105s aipsniai / a icles
esMiniai ŽodŽiai: semasiologinis / onomasiologinis me odas, eonimas, janas Łasickis,
Ki nis.
keyWo ds: onomasiological semasiological wo d esea ch me hodology, heonym,
jan Łasicki, Ki nis. /
oLandas k egŽdys
Lie u os kul ū os y imų ins i u as
Di eções de pesquisas acadêmicas: elha eligião bal as e mi ologia,
šal inio y a; compa a i amoji bal os e ou os indoeu opeos línguas
g ama ica, e imologia.
Li uVi kaLbos
LekseM Mo oLoginio e
seMasioLoginio LygMen
in e e encinio yŠio kVin esencia:
KiRNiS de e mina ion o he
in e e en ial ela ionship o he
Lexemes a he
Mo phological and semasiological
Le els: Ki nis ano ação a igo des inado leksemų seman inio ex ensionalo e e e en o
in e e encinio yšio d ejopos analizės (semasiologinės onomasiologinės) peculia idades a
discu i . semasiologicamen e išanaliza us jano Łasickio eikale De Diis Samagi a um (1582)
menimą di inidade nomeą Ki nis, onomasiologinis modo de pesquisa de pala as é a aliado como
kazuis ino. base base uma no a ealizada eks ologine e g ama ine do ex o la yniškojo bem
onimo e imologine análise, paneigiama ligšiolinė lie u ių eonimo Ki nis seman inė eksplikacija.
Es e nome di inidade liga-se não com i onim, mas com medki čių socialinės g upo obje o de
ado ação.
anno a ion he a icle deals wi h he de e mina ion o he in e e en ial ela ionship o he
seman ic ex ensionale and e e en , which is o be based on he a gumen s o he wo old
c i e ia (onoonomasiologικές анализи šalininkai e e en o p idisponuojan į po eikį seman inio
106 ac a Linguis ica Li huanica LXX masiological and semasiological). on he basis o he p esen ed
oLandas k egŽdys
semasiological analysis o he heonym Li h. Ki nis mencionado in De Diis Samagi a um (1582) by jan
Łasicki, onomasiosump ion o he econs uc ion o he indi idual social g oup dei y cul o hewe s
is based on he ecen ansla ion o he agmen s o Łasickis wo k om La in and hei ex ual
logical wo d esea ch me hodology is de ined as casuis ic.
also, a new explana ion o he seman ic alue o he heonym Ki nis is p esen ed. he as-
esea ch, as well as he e ymological analysis o he heonym. he exis ence o he wo shipping
objec
as che y- ee is e u ed.
0. ĮVadas
Leksemų seman ino ex ensional e e e en e elação dos in es igado es baseiam
d ejopa me odica: 1) semasiologine analize, quandoe , pasak Vinco u bučio, ian
aiama de aiškos ao con eúdo (Lke 566); 2) onomasiologicamen e mé odo, quando
i ian aiama do con eúdo p a aiškos (Lke ibd.), . i. mo i ação das p imei as pala as
signi icminês eksplikação a gumen ada in e e en ine seman emų seka,
e lek uojančia do obje o signi ican e a cono ação do sujei o, e segundoasis
sink e ine signi icmine sklaida, cuja es u u a de elemen os lema a hipe nonomis
s a us do obje o signi ican e.
eks ensionalo s uk ū ai apa ina mui as ezes su da ybinių elemen ų kohe en inėmis
sis emami, . y. композиционно e ina pala a mo emų iden icinius da inius, plg. Vy au o
Mažiulio (PeŽ ii 195) en a a in e p e ação a é šiol neaiškios kilmės (ž . Грошева 2009: 306) subs . lo.
co num ‘sedula (Co nus); sedulos aisius (oLd 446) seman ina aidá, baseando ela econs uída
adj. ide. *kn-(-ā-)- ‘nuki s as, nupjau as, ne a la ynų žodį suponuoja sememą *‘ aisius su kie u
(galinčiu į ėž i, įpjau i) b anduoliu, i. e. suppos a mo e inė seman ologinė sąsaja, não
pa udi ada ak og a ine ma e ial, ma não há dados de que alguém seja qualque um pjaus ,
pjęsęsęs ilioso . além disso, menciona-se que nas esc i as on es an igas acen ua-se a du e ude
da madei a de algumas dessas plan as in oduzidas nes e i onim, e não as co esponden es
peculia idades da mo ologia das pa es componen es dos u os (z . Annenenko ъ: 1878 109110;
БСЭ XX 611612; Le XXVii 149; СД 49 ii2494), plg. sedulus compa ando com a g aia ie imi: ae a a o si e
ou cuspide 8.408, . y a meniu ( . y ie ulă R. K.); bona bello co nus V. g. 2.448, i. i. adequama ka ybai
(ka o eikalams) sedula (ž . oLd ibd.).
Lie u ių kalbos leksemų mo ologinio i semasiologinio
lygmenų in e e encinio yšio k in esencija: Ki nis
107s aipsniai a icles /
1. subs . Lie. KiRNiS ‘(bo .) k ykLė
VyŠnia (PRUNUS CERASUS) subs .
Lie. KiRN ‘ . P. i eoniMo Lie. KiRNiS
de elação in e e en ino
P obLeMa
sp endžian žodžių e imologiza imo p oblemas, dažnai emiamasi bū en ono-
masiologicamen e do ex ensionalo seman ino e e e en e es abelecimen o da elação,
lemiančiu an asmago inių hipo ezių adimąsi. algumas delas a é ago a nãoaneig as, e
al a sainaus abo dagem pa a pala as kelmę esul ado pseudoleksemų kodi ikacija
esp. sua ap esen ação p incipais leksikog a iniuose są ados (pa yčiams, LkŽ[e]),
cujos ma e iais con iimumu ( esp. is o iškumu) habi ualmen e não é duejojama. bllai
pasi ikendo mencionados dicynos ak og aphija e a odami já meneda á
onomasiologinio mé odo ( esp. sem conside a gando a in e no linguagem
econs ução mé odo supe io idade peculia idades), alguns pesquisado es a é c iou
ide. p okalbės p o o ipines ly is (apie hjalma o isko e Viačesla o i ano o hipo ezę
s . abaixo). Um dessas pala as subs . lie. ki nis signi icadome ‘(bo .) k yklė yšnia
(P unus ce asus) diccioná io da língua Lie u ių ap esen ado, com base apenas de duas
on es: kazimie o būgos e publinio Lie u iškas bo anikos žodynas. i pa e (suda ė
Bo anikos žodyno komisija, di igida doc. L. Vailionio. edaga o d . j. dagys. kaunas 1938)
suda y ojų duomenimis (ž . LkŽe), o subs . lie. ki nė ‘ . p. apenas da publicação
Lie u iškas bo anikos žodynas (LkŽe). azoá eis dú idas su gem de que es e é um
a i icial e mo bo ânico, c iado de aco do do p imei o Li u iškosios lo os
in es igado a ju gio amb aziejaus Pab ėžos me odiką, que <...> da ėsi naujada ų,
g e a ou os dadas a plan as e Li u ias (zemaičių) mi ologinių bū ybių (be aus ėjos,
da e aičinas, ga duny is, guboja, Poklius, aganė, a ainy ė, so a as, e ikas,
gabė e k .) nomes <...> (balsys 2006: 78). desa o unadamen e, alguns pesquisado es são
enden es es es gy is a chaizuo i (sen ai y ė 2002: 6), embo a al spėjimą
a gumen uoja não linguis icinais, mas bo aniniais mo i os (ž . 4 izn.).
pode aze a sa gią p essupos a, que k. būga, baseando-se jano Łasickio eikale De
Diis Samagi a m Cæ e o mque Sa ma a um, & also um Ch is iano um. i em de
eligione A menio um (1582)1 p imei a ez menciona u eonimu lie. Ki nis2, spė ina, k
laidingai (ž . con inua ) in e p e ojamo como yšnių deus (plg. Ki nis cæ asos a cis
alicuius secundum lacum si ae cu a , . y. ki nis globoa à uma,
1 apie šį eikalą i jo y imo aplinkybes bei pe ipe ijas plačiau ž . dini 2010: 305–307; k egždys 2011a:
101–106; ališauskas 2012.
2 sob e es e eonimo a é ago a não es abelecída unkcinę a ibução plačiau ê. sen ai y ė 2002: 6.
108 ac a Linguis ica Li huanica LXX paeže ėje s o inčios, o alezas augančias yšnias),
oLandas k egŽdys
ga bin u Žemai ijoje3: P æ e ea, Plo elscij, . y. be o, am ce os locais, como e
nobmingότερες amílias, em seus especiais deuses. Po exemplo, na bei a-ma ado a-se
ſun ce is ag is, quemadmodum nobilio ibus amilijs, ſingula es dei. idelice Deuoi-
is ag i Poiu skij, Ve uſ is Re o skij, Guboi ac T e icos Sa ako skij, Ki nis
deuoi is [die ai is], ie a e Ve us is, sa ake guboi e e icos, Pla eliuose ki nis
[Lasickis yš 1969: 21, 19, 4041]), en ou adio ele plan a ‘k yklėnia (P unus ce asus). k. būga,
ma y , ėmėsi o o sch ade io (i 589; 1907: 175) iskel a hipo ese (jai p i a ė Maksas
niede mannas [1902: 97]), ne a j. Łasickio eikale De Diis Samagi a m... menimas eonimas
Ki nis ‘die as yšnių globėjas e loja p alie. *ki nas ‘ yšnia (→ *Ki nijas) (plačiau ž . ieW
572; Walde, ho mann i 277; ainda ž .
Грошева 2009: 307–308).
al en a i a desses pesquisado es de econs ui ze oí aiz de g au bal iškąjį eldinį, ma y , é
insa is a ó io (plg. beekes i 771), lėmęs muchybės klaidingų eiginių, minimų ėlesniuose eikaluose, adimąsi4.
al p essupos ão aze pode po es as azões: i. ak og a inių inconsis ências a) kul ū inių yšnių
medeliai na Li uânia começa em a plan a em d a es só XVi5 a.; b) li uãos olklo e es a plan a não é
poe izada, 3 sepa adamen e menciona-se que mi ologinou ma e ialá janui Łasickiui colinko e ap esen ak
jakob Łaskowskis, kališo s i ies lenkų bajo as, Žygiman o augus o ziemi ma ininkas ( e izo ius)
Žemai ijoje (plačiau ž . Le 1958: 188). seus isi ados locais a azam-se segundo p óp io j. Łaskowski
cons i uídos egis o de zemė aldos lis as. po an o, p esume (Le ibd.), que j. Łaskowski abalhou em
Pla elios e ga gžduos (šiau ės žemaičių k e ingiškių plo as), jos ainiuose ( aka ų aukš aičių šiauliškių
dialek inė zona), a iogaloje ( aka ų aukš aičių kauniškių a minis plo as), Šiaudinės kaime (kidulių ls.
Š akakių apsk . zona p ie kaimelio [ju ba kočių kauniškų a eš ai ne ė bei ka šu]] Vaka ų Lie u os žemėse
(da 2011a: k eg; ali 2012a: 105 […] 3233). 4 sem kalbo y os eikalų, es e an asmago inis con o oi
in e p e ado e mi ologias li uanas besidominčių abalhos ( enka lamen es au i, que nau osakos
pesquisado es, en aginan es in e p e a emas da mi ologia, i in a amen e baseia-se kalbininkų
abalhos, plg. j. Łasickio minimos die ybės Apidome (Lasicius
1868: 12 [89] a análise linguís ica de Zigmo Zinke ičiaus [1981: 9697], que a é ago a é igno ada [ž .
Vai ke ičienė 2002: 18; ališauskas 2012: 45, 113]), plg. an onio Mie zyński (1892: 59, 77), aleksande io
b ückne (1980: 212), wilhelmo Mannha d (1936: 380), jono basana ičiaus e klimo Pe o claimam sob e a
dend o o ina adição do cul o às deidades li uanas, pa em ą ki nio kul u (pl. c . LM II 153; 175). Šią, i in
abejo iną, idėją em seus abalhos desen ol eu e Vi o ė Pisanis (1950: 91; ambém c . LM iii 71),
Wal e is jaskiewiczius (1952: 85), Ma ija gimbu ienė (2003: 54), ignas na bu as (2004: 6118, 6 619), gin a as
be esne ičius (2004: 190), omas ba ū a (2005: 115), Ma a e a běťáko á e Václa as blažekas (1952: 9193)
e k .
algi das julius g eimas (1990: 9596) bene o p imei o suabejo de di inidade au en iškumu e a i ma a sua
ap esen ada unkciną opisą esan enasanso epochai ca ac e izando s e eo ipą, i. i. luga , seu
manyim, klampynių e dumblynų die o, j. Łasickis c iou yšybę die nių. 5 Ma o P e o ijaus (MP ii 387)
a i maim, XViii a. P ūsijoje yšnių já e a gausu esp. ele o na-se ao usual plan a do ja dim (plg. MP iii
633).
Lie u ių kalbos leksemų mo ologinio i semasiologinio
lygmenų in e e encinio yšio k in esencija: Ki nis
109s aipsniai a icles . y. supõe-se mui o a di a sua e iologia (ž . balsys 2006:
351). be o, k. būga (ii 199201, 225) é cons a a ęs, que yšnių e laukinės ( esp.
Ce asus ulga is), e kul ū inės ( esp. P unus ce asus L.) nomesinimai lie u ių
paskolin i iš sla ų kalbų. Os p imei os emp és imos des e ege al da am-se VVii
a., baseado lie. dial. (zem.) iẽšnė ‘ yšnia Pl (< sl. * [<-ei-]śnā ‘ . p.). skolinį a ojo
e aka ų bal ai, plg. p . wisnay os ‘ yšnios e 620 (ž . PeŽ iV 255), po ém isso não
signi ica, que naquela época na Li uânia ais plan as e am cul i adas. cul ú icos
dí idas s a us pode mo i a a sua seman ine disc ecia, plg. V. Mažiulio (PeŽ ibd.)
eiginį, que p . * īsnai ā a p incípio signi ica a sememą *‘sly ų aisiai i
medeliai. ii. o maliosios analizes, suponuojančios lapsus calami j. Łasickio eikale
De
Diis Samagi a m... exis is ação.
ap a ian o maliuosius esp. g ama inius lo. ce asus ‘ yšnia (medis) em. ; ‘ yšnios isius neu . subs .
lo. ce asum ‘ yšnios aisius (mo ologinė ino acija, . y. g. neu . é secundá io de ido 1) g . κεράσιον
‘ yšnios aisius neu . [Ls 798]; 2) in e aces com subs . lo. pomum ‘medio aisius [ypač obelų, yšnių,
igmedžių, iešu medžių e k .] neu . s . Lewis, sho 1958: 317; Дворецкий 1976: 596; oLd 301) e j. Łasickio
indicomo a ibuções uncionais deno a o cae asos inconsis en imas, p incipalmen e cons a o inas
adicialinio -ei -aekon adikcinis elação, que a é ago a igno a-se, embo a de e dade enha lemianças
signi icâncias cons a ando es es leksem dos dois sai os gene icos, ma lo. ce asus é skolinys do g . κερασός
‘ yšnia (e nou , Meille 2001: 114; ainda consul e Ls 798), an igas on es nãož iksuado com šakniniu -ae- (ž .
e nou , Meille ibd.), que habi ualmen e e lek uia skolinių di ongoidą, plg. subs . lo. G aecus ‘g aikas, adj.
lo. G aecus, -a, -um ‘g aikų, g eikiškas ← g . Γραικός ‘g aikas (da ž . e nou , Meille 2001: 280); subs . lo.
Aeoles ‘ajoliečiai ← g . aολεῖς ‘ .p. i k . Na u almen e, pode-se adi inha , que okei cai ai in luência podia
e medie žių la ynų kalbos ga sų modi ikacinė endencija, plg. subs . lo. aecclesia ‘bažnyčia ecclesia ‘ .p.
(ž . Дрбоглав 1993: 11; ainda z ha ing on 1997: 3). al conjec u a se ia co e a, se nos diccioná ios usados
no eino da Polônia do XVi século osse indicada al mudança. is e, assim não, plg. V. lo. ce asum ‘ yšnios
oisius neu . V. lo. / ce asus ‘ yšnia (medis) em. (ž . Maczinsky 1564: 48; ainda ê e zepki 1900: 18), i. i. não só
não a iai uja adicialinis -e-, mas mui o cla amen e de e minuojam e pala as di e en iniai a ian es de
aco do seman inio e g ama inio esp. giminės ka ego okazimie as būga (ii 201), explicando a nomeição des e
ege al em sla izmais já nos elhos esc i os li uanos, a i ma, bo an...> na Li uânia neauga yšnia p unus
a ium, o dalia sen ai y ė (2002: 109), com base em es udos (LP), nu odo, Vyšnios jogos c esce no e i ó io
li uano. desde os mais an igos empos di undida simples yšnia ( ambém chamada ūgščiaja yšnia) (ce asus
ulga is). No en an o es a y ėjos desejo undamen a i onimų lie. ki nis ki nė ‘(bo .) k yklė yšnia
(P unus ce asus) he eldė ųjų o mų s a usą é comple amen e nesuksesas, ma menė i nomeiimai da plan a
não ojam nos elhos esc i os e, mais impo an e, a mėse. aigi dessas pala as i in a dly a kilme, ma y ,
ne e ė ų (ž . anksčiau) abejo i.

110
oLandas k egŽdys
ac a Linguis ica Li huanica LXX
ijos indiciklį. Hence, pode aze p essupos ão, que ligšioliniai des e ex o in e p e amen o
a ian es, ne a di inidade Ki nis é yšnių die as, pode se enganidingi: Kï nis cae asos a cis alicuius
secundum lacum si ae cu a . in quos, placandi eius o alezas c escanças yšnias. pa a o que e
causa, gallos mac a os inijciun , cae eosque accendos in eis igun (Lasicius 1868: 11
[88]; da ž . Lasickis 1969: 40) ↔ „ki nis – globoja p ie ienos, paeže ėje s o inčios,
pe maldau i, eles papiau us gaidžius sume a en e yšnių e p ismaigs o lá degančių aškinių ž akių
(Lasickis 1969: 19). al a i mação é a gumen uo ina po esul ados de análise o mali. esp.
g ama ical: 1) do segundo enunciado in quos não es á ha monizado com o p imei o cae asos, ma
ma a as a úl ima pala a é mo e de ko sios g imines, a p ielinksninė sin agma y osios ou
nieka osios g imines ep ezen an i, ma . se es es leksiniai es imenys ossem ha monizados, j.
Łasickis sou esc i o in quas ce (jei osse e lek saja su lo lo ‘ yšnios medicus em.) ou in quae (i
u je omeny ce um lo ‘ yšnios aisi neu .); 2) in quos, apy , a uo inas como į e pinys, e s inas
‘dėl des a azão; po an o (ž . oLd 1560 [16 seman inį lizdą]). aigi não le a quaisque dú idas, que j.
Łasickio eikalo analisada a ka pa supopõe comple amen e ou a in o mação, do que habi ual acha
a é šiol. pode-se cau elosamen e adi inha que an o mui a discussões implica ês subs . lo. cae asos
e lek uia es u u ada kai á, ca ac e ís ica de a iado pe íodo cons uciná ias sequoms com
sonan u, plg. e b. lo. a ōcess acce so ‘pak ies i, suçauk i (Vaan de 2008: 51), subs . / lo. ne us
‘sausgyslė, gysla; memb um i ile i k . ← p alo. *ne os (Vaan de 2008: 408), subs . lo. pūlex ‘blusa ←
p alo. *pusl- ‘ .p. < ide. *plus- ‘ .p. (Vaan de 2008: 497), . y. j. Łasickio minimas lo. cæ asos, ma y ,
e lek uja sonan o - i ika i inio -s anspozição, supona usią au en iškos ly ies su e imolog i niu
adicialiniu -ae ans o mação: lo. caeso ‘medki ys6 (← [de e ba y as] lo. caedo ‘ki s i, kapo i
[Lewis, sho 1958: 6 já seniesiems i alikam e a ca ac e ís ico adbina a i idades de g upos sociais
lemiančias die ybes. elas chama am lo. numina ‘de os on ade pode os sinaislai esp. die ų olia galia
di inidade. / Um desses mi onimos e a o deus sil anas, globojęs medki čius (Hamil on 2009: 13).
Medki čio mi onimas eqüen e em mi os g egos (plačiau ž . hansen 2004: 34, 241; Лосев 1957: 142, cel as
ado ino deus ezusą (Esus, Aesus), ep esen ado medki čiu (Штаерман 1961: 181, 264 см; da Калыгин
2006: 8182). elhei os indai manė, que o deus ud a medki čių go e nado (Macdonell 1912:
1996: 164, 854). jis minimas i šiau ės ge manų sagose (Macculloch 1930: 207, 280).
Lie u ių kalbos leksemų mo ologinio i semasiologinio
lygmenų in e e encinio yšio k in esencija: Ki nis
111s aipsniai a icles /
265]) → *cae -a-sos (pl.) de ido à homo onia con aminação com a segui sequen ando
cae eosque accendos ‘i encend as aškines akes deglus, ma y , lėmusiu i
nės leksijos -os a si adimą ( . y. eikė analogijos ak o ius).
ino aci odėl ci ado ex o a ka pą, spė ina, e ė ų in e p e e assim: Ki nys globoja
pas a asi ūpinas kažkokias p i jeze o pilio ases medki čiais. (jie, po an o, . y.
medki čiai R. K.), idan ando-o palenk ų seu pusėn, gaidžius nugalaby us sume a e
задeg us deglus lá ( esp. naquele luga R. K.) susmeigia. al spėjimą pode a gumen a e
ak og a ine ma e ial, ma é conhecido, que Pla elių cidade ins alu ado ao do mesmo
nome eže o, cujo apelinkês e a ex emamen e miškingos. jose i iam pessoas
e é onse e miško p amone, i. e. ki o á o es, as pijaus ė len pjū ėse e e c. (plačiau
iz. Le XXiii 9495), e j. Łasickis (Lasicius: 13 [90] 1868]) indica que Ki nys e a ado ado
p ecisamen e jun o aos cas elos Pla eli:
P ae e ea, sun ce is ag is, quemadmodum nobilio ibus amilijs, singula es dei idelice Deuoi is ag i
Poiu skij, Ve us is Re o skij, Guboi ac T e icos Sa ako skij, Kï nis Plo elscij (Lasickis 1969: 41),
. i. be o, em algumas localo esses, como e kilmingas amílias, são pa ieniai ( esp. só isso localo ei
būdingi) deuses; nomeadamen e: deuoi is Pajū io localidades, Ve us is ie a o, guboi e e icos
sa akų, ki nis Pla elių. aki aizdu, que onomasiologinis leksemos signi icminės sklaidos in e p e a imas
lėmė e eonimo em ques ão e imologinių paeškų k yp ingumą, sua g ama icas signi ica i as
kodi ikaciju. al mé odo de es udo leksemų dê a ideia não só dos li uanos, mas e de ou os. linguas
leksikog a inas sis ema peculia idades de e minação, po exemplo, nea likęs ex o la yniškojo
o maliosios analizes, Viačesla as i ano as (gamk elidze, i ano ii 554) a é econs ui ide. *khn- ‘sedula,
assim supondo não só nunca em línguas bal as neexis is a usio da pala a eldinio s a us
(gamk elidze, i a- 303). em seus con os mi ológicos egis ados o mi oním s. i. d u-han ‘medki ys e o
sac alizuado nome de gan io s. i. pa açu (Macdonell 1912: 384, 492). Pa ecidos mi ologicos mo i os de
esama e i anėnų pada imuose (Алборов ii 84).
112 ac a Linguis ica Li huanica LXX i ano ii 554), baseando-se hjalma o isko (i 828)
oLandas k egŽdys
hipo eze, spėja, ne a lie. Ki nis giminaičiai subs . lo. co nus, -ī, -ūs em. ‘sedula
no ii 555), be i pa alogizmą ide. *khnŏ-, ma i pa s V. i ano as (gamk elidze,
(Co nus mas L.); madei a de sedulo; ie is (oLd 446447), g . κράνον ‘sedula, g . κερασός
‘ yšnia são skoliniai de kažkokios Ásia Meno s i ies (da ž . Vaan de 2008: 137), o alb.
hanë ‘sedula ambém pode se oda ou a o igem (ž . o el 1998: 472), nem eigia
menė as po an o neaiškios o igem lo. co nus ‘sedula (Co nus mas L.) (e nou ,
Meille 2001: 143144) e g . κράνον ‘ . p. (beekes i 770771) não pode se con idos com
hipo ezės ienas au o ių, emdamasis anks esniais šios leksemos ap ašais (plačiau
ž . Walde, ho mann i 277).
eonimu7 lie. Ki nis, ne e lek uojančiu i oniminės kono ações (seu desc ição de
o igem ž . 2 posky yje), como isso oi cos ume aze a é šiol (plg. sch ade i 589; 1907:
175; niede mannas 97: 1902; boisacq 1916: 509; chan aine ii 577; ieW 572; isk ii 7; e nou ,
Meille 2001: 144; Vaan de ibd. ; Walde, ho mann ibd. ; G oshe a 2009: 306 e k .). Tendici,
supõo i g eikos, i alikų e bal ų da mesma o igem izoleksą (plg. G oshe a 2009: 308),
eiškiančią yšnią, não há nenhum pag indo.
2. eoniMo Lie. KiRNiS e iMoLogiZaViMo būdai eonimas lie. Ki nis a é šiol
in e p e ado a iado: 1) como lexijos -ys subs . lie. k na 1 ‘ andens expluu a
á o e ou a bus o chão de um iacho kz , ‘k ūmuo a, chápia luga j, j. jabl,
‘ ie a, onde su i em á o es, laužas, lūž ė j, ‘aš us i bo ažas, nuki s o
sla mo kelmas j, k , s , ‘ yčių g įž ė k, ii 2, ‘daugybė, k ū a, gauja ko, cen as ,
b ž , šg , j, ‘šykš olis gn subs . lie. dial. ki nas ‘ yčių g įž ė MŽ, n, j subs . lie.
k nos 1 (pl.) ‘šlapios, quase neįeinadas luga a bus i o, klampynės bzbk XXViii 308, g
91, k. būg, d , (LkŽe) edinys (ž . Mannha d 1936: 380381; jaskiewicz 1952: 85;
g eimas 1990: 9596 [da ž . 3 изn.]; balsys
2006: 351);
2) ligado com p . ki no ‘ke as, k ūmas e 637 (g ienbe ge 1896: 2021; b ückne
1980: 214);
3) op. p . Ki no 1326 (Mie zyński 1892: 77), que é in e p e ado como subs . p . ki no ‘ke as, k ūmas
apelia i os (dėl oponimo ž . ge ullis 1922: 63); 7 isso é não p imei o comple amen e mal sucedido en a i a
liga g . κράνον ‘sedula (Co nus mas L.) com eonim. Ma inus Willemas de Visse is (1903: 156) le an ou
hipó ese, que eonimo g . θήνη epi e as Κραναία (P. 10.34) es inas de subs . g . κράνεια ‘sedula, embo a
sua o igem seja bas an e ou a (ž . Кагаровъ 1913: 165166).
Lie u ių kalbos leksemų mo ologinio i semasiologinio
lygmenų in e e encinio yšio k in esencija: Ki nis
113s aipsniai a icles /
4) op. lie. Ki nės localo a džiais Šilalės ajão jun o Pajū io e Piliakalnio (ališaus-
kas 2012: 62; da ž . La Ž 135)8;
5) ide. *khn- ‘sedula (Co nus) > p alie. *ki nas ‘ yšnia → p alie. *Ki nijas → ii 554;
lie. *ki ns ‘ as, ku is gy ena ki nis’ → lie. Ki nis ‘deus ce aso um’ (sch ade i
589, 1907: 175; niede mann 1902: 97; da ž . ПЯ iV 15; gamk elidze, i ano
G oshe a 2009: 308).
Menciona-se que es e mi onimo não é mencionado e ns o aenkelio (LeW
241, 257) e Wojciecho smoczyńskio (sejL 276277) em e imologizados
dicioná ios do idioma Li uãos.
baseada ei a eks ologine e o maliąja j. Łasickio ex ac os do negócio análise (ž . 1. posky į), pode-se
cau elosamen e spė i, que eonimas lie. dial. Ki nis e lek uia de ek y inę ly į com abso buo u elemen o9
-i -: lie. dial. (zem.) Ki nis (j. Łasickis) 8 Es e Vy au o ališausko (ibd.) spėjimas é comple amen e não
c edė inas de ido ex emamen e keis os a gumen ação esp. mo y ação al os. hipó ese au o ,
baseando-se onomasiologine me odica de es udo de eonimo seman inas, a i ma lie. Ki nis apelia esan y ą,
. y. onimą, e lek ujando o oponiminês e e en de localização do cul o da di indade. by he way, assim ele
(alishauskas 2012: 6163) in e p e a, pe pasacando Wal e io cha leso jaskiewicziaus liaudies e imologia
p incípio c iadosus ž ų die ų kilmės aiškinimus (plačiau. k egždys 2011a: 102), não só eonimą lie. Ki nis, mas
i lie. Deuoi is, Ve us is, T e icos, Guboi. em que lamen a -se que es e pesquisado es o eia j. Łasickio
loja ap esen ada in o mação, . i. keičia deusidade de ado ação localização ( esp. paneigia seu p óp io
spėjimą, a gumen á el de localidades e deusidade nomes homo onia): De Diis Samagi a m au o iaus
menção de deusidade kul o luga P la el ius esp. u lunė s aič ių k e in desde aquela a P g s ajone pe kelia
pa a es es ie p ų al eady ma iči ų a nišk ių a mi n a s ea Šila a jone, onde ele é seu opon lėimai minimi.
Ki nės.
Menciona-se que Vy au as ališauskas i in keis ą me odiką aiko, não só en ando analiza li uãos
mi ologemas, mas e in e p e ando la ynų kalbos leksemas (plačiau ž . k egždys 2011a: 102103) e ou os
ide. ealidades cul u ais das nações, po exemplo, des e y ėjo eigimo, sin agma g . πότνια θηρών
‘ζ ė ių aldo ė il. 21.470 é mikėniškosios o igem, embo a especialis as de ilologia clássica a i mem
con a iamen e, plg. his i le o a emis, so o en used by mode n schola s, only occu s he e in home
( icha dson 2000: 94), i. e. do linea b aš o paminklu, c iados em c e os e Mikėnų cul u a les pe íodo, al
mi ologema não há za iksuo a (ž . Kažanske, Kažanský 1986; k . ba oněk 9 Plg., 1). Cu cheku kē/ <
*Ku k-is/-īs/-as ‘ aguo ųjų deus, i. i. aquele a quem é pa aldūs aguo ieji (gal ijai) ← *Ku - a-ka- ‘ /. p.
(su es u u ais elemen s - aabso bcija [plačiau ž . Крегждис 2009: 280281; k egždys 2012: 108109]); 2)
mi onimen o s. isl. V ‘odino a Lokio sūnus < *Wa-ni-lo (su s uk u alnych elemen ów -niabso bcija
[plačiau ž . V ies 1977: 641; ainda ž . kempiński 2003: 94; k egždys 2012: 286) e k . (mais exemplos ž .
k egždys: 41, 44, 92, 116, 117, 131, 221, 286, 289, 290, 307308, 348, 355, 363, 373, 412, 414, 496, 219; k egždys 2013: 94).
a e ado abso ção ly is não é ão ácil de e mina , especialmen e de inindo onomas ines o mas
e imologicamen e aid, plg., po exemplo, a d. lie. Š ka ( a plg. a d. lie. Š kus, Šikus esp. Ši kái ė)
Lie u ių pa a džių žodyne (LPŽ ii 937), a ibuíamus a sla iškos kilmės onimams esp. siejamus su a d. (s.)
b . Shy co, Ширко, a d. . Ширков, Ширкин. No en an o al explicação a gumen ado pelos c i é ios de
análise onomasiologicas (ž . 0 capí ulos), que são kazuis iniai, ma a d. . Shi ko kelmė elacionama com
usų kalbos apelia y u a d. (s.) . Ширяев(ъ) ← a d. (s.) . Ширяй *‘da bš us, uolus; pe ingas homem sen ai
y ė d alia 2002: Mi ologinės ki nio in e p e ações /. Liaudies cul u a 6(87), ska džius iVii ska d žius P
120 ac a
oLandas k egŽdys
Linguis ica
sejL – smoczyński Wojciech. Słownik e ymologiczny języka li ewskiego. Wilno: P in-
Li huanica LXX e Polyglo , 2007.
anas. Rink iniai esc i os 17, pa . albe as osinas. Vilnius: Mokslo i enciklopedijų publicação, 19962013. ss
6–10.
iXi Słownik s a opolski 1 ed. s. u bańczyk ( . 1, aČ, Wa szawa 19531955; . 2, dh,
W ocławk akówWa szawa 19561959; . 3, ik, W ocławk akówWa szawa 19601962; . 4, LM, 1963...).
W ocławWa szawak aków1965; . 5, nÓ, W ocławK aków; . 6, 1965; . 6, PPoż, W ocław,
1977Wa szawaGdańsk 1970; . 7, 1987; . 11, 1973; . 8, 1973; . 8, 1973; . 8, 1973; . 10, 1987; . 10, 1988; . 10, 1998; .
10, 1998; . Zakład na odowy imienia ossolińskich; Wydawnic wo Polskiej akademii nauk. sW iViii ka łowicz
jan, k yński adam a., niedźwiedzki Władysław ( ed.). Słownik języka polskiego 18. Wa saw: W d uka ni e.
Lubowskiego (12), W d uka ni gaze y handlowej (36), W d uka ni Współczesnej (7), Wydawnic wo kasy
pomocy dla osób p acujących na polu naukowem imienia j. Mianowskiego (8), 18981923. V. g. Publi Ve g ili Ma
on is. Geo gica.
Vaan Michiel de 2008: E ymological Dic iona y o La in and he o he i alic Languages.
Leiden & bos on: b ill.
Vai ke ičie nė dai a 2002: casa elicidade. Liaudies cul u a 4(85), 921. Visse Ma inus Willem de
1903: Die nich menschenges al igen Gö e de G iechen. Leiden: buchhandlung und
d ucke ei o mals e. j. b ill. V ies jan de 1977: Al no disches E ymologisches Wö e buch.
Leiden: e. j. b ill. Walde, ho mann iii Walde alois, ho mann johann bap is . La inisches
E ymologisches Wö e buch. La inisches E ymologisches Wö e buch. La inisches
Wö e buch. La inisches Wö e buch. La inisches Wö e buch. La inisches Wö e buch.
La inisches Wö e buch. La inisches Wö e buch. La inisches Wö e buch. La inisches
Wö e buch. La inisches Wö e buch. La inisches Wö e buch. La inisches Wö e buch.
96–97.
La inisches Wö e buch. La inisches Wö e buch. La inisches Wö e buch. La inisches
Wö e buch. La inisches Wö e buch. heidelbe g: ca l Win e uni e si ä sbuchhandlung, 1938 (bd. 1 [al]), ca l Win e uni e si ä s e lag1954 (bd. 2 [mz]). Zink e ičius Zigma s 1981: po causa de uma mi ológica di indade nome. Bal is ica 17(1), Zinke ičius Zigmas 2006: Li huanian a mių kilmė. Vilnius: Ins i u o das línguas Li uãs. Albo o iii Albo o Bo is A ndрее вич. Alguns ques ões ossi in skoj i-
лологии 1–2. Владикавказ: Издательско-полиграфическое предприятие им. В. А. Гас-
сиева, 1979–2005.

Lie u ių kalbos leksemų mo ologinio i semasiologinio
lygmenų in e e encinio yšio k in esencija: Ki nis
121s aipsniai a icles /
Анненковъ Николай 1878: Boтанический словарь. Санкт Петербургъ: Типографiя
impe a o ской академиiи наукъ.
Байкоў Мiкалай Я., Некрашэвiч Сцяпан М. 1993: Беларуска-расiйскi слоў-
нiк. Факсімільнае выданьне. Мiнск: Народная асвета.
Bi ila Mikalay V. 1966: Беларуская антрапанимия. Уласные имёны, имёны-мянушкi,
имёны по бацьку, прозвiщи. Minsk: Nação e écnica. Bi la Мiк алай В. 1969:
Bela usian an apaniemia 2. Прозвищи, утвораные ад
апе лятыўнай лексікі. Мінск: Навука і тэхніка.
БСЭ iL Большая советская энциклопедия 150, ред. B. A. Введенский. Moscou:
Большая советская энциклопедия, 1969–1981.
Ведина Тамара Ф. 2008: Энциклопедия русских фамилий. Тайны происхождения и
значения. Москва: Астрель, АСТ.
Гамильтон Эдит 2009: Мифы и легенды Греции и Рима. Москва: Центрполиграф.
Грошева Антонина В. 2009: Латинская земледельческая лексика на индоевропей-
ском фоне. Санкт-Петербург: Наука.
Dal iiV Dal V ladim ир. Tolkoвый словарь живого великорусского языка 14.
Москва: Русский язык, 1989–1991.
Дворецкий Иосиф Хананович 1976: Латинско-русский словарь. Изд. 2-е.
Москва: Русский язык.
Дрбоглав Донат Александрович 1993: Учебное пособие по средневековой ла-
тыни. Москва: Изд-во МГУ.
Кагаровъ Евгенiй 1913: Культъ фетишей, растенiй, животныхъ въ Древней Грецiи.
S.- Pe e sbu gъ: Сенатская Типографiя.
Казанскене Ванда Петровна, Казанский Николай Николаевич 1986:
Предметно-понятийный словарь греческого языка. Крито-микенский период. Ленинград:
Наука.
Калыгин Виктор Павлович 2006: Этимологический словарь кельтских теони-
мов. Москва: Наука.
Крег ждис Рол андас 2009: Прусс. Cu che: этимология теонима, функции божес-
тва; проблематика установления культовых соответствий на почве обрядовой традиции
les e-bal icas, esla nicas e ou os indoeu opeos dos po os. S udia My-
ho logica Sla ica 12, 249–320.
Кюршунова Ирина Алексеевна 2010: Словарь некалендарных личных имен,
sob enome e amilia es sob enomes de Se e o-Zapadной Руси XVXVii . Санкт-Петербург:
Дмитрий Буланин.
122 ac a
oLandas k egŽdys
Linguis ica Li huanica LXX
Лосев Алексей Федорович 1957: Античная мифология в ее историческом раз-
витии. Москва: Государственное учебно-педагогическое издательство министерства
просвещения РСФСР.
Лосев Алексей Федорович 1996: Мифология греков и римлян. Москва:
Мысль.
Nosso ichъ I an I. 1984: Slo a ь блорусскаго нарчiя (specimina philologiae
sla icae). München: Ve lag o o sagne . ПЯ iV Топоров Владимир Николаевич.
Прусский язык: Словарь. Moscou:
Наука, 1975–1990.
РООР – Русская ономастика и ономастика России. Словарь, под ред. Олега Никола-
евича Трубачева. Москва: Школа-Пресс, 1994.
СБГП iV Словнiк белорусскiх гаворак Северная-Заходняй Беларусi i ее пагранiчча 15.
Мiнск: Na uca i тэхнiка, 19791986. СД iV Славянские древности. Éтнолингвистический
словарь 15, ред. Niki a
И. Толстой. Москва: Международные отношения, 1995–2012.
Скрипник Лариса Григорiвна, Дзяткiвская Нiна Пантелеймонiвна
2005: Власнi iмена людей. Kii : Cien o a opinião.
Стеблин-Каменский Иван М. 1999: Этимологический словарь ваханского язы-
ка. Санкт-Петербург: Петербургское Востоковедение.
Суперанская Александра Васильевна и др. 1986: Теория и методика оно-
мастических исследований. Москва: Наука.
Суслова Анна Владимировна, Суперанская Александра Васильевна
1991: О русских именах. Ленинград: Лениздат.
Тупиковъ Николай М. 1903: Словарь древне-русскихъ личныхъ собственныхъ
imenъ. S.-Петербургъ: Tipoграфiя И. Н. Скороходова.
Унбе гау н Б. 1989: Русские фамилии. Москва: Прогресс.
Фасмер i–iV – Фа сме р Макс. Этимологический словарь русского языка 1–4. Мос-
ква: Прогресс, 1986–1987.
Чайкина Юлия Ивановна 1995: Вологодские фамилии: Этимологический словарь.
Вологда: Русь.
Штаерман Елена Михайловна 1961: Мораль и религия угнетенных классов
Римской империи (Италия и Западные провинции). Москва: Издательство академии
наук СССР.
Lie u ių kalbos leksemų mo ologinio i semasiologinio
lygmenų in e e encinio yšio k in esencija: Ki nis
123s aipsniai a icles de e mina ion o he in e e en ial ela ionship o he Lexemes a he
Mo phological and semasiological Le els: Ki nis suMMa y he a icle p esen s a semasiological
analysis o heonym Li h. / Ki nis men ioned in De Diis Samagi a um (1582) by jan Łasicki. i also
deals wi h he de e mina ion o he in e e en ial ela ionship o he seman ic ex ensionale and
e e en , which is o be based on he a gumen s o he wo old c i e ia (onomasiological and
semasiological). he assump ion o he dei y cul econs uc ion by he indi idual social g oup o
hewe s is based on he ollowing conclusions: 1. onomasiological wo d esea ch me hodology,
based on he sync e ic seman ic dis ibu ion o he lexeme, which accoun s o hype onymic
s a us o he de ini e objec subjec in he case o axonomy o i s s uc u al complexes,
p esupposes he eme gence o pseudoscien i ic e ymologies.
2. heonym Li h. Ki nis wi h he meaning ‘p o ec o o he che ies, men ioned in De Diis
Samagi a um by j. Łasicki, canno be in e p e ed as a e lec ion o P o o-Li h. *ki nas
‘che y. he said conclusion can be d awn on he basis o 2a. ac og aphic disc epancy, o he
cul i a ion o amed che ies as plan s o he mano in
Li huania began in he 16 h c. only;
2b. ou comes o he o mal analysis o Łasickis ex , which is w i en in La in, ha
p esuppose exis ence o lapsus calami, i.e. M.a. La . ce asus ‘che y ( ee) em. ; ‘che y
( ui ) neu . M.a. La . cae asos (j. Łasicki); 2c. M.a. La . cae asos em. (j. Łasicki) does no
ag ee wi h he g amma ical s a us o p eposi ional syn agma in quos (masc. neu .), which
egula ly should be pu down as in quas, in quae.
3. heonym Li h. dial. (Lowland) Ki nis p esupõe econs ução o he de ec i e o m Li h. 4. gi en
dial. *Ki ns ‘dei y o hewe s’, which is o be de i ed om Li h. dial. *Ki ins ‘di o’. he
o igin o he las is o be jus i ied by he phenomenon o an onomasia.
he analysis o he heonym Li h. Ki nis, he possibili y o he econs uc ion o i-e *khn-
‘co nel (Co nus), as well as he exis ence o g eek, i alic and bal ic isolexeme wi h
he meaning o ‘che y’ mus be ejec ed.
In oducido m. 4 de ma ço de 2014
oLandas k egŽdys
Lie u os kul ū os y imų ins i u as
Sal oniškių g. 58, Vilnius LT-08105, Li uânia
[email p o ec ed]