82 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII
DAIVA SINKEVIČIŪTĖ
Vilniaus uni e si e as
Di ezione delle ice che scien i iche: onomas ica.
NAUJI BIIKAMIENII
ASMENVARDŽIAI 19912010 M.
LIETUVOS VARDYNE
New Compound P ope Names o he Pe iod
1991–2010 in he Li huanian Onomas icon
ANOTATIA
P is a an nuo i d ikamienius pe son a džius, dona i LR ci adini, na i 19912010 m.,
discussiamo uno modo inno amen o del cogniono li e ians pas a aisiais dešim mečiais.
Du an e la ice ca è s a o s abili o che o mando d ikamienius nomi con i soli i kamienai
jungiami nuo i dėmenys, appa siè da apelia i ì (a apelia y inės kilmės a dų), d ikamienių
asmen a džių umpinių o s e imkilmių a dų, che sono i più equen i ondamen i. Essi
indicano che si o mando il nome kamien al suo e mine onda i o il signi ica o non è
impo an e. Allo s esso modo appassì e da due nuo i kamienų suda y ų nomi, che
con e ma ono pe sona nžių con uno nuo o kamienu c eazione polinkius. Dai i ų a dų
iaišėjo, che p incipale agione o ma si nuo oam nomų dėmeniui è lo lo con enen e cognome o
equenza del cognome pe sonale, ques o ha suppos a e usuas ų kamienų sellanka in nuo i
nomi. F equen issimo ondamen o dei kamienò è il p imo skiemuo e pi mas del secondo
skiemens p iebalsis, che indica che pa e della pa ola ampan kamienu più impo an e la sua
signi ica i a pa e inizio, no malmen e pe žengian i skiemens limi e. ESMINIAI VODŽIAI:
cognome, nuo o d ikamienis cognome, apelia i , umpinys, s aniimas o igine cognome.
ANNOTATION
By p esen ing new compound pe sonal names gi en o Li huanian ci izens bo n in he pe iod
19912010, he a icle discusses one o he ways used o upda e he Li huanian s ock o p ope
names in he ecen decades. Lo s udio i elò ha compound p ope names a e c ea ed by
combining commonplace s ems wi h new componen s which mos ly o igina e om appella i es
(o names o appella i e o igin), hypoco is ic compound pe sonal names o o eign names
which a e he mos common base wo ds. They show ha he meaning o he base wo d is no
A icoli A icles 83 /
Nauji d ikamieniai asmen a džiai 1991–2010 m.
Lie u os a dyne
impo an in he o ma ion o he s em o a p ope name. The e a e also p ope names
composed o wo new s ems, which es i y he endency o o equency o he pe sonal
c ea e pe sonal names wi h a single new s em. The p ope names unde analysis make i
clea ha he main eason behind he c ea ion o a new name componen is he popula i y
name which has i ; i was also suppo ed by he selec ion o adi ional s ems o he
c ea ion o new p ope names. The mos common base o s ems is he i s syllable and he
i s consonan o he second syllable, which shows ha as he pa o he wo d is u ning
in o a s em, he beginning, being i s mos impo an meaning ul pa , usually su passes he
limi s o he syllable. is ic, o eign o igin name.
KEYWORDS: Pe sonal name, new compound p ope name, appella i e, hypoco-
1. 1. ĮVADAS
Asmen a džių s udi mos ano che dal 1991 s. in ensi amen e inno a o il a dyn
Li uano (Maciejauskienė 1998; Sinke ičiū ė 2011; Sinke ičiū ė, G iniū ė 2014). Come e
in al i paesi, così e in Li uania a iene cambiamen i: engono c ea i nuo i nomi, da
al e lingue pe imenda i nomi pe sonali di o igine s aniima e le lo o a ian i,
i edi i i nomi consue i, eca aisiais anni da i più che p eceden emen e ai bambini
Li uani (Sinke ičiū ė, G iniū ė 2014). Un'al a pa e dei nuo i nomi sono a o
isul a o di indi iduale c eazione, pe ciò pe s abili e, come e pe ché essi c ea e,
occo e ce ca e i lo o c ea o i, cosa nonos an e sia di icilmen e ealizzabile.
Uno di ali c ea i nomi di sono nuo i dwikamienie pe sonaggi, i cui dėmenimi sono
di en a i di e sa o igine leksemos (Maciejauskienė 1998; Sinke ičiūmai, ma li
ė 2011). No s Vi alija Maciejauskienė (1998: 39–40) dėl hib idinės da ybos
a dus, pada y us sujungus sa os i s e imos kilmės dėmenis, e ina neigia-
esclusy usi commen o a dėmenų, cui è di en a o s animas o igine nomi di
b e iniai, lo o pa i, kilmę. Taipe i ica che ul imo XX a. decenme o in Li uania
esis a nuo i d ikamieni di nomi, il cui in en o io non è baig inis. Dal 20072010 m.
cominciebbe o a da e ai bambini nuo i nomi ede e, che bwikamienie pe sonaggi
sono cos i ui i non solo suddugando consuas i kamienus con pa i di nomi di
s aniima o igine, lo o abb e en i, ma nuo i dėmenimi di en ano apelia i i, le lo o
pa i di nomi di o igine iniziõs, pabaigõs (Sinke ičiū ė 2011: 219220). Quindi la
c eazione dei nuo i dwikamieni dei pe sonaggi non solo è pa e del pe manen e
inno amen o del cognino degli ul imi anni, ma aki aizdus e p ocesso
uni e so ini à: nuo i nomi dei dėmenimi di en a cos an emen e apelia y inė e
ik inė leksika. Dai nuo i 2007 2010 m. d ikamieni dei nomi si può no a e che i lo o dėmenimi spesso di en a
DAIVA SINKEVIČIŪTĖ
84 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII popola i in Li uania o in qualche di e si nomi
pe sonali siiku jančios a dų dalys.
Sulla base di ciò siek a iden i ica e pi mais d iem indipenden i Li uania d' i a
decenni comincia us usa e nuo ius d ikamienius nomius e discu i i lo o dėmenis.
Implemen ando ques o obie i o olu o: secondo la le e a u a onomas ica
es yškin i, come c ea e nuo i Li uanei d ikamienie su di anks esniai amžiais,
dis ingue e d ikamienių a dų g uppe secondo i lo o nuo i kamienus e unsaky i i
lo o aidos dėsningumus nonché s abili e, come e quali soli i kamienai u ilizza i in
nuo i d ikamieniu nomi.
Ski s an pe son a džius u ilizzo asi Kazio Kuza inio e B onio Sa ukyno dizioninio
o igine dei nomi Li uanici (2003, ul e io men e LVKŽ), Aleksand o Vanago Lie ičiaus
u ių pa a džių žodynu (1985–1989, oliau – LPŽ) i ik in as Zigmo Zinke-
(2008: 73169) d ikamienių a dų kamienų są adas. Il nome in ice ca aciu o allo a,
quando di lui non issa ano ques e on i, e almeno uno suo dėmen non e a
LVKŽ, LPŽ d ikamieniuose onimuose a Z. Zinke ičiaus kamienų są ade. To-
kie asmen a džiai laiky i naujaisiais d ikamieniais a dais. Taip pa s e ainėje
www. a dai. lkk.l e i ica a, o escluso nuo o kamieno de inys con usualmen e
nonuda ė p eceden e anno nome, aigi il cognome pe sonale ap a iamo solo
nus ačius, che p ima ol a egli chiama a 19912010 m.
Kamienai, che sono LVKŽ, LPŽ minimen e d ikamieniuose onimen e, chiama i
abi uali, come e da lo o cos i u d ikamieniai nomida, poiché sono dei p op i o igini e
già unziona nella lie u ių a dyne. Con usuali dėmenimi nuo i nomi sono cos i ui e
ino adesso nelle on i i kamienai non ixsuo i condizionalmen e chiama i nuo i,
pe ché lo o po e a pasi aiky i e dwikamieniuose nomiese, da ose p ima che 1991 m.
P ie nuo i dėmenų neski i is dis o s i kamienų a ian i, pe ché essi non sono
au en iški, ma susida é pe causa a minių peculia i à, appa si pe causa
sc i i a ik ų. Iden i icando nuo i dėmenis incon a a con il p oblema a causa
kamienų an ico, pe ché alcuni nuo i conside a i dėmenis co apo con Z. Zinke ičiaus
są ado kamienais, y ėjo conside a ei consue iis. Pe an o quando pa e a, che
menziona o in są ade kamienas escluso nonmo i ua ai spesso a causa i enu a
u inčių asmen a džių kilmės (Sinke ičiū ė 2010: 147–148), bu o eik as ki as
un'al a quei kamienus nomi di o igine spiegazione, e kamienas i enu o nuo o. I
p onomi in g uppi di isi secondo nuo ius kamienus e assegna i en ambi i lo o
dėmenis. P iususui o enu o kamieno o ni o lo con enen e d ikamienis onimas da
LVKŽ, LPŽ o Z. Zinke ičiaus są ado. Naujų dėmenų o igine si spiega indicando i lo o
ondamen ali apelia i us o LVKŽ issuo i nomi. In quei casi, quando dell'o igine del
nuo o dėmen non è s a o possibile basa e LVKŽ pe sonali e zij, o ni e nomi e da
al e on i, indicandoli nel es o. Lo s esso kamien si ico endo in al i
pe sonaggi iene o ni a indicazione con indicile di nomo, che p ima ol a
menziona o nel suo g uppo, al ine es yškin i pasika ojančius kamienus. Nuo i
A icoli A icles 85 /
Nauji d ikamieniai asmen a džiai 1991–2010 m.
Lie u os a dyne
nomi suki čiuo i sulla base s u u ū iamen e simili li auens pe sonal a džių
ki čia imo polinkiais, isola i casi o ni e ki čia imo a ian i. Ma e iale dell'indagine
2006 m. ice u a da Gy en ojų egis o a nybos p esso LR Vidaus eikalų
minis e ijos ( oliau Regis as) in e mediininkaujan Vals ybinei lie u ių kalbos
komisijai e idy a a di anni nomi. Keliana ius inse idijimi a ando come
sepa a i, pe esamina a più di 23 milačiai nomi, di cui come uni à sepa a e
a le a e 100 s udiabili nomi pe sonali […] 19912010 m. na i ci adini LR da i nuo i
d ikamieniai nomi. P is a ando i cognomi in nuo o uni a io nome pe sonale, o ni o
da Regis o, sc i o nume o, che anche o ni e come uni ana iai cognomi. Tu a la
odo, kiek a dų duo a aikams i iamuoju laiku. Sudė inių į a dijimų na iai
s a is ica dei nomi in es iga i i e ondamen ali isibile sul si o www. a dai. lkk.l .
2. NAUJI ANKSTESNI PERVIE LIETUVI
DVIKAMIENIAI ASMENVARDŽIAI
Nella le e a u a onomas ica si a e ma che mol i li uani dwikamieni dei nomi
pe seguono bal ų bend ys ės empi, e la lo o an ichi à emia pe son a džių, le lo o
kamienų co ispondmenze al e bal ų au ų an oponimijoje (Zinke ičius 1977: 228;
2008: 7172). Ol e a ques i nomi pe sonali, ci sono e nuo i dei nomi bikamieni di cui hanno
i p op i kamienus di o igine, i cui dėmeny sono appa si pe da ius esis iojančius
kamienus o nuo i dėmenimis di enu i appellia i i (Zinke ičius 2008: 181190). Quindi i nomi
pe sonali Li uanei non di e iscono da al i popoli […] simili cambiamen i s olge ano e
al i nomi di lingue; aggiunge che nuo i nomi dei kamienai in al e lingue ap a ano e i
lo o umpiniai (plg. Bach 1952: 131; Supe anskaja 1988: 8). Sulla base dei cognomi li uani
Z. Zinke ičius (2005: 4647; 2008: 484 486) s abilì che in Li uania ci sono s e imkilmius
kamienus con enen i d ikamienií di pe sonaggi, che sono appa si c is ianiškiem nomi
ėmus b au is in o anąją p op ia o igine kamienų sis emą. Quindi d ikamienių a dų
kamienų a naujinimas s e imas kilmės elemen ais è ecchio eiškinys, a enęs
anco a p ima cominciando as is lie u ių pa a dėms.
V. Maciejauskienės (1973: 177179) esegui a analisi degli onimų s o ici con e mò
che e o mogan is pe nome ei in Li uania adosi новых dū inių con k is ioniškų
a dų, lo o umpinių e apelia i ų o igine kamienais nonché pe son a džių,
con enen i k ik abuš a a dinius dėmenis. Ques i nomi dei kamiena di enne o
a i a i a i s aniimkilmia pe sonnomi, e dū inie, i cui kamienai
k ikš a a džiai, equen i e okiečių a dyne (Maciejauskienė 1973: 177178, con
le e a u a). Ques o co obo a l'uni e salmen e no o a o che l'inclusione delle nuo e dėmenà in nomi è
DAIVA SINKEVIČIŪTĖ
86 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII
uni e salus eiškinys, būdingas i ki oms kalboms, aki aizdžiai ykęs o muo-
jan is Li uanian pa a dėms.
Quindi nuo i composi i nomi c eazione, osse a o XX a. ine e XXI a. inizio bambini
a dyne, è p ecoesniai seczii s ukio d ikamieni dei nomi pe sonali inno azione
ąsa. I nomi pe sonali nuo amen e c ea i sono sudu iniai nomi,
ku iais plečiamas a dynas. A odo, kad nauji a dai bu o ku i isą XX a., be
kol kas jų negalima p is a y i dėl iš i umo s okos.
3. NAUJI APELIATYVINS KILMS
KAMIEN ASMENVARDŽIAI
Vieni nuo i nomi di sono pe sonaggi con apelia y inės kilmės dėmenis, il cui
ondamen o lie u ių kalbos apelia y ai, anche lie u iški apelia y inės kilmės a di
o šių žodžių p ãdžios. Poiché il ondamen o dei nomi di o igine apelia inese è la
s essa bend inė leksika, è lo o u in ys nomi o ni e insieme, pe ché
no malmen e di icile sepa a e, cosa è nuo ojo dėmens ondamen o apelia i is o
apelia y inė o igine nome.
Pe co endo dėmenis e i ica a, se nuo o enu o kamienas coincide con il appellia i inio
ondamen o, e in un al o la pa e del nome che lo con enen e issa i comuni kamienas. Quando
con apelia i inio ondamen o co apès kamienas dal soli o dėmens discie si uno o due suoni, egli
i enu o nuo o, pe ché i enu o che la agione cambia e l'o dina o kamienà la sua somiglianza in
apelia y ą o il suo nome di o igine. Alcuni appella i i kamienus nuo i dėmenų są aše mini Z.
Zinke ičius (2008: 181190). Šių dėmenų asmen a džiai į y imą auk i allo a, quando appellia i inio
kamieno de inys con usuab u nonisic e io ques o Z. Zinke ičiaus nomi di lis a. d'zi con i kamieni di
o igine apelia i ė: Aũks aidė auks- (< áuksas, Aũksė) e aid- (plg. Dó aidė), Aũsman ė aus- (< áus i,
Taigi 1991–2010 m. aikų a dyne as i šie nauji d ikamieniai asmen a -
Aus ja)1 e man - (plg. Daũman ė), Aũs ydė 1: 1: aus- (ž . Aũsman ė↑)2 e yd- (plg. A ydė), Di Vilas die
1:- < die -damas (di) e il- (plgẽ Dó ilas), 1 Zigmas Zinke ičius (2008: 75) di ide Kamien aus emis a d.
Aũsmanas, che p obabilmen e non è un nome d ikamienis li uani, come egli pensa, ma da okiečių
lingua p es a o nome pe sonale, issa o li auens pa a dėje, a causa della sua s u u a e o ma
simili udine ad al i nomi pe sonali di o igine okiška (LPŽ I 140). Pe an o dėmuo ausnelaiki a o
allus u kamienu dei pe sonaggi. 2 Ques o nome kamienas ausgali esse e iskeip as dal auš-, plg.
Aũš ydė.

S aipsniai / A icles 87
Nauji d ikamieniai asmen a džiai 1991–2010 m.
Lie u os a dyne
Dó idé do- (plg. Dó ilé) e do- (< éidas)3, Dó ildas 2: do- (plg. Dóman as) e ild- (<
ild i ‘dú ils i, ldi i ‘ga esin i, aušin i, ilo i ‘lingu i, kibilduo i‘, anche l'angl.
wild- ‘lauk‘) Gaũ idas gau 1:7 e mid- (plg. Vdman man as) Gied idas 1:8,
Džiaugsminà 1: džiaugs- < džiaugsm- (< džiaũgsmas) i min- (plg. Eidminà),
Džiã aldas 1: džia- (< džiãzas)5 i ald- (plg. Dó aldas),
Džigman as 1: džig- (< džig as) i man - (plg. Daũman as)6,
Gied idas gied idès gied- (plg. Giedd as, Gied , giedó i)9 e il- (plg. Dóminė),
Jausmlė jaus- (ja-smũs i, ja-man ė, ja-mã ė, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã,
ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã,
ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã,
ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã,
ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã,
ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã.
Rãs au as, s . Zinke ičius 2008: 129) e ild-
(ž . Dó ildas↑), Rù au ė 1: u- < ū- < ū - (< ū a, Rū à) e au - (plg. Gý au ė), Rù ydas 1: u - <
ū - (< ū a, Rū à, anche Rū ẽnis) e yd- (plg. A ydas), 3 Z. Zinke ičiaus (2008: 158) escluso in una
o ma kamienna, poiché i nomi pe sonali con y g ei sono s a i pe en i da okici e pe en i
da okici (Sinke ičiė 2014: 164). A causa o a d. Dó eidė simili udine con lie. éidas non secondinis.
Ques o na do kamienas eidgali esse e is dis o s o e da aid-, plg. Dó aidė.
4 Ques o nomo kamienas ildgali esse e is iluppa o da il -, plg. Dó il as. 5 Dèmio džiagalėjo esse e
pe imi o e da R. Banionio ilm Vaikai da Ame ico albe bucio, c ea o 1990 m. e idiu o Li uania a ginimo
empo, p incipale e jaus p a a dės Džãge is. 6 Ques o nomeà o se si può in e p e a e come
eu emizazione isul a oa, quandož cambia o/dž/, plg. . / /. Žigman , pe causa anglakalbėse nelle paesi
equno . Džesonas in luenza. Tu a ia ale posizione dubbia, pe ché Džesonas è a o nome Li uano,
e pe di b asis . Žigman è uni e salmen e usa o e nu, pe ché è g a inis kamieno gaud a ian e
populia aus . Žygman as ik as bei ge okai e esnis a das . Žygman as a ž ilgiu.
7 An ojo dėmens pozicijoje Z. Zinke ičiaus (2008: 90) išski as gau - nelaiky as įp as u kamie-
(Sinke ičiū ė 2013: 121123). Ques o nodo kamienas gau gali esse e is dis o s o e da gaud-, plg.
Gaũd ydas. 9 Z. Zinke ičiaus (2008: 93) escluso kamienas giednelaiky as inusu u, nes è g a inis
8 No s LVKŽ nė a d ikamienių a dų su an uoju kamienu id-, be g eičiausiai id- i yd- kai-
aliojasi i an ajame kamiene, kaip i pi majame kamiene.
ged a ian (Sinke ičiū ė 2009: 348349), no s ice ca o e e spėja, che giedgalėjo so ghi da geddėl lenkų
kalbos į akos. Ques o nomo kamienas giedgali esse e is dis o s o e da ged-, plg. Gẽd ilė. 10 Kamieną
ju pa ikimiau kildin i da jū -, e non sie i con abb e ia o Jù as, a causa del nome Jū ã ė popola i à.
DAIVA SINKEVIČIŪTĖ
88 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII
Tesman as 1: eis- (< eisùs, Teisù is) e man - (ž . Džigman as↑), Ugmlė 1: ug- (< ugns,
gnė) e mil- (ž . Jausmlė↑), Vái ildas 1: ža ai - (plg. Vái kan as) e ild- (ž . Dó ildas↑),
Žaismin à žais 1:- (s i) e min - (plg. A min à)11. Dalis apelia i inių kamienų a duose
issa e dopo ol a, u a ia al i u ono e di e si di e si nomi dei dėmenis, e cos i uì
pasika ojančius combinini con i no mali kamienais. Tokie kamienai sono aus-, jaus-,
as-, u i ild-. A causa dei lo o siici amen o suppone, che ques i dėmeny già
di en ino pe manen i delle nuo e nomi. Più spesso apelia i ie dėmeny sono i p imi
kamienai, aigi nuo i ques i nomi di ques o g uppo più spesso inizia i apelia i ie
kamienai. Tu i apelia i ii kamienai sono so i da pa ole iniziali. Įp čiausias padas,
Lokman as, Rù au ė, Rù ydas, Tesman as, Ugmlė, Žaismin à) o zampa asis (ž .
Aũks aidė, Dó ildas, Džiaugsminà, Rái ildas, Rãs ildas, Vái ildas), e an ojo skiemens
ma as – pi masis skiemuo, ku is y a a i asis (ž . Aũsman ė, Aũs ydė, Diẽ ilas,
Dó eidė, Džigman as, Gaũ idas, Gied lė, Jausmlė, Jausminà, Jù man ė, L i-
pi mas p iebalsis. Ques o indica che c eando appella i i kamienus signi ica i a pa e
pe žengia p imo skiemenį e nep iklauso nuo skiemens chiusu o. A ejai, quando
kamienas è il inizio della pa ola, nonca upusa con signi ica i a ondamen ale pa e
shaknimi (ž . Džiã aldas, Džigman as, Gied lė, Ugmlė), inco aggia a i ene e che
appellia i am ampan kamienais la più impo an e è p imojo skiemensė inicial e
medialė.
Si sono e i ica i casi in cui al nuo o p imo appella i ino kamieno è s a o aggiun o
ale consue o secondo kamieno, il cui inizio coincise con il p imo kamieno inalės
ul imo p iebalsiu (plg. Diẽ ilas, Džiaugsminà, Rù au ė). Quindi sudap iebalsį.
an naujus a dus įp as i an ieji kamienai ka ais enkami i pagal jų p adžios
Apelia y inės o igine pe sonaggi, con cui inizio co apo nuo i kamienai, sono
ampiamen e u ilizza i, è i nomi Aũksė, Aus ja, Giẽd ė, Jū ã ė, Rū à, gnė. Ques o
indica che appa endo ai nuo i kamienam impo an e essi con enen i nomi di
popola i à.
Dal d'appellia i ini dėmenà si ede che più spesso lo o base di en a con emozioni (džiaugs-, jaus-),
animali e ege ali (lok-, u-, u -), ogge i della na u a, enomegni (jū-, ju -, ugmais o esidamais
umano eiks (aus-, gau -, žais-) 11 Si può spė i che ques o nome di nascusia le u ė possa esse e
associa i associa i amen e pe di ne il nome di paesi s anie i Jasmine (DFN 173, anche edi in
Li uania), il cui nome di ci adini LR Jasmine è Dazminà, 23minà, Žasminà e k .). Tu a ia, a causa del
a o che menzionus . Jasmine co ispondmenis LR ci adini dei a dyne sieja comuni as b uožas
pa e di lo o sono nelie u ių (dažnai omų) o nonu odi e nazionali aikų asmen a džiai, ali min ii
abbandona a, pe ché no malmen e duodan min à nesie as e con la ussa popdainininkės Žasmin
Lie u oje gimusiems lie u iams a dus okių asociacijų engiama. Dėl šios p iežas is . Žais-
sceniniu slapy a džiu.
A icoli A icles 89 /
Nauji d ikamieniai asmen a džiai 1991–2010 m.
Lie u os a dyne
ela i a lexicica. Al e kamienai sono a ie seman iche, che i le ono
indi idualias ci cos anze di c eazione dei nomi.
4. NAUJI TRUMPINI KILMS KAMIEN
ASMENVARDŽIAI
Nujaismenimi di en a e umpini, kelę da no mali kamienus con enen i Li uani
d ikamienių nomi. Ques e o igine kamienus si può dis ingue e, quando nuo o
dėmen o non coincida con il kamien bo do: il suo ondamen o è il p imo kamienas e
del secondo inizio, anche kamieno iniziõs (inicialė i medialė) o il suo pabaigõs (medialė
i inalė) pa e.
Ti ų asmen a džių umpinių kilmės dėmenų pama as è il p imo kamienas e del
secondo inizio, e al o pama o kamienų 19912010 m. a dyne nepasi aikė. Mol i
menziona o pama o pe sonali a daggi sono i nomi e i pa a des Li uanei. A causa di
ques o p esen ando ques o g uppo pe sonaggi e disco endo dėmenų kilmę da
LVKŽ p ima o ni o b e inys e ul e io men e il suo ondamen o d ikamienis nome.
Taigi 1991–2010 m. aikų a dyne as i šie nauji d ikamieniai asmen a -
džiai con s amenai di b e e o igine:
Amingas 1: a - (plg. A ydas) e ming- (< Mngas, Mngaudas)12, Eik lė eik- (< Ekė,
Ekan ė) e il- (plg. Dó ilė), Emindas 2: e - (plg. p. E ydas) e mind- (plg. Mndas,
Mndaugas), Gei lė 1: gei - (Ge , K au ė) e il- (ž Eik lė↑), Jóhė- (plg. Jóman ė)
e aig- (Va, Káilė), Káls ė ks ė- (Káls ė, Ks ė, Ks ė, Ks ė, Ks ė, Ks ė, Ks ė,
Ks ė, Ks ė, Ks ė) 1: 1.
Jógailė), Kes minà 1: kes - < kęs - (ž . Kęs gáilė↑) e min- (plg. Eidminà), Mnd idas (1): mind- (ž .
Emindas↑) e id- (plg. Vdman as)14, T umpiniai o igine kamienus u in ys damien d ik sono nomi
pe sonali a i, p obabilmen e pe ques o a i come onda o sepa a o e non e ano
Mnd ydė 1: mind- (ž . Emindas↑) i yd- (plg. A ydė),
Vamindas 1: ai- (plg. Vagaudas) i mind- (ž . Emindas↑).
p eceden emen e des ina i. 12 Kamienas minggali esse e collega o con . Domngas (especialmen e
a causa pozicino coincidenza con il suo baigmeniu), ma ques o nome lie u ių a dyne è a o,
comincia o usa e dalla XX a. ine, o con p d. Mngas, conosciu a pe la NBA con successo
gioc ynia ussio cinema baskischionis a Jao Mingo pa a dès. 13 No s Z. Zinke ičius (2008: 86) kamieną
e laiko sa a ankišku, pe ò pe causa della posizione lo a idiminei conside a e kamieno a a ian u
(LPŽ I 581). Così come kamienas e galėjo appa s i e da . E nès as, È inas inizi.
14 A causa kamieno idž . 8 isnašą.
DAIVA SINKEVIČIŪTĖ
90 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII
Ap a ų a dų umpinių kilmės dėmenys quan o più spesso è nel p imo kamieno
posizione, aigi jais più ends ama inizia e nuo ius d ikamienius nomius.
Dėmenys kęs -, mindka ojosi nomiose, il che indica che essi di en ano
pe manen i pe sona nžių dėmenimi. Nei nuo i nomius dėmenys kęs -,
mindg eičiausiai pli o pe a d. Kęs ù is, Mndaugas popola i à. Quindi nuo i nomi
con umpini di o igine kamienais o ma si e plis i ha in luenza quei kamienus
con enen i nomus a ojamumas.
Tu i i nuo i umpini di o igine kamienai so so da d ikamienių a dų p adžios e
supe iijo ondamen ali d ikamienių a dų pi mojo skiemens (i kamieno) limi e.
Quindi susida an umpini o igine kamienam impo an e è glasų de inys ino
al o skiemens balsinės pa e.
5. NAUJI LETIMKILMI NAMI KAMIEN
ASMENVARDŽIAI
Anco a al i nuo i nomi hanno kamienus, appa si dai nomi pe sonali di o igine
s aniima. Šių kamienų ondamen o s aniima o igine i nomi, i lo o sho iniai o di
ques e pa ole p ãdžios. Appa ì e pe sonali e zii, con enen i dėmenis, cui
di enne o s aniima o igine nomi dei baigmenys.
Aiškinando da nomi di inizio isul a e dėmenų kilmę indica i le lo o ondamen ali
pa ole gli u iciali nomi e i lo o b e iniai. S e imkilmiami kamienam su apus con LVKŽ
o ni e in Li uania di uli issimi umpiniais, apusiu sa a ankiškai nomi, i lo o
u iciieji nomdi ne eik i, se essi e ano a e. P essi nuo i dėmenă indica e solo i
nomi u iciali allo a, quando si i iene che i lo o umpiniai non papli ę o
s u u almen e non si ada a nuo ojo kamieno. Aiškinando da ine dei nomi
appa sa¬sisi dėmenų kilmę indica i menė ą baigmenį u in ys s aniimas o igine i
nomi. Kai dėmenį si può sie i e con s aniima o igine nome baigmeniu, e con o eik i
kį pa į dėmenį u inčio s e imos kilmės asmen a džio p adžia a jo umpiniu,
en ambi onda ai.
Taigi 1991–2010 m. aikų a dyne as i šie nauji d ikamieniai asmen a -
džiai con s aniima o igine dei nomi kamienais: Adman ė 1: ad- (< Adà, Adèlė) e man -
(plg. Daũman ė), Agmlė 2: ag- (< Ãgnė, anche Agà, Ãgė) e mil- (plg. Dómilė), mini ai-, e
al i po una ol a. Ques o p obabilmen e spiegain ina nel a o che ques i p imi
A icoli A icles / 97
Nauji d ikamieniai asmen a džiai 1991–2010 m.
Lie u os a dyne
kamienai non sono così spesso come i secondi ka ojasi e negli abi uali
dwikamieniu nei nomi.
I p imi soli i nomi dei kamienai possono esse e d ina ės, ina ės e ke u na ės
s u u e, le cui ul imei sono a e. Dal equnesnių d ina i e ina i kamienù si
ede che i secondi p iebalsiais p asided nuo ian i es emenys jungiamo e ad
ape i, e ad chiusi p imi p imi kamien; aigi al soli o kamien passando a nuo i nomi
è impo an e man ene e la sua uni isi à.
8. APIBDRINIMAS
19912010 m. I nomi dei bambini Li uani indicano da s o ici pe sonaggi osse a a
una nuo e dėmenà in asione in Li uanei d ikamienius nomius, e ques i nuo i nomi
c eazione conside i ina quellasa del inno amen o d ikamienius nomius di
p eceden i amgie. Nuo i dėmenys spesso sono s aniima o igine i nomi, čiau
apelia y ai o d ikamienių asmen a džių umpiniai. Toksimkilmių ondà
equenza indica che c eando i nomi il suo dėmenų signi ica o non è impo an e.
Dalismen delle ca ojosi in di e si nomi e dopo di e se ol e sono s a e uni i
su ais pačiais įp as ais kamienais. Dėl o manoma, kad šie dėmenys apo nuola-
ines nuo e d ikamieni delle nomi delle pa i. Ques i kamien sono apellia i i i
(aus-, jaus-, jo -, as-, u -, ild-), b e ini di o igine (kęs -, mind-) e s e imkilmiai
(ag-, ak-, ed-, eg-, el jus-, jus -, k is-, k is -, ma -, ed-, simbei -es as, -g idas,
-landas, -mandas, - -s). Da lo o si ede che p incipale condizione nuo oam kamienui
o ma si è lo conoscimuz dei pe sonaggi che lo con engono, ecce o jaus-, ild-,
semb a, pli usius pe causa apelia i ų seman ica.
Nuo i dėmenys più spesso sono i p imi d ikamienių a dų kamienai. Usualiissimo il
lo o ondamen o è ape o o chiuso p imo skiemuo e p imo secondo skiemens
p iebalsis. Quindi nuo i nomi dei inizi dėmenimi no malmen e di en ano quelle pa i
dei ondamen i, che pe ggengano il p imo skiemenì, e la s u u a nuo o dėmen
nep iklauso dal ondamen ale pa ola p imoio skiemens chiusu a. Ap i p imi nuo i
kamienai indicano che in d ikamienì pe sonaggio pe iman pama o il p incipio la
pa e più impo an e di esso è p imojo skiemens inicialė e medialė. Re esni nuo i
secondi dėmenys d ejopi: kilę da pa ole di inizi o al i nomi dei baigmen. Da pa ole
inizialmen e appa se i secondi dėmeny no malmen e è dello s esso pama o, come e
i p imi. Da al i nomi dei baigmen di o igę dėmenys occupa solo secondodo dėmen
posizioni e essi spesso di en a baigmenys dei nomi s aniima o igine. Tu a ia ale
base di enu a dwikamienio nome pa e -au as ha con e ma o, che appa endendo
nuo oam dėmeniu impo an e lo conoscimen o dei nomi pe sonali che lo
con engono, e nomi o igine e lo o ondų signi ica o non impo an e.

DAIVA SINKEVIČIŪTĖ
98 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII
Ku ian asmen a džius įp as i kamienai, dažniau esan ys an aisiais dėme-
nimis, qualche ol a combina i ai nuo i p imi dei dėmen: is o da nuo o p imoio
dėmen inalės, coincampan u e con con enzionale dėmen iniziale. O dina i i
secondi kamienai sono ina ie e ke u na ie, ma p incipalmen e nomi, i cui nuo i
ap a ų kilmės g upių, suda oma su ina iais kamienais, kas pa odo jų uni e -
salumą. Dėl man - populia umo naujuose a duose many ina, kad i įp as ų
dėmenų dažnumas naujuose a duose p iklauso nuo jų pama o – d ikamienių
kamienai sono di u i nomi popola i à. Įp as ų pi mųjų kamienų appaiono meno e
nei nuo i nomi non essi ico ono così spesso come an ieji kamienai. Ques o
indica che e biacamienici nei nomi, dai quali pe i ii, essi non sono equen i.
LITERATŪRA
Bach Adol 1952: Die deu schen Pe sonennamen I(1). Heidelbe g: Quelle & Meye.
DFN – Hanks Pa ick, Hodges Fla ia 1995: A Dic iona y o Fi s Names.
Ox o d, New Yo k: Ox o d Uni e si y P ess.
GVL – Kohlheim Rosa, Kohlheim Volke 2007: Das g oße Vo namen-
lexikon. Mannheim, Leipzig, Wien, Zü ich: Duden e lag.
LPŽ: Lie u ių pa a džių žodynas 1–2, ed. Aleksand as Vanagas. Vilnius: Mokslas,
1985–1989.
LVKŽ – Kuza inis Kazys, Sa ukynas B onys 2003: Lie u ių a dų kilmės žodynas. Vil-
nius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as.
Maciejauskienė Vi alija 1973: Naujosios d ikamienės lie u ių pa a dės su as-
men a dinių sandu. – Lie u os TSR Mokslų akademijos da bai, A se ija, 1(42), 177–181.
Maciejauskienė Vi alija 1998: Lie u ių a dyno aidos polinkiai. – Kalbos kul ū-
a 71, 33–42.
Piliečių a dų są adas. P ieiga in e ne e: www. a dai. lkk.l (žiū ė a 2015 04 20).
Sinke ičiū ė Dai a 2009: Pas abos dėl žemaičių umpinių kilmės pa a džių, ki-
lusių iš a d. Ged mas. – Bal is ica 44(2), 347–353.
Sinke ičiū ė Dai a 2010: ( ec.) Zigmas Zinke ičius, Lie u ių asmen a džiai, Vil-
nius: LKI leidykla, 2008. – Bal is ica 45(1), 145–151.
Sinke ičiū ė Dai a 2011: Nauji 2007–2010 m. lie u iškos kilmės aikų a dai i
jų da imo polinkiai. – Kalbos kul ū a 84, 214–229.
Sinke ičiū ė Dai a 2013: Dėl nesu umpėjusių d ikamienių asmen a džių ka-
mieno gaud- a ian ų lie u ių kalboje. – Bal is ica 48(1), 119–128.
S aipsniai / A icles 99
Nauji d ikamieniai asmen a džiai 1991–2010 m.
Lie u os a dyne
Sinke ičiū ė Dai a 2014: D ikamienių a dų su kamienu aid- b uožai lie u ių
kalboje. – Bal is ica 48(1), 163–175.
Sinke ičiū ė Dai a, G iniū ė Vaida 2014: Ispaniški a dai Lie u os a dyne
1991–2010 m. – Bend inė kalba 87, 1–17. P ieiga in e ne e: h p://www.bend inekalba.
l /index.php?skil is=naujausias (žiū ė a 2015 04 20).
Sinke ičiū ė Dai a, Račickaja Vesla a 2014: Lie u ių d ikamienių a dų kil-
mės asmen a džiai i jų kamienų už ašymo ypa ybės Vilniaus naujųjų mies iečių i
laiduo ojų 1661–1795 m. są aše. – A chi um Li huanicum 16, 295–322.
Ska džius P anas 1996: Rink iniai aš ai 1. Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidykla.
Supe anskaja 1988: Суперанская Александра Васильевна, К проблеме
типологии антропонимических основ. – Ономастика. Типология. Стратиграфия.
Моксва: Наука, 44–52.
Zinke ičius Zigmas 1977: Lie u ių an oponimika. Vilniaus lie u ių asmen a džiai
XVII a. p adžioje. Vilnius: Mokslas.
Zinke ičius Zigmas 2005: K ikščionybės iš akos Lie u oje: Ry ų k ikščionybė a dyno
duomenimis. Vilnius: Ka alikų akademija.
Zinke ičiaus Zigmas 2008: Lie u ių asmen a džiai. Vilnius: Lie u ių kalbos
ins i u as.
New Compound P ope Names o he Pe iod
1991–2010 in he Li huanian Onomas icon
SUMMARY
The names gi en o child en du ing he pe iod 1991–2010 make i clea ha new com-
pound p ope names a e being cons an ly c ea ed in Li huania. Mos new membe s a e o
o eign o igin, whe eas hose o igina ing om appella i es o om hypoco is ic names a e
a e . This ac shows ha he main ac o a wo k is he popula i y o a gi en name a he
han he meaning o lexemes. The s ems aus-, jaus-, jo -, as-, u -, ild- (o appella i e o -
igin), kęs -, mind- (o hypoco is ic o igin), ag-, ak-, ed-, eg-, el-, jus-, jus -, k is-, k is -, ma -,
ed-, sim- bei -es as, -g idas, -landas, -mandas, - i a(s) (o o eign o igin) ha e become
s able membe s o he Li huanian s ock o p ope names. New membe s usually occu as
he i s membe o compound names which implies ha a highe numbe o compound
names begin wi h new componen s. The mos common base o he new i s componen s
DAIVA SINKEVIČIŪTĖ
100 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII is he i s syllable and he i s consonan o he
second syllable, which shows ha in he c ea ion o new componen s i s meaning ul pa
su passes he limi s o he syllable. As he second membe we ha e wo possibili ies: he
beginning o he end o a p ope name. In his case new membe s also o igina ed as a
consequence o he popula i y o a gi en p ope name. T adi ional componen s a e usually
ound as he second membe o compound names. They can consis o ei he h ee o ou
phonemes, bu compound names whose i s membe belongs o any o he abo e men ioned
h ee possible o igins a e ound only wi h second membe s consis ing o h ee phonemes. The
high equency o he membe man shows ha he success o adi ional componen s is also
dependen on he popula i y o a gi en compound p ope name.
Į eik a m. 15 luglio 2015 d.
DAIVA SINKEVIČIŪTĖ
Bal is ikos ka ed a, Vilniaus uni e si e as
Uni e si e o g. 5, LT-01513 Vilnius, Lie u a
dai a.sinke iciu e@ l . u.l