Nauji dvikamieniai asmenvardžiai 1991–2010 m. Lietuvos vardyne

82 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII DAIVA SINKEVIČIŪTĖ Vilniaus uni e si e as Di ezione delle ice che scien i iche: onomas ica. NAUJI BIIKAMIENII ASMENVARDŽIAI 19912010 M. LIETUVOS VARDYNE New Compound P ope Names o he Pe iod 1991–2010 in he Li huanian Onomas icon ANOTATIA P is a an nuo i d ikamienius pe son a džius, dona i LR ci adini, na i 19912010 m., discussiamo uno modo inno amen o del cogniono li e ians pas a aisiais dešim mečiais. Du an e la ice ca è s a o s abili o che o mando d ikamienius nomi con i soli i kamienai jungiami nuo i dėmenys, appa siè da apelia i ì (a apelia y inės kilmės a dų), d ikamienių asmen a džių umpinių o s e imkilmių a dų, che sono i più equen i ondamen i. Essi indicano che si o mando il nome kamien al suo e mine onda i o il signi ica o non è impo an e. Allo s esso modo appassì e da due nuo i kamienų suda y ų nomi, che con e ma ono pe sona nžių con uno nuo o kamienu c eazione polinkius. Dai i ų a dų iaišėjo, che p incipale agione o ma si nuo oam nomų dėmeniui è lo lo con enen e cognome o equenza del cognome pe sonale, ques o ha suppos a e usuas ų kamienų sellanka in nuo i nomi. F equen issimo ondamen o dei kamienò è il p imo skiemuo e pi mas del secondo skiemens p iebalsis, che indica che pa e della pa ola ampan kamienu più impo an e la sua signi ica i a pa e inizio, no malmen e pe žengian i skiemens limi e. ESMINIAI VODŽIAI: cognome, nuo o d ikamienis cognome, apelia i , umpinys, s aniimas o igine cognome. ANNOTATION By p esen ing new compound pe sonal names gi en o Li huanian ci izens bo n in he pe iod 19912010, he a icle discusses one o he ways used o upda e he Li huanian s ock o p ope names in he ecen decades. Lo s udio i elò ha compound p ope names a e c ea ed by combining commonplace s ems wi h new componen s which mos ly o igina e om appella i es (o names o appella i e o igin), hypoco is ic compound pe sonal names o o eign names which a e he mos common base wo ds. They show ha he meaning o he base wo d is no A icoli A icles 83 / Nauji d ikamieniai asmen a džiai 1991–2010 m. Lie u os a dyne impo an in he o ma ion o he s em o a p ope name. The e a e also p ope names composed o wo new s ems, which es i y he endency o o equency o he pe sonal c ea e pe sonal names wi h a single new s em. The p ope names unde analysis make i clea ha he main eason behind he c ea ion o a new name componen is he popula i y name which has i ; i was also suppo ed by he selec ion o adi ional s ems o he c ea ion o new p ope names. The mos common base o s ems is he i s syllable and he i s consonan o he second syllable, which shows ha as he pa o he wo d is u ning in o a s em, he beginning, being i s mos impo an meaning ul pa , usually su passes he limi s o he syllable. is ic, o eign o igin name. KEYWORDS: Pe sonal name, new compound p ope name, appella i e, hypoco- 1. 1. ĮVADAS Asmen a džių s udi mos ano che dal 1991 s. in ensi amen e inno a o il a dyn Li uano (Maciejauskienė 1998; Sinke ičiū ė 2011; Sinke ičiū ė, G iniū ė 2014). Come e in al i paesi, così e in Li uania a iene cambiamen i: engono c ea i nuo i nomi, da al e lingue pe imenda i nomi pe sonali di o igine s aniima e le lo o a ian i, i edi i i nomi consue i, eca aisiais anni da i più che p eceden emen e ai bambini Li uani (Sinke ičiū ė, G iniū ė 2014). Un'al a pa e dei nuo i nomi sono a o isul a o di indi iduale c eazione, pe ciò pe s abili e, come e pe ché essi c ea e, occo e ce ca e i lo o c ea o i, cosa nonos an e sia di icilmen e ealizzabile. Uno di ali c ea i nomi di sono nuo i dwikamienie pe sonaggi, i cui dėmenimi sono di en a i di e sa o igine leksemos (Maciejauskienė 1998; Sinke ičiūmai, ma li ė 2011). No s Vi alija Maciejauskienė (1998: 39–40) dėl hib idinės da ybos a dus, pada y us sujungus sa os i s e imos kilmės dėmenis, e ina neigia- esclusy usi commen o a dėmenų, cui è di en a o s animas o igine nomi di b e iniai, lo o pa i, kilmę. Taipe i ica che ul imo XX a. decenme o in Li uania esis a nuo i d ikamieni di nomi, il cui in en o io non è baig inis. Dal 20072010 m. cominciebbe o a da e ai bambini nuo i nomi ede e, che bwikamienie pe sonaggi sono cos i ui i non solo suddugando consuas i kamienus con pa i di nomi di s aniima o igine, lo o abb e en i, ma nuo i dėmenimi di en ano apelia i i, le lo o pa i di nomi di o igine iniziõs, pabaigõs (Sinke ičiū ė 2011: 219220). Quindi la c eazione dei nuo i dwikamieni dei pe sonaggi non solo è pa e del pe manen e inno amen o del cognino degli ul imi anni, ma aki aizdus e p ocesso uni e so ini à: nuo i nomi dei dėmenimi di en a cos an emen e apelia y inė e ik inė leksika. Dai nuo i 2007 2010 m. d ikamieni dei nomi si può no a e che i lo o dėmenimi spesso di en a DAIVA SINKEVIČIŪTĖ 84 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII popola i in Li uania o in qualche di e si nomi pe sonali siiku jančios a dų dalys. Sulla base di ciò siek a iden i ica e pi mais d iem indipenden i Li uania d' i a decenni comincia us usa e nuo ius d ikamienius nomius e discu i i lo o dėmenis. Implemen ando ques o obie i o olu o: secondo la le e a u a onomas ica es yškin i, come c ea e nuo i Li uanei d ikamienie su di anks esniai amžiais, dis ingue e d ikamienių a dų g uppe secondo i lo o nuo i kamienus e unsaky i i lo o aidos dėsningumus nonché s abili e, come e quali soli i kamienai u ilizza i in nuo i d ikamieniu nomi. Ski s an pe son a džius u ilizzo asi Kazio Kuza inio e B onio Sa ukyno dizioninio o igine dei nomi Li uanici (2003, ul e io men e LVKŽ), Aleksand o Vanago Lie ičiaus u ių pa a džių žodynu (1985–1989, oliau – LPŽ) i ik in as Zigmo Zinke- (2008: 73169) d ikamienių a dų kamienų są adas. Il nome in ice ca aciu o allo a, quando di lui non issa ano ques e on i, e almeno uno suo dėmen non e a LVKŽ, LPŽ d ikamieniuose onimuose a Z. Zinke ičiaus kamienų są ade. To- kie asmen a džiai laiky i naujaisiais d ikamieniais a dais. Taip pa s e ainėje www. a dai. lkk.l e i ica a, o escluso nuo o kamieno de inys con usualmen e nonuda ė p eceden e anno nome, aigi il cognome pe sonale ap a iamo solo nus ačius, che p ima ol a egli chiama a 19912010 m. Kamienai, che sono LVKŽ, LPŽ minimen e d ikamieniuose onimen e, chiama i abi uali, come e da lo o cos i u d ikamieniai nomida, poiché sono dei p op i o igini e già unziona nella lie u ių a dyne. Con usuali dėmenimi nuo i nomi sono cos i ui e ino adesso nelle on i i kamienai non ixsuo i condizionalmen e chiama i nuo i, pe ché lo o po e a pasi aiky i e dwikamieniuose nomiese, da ose p ima che 1991 m. P ie nuo i dėmenų neski i is dis o s i kamienų a ian i, pe ché essi non sono au en iški, ma susida é pe causa a minių peculia i à, appa si pe causa sc i i a ik ų. Iden i icando nuo i dėmenis incon a a con il p oblema a causa kamienų an ico, pe ché alcuni nuo i conside a i dėmenis co apo con Z. Zinke ičiaus są ado kamienais, y ėjo conside a ei consue iis. Pe an o quando pa e a, che menziona o in są ade kamienas escluso nonmo i ua ai spesso a causa i enu a u inčių asmen a džių kilmės (Sinke ičiū ė 2010: 147–148), bu o eik as ki as un'al a quei kamienus nomi di o igine spiegazione, e kamienas i enu o nuo o. I p onomi in g uppi di isi secondo nuo ius kamienus e assegna i en ambi i lo o dėmenis. P iususui o enu o kamieno o ni o lo con enen e d ikamienis onimas da LVKŽ, LPŽ o Z. Zinke ičiaus są ado. Naujų dėmenų o igine si spiega indicando i lo o ondamen ali apelia i us o LVKŽ issuo i nomi. In quei casi, quando dell'o igine del nuo o dėmen non è s a o possibile basa e LVKŽ pe sonali e zij, o ni e nomi e da al e on i, indicandoli nel es o. Lo s esso kamien si ico endo in al i pe sonaggi iene o ni a indicazione con indicile di nomo, che p ima ol a menziona o nel suo g uppo, al ine es yškin i pasika ojančius kamienus. Nuo i A icoli A icles 85 / Nauji d ikamieniai asmen a džiai 1991–2010 m. Lie u os a dyne nomi suki čiuo i sulla base s u u ū iamen e simili li auens pe sonal a džių ki čia imo polinkiais, isola i casi o ni e ki čia imo a ian i. Ma e iale dell'indagine 2006 m. ice u a da Gy en ojų egis o a nybos p esso LR Vidaus eikalų minis e ijos ( oliau Regis as) in e mediininkaujan Vals ybinei lie u ių kalbos komisijai e idy a a di anni nomi. Keliana ius inse idijimi a ando come sepa a i, pe esamina a più di 23 milačiai nomi, di cui come uni à sepa a e a le a e 100 s udiabili nomi pe sonali […] 19912010 m. na i ci adini LR da i nuo i d ikamieniai nomi. P is a ando i cognomi in nuo o uni a io nome pe sonale, o ni o da Regis o, sc i o nume o, che anche o ni e come uni ana iai cognomi. Tu a la odo, kiek a dų duo a aikams i iamuoju laiku. Sudė inių į a dijimų na iai s a is ica dei nomi in es iga i i e ondamen ali isibile sul si o www. a dai. lkk.l . 2. NAUJI ANKSTESNI PERVIE LIETUVI DVIKAMIENIAI ASMENVARDŽIAI Nella le e a u a onomas ica si a e ma che mol i li uani dwikamieni dei nomi pe seguono bal ų bend ys ės empi, e la lo o an ichi à emia pe son a džių, le lo o kamienų co ispondmenze al e bal ų au ų an oponimijoje (Zinke ičius 1977: 228; 2008: 7172). Ol e a ques i nomi pe sonali, ci sono e nuo i dei nomi bikamieni di cui hanno i p op i kamienus di o igine, i cui dėmeny sono appa si pe da ius esis iojančius kamienus o nuo i dėmenimis di enu i appellia i i (Zinke ičius 2008: 181190). Quindi i nomi pe sonali Li uanei non di e iscono da al i popoli […] simili cambiamen i s olge ano e al i nomi di lingue; aggiunge che nuo i nomi dei kamienai in al e lingue ap a ano e i lo o umpiniai (plg. Bach 1952: 131; Supe anskaja 1988: 8). Sulla base dei cognomi li uani Z. Zinke ičius (2005: 4647; 2008: 484 486) s abilì che in Li uania ci sono s e imkilmius kamienus con enen i d ikamienií di pe sonaggi, che sono appa si c is ianiškiem nomi ėmus b au is in o anąją p op ia o igine kamienų sis emą. Quindi d ikamienių a dų kamienų a naujinimas s e imas kilmės elemen ais è ecchio eiškinys, a enęs anco a p ima cominciando as is lie u ių pa a dėms. V. Maciejauskienės (1973: 177179) esegui a analisi degli onimų s o ici con e mò che e o mogan is pe nome ei in Li uania adosi новых dū inių con k is ioniškų a dų, lo o umpinių e apelia i ų o igine kamienais nonché pe son a džių, con enen i k ik abuš a a dinius dėmenis. Ques i nomi dei kamiena di enne o a i a i a i s aniimkilmia pe sonnomi, e dū inie, i cui kamienai k ikš a a džiai, equen i e okiečių a dyne (Maciejauskienė 1973: 177178, con le e a u a). Ques o co obo a l'uni e salmen e no o a o che l'inclusione delle nuo e dėmenà in nomi è DAIVA SINKEVIČIŪTĖ 86 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII uni e salus eiškinys, būdingas i ki oms kalboms, aki aizdžiai ykęs o muo- jan is Li uanian pa a dėms. Quindi nuo i composi i nomi c eazione, osse a o XX a. ine e XXI a. inizio bambini a dyne, è p ecoesniai seczii s ukio d ikamieni dei nomi pe sonali inno azione ąsa. I nomi pe sonali nuo amen e c ea i sono sudu iniai nomi, ku iais plečiamas a dynas. A odo, kad nauji a dai bu o ku i isą XX a., be kol kas jų negalima p is a y i dėl iš i umo s okos. 3. NAUJI APELIATYVINS KILMS KAMIEN ASMENVARDŽIAI Vieni nuo i nomi di sono pe sonaggi con apelia y inės kilmės dėmenis, il cui ondamen o lie u ių kalbos apelia y ai, anche lie u iški apelia y inės kilmės a di o šių žodžių p ãdžios. Poiché il ondamen o dei nomi di o igine apelia inese è la s essa bend inė leksika, è lo o u in ys nomi o ni e insieme, pe ché no malmen e di icile sepa a e, cosa è nuo ojo dėmens ondamen o apelia i is o apelia y inė o igine nome. Pe co endo dėmenis e i ica a, se nuo o enu o kamienas coincide con il appellia i inio ondamen o, e in un al o la pa e del nome che lo con enen e issa i comuni kamienas. Quando con apelia i inio ondamen o co apès kamienas dal soli o dėmens discie si uno o due suoni, egli i enu o nuo o, pe ché i enu o che la agione cambia e l'o dina o kamienà la sua somiglianza in apelia y ą o il suo nome di o igine. Alcuni appella i i kamienus nuo i dėmenų są aše mini Z. Zinke ičius (2008: 181190). Šių dėmenų asmen a džiai į y imą auk i allo a, quando appellia i inio kamieno de inys con usuab u nonisic e io ques o Z. Zinke ičiaus nomi di lis a. d'zi con i kamieni di o igine apelia i ė: Aũks aidė auks- (< áuksas, Aũksė) e aid- (plg. Dó aidė), Aũsman ė aus- (< áus i, Taigi 1991–2010 m. aikų a dyne as i šie nauji d ikamieniai asmen a - Aus ja)1 e man - (plg. Daũman ė), Aũs ydė 1: 1: aus- (ž . Aũsman ė↑)2 e yd- (plg. A ydė), Di Vilas die 1:- < die -damas (di) e il- (plgẽ Dó ilas), 1 Zigmas Zinke ičius (2008: 75) di ide Kamien aus emis a d. Aũsmanas, che p obabilmen e non è un nome d ikamienis li uani, come egli pensa, ma da okiečių lingua p es a o nome pe sonale, issa o li auens pa a dėje, a causa della sua s u u a e o ma simili udine ad al i nomi pe sonali di o igine okiška (LPŽ I 140). Pe an o dėmuo ausnelaiki a o allus u kamienu dei pe sonaggi. 2 Ques o nome kamienas ausgali esse e iskeip as dal auš-, plg. Aũš ydė. S aipsniai / A icles 87 Nauji d ikamieniai asmen a džiai 1991–2010 m. Lie u os a dyne Dó idé do- (plg. Dó ilé) e do- (< éidas)3, Dó ildas 2: do- (plg. Dóman as) e ild- (< ild i ‘dú ils i, ldi i ‘ga esin i, aušin i, ilo i ‘lingu i, kibilduo i‘, anche l'angl. wild- ‘lauk‘) Gaũ idas gau 1:7 e mid- (plg. Vdman man as) Gied idas 1:8, Džiaugsminà 1: džiaugs- < džiaugsm- (< džiaũgsmas) i min- (plg. Eidminà), Džiã aldas 1: džia- (< džiãzas)5 i ald- (plg. Dó aldas), Džigman as 1: džig- (< džig as) i man - (plg. Daũman as)6, Gied idas gied idès gied- (plg. Giedd as, Gied , giedó i)9 e il- (plg. Dóminė), Jausmlė jaus- (ja-smũs i, ja-man ė, ja-mã ė, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã, ja-mã. Rãs au as, s . Zinke ičius 2008: 129) e ild- (ž . Dó ildas↑), Rù au ė 1: u- < ū- < ū - (< ū a, Rū à) e au - (plg. Gý au ė), Rù ydas 1: u - < ū - (< ū a, Rū à, anche Rū ẽnis) e yd- (plg. A ydas), 3 Z. Zinke ičiaus (2008: 158) escluso in una o ma kamienna, poiché i nomi pe sonali con y g ei sono s a i pe en i da okici e pe en i da okici (Sinke ičiė 2014: 164). A causa o a d. Dó eidė simili udine con lie. éidas non secondinis. Ques o na do kamienas eidgali esse e is dis o s o e da aid-, plg. Dó aidė. 4 Ques o nomo kamienas ildgali esse e is iluppa o da il -, plg. Dó il as. 5 Dèmio džiagalėjo esse e pe imi o e da R. Banionio ilm Vaikai da Ame ico albe bucio, c ea o 1990 m. e idiu o Li uania a ginimo empo, p incipale e jaus p a a dės Džãge is. 6 Ques o nomeà o se si può in e p e a e come eu emizazione isul a oa, quandož cambia o/dž/, plg. . / /. Žigman , pe causa anglakalbėse nelle paesi equno . Džesonas in luenza. Tu a ia ale posizione dubbia, pe ché Džesonas è a o nome Li uano, e pe di b asis . Žigman è uni e salmen e usa o e nu, pe ché è g a inis kamieno gaud a ian e populia aus . Žygman as ik as bei ge okai e esnis a das . Žygman as a ž ilgiu. 7 An ojo dėmens pozicijoje Z. Zinke ičiaus (2008: 90) išski as gau - nelaiky as įp as u kamie- (Sinke ičiū ė 2013: 121123). Ques o nodo kamienas gau gali esse e is dis o s o e da gaud-, plg. Gaũd ydas. 9 Z. Zinke ičiaus (2008: 93) escluso kamienas giednelaiky as inusu u, nes è g a inis 8 No s LVKŽ nė a d ikamienių a dų su an uoju kamienu id-, be g eičiausiai id- i yd- kai- aliojasi i an ajame kamiene, kaip i pi majame kamiene. ged a ian (Sinke ičiū ė 2009: 348349), no s ice ca o e e spėja, che giedgalėjo so ghi da geddėl lenkų kalbos į akos. Ques o nomo kamienas giedgali esse e is dis o s o e da ged-, plg. Gẽd ilė. 10 Kamieną ju pa ikimiau kildin i da jū -, e non sie i con abb e ia o Jù as, a causa del nome Jū ã ė popola i à. DAIVA SINKEVIČIŪTĖ 88 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII Tesman as 1: eis- (< eisùs, Teisù is) e man - (ž . Džigman as↑), Ugmlė 1: ug- (< ugns, gnė) e mil- (ž . Jausmlė↑), Vái ildas 1: ža ai - (plg. Vái kan as) e ild- (ž . Dó ildas↑), Žaismin à žais 1:- (s i) e min - (plg. A min à)11. Dalis apelia i inių kamienų a duose issa e dopo ol a, u a ia al i u ono e di e si di e si nomi dei dėmenis, e cos i uì pasika ojančius combinini con i no mali kamienais. Tokie kamienai sono aus-, jaus-, as-, u i ild-. A causa dei lo o siici amen o suppone, che ques i dėmeny già di en ino pe manen i delle nuo e nomi. Più spesso apelia i ie dėmeny sono i p imi kamienai, aigi nuo i ques i nomi di ques o g uppo più spesso inizia i apelia i ie kamienai. Tu i apelia i ii kamienai sono so i da pa ole iniziali. Įp čiausias padas, Lokman as, Rù au ė, Rù ydas, Tesman as, Ugmlė, Žaismin à) o zampa asis (ž . Aũks aidė, Dó ildas, Džiaugsminà, Rái ildas, Rãs ildas, Vái ildas), e an ojo skiemens ma as – pi masis skiemuo, ku is y a a i asis (ž . Aũsman ė, Aũs ydė, Diẽ ilas, Dó eidė, Džigman as, Gaũ idas, Gied lė, Jausmlė, Jausminà, Jù man ė, L i- pi mas p iebalsis. Ques o indica che c eando appella i i kamienus signi ica i a pa e pe žengia p imo skiemenį e nep iklauso nuo skiemens chiusu o. A ejai, quando kamienas è il inizio della pa ola, nonca upusa con signi ica i a ondamen ale pa e shaknimi (ž . Džiã aldas, Džigman as, Gied lė, Ugmlė), inco aggia a i ene e che appellia i am ampan kamienais la più impo an e è p imojo skiemensė inicial e medialė. Si sono e i ica i casi in cui al nuo o p imo appella i ino kamieno è s a o aggiun o ale consue o secondo kamieno, il cui inizio coincise con il p imo kamieno inalės ul imo p iebalsiu (plg. Diẽ ilas, Džiaugsminà, Rù au ė). Quindi sudap iebalsį. an naujus a dus įp as i an ieji kamienai ka ais enkami i pagal jų p adžios Apelia y inės o igine pe sonaggi, con cui inizio co apo nuo i kamienai, sono ampiamen e u ilizza i, è i nomi Aũksė, Aus ja, Giẽd ė, Jū ã ė, Rū à, gnė. Ques o indica che appa endo ai nuo i kamienam impo an e essi con enen i nomi di popola i à. Dal d'appellia i ini dėmenà si ede che più spesso lo o base di en a con emozioni (džiaugs-, jaus-), animali e ege ali (lok-, u-, u -), ogge i della na u a, enomegni (jū-, ju -, ugmais o esidamais umano eiks (aus-, gau -, žais-) 11 Si può spė i che ques o nome di nascusia le u ė possa esse e associa i associa i amen e pe di ne il nome di paesi s anie i Jasmine (DFN 173, anche edi in Li uania), il cui nome di ci adini LR Jasmine è Dazminà, 23minà, Žasminà e k .). Tu a ia, a causa del a o che menzionus . Jasmine co ispondmenis LR ci adini dei a dyne sieja comuni as b uožas pa e di lo o sono nelie u ių (dažnai omų) o nonu odi e nazionali aikų asmen a džiai, ali min ii abbandona a, pe ché no malmen e duodan min à nesie as e con la ussa popdainininkės Žasmin Lie u oje gimusiems lie u iams a dus okių asociacijų engiama. Dėl šios p iežas is . Žais- sceniniu slapy a džiu. A icoli A icles 89 / Nauji d ikamieniai asmen a džiai 1991–2010 m. Lie u os a dyne ela i a lexicica. Al e kamienai sono a ie seman iche, che i le ono indi idualias ci cos anze di c eazione dei nomi. 4. NAUJI TRUMPINI KILMS KAMIEN ASMENVARDŽIAI Nujaismenimi di en a e umpini, kelę da no mali kamienus con enen i Li uani d ikamienių nomi. Ques e o igine kamienus si può dis ingue e, quando nuo o dėmen o non coincida con il kamien bo do: il suo ondamen o è il p imo kamienas e del secondo inizio, anche kamieno iniziõs (inicialė i medialė) o il suo pabaigõs (medialė i inalė) pa e. Ti ų asmen a džių umpinių kilmės dėmenų pama as è il p imo kamienas e del secondo inizio, e al o pama o kamienų 19912010 m. a dyne nepasi aikė. Mol i menziona o pama o pe sonali a daggi sono i nomi e i pa a des Li uanei. A causa di ques o p esen ando ques o g uppo pe sonaggi e disco endo dėmenų kilmę da LVKŽ p ima o ni o b e inys e ul e io men e il suo ondamen o d ikamienis nome. Taigi 1991–2010 m. aikų a dyne as i šie nauji d ikamieniai asmen a - džiai con s amenai di b e e o igine: Amingas 1: a - (plg. A ydas) e ming- (< Mngas, Mngaudas)12, Eik lė eik- (< Ekė, Ekan ė) e il- (plg. Dó ilė), Emindas 2: e - (plg. p. E ydas) e mind- (plg. Mndas, Mndaugas), Gei lė 1: gei - (Ge , K au ė) e il- (ž Eik lė↑), Jóhė- (plg. Jóman ė) e aig- (Va, Káilė), Káls ė ks ė- (Káls ė, Ks ė, Ks ė, Ks ė, Ks ė, Ks ė, Ks ė, Ks ė, Ks ė, Ks ė) 1: 1. Jógailė), Kes minà 1: kes - < kęs - (ž . Kęs gáilė↑) e min- (plg. Eidminà), Mnd idas (1): mind- (ž . Emindas↑) e id- (plg. Vdman as)14, T umpiniai o igine kamienus u in ys damien d ik sono nomi pe sonali a i, p obabilmen e pe ques o a i come onda o sepa a o e non e ano Mnd ydė 1: mind- (ž . Emindas↑) i yd- (plg. A ydė), Vamindas 1: ai- (plg. Vagaudas) i mind- (ž . Emindas↑). p eceden emen e des ina i. 12 Kamienas minggali esse e collega o con . Domngas (especialmen e a causa pozicino coincidenza con il suo baigmeniu), ma ques o nome lie u ių a dyne è a o, comincia o usa e dalla XX a. ine, o con p d. Mngas, conosciu a pe la NBA con successo gioc ynia ussio cinema baskischionis a Jao Mingo pa a dès. 13 No s Z. Zinke ičius (2008: 86) kamieną e laiko sa a ankišku, pe ò pe causa della posizione lo a idiminei conside a e kamieno a a ian u (LPŽ I 581). Così come kamienas e galėjo appa s i e da . E nès as, È inas inizi. 14 A causa kamieno idž . 8 isnašą. DAIVA SINKEVIČIŪTĖ 90 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII Ap a ų a dų umpinių kilmės dėmenys quan o più spesso è nel p imo kamieno posizione, aigi jais più ends ama inizia e nuo ius d ikamienius nomius. Dėmenys kęs -, mindka ojosi nomiose, il che indica che essi di en ano pe manen i pe sona nžių dėmenimi. Nei nuo i nomius dėmenys kęs -, mindg eičiausiai pli o pe a d. Kęs ù is, Mndaugas popola i à. Quindi nuo i nomi con umpini di o igine kamienais o ma si e plis i ha in luenza quei kamienus con enen i nomus a ojamumas. Tu i i nuo i umpini di o igine kamienai so so da d ikamienių a dų p adžios e supe iijo ondamen ali d ikamienių a dų pi mojo skiemens (i kamieno) limi e. Quindi susida an umpini o igine kamienam impo an e è glasų de inys ino al o skiemens balsinės pa e. 5. NAUJI LETIMKILMI NAMI KAMIEN ASMENVARDŽIAI Anco a al i nuo i nomi hanno kamienus, appa si dai nomi pe sonali di o igine s aniima. Šių kamienų ondamen o s aniima o igine i nomi, i lo o sho iniai o di ques e pa ole p ãdžios. Appa ì e pe sonali e zii, con enen i dėmenis, cui di enne o s aniima o igine nomi dei baigmenys. Aiškinando da nomi di inizio isul a e dėmenų kilmę indica i le lo o ondamen ali pa ole gli u iciali nomi e i lo o b e iniai. S e imkilmiami kamienam su apus con LVKŽ o ni e in Li uania di uli issimi umpiniais, apusiu sa a ankiškai nomi, i lo o u iciieji nomdi ne eik i, se essi e ano a e. P essi nuo i dėmenă indica e solo i nomi u iciali allo a, quando si i iene che i lo o umpiniai non papli ę o s u u almen e non si ada a nuo ojo kamieno. Aiškinando da ine dei nomi appa sa¬sisi dėmenų kilmę indica i menė ą baigmenį u in ys s aniimas o igine i nomi. Kai dėmenį si può sie i e con s aniima o igine nome baigmeniu, e con o eik i kį pa į dėmenį u inčio s e imos kilmės asmen a džio p adžia a jo umpiniu, en ambi onda ai. Taigi 1991–2010 m. aikų a dyne as i šie nauji d ikamieniai asmen a - džiai con s aniima o igine dei nomi kamienais: Adman ė 1: ad- (< Adà, Adèlė) e man - (plg. Daũman ė), Agmlė 2: ag- (< Ãgnė, anche Agà, Ãgė) e mil- (plg. Dómilė), mini ai-, e al i po una ol a. Ques o p obabilmen e spiegain ina nel a o che ques i p imi A icoli A icles / 97 Nauji d ikamieniai asmen a džiai 1991–2010 m. Lie u os a dyne kamienai non sono così spesso come i secondi ka ojasi e negli abi uali dwikamieniu nei nomi. I p imi soli i nomi dei kamienai possono esse e d ina ės, ina ės e ke u na ės s u u e, le cui ul imei sono a e. Dal equnesnių d ina i e ina i kamienù si ede che i secondi p iebalsiais p asided nuo ian i es emenys jungiamo e ad ape i, e ad chiusi p imi p imi kamien; aigi al soli o kamien passando a nuo i nomi è impo an e man ene e la sua uni isi à. 8. APIBDRINIMAS 19912010 m. I nomi dei bambini Li uani indicano da s o ici pe sonaggi osse a a una nuo e dėmenà in asione in Li uanei d ikamienius nomius, e ques i nuo i nomi c eazione conside i ina quellasa del inno amen o d ikamienius nomius di p eceden i amgie. Nuo i dėmenys spesso sono s aniima o igine i nomi, čiau apelia y ai o d ikamienių asmen a džių umpiniai. Toksimkilmių ondà equenza indica che c eando i nomi il suo dėmenų signi ica o non è impo an e. Dalismen delle ca ojosi in di e si nomi e dopo di e se ol e sono s a e uni i su ais pačiais įp as ais kamienais. Dėl o manoma, kad šie dėmenys apo nuola- ines nuo e d ikamieni delle nomi delle pa i. Ques i kamien sono apellia i i i (aus-, jaus-, jo -, as-, u -, ild-), b e ini di o igine (kęs -, mind-) e s e imkilmiai (ag-, ak-, ed-, eg-, el jus-, jus -, k is-, k is -, ma -, ed-, simbei -es as, -g idas, -landas, -mandas, - -s). Da lo o si ede che p incipale condizione nuo oam kamienui o ma si è lo conoscimuz dei pe sonaggi che lo con engono, ecce o jaus-, ild-, semb a, pli usius pe causa apelia i ų seman ica. Nuo i dėmenys più spesso sono i p imi d ikamienių a dų kamienai. Usualiissimo il lo o ondamen o è ape o o chiuso p imo skiemuo e p imo secondo skiemens p iebalsis. Quindi nuo i nomi dei inizi dėmenimi no malmen e di en ano quelle pa i dei ondamen i, che pe ggengano il p imo skiemenì, e la s u u a nuo o dėmen nep iklauso dal ondamen ale pa ola p imoio skiemens chiusu a. Ap i p imi nuo i kamienai indicano che in d ikamienì pe sonaggio pe iman pama o il p incipio la pa e più impo an e di esso è p imojo skiemens inicialė e medialė. Re esni nuo i secondi dėmenys d ejopi: kilę da pa ole di inizi o al i nomi dei baigmen. Da pa ole inizialmen e appa se i secondi dėmeny no malmen e è dello s esso pama o, come e i p imi. Da al i nomi dei baigmen di o igę dėmenys occupa solo secondodo dėmen posizioni e essi spesso di en a baigmenys dei nomi s aniima o igine. Tu a ia ale base di enu a dwikamienio nome pa e -au as ha con e ma o, che appa endendo nuo oam dėmeniu impo an e lo conoscimen o dei nomi pe sonali che lo con engono, e nomi o igine e lo o ondų signi ica o non impo an e. DAIVA SINKEVIČIŪTĖ 98 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII Ku ian asmen a džius įp as i kamienai, dažniau esan ys an aisiais dėme- nimis, qualche ol a combina i ai nuo i p imi dei dėmen: is o da nuo o p imoio dėmen inalės, coincampan u e con con enzionale dėmen iniziale. O dina i i secondi kamienai sono ina ie e ke u na ie, ma p incipalmen e nomi, i cui nuo i ap a ų kilmės g upių, suda oma su ina iais kamienais, kas pa odo jų uni e - salumą. Dėl man - populia umo naujuose a duose many ina, kad i įp as ų dėmenų dažnumas naujuose a duose p iklauso nuo jų pama o – d ikamienių kamienai sono di u i nomi popola i à. Įp as ų pi mųjų kamienų appaiono meno e nei nuo i nomi non essi ico ono così spesso come an ieji kamienai. Ques o indica che e biacamienici nei nomi, dai quali pe i ii, essi non sono equen i. LITERATŪRA Bach Adol 1952: Die deu schen Pe sonennamen I(1). Heidelbe g: Quelle & Meye. DFN – Hanks Pa ick, Hodges Fla ia 1995: A Dic iona y o Fi s Names. Ox o d, New Yo k: Ox o d Uni e si y P ess. GVL – Kohlheim Rosa, Kohlheim Volke 2007: Das g oße Vo namen- lexikon. Mannheim, Leipzig, Wien, Zü ich: Duden e lag. LPŽ: Lie u ių pa a džių žodynas 1–2, ed. Aleksand as Vanagas. Vilnius: Mokslas, 1985–1989. LVKŽ – Kuza inis Kazys, Sa ukynas B onys 2003: Lie u ių a dų kilmės žodynas. Vil- nius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as. Maciejauskienė Vi alija 1973: Naujosios d ikamienės lie u ių pa a dės su as- men a dinių sandu. – Lie u os TSR Mokslų akademijos da bai, A se ija, 1(42), 177–181. Maciejauskienė Vi alija 1998: Lie u ių a dyno aidos polinkiai. – Kalbos kul ū- a 71, 33–42. Piliečių a dų są adas. P ieiga in e ne e: www. a dai. lkk.l (žiū ė a 2015 04 20). Sinke ičiū ė Dai a 2009: Pas abos dėl žemaičių umpinių kilmės pa a džių, ki- lusių iš a d. Ged mas. – Bal is ica 44(2), 347–353. Sinke ičiū ė Dai a 2010: ( ec.) Zigmas Zinke ičius, Lie u ių asmen a džiai, Vil- nius: LKI leidykla, 2008. – Bal is ica 45(1), 145–151. Sinke ičiū ė Dai a 2011: Nauji 2007–2010 m. lie u iškos kilmės aikų a dai i jų da imo polinkiai. – Kalbos kul ū a 84, 214–229. Sinke ičiū ė Dai a 2013: Dėl nesu umpėjusių d ikamienių asmen a džių ka- mieno gaud- a ian ų lie u ių kalboje. – Bal is ica 48(1), 119–128. S aipsniai / A icles 99 Nauji d ikamieniai asmen a džiai 1991–2010 m. Lie u os a dyne Sinke ičiū ė Dai a 2014: D ikamienių a dų su kamienu aid- b uožai lie u ių kalboje. – Bal is ica 48(1), 163–175. Sinke ičiū ė Dai a, G iniū ė Vaida 2014: Ispaniški a dai Lie u os a dyne 1991–2010 m. – Bend inė kalba 87, 1–17. P ieiga in e ne e: h p://www.bend inekalba. l /index.php?skil is=naujausias (žiū ė a 2015 04 20). Sinke ičiū ė Dai a, Račickaja Vesla a 2014: Lie u ių d ikamienių a dų kil- mės asmen a džiai i jų kamienų už ašymo ypa ybės Vilniaus naujųjų mies iečių i laiduo ojų 1661–1795 m. są aše. – A chi um Li huanicum 16, 295–322. Ska džius P anas 1996: Rink iniai aš ai 1. Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidykla. Supe anskaja 1988: Суперанская Александра Васильевна, К проблеме типологии антропонимических основ. – Ономастика. Типология. Стратиграфия. Моксва: Наука, 44–52. Zinke ičius Zigmas 1977: Lie u ių an oponimika. Vilniaus lie u ių asmen a džiai XVII a. p adžioje. Vilnius: Mokslas. Zinke ičius Zigmas 2005: K ikščionybės iš akos Lie u oje: Ry ų k ikščionybė a dyno duomenimis. Vilnius: Ka alikų akademija. Zinke ičiaus Zigmas 2008: Lie u ių asmen a džiai. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. New Compound P ope Names o he Pe iod 1991–2010 in he Li huanian Onomas icon SUMMARY The names gi en o child en du ing he pe iod 1991–2010 make i clea ha new com- pound p ope names a e being cons an ly c ea ed in Li huania. Mos new membe s a e o o eign o igin, whe eas hose o igina ing om appella i es o om hypoco is ic names a e a e . This ac shows ha he main ac o a wo k is he popula i y o a gi en name a he han he meaning o lexemes. The s ems aus-, jaus-, jo -, as-, u -, ild- (o appella i e o - igin), kęs -, mind- (o hypoco is ic o igin), ag-, ak-, ed-, eg-, el-, jus-, jus -, k is-, k is -, ma -, ed-, sim- bei -es as, -g idas, -landas, -mandas, - i a(s) (o o eign o igin) ha e become s able membe s o he Li huanian s ock o p ope names. New membe s usually occu as he i s membe o compound names which implies ha a highe numbe o compound names begin wi h new componen s. The mos common base o he new i s componen s DAIVA SINKEVIČIŪTĖ 100 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII is he i s syllable and he i s consonan o he second syllable, which shows ha in he c ea ion o new componen s i s meaning ul pa su passes he limi s o he syllable. As he second membe we ha e wo possibili ies: he beginning o he end o a p ope name. In his case new membe s also o igina ed as a consequence o he popula i y o a gi en p ope name. T adi ional componen s a e usually ound as he second membe o compound names. They can consis o ei he h ee o ou phonemes, bu compound names whose i s membe belongs o any o he abo e men ioned h ee possible o igins a e ound only wi h second membe s consis ing o h ee phonemes. The high equency o he membe man shows ha he success o adi ional componen s is also dependen on he popula i y o a gi en compound p ope name. Į eik a m. 15 luglio 2015 d. DAIVA SINKEVIČIŪTĖ Bal is ikos ka ed a, Vilniaus uni e si e as Uni e si e o g. 5, LT-01513 Vilnius, Lie u a dai a.sinke iciu e@ l . u.l