo an , mos ele an , using a wide and di e en discou se o
he 20 olumes o he dic iona y. In o de o achie e his goal, se e al speci ic asks we e se
ou : in he way o esea ching he collec ed ma e ial by in e p e a i e, analy ical desc ip i e
and seman ic analysis me hods o
AURELIJA GRITNIEN. Žodyno aizdinys Lie u ių kalbos žodyne | 18 desc ibe he s uc u e, ypes,
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
olume, au ho s, ma e ial o he dic iona y, o ep esen he cou se o he lexicog aphical wo ks
and he di icul ies which he dic iona y make s aced du ing he p epa a ion o dic iona ies, o
highligh he disad an ages which a e no iceable in he dic iona ies and show he alue o
dic iona ies. ho izon ally. 211 head wo ds we e ound eading he lexicog aphic a icles in his
The esea ch ma e ial was collec ed by looking e ically o all 20 olumes o he
Dic iona y o he Li huanian Language and eading he hype ex o he dic iona y
way, he illus a ions o hem con ain a lexeme dic iona y. La g ande majo i é (même 98 %) de he
illus a ions used wi h he lexeme dic iona y we e w i en ou om he a ious au ho s (mainly
linguis s, cul u al and public igu es) w i en sou ces. The dic iona y is also men ioned in he
a ious academic publica ions (in he jou nals, G amma o he Li huanian language, o he
dic iona ies, e c.). Only 2 illus a ions wi h a lexeme dic iona y a e w i en om he li ing
language. Donc les données de he hype ex o he Dic iona y o he Li huanian Language
analysées in his s udy shows he men al image o dic iona y which was o med by he linguis ic
specialis s lexicog aphe s, g amma ians, dialec ologis s and he esea che s o o he language
science ields, and also by he cul u al ac i is s and ic ion w i e s. Le ma é iel o he esea ch
a é é ecueilli om all 20 olumes, only he da a o Complemen Ca d Index was elimina ed, and his
is why i is impo an de déc i e ha he inal esul s e lec he men al image o he dic iona y
o med in he Li huanian wo ld iew ill he 21s cen u y.
A e he seman ic analysis o he illus a i e ma e ial o he Dic iona y o he Li huanian
Language, he ollowing main ea u es o he dic iona ys men al image a e dis ingued: he
s uc u e, ype, au ho , olume, lexicog aphic ma e ial o he dic iona y, cou se o lexicog aphic
wo ks, di icul ies aced p epa ing he dic iona ies, he disad an ages and alue o he
dic iona ies.
The analysis o all illus a i e samples wi h he lexeme dic iona y shows ha i is comple ely
enough o ha e he da a accumula ed in he academic dic iona y incase o make he de ailed
men al image o he dic iona y. Because he second meaning o he wo d dic iona y is e y
conc e e, p ac ical, so he o med gene alized men al image o i is objec i e and clea ly
de ined.
AURELIJA GRITNIEN. Žodyno aizdinys Lie u ių kalbos žodyne | 19 The in es iga ed ma e ial allows o
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
a ange such a gene alized dic iona ys men al image o med in he Dic iona y o he Li huanian
Language: he dic iona y is a p in ed o manusc ip book composed o one, se e al, dozen o ew
dozen olumes and w i en by a mac os uc u e and mic os uc u e; ap ès ecueilli le ma é iel de
single au ho o a collec i e; i is w i en in acco dance wi h a ce ain ins uc ion, i has i s
une ou di e ses sou ces (le plus sou en making he ca d index) he wo ds o wo d combina ions
a e p esen ed alphabe ically, by hemes o acco ding o he sys em in he dic iona y, usually he
meaning o he wo d is desc ibed, i es aussi possible de spéci ie he o igin, his o y, geog aphy o
he wo d, o submi g amma ical, accen ua e, s ylis ic and o he in o ma ion, he samples o use,
ansla ions à one o ew languages; such a publica ion has a p ac ical and academic alue (i is
use ul o lea ning you o o eign language, i is needed as he sou ce o he a ious
esea ch o he language and cul u e).
Ob iously, le men al image o he dic iona y would be sligh ly di e en when en e ing he
21s cen u y, howe e he compa ing o he dic iona ys men al image in nowadays and how
i changed could be he esea ch objec o he o he a icle. KEYWORDS: dic iona y,
men al image, illus a i e sen ence, seman ics, The Dic iona y o he Li huanian Language.
AURELIJA GRITĖNIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius
[email p o ec ed]