105s aipsniai / a icles
esMiniai ŽodŽiai: nosiniai sonan ai, o man ė, an i o man ė, spek inė cha ak e is ika,
acús icas p opiedades.
keywo ds: nasals, o man , o al ze o, spec al cha ac e is ics, acous ic ea u es.
ju gi a ja osLaVienė
Lie u ių kalbos ins i u as
Mokslinių in es igaciones di ecciones: dialec ología, onología,
expe imen al oné ica.
P ienŲ Šnek os nosiniŲ
sonan sPek inė cha ak e is ika ano acija basado en da os del es udio ins umen al, en el a ículo
se analizan y inių kauniškių P enų šnek os nosinių sonan ų acus ológicas dis inc i as
he spec al cha ac e is ics o he nasals
in he subdialec o P ienai
peculia idades. desc ibiendo los sonidos es udiables ca ac e ís icas espec ales se conside a a los
signi icados de o mación de p iebalsios y ene gía deslaidá (nosiones mancias núme o nosiones
sonidos espec e a menudo mucho mayo , po que ellos a iculando adicionalmen e pa icipa nosies
esona o us) así como en ade imien os balsios kokybę, sus o mancias (especialmen e 2)
sonan ų kokybinius požymius lemia o man ės, ik jos ne okios yškios kaip balsių, be o, o -
signi icados y ines ca ac e ís icas se esumen y sus espec e o mando an i o mancias
signi icanzas.
ajek o ijas i s uk ū ą. di e encijuojan [m], [], [n], [] i nosinių gomu inių alo onų spek-
anno a ion he main dis inc i e acous ic ea u es o he nasals in he eas e n kaunas P ienai
subdialec ha e been in es iga ed in he expe imen al s udy desc ibed in he p esen a icle. he
da a ob enida sugie en que he nasals son dis inguidos de he o he sounds o he subdialec o
P ienai on he basis o hei o man s uc u e ( hey a e like owels in ha hey can be
cha ac e izes en g an medida en e ms o hei o man equencies, bu hey di e in ha he
o man s a e no as loud as hey a e in owels; además, he nasals a e made by blocking he sound
om coming ou o he mou h while allowing i o come ou h ough he nose, and his a ec s he
ela i e ampli ude o he o man s) and ansi ions be ween i and he con ex owel. since one o
he main dis inc ion be ween nasals du ing he nasal mu mu is p o ided by he o al an i- esonance,
he nasal sono an s [m], [], [n], [] as well as nasal- ela allophones a e cha ac e ized by he equency
alues o he o al ze o.
106
ju gi a ja osLaVienė
ac a Linguis ica Li huanica LXVIII
0. ĮVadas
P enų šnek os nosinių sonan ų espec ines ca ac e ís icas gene ales se desc iben
in es igando P enų šnek os sonyną ins umen iniu mane a (ja osla ienė 2010:
264267)1. sin emba go de allené análisis de los acús icos dis in i os asgos has a que
no ue dada, no medida įbalsių (C→V) segundosa o man és pe eiga y espec e
o ma ančių an i o mančių luga y signi icanzas. es o impulsó lle a a cabo un
adicional es udio de la in es igación šnek os nosinių sonan ų, cuyos esul ados y se desc iben en es e a ículo.
0.1. obje i o del a ículo nosiniams sonan es (como y o os balsingiesiems p iebalsiam) ca ac e ís icos y
balsio cualidades: ellos al deci lo p edomina el ono p incipal ( odėl balsingieji p iebalsiai suelen ienen aiškią
o mančių s uk ū ą); sus, como y balsios, cuali a i os asgos lemia o man ės (especialmen e p ime as
d i 1, 2), solo sonan ų ellas no ales yškias como balsios (plg. gi denis 2003: 221 y en min. li .; 224;
Lade oged, Maddieson 2002: 102136, 182245; Lade oged 2005: 4962, 84 y k .). además, debido al adicional (nosies)
esona o iaus in luencia núme o o mancias nosinos sonos espec e a menudo esul a mayo (ž .
bace ičiū ė 2008: 10; bu kauskai ė 2010: 6, 8; g igo je s 2012: 267 272 y en min. li .). analizando acús icas
cuidadosos segmen os peculia idades se conside a y en ade imen os balsios o mancios es uc u a y
dinamicá2, po que, como anoma, 1 Li u ias lengua a mių consonan izma ins umen iniu mane a poco
i a . sin P ienų šnek os p iebalsių (2010: 238267; 2010a: 307324), bas an e de alladamen e y
sis emá icamen e desc i as sólo al espec o de las a mies de los ie as del no e (plačiau ž . gi denis
1967; 2000: 6978; 258267; kliukienė 1992; 1994: 4352; 1995: 5868; 1998: 7985; 2011 y e c.). o os abajos
ins umen ales des inados p incipalmen e a aislados casos de consonan izmo de lengua li uanas
p iebalsių spek inės (i audicinės) ypa ybės i eg esy inis p iebalsių pala alizacijos po eikis balsių
comun ines: po ejemplo, aplicando lokusos (angl. loci) me odiká de medición, di e enciales acús icos
minkš ųjų y kie ųjų p e okalinių lie u ių kalbos sonan ų asgos desc ibe y is amb aze ičius (2010: 510).
de e minado, que los mismos signos impo an es di e enciando sukš uosius y kie uosius sonan us son 2
lokusai. Mohslininkas ambién p esen a desc i os los esul ados de medición de p iebalsias 2 y 3 lokus,
discu e la a iculación del luga y eg esy inės koa ikuliacijos e ec o lokus ( ambién plg. bace ičiū ė 2008:
719; de eške ičiū ė 2008: 1519; de eške ičiū ė, kazlauskienė 2009: 98111; amb aze ičius 2012a: 1318 y . .). 2
diciendo [m], [n] ipo de sonos en la boca se o ma la llamada cie e, pe o el ai e s o ė slandžiai sale p o nosį,
y p ecisamen e es e esonancia nasí de e mina cie os asgos espec ales de los sonidos adjun os
(de e minado po la lengua de Li uania común 76 del es udio expe imen al de la du ación y calidad de algunas
nazalizuo as oces e Ledicho a 2012:85; ambién plg. de eške ičiū ė 2008:1519). y, po ejemplo, diciendo
exploss amuosius p iebalsius, bu noje cie o iempo ambién se o ma la así llamada aklina kliū is
(užda uma), y ai p o súgidamen e p asiskė usius poda gus de la lengua e upciona con kiaim, po lo cual
exploss amųjų p iebalsių kiaia di ecciones, o as ki (plačiau e gi denis 2003: 224; 1967; Lade oged 2005: 50;
ja osla ienė 2010: El obje i o de es e a ículo, basado en da os ins umen al, es analiza y desc ibi las
ca ac e ís icas más impo an es del espec o P en šn nekek os nos nos nosokios.
kokybę iksliau odo g e imų balsių o mančių p adžia a ba pabaiga: ieni p iebalsiai jas pak eipia ieno-
P ienų šnek os nosinių sonan ų spek inė cha ak e is ika
107s aipsniai a icles nosiniai p iebalsiai bien se asignan sólo según cie os adi imos
g e imos balsios espec o cuožus (ž . gi denis 2003: 224 y en min. li .; kliukienė 1992: 78
y en min. li .; 1998: 80; ambién plg. bace ičiū ė 2008: 719; ja osla ienė 2010: 261262;
g igo je s 2012: 7580). pe o al dis ingui un nosinio sonan á de o o es o con i ma y
los más ecien es es udios expe imen ales de sonan as ambién es impo an e
medi y los an i o mancios signi icados que se o man en el espec e de p iebalsios
in es iga i os (plg. g igo je s 2012: 275280; 288290; 2012a: 2223; bu kauskai ė 2010: 6 y
allí; li . min; éase ambién Lade oged, Maddieson 2002: 117118)3.
0.2. ma e ial in es igable y me odología de abajo P iebalsinių onemųm, […], […], […]n/, […]/ alo onų
espec o es udiimui elegi ales palab as u ilizadas en la es udiamojoje šnek oje: m[…].ma / /. ~ mmą,
m.na. ~ mną, n.ma. ~ nmą, n. a. ~ n ą, m.da. ~ mdą, m. a. ~ M ą, d.ma. ~ dmą, d.na. ~ d ną, n·ko. ~ nko, m·n. ~
mýnė, p·n. ~ pýnė, m.ne. ~ mẽnę, m. e. ~ mẽ ę, n.še. ~ nẽšę, m.na. ~ mẽną, p.na. ~ pẽną, mó·ko. ~ móko, nó·ko.
~ nóko y k . analizando espec ines ca ac e ís icas conside ó a y en ade imen os balsios o mancios
es uc u a y ajec o ías. Palyginimui adicionalmen e i os y o os sonos espec o sclaidas
peculia idades palab as en .ka. ~ pko, p·l. ~ pýlė, s.ne. ~ se ánę, .ke. ~ ẽkę, k.pe. ~ kẽpę y e c. eniendo
en cuen a el hecho de que g e a de los du e íos y los su ch íos p obalsios habi ualmen e se usan muy
ką, k.pa. ~ kpą, l.pa. ~ lpą, b.da. ~ bdą, p.-da. ~ pdą, .da. ~ dą, p·ko. ~
di e en es alo onas de las oces, ambién con el obje i o de medi lo más obje i amen e de los
du e íos y su ch íos an i o man es (así como ambién del sonan o nasinio); el p ime es udio elegi y
ales, p incipalmen e be eikšmiai, ejemplos con b e es ocales de subida del gomu ino an esakinés y
zapakalinés [m:mama], [ee], [nana], [ee], [naŋka], [eke] y e c.; i as sólo, neki o as, de es as palab as [m],
[m], [n], [ch] neki čiuo i gomu iniai alo onai [ŋ] y [] medi den o de la palab a. 240267; 2010a: 307324 y k . ;
sob e acus ónicos p iebalsios pala alizaciones señas más plačiau é. amb aze ičius 2012: 513). Recue da
que los onologiniai elemen os de la lengua son no absolu ūs, y ela i os, ya que sonidos, cuya
es uc u a espec al comple amen e idén ica, pueden se pe cibidos de mane a di e en e, si
di e encia su oninė aplinka (ž . an 1970: 52 .; jassem 1973: 112 .; gi denis 2003: 224 k . y en. min. li .
y.). 3 sob e di e enc i os acus ínicos minkš ųjų y kie ųjų p e okalinių lie u ių kalbos sonan ų požymių
ž . amb aze ičius 2010: 510 (da ž . 1 izn.).
4 ellos al deci lo pab ėž o (ki čiuo as) galinis umpasis ozis.
108 ac a Linguis ica Li huanica LXVIII la ma e ialía in es igada po es eces
ju gi a ja osLaVienė
cons a ojamuja in onacia ( . y. isoliuo ai, como a ski us sakinius) di ec amen e en
compu ado í ing esé es ep esen an es de la gene ación mediu iniosa homb es y
una muje de P enų. an ina u almen e p onuncia ejemplos es udiimui noap o ecia .
El ma e ial gua dado en a chi os ipo *.wa . ca pan P aa (5.0.34 y 5.3.23 e siones).
ealizando análisis espec al, p incipalmen e esci p os segmen os (žodžių o
i iamuosius elemen us naudo asi ams e damo uni e si e o mokslininkų Paulio
boe smos i da ido weeninko suku a kompiu e ine ga sų analizės p og ama
p iebalsių y ade imų balsių) ue de e minada y nupieš a na u al de di e sos
g aysomes de sonido o palab a Visible Speech ipo espec og ama, más al o
opcionando 5000 hz dažnį. en onces au omá icamen e medidas y, si es necesa io,
nub aižidas o mancias aje o ías, más al as ambién apode ando 5000 hz
ecuencia. a menudo na u al especog ama y o mancias dinámicas dibujinos ue on
jun abas en una imagená, p ecisamen e ellos sude inando en é minos de ecuencia
y du ación. ambién b aižy i y spek iniai nosinių sonan ų pjū iai: midiendo sonos
an i o man es (o nulines o man es, angl. o al ze os), en una se jun aban las así
llamadas FFT y LPC k ei ės (de e minando y midiendo FFT y LPC y jungiendo ellos en
una
piešinį naudo asi La ijos one iko ju io g igo je o paaiškin a me odika5).
1 . nosini P iebaLsi sPek o aPŽVaLga pos e io men e se discu en y analizan los
esul ados del es udio ins umen al P enų šnek os nosinių sonan ų.
1 .1 . P ienų šnek os nosinių sonan ų o mančių
es uc u a y ene gía dis aya
Palyginus P enų šnek os nosinių y nenosinių p iebalsių espec ines ca ac e ís icas se (plg. 124 ig., ambién
éa 3 izn.), que el espec o ene gía po sa i as 5 Piešian espec inius sonan ų pjū ius, p incipalmen e
desinejame panel del p og ama P aa hay que a sida y i i i del segmen o palab a o espec og amą, y,
pasižymėjus nosinio sonan o spek ą (s aciona ia su pa e), selecciona Spec um: View spec al slice. en el
panel izquie do del p og ama apa ece el nomb e del eco ado FFT espec o. con inua hab ía que elegi
LPC smoo hing (en el mismo izquie dia panele) y escapocusiame lange Spec um: LPC smoo hing g aba los
coe icien es eque idos. Po ejemplo, Numbe o peaks pa a es e es udio elegido el núme o 26 (ya que el
ma e ial de es udio se ha g abado u ilizando 44,1 khz ecuencia, denominada en el panel del p og ama P aa ,
si, pusė bū ų 22 + 4 (a ba 5) = 26), o p ie P e-emphasis om (Hz) į ašy a 50.0, i , paspaudus OK,
au oma iškai gau as adinamasis spek inio pjū io LPC piešinys ( o mančių ajek o ija). Vėliau, deši-
ya ob ene sonos pjū ias FFT y LPC dibujiniai se unen en uno (jun ando dibujín y o a ez impo an e elegi
co ec amen e ecuencias y o os pa áme os eque idos).
P ienų šnek os nosinių sonan ų spek inė cha ak e is ika
109s aipsniai a icles /
[m], [], [n], [] a iculiaciones6 dispe sido ex ensn en la zona de ecuencias es a es una de
las acús icas dis in i os nosinių p iebalsių peculia idades (gi denis 1967: 249; 2003: 225;
kliukienė 1992: 134; 1998: 80). como mencionado, debido a la adicional esona o iaus in luencia
nosines sonan es espec e o mando núme o a menudo mayo , además, nasinis esonance
lemia y ade imų sonos espec a: ellos diciendo la gomu ía sua š asis no cie a
en e amen e la nasies e mės angá y pa e del ai e sale p o nosį (plg. Pake ys 2003: 191;
kliukienė 1998: 80; k denis 2003: 224; Mu inienė 2007: 62 y.). po lo que en el siguien e capí ulo se
esumi án y adjun os son de o mancias de es uc u a peculia idades. y has a aho a
Li uanies más de alladamen e no es udiada de mane a ins umen al p iebalsios [m], [], [n],
[], [ŋ] y [] espec icas ca ac e ís icas di e enciando cuojas nosinių sonan ų spek e
o madas an i o man és y su impo ancia dis inguiendo ab a iamosios clasees miemb os
uno de o o amplamen e examinados en la segunda pa e de es e a ículo. En es e
capí ulo, sob e la base de los esul ados ob enidos y eniendo en cuen a los
espec og amas y dibujos de ayec o ias o mando, se esumen p incipalmen e los
asgos cuybiniai [m], [], [n], [] que de e minan las p ime as dos o man és 1 y 2. ellas
dependen de la boca y de la pa e del na iz que se o man de las ca idades esonanceñas y
sus in e elaciones (gi denis 2003: 221).
P im oji nosinių p iebalsių o man ė (angl., nasal o man , ečiau nasal ze o7) se o ma en la misma zona de
ecuencias bajas (ž . 1 len ., plg. 124 pa oji o en i in elacionado con el g e imo balsio kokį (es o es
impo an e ene en cuen a al dis ingui los miemb os du e uosos y sua is uosos de esa clase; plg. i kliukienė
1992: 5657; 7879; bace ičiū ė 2008: 10; amb aze ičius 2010: 89; g igo je s 2012: 275280)8. Según el es udio de P enų
šnek os, neki čiuo ų [m], [], [n], [] 1 signi icaciones isoliuo ai en las palab as p onunciadas (medida
es aciona ioji sonan ų dalis) cons a ap oximadamen e de 250 a 290 hz (ž . 1 len .): desc end i as cálculos an es
de balsį [a.] a ų aus a o [m] 1 = 253 hz; [n] 1 = 276 hz; mo e s p onunciado [m] 1 = 266 hz; [n] 1 = 288 hz; an es
balsį [i·] a ų p onunciado [] 1 = 269 hz; [] 1 = 271 hz; mo e s p onunciado [] 1 = 268 hz; [] 1 = 275 hz y e c. como
is o, cuan o más al a endida se 6 in es iga i os p iebalsios base la o man los elemen os ono, po lo que
sus o mancien es cin as bas an e bien isibles. Ma ellos diciendo suqš asis gomu ys desciendzia, e aea de
yklés ocula es pa ela y ai e bas an e lib emen e sale p o nosį (i. i. explosimo nebūna, po que en la boca no
seusida a mayo p esión de ai e). sob e p e okalinių lie u ių kalbos sonan ų a ikuliacijos luga y con ex o
one ino e ec o locusams é. amb aze ičius 2010: 89. sob e las ca ac e ís icas dis in i as acús icas de las
sonan as de la lengua la ia é. g igo je s 2012: 267292.
7 ina a ención que algunos in es igado es han u ilizado es a angliška e miną (nasal ze o) en el signi icado
an i o man ės (o nulinės o man ės), y nosinių p iebalsių 1 llaman nosine o man e (nasal o man ) ( é .
Lade oged, Maddieson 2002: 117, 4.6).
8 cien í icos ex anje os indican (basándose en algunos da os de lenguas del mundo) que [m], [n] 1
ango de ecuencias alcanza desde 200, 250 o 300 hz has a 300, 400 o 450 hz (ž . bu kauskai ė 2010: 6 i en
min li .; g igo je s 2012 270: k i en min li . i.). Po ejemplo, Pe e is Lade ogedas y ians Maddiesonas
(2002: 117) p opo cionan ca alonas lengua nosinių p iebalsių p ime as o man es: [m] 1 = 250 hz; [n] 1 = 280 hz.

110
ju gi a ja osLaVienė
ac a Linguis ica Li huanica LXVIII
1 PaV. De la palab a m.ma. ~ mmą
mną espec og ag ama (1-ojo homb e
espec o-2 PaV. De la palab a m.na. ~
oz) ma (1-ojo homb e oz) 5 PaV. De la
3 PaV. Žodžio n.ma. ~ nmą spek og a-
ma (1-ojo y o balsas)
4 PaV. Žodžio m.ma. ~ mmą spek o-
g ama (mo e s balsas)
palab a n.ma. ~ nmą espec og a-6 P aV.
(1-ojo homb e oz) g ama (mo e s oz)
De la palab a sn.pa. ~ snpą spek oma
P ienų šnek os nosinių sonan ų spek inė cha ak e is ika
111s aipsniai a icles 7 PaV. / De la palab a n.ma. ~ nmą spek og a-8 P a V. La palab a m.na. ~ mẽną
spek oma (mo e s oz) g ama (1-ojo homb e oz) 11 PaV. De la palab a m.na. ~ mẽną espec o-12 PaV. De la
ma (mo e s balsas)
palab a m.ne. ~ mẽnę spek og ama ( oce (1-oyo del homb e) g ama (1-oyo del homb e) g ama (2-oyo del
g ama (mo e s balsas)
9 PaV. Žodžio m.ne. ~ mẽnę spek og a-
homb e) ma (2-oyo del homb e) ma [n] la p ime a o man é de un den e du o [negue] lúpino [m], y las sonan as
10 PaV. Žodžio m.na. ~ mną spek o-
sua es 1 son muy simila es, sin emba go compa ando los espec i os signi icados du e uosos y
sua is uosos de esa clase, más a menudo na iėles más inclinadas a se [] y [] 1 espec i as. en lišli o aciones
al aesnių ecunių zona (da os apibend in a, a os enunciado [m], [n] 1 = 360 hz) espec i amen e negu
enunciadas de i iamosios šnek os sonan ų [m] y [n] p ime a o man ė no di ie e, sin emba go o ma en
isoliuo ai en las palab as enunciadas9. 9 Po lo an o, al compa a da os, de hecho es impo an e ene en
112 ac a
ju gi a ja osLaVienė
Linguis ica Li huanica LXVIII
1 3 PaV. De la palab a n·ko. ~ nko espec og a-14 PaV. La palab a m·n. ~ mýnė spek oma
an o minkš ųjų, an o kie ųjų nosinių sonan ų espec ai casi no di ie en. Se c ee que
(2-ojo homb e de oz) g ama (2-ojo homb e de oz) En la pa a mía de los Países del No e
p iebalsių nazalizacija, po lo is o, supopina la señal de du eza y sua idad, y él pe cibe solo
15 PaV. Žodžio mó·ko. ~ móko spek o-
cuen a no sólo el en o no one ico de los sonidos es udiados y elemen os supe segmen a ios
16 PaV. Žodžio nó·ko. ~ nóko spek og a-
(pa isiblemen e, c učiuo os p iebalsios espec o a menudo más in enso, los sonidos suelen mucho más la gos
que co espondien es no noi čiuo i, e c.), sino ambién o os ac o es ( empo de habla, in onación, e c.).
e dad, la can idad de sonan es nosinos en es e abajo especialmen e no es udiada, sólo se señala la
a ención que al compa a los mínimios pa es (i. i. no casuales casos) noqui čiuo as p ibális [m]
espec i amen e más la ges que neki čiuo as [n].
P ienų šnek os nosinių sonan ų spek inė cha ak e is ika
113s aipsniai / a icles
de je imų balsių (ž . kliukienė 1992: 57, 44 izn., 63, 13 len .). hágase c ee que [m]: [], [n]: []
oposición en es a ada mía sopo a sólo o osiai ( enbid, 57, 7879). 1 Len eLė. P ienų
šnek os apibend in as nosinių sonan ų pi mõsios o man ės éikšmės isoliuo ai en las
palab as p onunciadas10 sonas [<m>a.][<>e.][<n>a.][<>e.][m>o·][<>i·][<n>o·][<>i·] in o m.
1 (hz) 1 (hz) 1 (hz) 1 (hz) 1 (hz) 1 (hz) 1 (hz) 1 (hz) 1 (hz)
Vy ų o os 253 285 276 287 250 269 264 271
Ma e s o o 287, 268, 289, 268, 268, 275 la segunda P enų šnek os [m], [], [n] y [] o man ė ( 2)
indica que el emb o más bajo son las lūpinas sono as [m] y [] ( é . abla 2), compa ando solo
los miemb os de la clase más sua os [] y [] que se pueden e , sin emba go, que la segunda
o man ės de ecuencias y panašus puede se , po ejemplo, an es del la go del al o del
sona a io [i·] sonan ė [] y es [ 2]. An e el ascenso in e io posi i ino de la longi ud ozį [e.]
supues os [] y [] 2 di e encia ambién lige amen e, sólo obse ada endencia más a
menudo aukš ėlesniu emb u a i minkš ąjį nelūpinį ga są (ž . 2 abl.). 2 Len eLė. P ienų
šnek os apibend in as nosinių sonan ų an õsios o man ės éikšmės sonido
[<m>a.][<>e.<][<n>a.][<>e.][m>o·][<>i·][n>o·][<>i·] in o m.
izoliuo ai iš a uose žodžiuose11
2 (hz) 2 (hz) 2 (hz) 2 (hz) 2 (hz) 2 (hz) 2 (hz) 2 (hz) 2 (hz) 2 (hz) 2 (hz) 2 (hz) 2 (hz) 2 (hz) 2 (hz) Vy ų
balso 1041 1623(?) 1378 1704(?) 800 2327(?) 1051 2320(?) Mo e s balso 1126 1764(?) 130 18229(?) 72963(?) 1110 2499(?) 10 1
y 2 en las abelėse lauž iniuose skus ulia se indica la oz que sigue al sonan o nosinio; medidao os sonan as
oma a os o os n = 36, mo e s o os n = 1224. 11 cues ionucas ablella a ae a encion en lo que
de e mina la o man e de la es aciona iosa pa e ue nelag a, ya que sua emen e mas ecuen e es el
espec o de los sonan os nasales que el de los suel os, po lo an o calculadas 2 signi icanzas no pueden
se conside adas con iadas di e enciando suks ųjų [] y [] espec ines ca ac e is icas. donde qué con iimio
medi CV ipo conjun os, i. i. p iebalsio inales y balsio iniciales, o o a įbalsio, 2 locizació, es o ambién
impo an e ene en cuen a a balsių 2 dinamá (ž . 3 len ., ambién plg. amb aze ičius 2010: 9, 4 pa . ;
g igo je s 2012:
279, 2 len . ).
120 ac a
ju gi a ja osLaVienė
Linguis ica Li huanica LXVIII
28 PaV. Minkš ojo [] espec inis pjū is (kai ėje p onuncia a mo e s, desinėje
iš 27 i 28 pa eikslų ma y i, kad y o iš a o [n] an i o man ė p asideda maždaug
p onuncia a y o) desde 1000 hz, y mo e s p onunciado [n] desde 1100 hz, i. y. aukščiau
negu espec i amen e diciendo lūpinį sonan ą. Minkš oyo [] Z1 comienza
ap oximadamen e desde 1600 hz ambién más al o más que espec i amen e [].
Mankš ųjų y du e ųjų nosinių gomu inių alo onų an i o man ės ambién no coinciden:
29 pa eiksle [ŋ] Z1 se o ma ap oximadamen e desde 2000 hz, y [] an i o man ė más
al a comienza po encima 3000 hz (ž . 30 igu a). el ma e ial mues a que el mismo (i. y.
du o o su es o) sonan o an i o mančių ecuencias diapazón puede cuan o a ia
debido al ade imo ( o esnio) balsio calidad (i quan idades): cuan o más al as [], [] Z1
an es en ens a el al o emb o del [i·] espec i amen e an es del co o [i], y an es del
[a] sonan [m], [n] Z1 an es del [u] y pan.
aiendo nelūpinius [n], [] y especialmen e [ŋ], [] an i o man és son más al as, que
diciendo lūpinius sonan us es o i in depende del a iculación del luga : bu nos (y de
pa e nosies) esonansines e mės amaño y de la lengua de la posición en la boca y 27
PaV. kie ojo [n] spek inis pjū is (kai ėje p onunciada mo e s, dešinėje p onunciada y o)

P ienų šnek os nosinių sonan ų spek inė cha ak e is ika
121s aipsniai / a icles
poslinkio (pi myna gal) que son algo de e minados y g e imo balsio a iculiacia (plg.
y g igo je s 2012: 269 e en min. li ., 276279). nasinal sound an i o man ė esumiendo
aukščiausia a ian gomu inius [ŋ], [], . y. kai bu nos ezonansinė e mė um-
piausia i liežu io idu inė dalis a si aukia gomu io link.
b e emen e los esul ados del es udio de las dis in i as ca ac e ís icas
acús icas, puede a i ma se que:
• ap ašan P enų šnek os nosinių sonan ų akus ines ski iamąsias ypa ybes bū i-
na ene en cuen a y en los p opios sonan os cuali a i os asgos lemiancias
o man es, y en adjun os sonos espec ines ca ac e ís icas y CV la segunda
i jos dinamiką). CV an õsios o man ės pe eiga i dinamika laiky ina iena
s a biausių ski iamųjų minkš ųjų i kie ųjų nosinių sonan ų a ikuliacijos ie os
o man é (pe eigą peculia idades. Todo es o di e encia los desc ip i os
p iebalsius y dis inge ellos de o os sonos;
• dis inguiendo [m], [], [n], [], [ŋ], [] uno del o o muy impo an es y an i o mančių
signi icaciones, las cuales i in dependen de la ubicación del sonido (bu nos ezonansinas
29 PaV. gomu inio [ŋ] spek inis pjū is (kai ėje iš a a mo e s, dešinėje iš a a y o)
30 PaV. gomu inio [] espec inis pjū is (cai ėje p onunciada mo e s, dešinėje p onunciada y o)
122 ac a Linguis ica Li huanica LXVIII amaño y o ma e mės, poslinkio de
ju gi a ja osLaVienė
la lengua y de algunas o as a iculiacinių pa icula idades diciendo
sonan ą):
• en odos los casos lūpinio [m] an i o man ė in e io negu espec i amen e
nelūpinio sonan o ([n]) y especialmen e gomu inio alo ono [ŋ];
• en los da os esumidos, menos di e encia el homb e p onunciado [m] y [n] Z1 signi icados;
• P enų šnek oje de odos los i ųjų nosinių p iebalsiów la más al a gomu inių
alo onų an i o man ės;
• compa ando sucks ucios y du esucios p iebalsius e se que más al as espec i amen e
[], [] y [] Z1 signi icanzas.
3. sVá imas iŠVados
P enų šnek os nosinių sonan ų ins umen al es udio esul ados mues an que
in es igamiosos p ibalsius se pueden di e encia según sus ca ac e ís icas
acús icas y espec ines p ibalsių y je imų balsių ca ac e ís icas:
• sonan ų kokybinius požymius ypač lemia žemųjų dažnių pi moji (a ba nosinė)
o man ė i sonan ų bei g e imų balsių p adžios (a ba įbalsių) an oji o man ė
y su dinámica, ambién impo an es in es iga i os p iebalsios y adjun os sonos
o mancios es uc u a, núme o, in ensidad y espec o dis aida. nos sonan enes
ca ac e ís ico dispe sión de ene gía del espec o en más amplia ampli ud de
ecuencias debido a adicional esonado in luencia.
• g e a o en e los nosines p iebalsios exis en es balsios p ime a o man é a
menudo cuan o pablėsusi y aukš ėlesnė (dėl nosinės o man ės į akos), ambién a
menudo aukš ėlesnė e ce a o man é adje imų balsios. en e dos nosinos
sonan os las oces nazalizá onse más que espec i amen e g e a de un nasinio
sonan o: po ejemplo, en e kie ųjų nosinių p iebalsių zazakalinės eilės
(especialmen e baju inio pakilimo) balsių segunda o man ė in e io oda el iempo
de a imo, g e a de un nasinio p iebalsio de la misma calidad y can idad p iebalsių 2 gene almen e pažemėja sólo un iempo de e minado.
• nosinos sonan os [m], [], [n], [], [ŋ] y [] dis inguiendo una del o a esencialmen e su
espec o consubs ancian e an i o m Z1. desc end idos da os, en odos los casos
lūpinių sonan ų an i o man ės in e io es negu espec i amen e nelūpinių.
Compa ando sukš uosius y kie uosius p iebalsius se de e minó que supe io es
co espondien es minkš ųjų [], [] y [] an i o mančių signi icanzas. más al as P enas
šnek oje nasinio gomu inio sonan o an i o man és.
Li e a Ū a amb aze ičius y is 2010: di e en ial acous ical cues o Pala alized
s nonpala alized P e ocalic sonan s in Li huanian. Homb e y palab a 1, 510.
P ienų šnek os nosinių sonan ų spek inė cha ak e is ika
123s aipsniai a icles amb aze ičius y is 2012: acus iniai p iebalsių
pala alizacijos požymiai. / 123s aipsniai a icles amb aze ičius y is 2012:
akus iniai p iebalsių pala alizacijos požymiai. Es udios de lenguas: Ling is ica (21), 513. Accesible en In e ne : h pdx.doi.o g/10.57501.j://sal.
0.21.2073.
amb aze ičius y is 2012a: Loci o Pala alized s nonpala alized P e ocalic Plosi es in
Li huanian. Homb e y palab a 1, 1318. bace ičiū ė im a 2008: po las lenguas li uanas
minkš ųjų p iebalsių junginių (expe imen inis y imas). Pe spec i es o Bal ic
Philology. Pozna, 719. bu kauskai ė edi a 2010: nazalizacija: samp a a y
in es igaciones. Lie u ių kalba 4 (p ieiga po in e ne ą: www.lie u iukalba.l ).
de eške ičiū ė sig i a 2008: debido a la lengua li uanas sklandžiųjų p iebalsių
kiekybės. El Homb e y la palab a i, 1519.
de eške ičiū ė sig i a, kazlauskienė as a 2009: análisis espec al de los asliciosos exploss amų
p iebalsių y su du ación de explosión. El son y sus aspec os de in es igación: me odología y
ika. sud. Leskauskai ė a., Meiliūnai ė V. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 98–111.
p ak an gunna 1970: sound, ea u es, and Pe cep ion. P oc. o he 6 h In e n. Cong .
o Phone ic Sciences. P ague, 49–60.
gi denis aleksas 1967: Mažeikių a mės onologinė sis ema (Filol. m. kand. dis.).
Vilnius: Vilniaus uni e sidad.
gi denis aleksas 2000: Calbo y os abajos 2. Vilnius: Mokslo y enciklopedías
ins i u o de publicación.
gi denis aleksas 2003: Teo iniai lie u ių onologijos pag indas. Vilnius: Mokslo y
enciklopedías ins i u o de publicación.
g igo je s ju is 2008: La iešu alodas pa skaņu sis ēmas akus isks un audi ī s
aks u ojums. īga: Lu La iešu alodas ins i ū s. g igo je s ju is 2012: acous ic
cha ac e is ics o he La ian sono an s. Bal is ica xLVii (2), 267292.
g igo je s ju is 2012a: ela ion o he locus equa ions o he place o a icula ion o he
La ian consonan s. P o eso io Alekso Gi denio (19362011) conmemo ación con e encia,
Uni e sidad de Vilnaus, 2012 m. oc ub e 1820 d., P anešimų ezės. Vilnius: Edi o ial Vilniaus
uni e si e o, 2223.
ja osla ienė ju gi a 2010: Ry inių kauniškių P enų šnek os onologija (Dak a o
dise ación). Vilnius: Vilniaus uni e sidad. ja osla ienė ju g i a 2010a: P ienų šnek os
sp ogs amųjų p iebalsių spek o sklaida y o as dis inamsias peculia idades. Bal is ica
xLV (2), 307324. ja osla ienė ju g i a 2011: P ienų šnek os izoliuo ieji y išliosios kalbos
oces: acus inas y a iculiacinas señas. Ac a Linguis ica Li huanica LxiVLxV, 6586.
124 ac a Linguis ica Li huanica LXVIII jassem wik o 1973: Pods awy one yki akus ycznej.
ju gi a ja osLaVienė
wa szawa: Pas owowe wydawnic wo naukowe.
kliukienė egina 1992: Consonan izmo de la lengua de los Países Bajos del No e
ca ac e ís icas acús icas y audicinas (Filol. m. kand. dis.). Vilnius.
kliukienė eg ina 1994: Espec a de los p iebalsios de los Países Bajos del No e y
acus inas p iebalsios clases. Kalbo y a xLiii (1), 4352.
kliukienė eg ina 1995: No e ie asaičių in e okalinių p iebalsių du mė.
Kalbo y a xLiV, 5868.
kliukienė eg ina 1998: No e ie asaičių p iebalsių di e encinių požymių sis ema. –
Kalbo y a xLVii, 7985.
kliukienė egina 2011: El consonan izmo de las ie as del No e: cualidades acus ís icas
y audicinas. Vilnius: Vilniaus uni e sidad.
Lade oged Pe e 2005: Vowels and Consonan s: (An In oduc ion o he sounds o
Languages). 2nd edi ion. uni e si y o cali o nia, los angeles: blackwell Publishing.
Lade oged Pe e , ian Maddieson 2002: The Sounds o he Wo lds Languages.
Malden: blackwell Publishe s.
Ledicho a edi a 2012: Lie u ių bend inės kalbos nazalizuo ųjų balsių [a·], [o·], [u·]
du ación y peculia idades de calidad es udio expe imen al. El Homb e y la palab a i, 7985. Mu inienė Lina
2007: Ry inių šiau ės žemaičių onologija: ocalizmo y p ozodija. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o,
Vilniaus pedagoginis uni e si e as. Pake ys an anas 2003: Li u ias bend inés lengua oné ica. Vilnius:
enciclopedia. suMMa y he main dis inc i e spec al ea u es o he nasals in he subdialec o
he spec al cha ac e is ics o he nasals
in he subdialec o P ienai
P ienai ha e been in es iga ed in he expe imen al s udy desc ibed in he p esen a icle. he
ob ained da a sugges ha he nasals can be dis inguido om he o he sounds o he subdialec o
P ienai on he basis o hei se o acous ic pa ame e s ( o man s uc u e) and ansi ions
be ween i and he con ex owel.
nasals a e like owels in ha hey can be cha ac e izes la gely in e ms o hei o man
equencies (one o he main p ope ies o nasals is low i s o man ), bu hey di e in ha
he o man s a e no as loud as hey a e in owels; además, he nasals a e made by blocking he
sound om coming ou o he mou h while allowing i o come ou h ough he nose, and
P ienų šnek os nosinių sonan ų spek inė cha ak e is ika
125s aipsniai a icles his a ec s he ela i e ampli ude o he o man s (bo h o consonan s
and con ex owels). o example, he i s wo o man s o ha con ex owel [a.] a e e y close
oge he wi h he cen e be ween hem being a abou 1000 hz. usually he i s o man o ha
nasalized owels a e weake han he second due o he incidence o a nasal ze o, and he hi d
o man mo es up i he nasaliza ion inc eases o in case he owel is ully nasalized. since he main
dis inc ion be ween nasals du ing he nasal mu mu is p o ided by he o al an i- esonance (o al
ze os o an i- o man s whose equencies a e de e minmened by place o a icula ion), he nasal
sono an s [m], [], [n], [] as well as nasal- ela allophones a e cha ac e ized by he equency alues
o he o al ze o. he egion o he o al ze o was sea ched aking in o accoun he lengh o he
o al ezona o as well as he ongue con igu a ion a ec ed by he con ex owel. he esul s
show ha he equency o he o al ze o di e s because o a icula o y habi s and gende
di e ences o he in o man s.
Į eik a m. 2012 no iemb e 19 d.
ju gi a ja osLaVienė
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius, Li uania
[email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed]