82 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII
DAIVA SINKEVIČIŪTĖ
Vilniaus uni e si e as
Mokslinių in es igaciones di ección: onomas ika.
NAUJI BIIKAMIENII I
ASMENVARDŽIAI 19912010 M.
LIETUVOS VARDYNE
New Compound P ope Names o he Pe iod
1991–2010 in he Li huanian Onomas icon
ANOTACIÓN el
P es a an nue os d ikamienius nomb es pe sonales, dados LR ciudadanos, nacidos 19912010
m., se discu en uno modo de eno ación del nomb e Li uáneo pasa aisiais dešim mečiais.
In es igando se de e minó que o mando d ikamienius nomb es con los habi uales kamienais
jun aban nue os dėmenys, su gidas de apelia i os (o apelia y ines nomb es de o igen),
d ikamienios nomb es de pe sona co ines o s e imkilmių nomb es, que son ecuen ísimas
unda ai. Ellos indican que al o ma se el nomb e kamien a su palab a base el signi icado no es
impo an e. Así mismo pasaba y de dos nue os kamienos cons i uídos nomb es, que
con i ma on pe sonalesu nes con uno nue o kamienu polinkius de c eación. Del i os
nomb es i aişėjo, que la p incipal azón o ma se nue oam dėmeniu de nomb es es él
con enido de nomb e pe sonal gnomosidad o ecuencia, es o sopėmė y acos umb os
kamienos a anka en nue os nomb es. F ecuen eísimo undamen o kamienos es el p ime
skiemuo y pi mas segundo skiemens p iebalsis, lo que indica que la pa e de la palab a
ampan kamienu más impo an e su signi ica i a pa e comienzo, no malmen e
pe žengian i skiemens ibą. ESMINIAI VOODŽIAI: nomb e pe sonalis, nue oasis d ikamienis nomb eas, apelia i os, umpinys, es animas o igenas nomb eas.
ANNOTATION
By p esen ing new compound pe sonal names gi en o Li huanian ci izens bo n in he pe iod
19912010, he a icle discusses one o he ways used o upda e he Li huanian s ock o p ope
names in he ecen decades. The s udy e ealed ha compound p ope names a e c ea ed
by combining commonplace s ems wi h new componen s which mos ly o igina e om
appella i es (o names o appella i e o igin), hypoco is ic compound pe sonal names o
o eign names which a e he mos common base wo ds. They show ha he meaning o he
A ículos A icles 83 /
Nauji d ikamieniai asmen a džiai 1991–2010 m.
Lie u os a dyne
base wo d is no impo an in he o ma ion o he s em o a p ope name. The e a e also
p ope names composed o wo new s ems, which es i y he endency o o equency o
c ea e pe sonal names wi h a single new s em. The p ope names unde analysis make i
clea ha he main eason behind he c ea ion o a new name componen is he popula i y
he pe sonal name which has i ; i was also suppo ed by he selec ion o adi ional s ems
o he c ea ion o new p ope names. The mos common base o s ems is he i s syllable
and he i s consonan o he second syllable, which shows ha as he pa o he wo d is
u ning in o a s em, he beginning, being i s mos impo an meaning ul pa , usually
su passes he limi s o he syllable. is ic, o eign o igin name.
KEYWORDS: Pe sonal name, new compound p ope name, appella i e, hypoco-
1. 1. ĮVADAS
Asmen a džių es udios mues an que desde 1991 s. in ensi amen e eno ándose
el a dyn de Li uania (Maciejauskienė 1998; Sinke ičiū ė 2011; Sinke ičiū ė, G iniū ė
2014). Como y en o os países, así y en Li uania ocu e cambios: c eándose nue os
nomb es, de o os idiomas adop ándose adop ados o igenes ex años y sus
a ian es, emodelándose nomb es habi uales, pasa aisiais años dándose más que
an e io men e a niños de Li uania (Sinke ičiū ė, G iniū ė 2014). O a pa e nue os
nomb es son a a c eación indi idual de esul ados, po lo que pa a de e mina ,
cómo y po qué ellos c ea , hay que busca sus c eado es, lo cual sin emba go es
di ícil ealizable. Unio de ales c eu os nomb es son nue os d ikamienieja
pe sonales, cuyos dėmenimis se con i ie on dis in a o igen leksemos
ė 2011). No s Vi alija Maciejauskienė (1998: 39–40) dėl hib idinės da ybos
a dus, pada y us sujungus sa os i s e imos kilmės dėmenis, e ina neigia-
(Maciejauskienė 1998; Sinke ičiūmai, pe o los dis inguida comen aba dėmenos, con
los cuales se con i ió es animas o igen de nomb es umpiniai, sus pa es,
kilmę. Taip se con i ma, que úl imamen e XX a. década en Li uania exis e nue os
d ikamienios nomb es, cuyo in en o io no es baig inis. De 20072010 m. comenza ía a
da a niños nue os nomb es e que d ikamienas nomb es pe sonales se o man
no solo sumando acos umb ados kamienos con ex anje as pa es de o igen de
nomb es, sus ab e ia i os, pe o nue os es imenim se uel en apelia i os, sus
pa es de o igen de nomb es iniciõs, pabaigõs (Sinke ičiū ė 2011: 219220). Así
nue os d ikamienios nomb es pe sonales c eación no sólo es pa e del
pe manen e eno amien o del nomb e de los úl imos años, pe o aki aizdus y
p oceso uni e so inum: nue os nomb es de dėmenimis se con ie e cons an emen e apelia y inė y ik inė leksika. De los nue os 2007 2010 m. d ikamienios nomb es se puede no a que sus dėmenimis a menudo se
DAIVA SINKEVIČIŪTĖ
84 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII popula es de Li uania o en unas pocas
di e en es pe sonalidades pasika ejančios nomb es pa es.
Basándose en eso siek a iden i ica p ime os d iem independien es Li uania de la
ida diezmecios comenzė us usa nue os d ikamienius nomb es y discu i sus
dėmenis. En e o as cosas, la Comisión Eu opea ha p opues o que se es ablezca
un sis ema de iden i icación de los nomb es de o igen li uanos y que se es ablezca
un sis ema de iden i icación de los nomb es de o igen li uanos y que se es ablezca
un sis ema de iden i icación de los nomb es de o igen li uanos y que se es ablezca
un sis ema de iden i icación de los nomb es de o igen li uanos y de los nomb es de o igen li uanos.
Ski s an osob a džius usao asi Kazio Kuza inio y B onio Sa ukyno Lie u os
a dų kilmės žodynu (2003, adelan e LVKŽ), Aleksand o Vanago Lie ičiaus (2008:
u ių pa a džių žodynu (1985–1989, oliau – LPŽ) i ik in as Zigmo Zinke-
73169) d ikamienių a dų kamienų są adas. El nomb e en la in es igación aído
en onces, cuando de él no ixa o es as uen es, y al menos uno de su dėmen no ue
LVKŽ, LPŽ d ikamieniuose onimuose a Z. Zinke ičiaus kamienų są ade. To-
kie asmen a džiai laiky i naujaisiais d ikamieniais a dais. Taip pa s e ainėje
www. a dai. lkk.l e i icada, o excluido nue o kamieno de inys con
acos umb u o nouda ė an e io año de nomb e, aigi el nomb e pe sonal
ap a iamos sólo nus ačius, que p ime a ez él i ulada 19912010 m.
Kamienas, que son LVKŽ, LPŽ mencionados d ikamieniuose onimuose, llamados
habi uales, como y de ellos compon d ikamieniai apodos, pues son de su o igen y ya
uncionuoja lie u ių a dyne. Con los habi uales dėmenimis nue os nomb es
o mandoé has a šiol uen es los kamienai no iksuo i condicionalmen e llamados
nue os, ya que sus podía pasi aiky i y d ikamieniues nomb eses, dadas an es que
1991 m. An e nue os dėmenas neski i des dis o s i a ian es kamiená, po que
ellos no son au en iški, pe o susida é po las pa icula idades a mines, su gidas
po la esc i u a ik as. Iden i icando nue os dėmenis en en ada con p oblema
debido kamienos an igüedad, po que algunos nue os conside ados dėmenis
coinc apo con Z. Zinke ičiaus są ado kamienais, y ėjo conside adais habi uales.
Po lo an o cuando apa eó, que mencionado en są ade kamienas dis inguido
u inčių asmen a džių kilmės (Sinke ičiū ė 2010: 147–148), bu o eik as ki as
nemo i uo ai gene almen e debido p esun a de o ookios esos kamienus nomb es
o igen explicación, y kamienas conside ado nue o. Asmenjías en g upos di ídanse
según nue os kamienus y asignados ambos sus dėmenis. P iebus u enido kamieno
p opo cionado él con el d ikamienis onimas de LVKŽ, LPŽ o Z. Zinke ičiaus są ado.
Naujos dėmenos o igen se acla a indicando sus undamen ales apelia i us o LVKŽ
ijsuo os nomb es. En aquellos casos, cuando nue o dėmen de o igen no ue
posible basa LVKŽ nomb es pe sonales, p opo ciona apellidos y de o as
uen es, indicándolos en ex o. Al mismo kamien pasice a se en o os nomb es
pe sonales se p esen a e e encia con indicykle de na do, que p ime a ez
A ículos A icles 85 /
Nauji d ikamieniai asmen a džiai 1991–2010 m.
Lie u os a dyne
menciona su g upo, con el obje i o de esc yškin i pasika ojančius kamienus.
Nue os nomb es suki čiuo i basado es uc u almen e semejan es li uáneos
nomb es pe sonales polinkías de ki chiación, sepa os casos p opo ciona
a ian es de ki chiación. El ma e ial de in es igación 2006 m. ob u o de Gy en ojų
egis o a nybos an e LR In e io A ai s minis e io ( oliau Regis as)
in e mediininkaujan a la Vals ybinei lie u ių kalbos komisijai y ildy a ėlesnių
me ų a dais. Keliana ius ing esadijimos a ando como sepa i os, e iucionada
más de 23 milčiai nomb es, de los cuales como unidades sepa adas seleccionada 100
pe sonalidades de in es igación 19912010 m. nacidos ciudadanos a los ciudadanos de
odo, kiek a dų duo a aikams i iamuoju laiku. Sudė inių į a dijimų na iai
LR da nue os dwikamieniai nomb es. P es a ando apellidos po nue o ienana io
nomb e pe sonal, p opo cionado desde el Regis o, esc ibes núme o, que ambién p opo ciona como ienana ías apellidos. Toda la es adís ica de los nomb es in es iga i os y básicos se e en la página web www. a dai. lkk.l .
2. NAUJI ANKSTESNI ETERNI LIETUVI
DVIKAMIENIAI ASMENVARDŽIAI es el nomb e de un miemb o de la amilia
En onomas ica li e a u a se a i ma que muchos li uanos d ikamienios nomb es
alcanza bal os comuns és iempos, y su an igüedad emia pe sonales nomb es, sus
kamienos co espondien es o os bal os pueblos an oponimijoje (Zinke ičius 1977:
228; 2008: 7172). Además de es os nomb es pe sonales, hay y nue os de sus o ígenes
kamienos con bikamienios nomb es, cuyos dėmenos su gie on pe da ius
exis iojancios kamienus o nue os dėmenimis ol iéndose apelia i os (Zinke ičius
2008: 181190). Así los nomb es pe sonales de los li uanos no di ie en de o os pueblos
de nomb es semejan es cambios lle aban y de o os idiomas en nomb es; añade se
que nue os nomb es de kamienais en o as lenguas apaban y sus umpiniai (plg.
Bach 1952: 131; Supe anskaja 1988: 8). Basándose en los apellidos li uanos Z. Zinke ičius
(2005: 4647; 2008: 484 486) de e minó que en Li uania hay s e imkilmius kamienus
u inčių d ikamienių asmen a džių, quienes su gie on c is ioniškiem nomams ėmus
b au is į senąją sa o kilmės kamienų sis emą. Así d ikamienios nomb es de
kamienos eno ación es animas elemen os o iginales es iejo eiškinys, ykęs aún
an es empezando as is lie u ių pa a dėms.
V. Maciejauskienės (1973: 177179) ealizada análisis de his ó icos onimų con i mó
que y o móndose a apellidos en Li uania adosi nue os dū inių con
c is ionichas nomb es, sus ab e iados y apelia i os o ígenes kamienais así
como pe sonajes de k ik, que con ienen abuš a a dinius dėmenis. Es os
nomb es de kamienais ol ían a iados s e imkilmiya nomb es pe sonales, y
dū inos, cuyos kamienas k ikš a a džiai, ecuen es y okiečių a dyne
(Maciejauskienė 1973: 177178, con li e a u a). Es o espalda un uni e salmen e conocido ac a, que la inclusión de nue os dėmenos a los nomb es es
DAIVA SINKEVIČIŪTĖ
86 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII
uni e salus eiškinys, būdingas i ki oms kalboms, aki aizdžiai ykęs o muo-
jan is Li uania pa a dėms.
Así nue os compues os nomb es c eación, obse ado XX a. inales y XXI a.
comienzos niños a dyne, es emp esniais amžiais lib usio d ikamienios nomb es
pe sonales eno ación ąsa. Los nue os nomb es pe sonales c eados son sudu iniai apellidos,
ku iais plečiamas a dynas. A odo, kad nauji a dai bu o ku i isą XX a., be
kol kas jų negalima p is a y i dėl iš i umo s okos.
3. NAUJI APELIATYVINS KILMS
KAMIEN ASMENVARDŽIAI
Vieni nue os nomb es de son nomb es pe sonales con apelia y inės kilmės
dėmenis, cuyo undamen o lie u ių kalbos apelia y ai, ambién así iški
apelia y inės kilmės a dai o šių žodžių p ãdžios. Dado que el undamen o de los
nomb es de o igen apelia i esa es la misma bend iné leksika, es ellos u in ys
nomb es p opo ciona jun os, po que no malmen e di ícil sepa a , qué es nue o
dėmens undamen o apelia i es o apelia i esa nomb e de o igen.
Al sepa a dėmenis comp oba ina, si nue o conside ado kamienas coincide con el apelia i inio
undamen o, y en o o la pa e del nomb e que lo con enido ijoso habi uales kamienas. Cuando
con el apelia i inio undamen o coinc apés kamienas del habi ual dėmens di ié ase uno o dos
sonidos, él conside ado nue o, po que se c eyó que azón cambia la habi ual kamiená su simili ud
á apelia y ą o su nomb e de o igen. Algunos apela i inos kamienus nue os dėmenos lis ache mini
Z. Zinke ičius (2008: 181190). Šių dėmenų pe sonalnijos en in es igación auk i en onces, cuando
apelia i inio kamieno de inys con acos umbo noesika ó és e Z. Zinke ičiaus nomb es de la lis a. d
1: con kamienais de o igen apelia i esa: Aũks aidė auks- (< áuksas, Aũksė) y aid- (plg. Dó aidė),
Taigi 1991–2010 m. aikų a dyne as i šie nauji d ikamieniai asmen a -
Aũsman ė aus- (< áus i, Aus ja)1 y man - (plg. Daũman ė), Aũs ydė 1: aus- (ž . Aũsman ė↑)2 y yd-
(plg. A ydė), Di ilas die 1:- < die -damas (di- as) y il- (plgẽ Dó ilas), 1 Zigmas Zinke ičius (2008: 75)
di ide kamien aus emis a d. Aũsmanas, que p obablemen e no es li uanos d ikamienis nomb e,
como él piensa, pe o de okiečių lengua p es ado nomb e pe sonal, ijosos li uanos pa a dėje,
debido a su es uc u a y o ma simili ud a o os okiškos o igen nomb es pe sonales (LPŽ I 140).
Po consiguien e dėmuo ausnelaiky as al acos umb u u kamien de pe sonales. 2 Es e nado
kamienas ausgali se esckeip as de auš-, plg. Aũš ydė.
S aipsniai / A icles 87
Nauji d ikamieniai asmen a džiai 1991–2010 m.
Lie u os a dyne
Dó 2: eidé do- (plg. Dó ilé) y eid- (< éidas)3, Dó ildas 2: do- (plg. Dóman as) y
ild- (< ild i ‘dú ils i, ldy i ‘ à esin i, aušin i, ilo i ‘lingu i, kibilduo i‘,
ambién inglés wild- ‘lauk‘) Gaũ idas gau - (man á gáu i)7 y mid- (plg.
Džiaugsminà 1: džiaugs- < džiaugsm- (< džiaũgsmas) i min- (plg. Eidminà),
Džiã aldas 1: džia- (< džiãzas)5 i ald- (plg. Dó aldas),
Džigman as 1: džig- (< džig as) i man - (plg. Daũman as)6,
Vdman as) Gied kas gied- (lógicamen e Gied as, Gied a, giedód ó i)9 y il-
(plg. Dóminė), Jausmlė jaus- (ja-smũs i) y
Ja- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- -
ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė-
- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė--
ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- -
ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- Rãs au as, ž . Zinke ičius 2008: 129) e ild-
(ž . Dó ildas↑), Rù au ė 1: u- < ū- < ū - (< ū a, Rū à) y au - (plg. Gý au ė), Rù ydas 1: u - <
ū - (< ū a, Rū à, ambién Rū ẽnis) y yd- (plg. A ydas), 3 Z. Zinke ičiaus (2008: 158) excluidos en
o ma de kamiennelaik, po que los nomb es pe sonales con y g ei se han in oducido más
a de y se han pe i i (Sindi ke ičiū ė 2014: 164). Debido o a d. Dó eidé simili ud con lie. éidas
no hay secundinis. Es e nado kamienas eidgali se des dis o sionado y de aid-, plg. Dó aidé.
4 Es e nado kamienas ildgali se is dis o sionado de il -, plg. Dó il as. 5 Dême o dègalėjo se
pe cibido y de R. Banionio ilm Vaikai de Amé ica ho elcio, c eado 1990 m. y udiu o Li uania a gimimo
iempo, p incipal he ojaus p a a dės Džãge is. 6 Es e nomb eá quizá se puede explica como
eu emización esul adoá, cuandož cambiis a/dž/, plg. . / /. Žigman , po en anglakalbėse países
ecuno . Džesonas in luencia. Sin emba go al posición dudosa, ya que Džesonas es a o nomb e
li uano, y pe di b asis . Žigman es uni e salmen e u ilizado y nu, po que es g a inis kamieno
populia aus . Žygman as ik as bei ge okai e esnis a das . Žygman as a ž ilgiu.
7 An ojo dėmens pozicijoje Z. Zinke ičiaus (2008: 90) išski as gau - nelaiky as įp as u kamie-
gaud a ian e (Sinke ičiū ė 2013: 121123). Es e nado kamienas gau gali se des dis o sionado y de
gaud-, plg. Gaũd ydas. 9 Z. Zinke ičiaus (2008: 93) dis inguido kamienas giednelaiky as á su ez, pues es
8 No s LVKŽ nė a d ikamienių a dų su an uoju kamienu id-, be g eičiausiai id- i yd- kai-
aliojasi i an ajame kamiene, kaip i pi majame kamiene.
g a inis ged a ian (Sinke ičiū ė 2009: 348349), aunque in es igado e spėja, que giedgalėjo su gi á de
geddėl in luencia lenkų kalbos. Es e nado kamienas giedgali se des dis o sionado y de ged-, plg.
Gẽd ilė. 10 Kamieną ju pa ikimiau kildin i de jū -, y no sie i con ab e iuni Jù as, debido al nomb e
Jū ã ė populia idad.
DAIVA SINKEVIČIŪTĖ
88 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII
Tesman as 1: eis- (< eisùs, Teisù is) y man - (ž . Džigman as↑), Ugmlė 1: ug- (< ugns,
gnė) y mil- (ž . Jausmlė↑), Vái ildas 1: ža ai - (plg. Vái kan as) y ild- (ž . Dó ildas↑),
Žaismin à žais 1:- (< s ià) y min - (plg. A min à)11. La pa e apelia i os kamienos
nomb es ija ose po ez, sin emba go o os ue on y a ios di e en es nomb es de
dėmenes, y cons i uye on pasika ojančius combininius con habi uales kamienais.
Tokie kamienai son aus-, jaus-, as-, u i ild-. Debido a sus ap ie amien o man iene,
que es os dėmenos ya se uel en pe manen es nue os pa ís de nomb es. Más a
menudo apelia i ías dėmenys son los p ime os kamienay, aigi nue os de es a g upo
nomb es más ecuen e comenzados apelia i ías kamienais. Todos apelia i io
kamienay su gido de palab as comienzo. Įp čiausias padas, Lokman as, Rù au ė,
Rù ydas, Tesman as, Ugmlė, Žaismin à) o ce a asis (ž . Aũks aidė, Dó ildas,
ma as – pi masis skiemuo, ku is y a a i asis (ž . Aũsman ė, Aũs ydė, Diẽ ilas,
Dó eidė, Džigman as, Gaũ idas, Gied lė, Jausmlė, Jausminà, Jù man ė, L i-
Džiaugsminà, Rái ildas, Rãs ildas, Vái ildas), y an ojo skiemens pi mas p iebalsis.
Es o indica que al c ea apela i iones kamienus signi ica i a pa e pe žengia
p ime ío skiemenį y nep iklauso nuo skiemens cie eumo. A ejai, cuando kamienas
es el comienzo de la palab a, noacua uusa con signi ica i a pama o pa e šaknimi (ž .
Džiã aldas, Džigman as, Gied lė, Ugmlė), impulsa a c ee que apelia i ams ampan
kamienais más impo an e es p ime ojo skiemensė inicial e medialė.
Hubo casos, cuando a nue o p ime p ime apela i al kamien ue añadido al
habi ual segundo kamien, cuyo comienzo coincidió con el p ime kamien inalės
úl imo p iebalsiu (plg. Diẽ ilas, Džiaugsminà, Rù au ė). Así sudap iebalsį.
an naujus a dus įp as i an ieji kamienai ka ais enkami i pagal jų p adžios
Apelia y inės o igen nomb es pe sonales, con cuyos comienzo co apo nue os
kamienai, son ampliamen e u ilizados, es deci apellidos Aũksė, Aus ja, Giẽd ė,
Jū ã ė, Rū à, gnė. Es o indica que su giendo nue os kamienam impo an e ellos
con enedo es nomb es popula idad.
De los apelia i inos dėmenos se e que más ecuen e de sus base se con emociones (džiaugs-, jaus-),
animales y ege ales (lok-, u-, u -), obje os de la na u aleza, enómenos (jū-, ju -, ugmais o es os
humanos eiks (aus-, gau -, žais-) 11 Puede spė i, que es e nomb e de Li uania pudo habe su gido
asocia i amen e pe di un nomb e de países ex anje os Jasmine (DFN 173, ambién éase en
Li uania), cuyo nomb e de ciudadanos LR Jasmine es Dazminà, 23minà, Žasminà, e c.). Sin emba go,
debido a lo que mencionados . Jasmine co espondimenis LR ciudadanos a dyne sieja comunes
b uožas pa e de ellos son nelie u ių (dažnai omų) o nenu odi as nacionalidad hijos
pe sonajes a džiai, ales min ies abandonada, po que no malmen e duodan min à nesie as y con
Lie u oje gimusiems lie u iams a dus okių asociacijų engiama. Dėl šios p iežas is . Žais-
Rusia popdainininkės Žasmin sceniniu slapy a džiu.
A ículos A icles 89 /
Nauji d ikamieniai asmen a džiai 1991–2010 m.
Lie u os a dyne
elacionada lexicica. O as kamienai son di e sas semán icas, lo que e leja
indi idualias en o nos de c eación de nomb es.
4. NAUJI TRUMPINI KILMS KAMIEN
ASMENVARDŽIAI
Nujais dėmenimis se con ie e y umpiniai, kilę de acos umb ados kamienus
con enedo es Li u ias d ikamienios nomb es. Es os kamienus de o igen se puede
dis ingui , cuando nue o dėmen o no coincida con la on e a kamien: su
undamen o es el p ime kamienas y el segundo comienzo, ambién kamieno
comienziõs (inicialė i medialė) o su pabaigõs (medialė y inalė) pa e.
Ti ų asmen a džių umpinių kilmės dėmenų undamen o es el p ime kamienas y
el segundo comienzo, y o o pama o kamienų 19912010 m. a dyne nepasi aikė.
Muchos mencionado pama o nomb es pe sonales son li uáneos apellidos y
apelledes. Debido a es o p esen ando es e g upo pe sonajes y discu iendo
dėmenų kilmę de LVKŽ p ime o se p opo ciona umpinys y más adelan e su
Taigi 1991–2010 m. aikų a dyne as i šie nauji d ikamieniai asmen a -
undamen o d ikamienis nomb e. djies con ibus de o igen umpinių:
Amingas 1: a - (plg. A ydas) y ming- (< Mngas, Mngaudas)12, Eik lė eik- (< Ekė,
Ekan ė) y il- (plg. Dó ilė), Emindas 2: e - (plg. p. E ydas) y mind- ( d Mndas,
Mndaugas), Gei lė 1: gei - (< Ge s , K au ė) y il- (ž Eik lė↑), Jóhė K- (plg.
Jóman ė) y aig- (Káilė), Káls ė kės ė kės ė- (< Ks ės ė, K ės ė, K) y Káls ė
kės ė K: 1: ambién K.
Jógailė), Kes minà 1: kes - < kęs - (ž . Kęs gáilė↑) y min- (plg. Eidminà), Mnd idas (1): mind- (ž .
Emindas↑) y id- (plg. Vdman as)14, los kamienus de o igen T umpin ys u damien ik son nomb es
pe sonales a os, p obablemen e po eso los ab e iados como undamen os sepa ados y an es no
Mnd ydė 1: mind- (ž . Emindas↑) i yd- (plg. A ydė),
Vamindas 1: ai- (plg. Vagaudas) i mind- (ž . Emindas↑).
es aban des inados. 12 Kamienas minggali se asociado con . Domngas (especialmen e debido a
pozicinio coincidencia con su baigmeniu), pe o es e nomb e lie u ių a dyne es a o, empezado a
usa desde XX a. inales, o con p d. Mngas, conocida po la NBA exi amen e jug ynia usio cine
balcšionis a Jao Mingo pa a dés. 13 Aunque Z. Zinke ičius (2008: 86) kamieną e laiko sa a ankišku,
pe o debido a la posición lo con iimiei conside a kamieno a a ian u (LPŽ I 581). Así mismo
kamienas e galėjo apa ece si y de . E nès as, È inas comienzos.
14 Debido kamieno idž . 8 iznašą.
DAIVA SINKEVIČIŪTĖ
90 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII
Ap a os nomb es de ab e ios o igen dėmenys cuan o más ecuen amen e
es á p ime o en la posición kamieno, aigi ellos más ends ama empeza nue os
d ikamienius nomb es. Dėmenys kęs -, mindka ojosi nomb es, lo que indica que
ellos se con ie en pe manen es pe sonalu nžių dėmenimis. En nue os nomb es
los dėmenys kęs -, mindg eičiausiai pli o debido a d. Kęs ù is, Mndaugas
populia idad. Así nue os nomb es con umpíns o igen kamienais o ma se y
plis i iene in luencia esos kamienus con enidos nomb es a ojamum.
Todos nue os kamienis de o igen co o su gie on de d ikamienios nomb es
comienzos y supe a on los nomb es d ikamienios básicos p ime ojo skiemens (i
kamieno) lími e. Así susida an los unpios de o igen kamienams impo an e es
los sonos de inys has a o o skiemens balsinės pa e.
5. NAUJI LETIKILMI NAME KAMIEN
ASMENVARDŽIAI
Toda ía o os nue os nomb es ienen kamienus, su gidos de desconocidas
o igen de nomb es pe sonales. Šių kamienų undamen o es animas nomb es de
o igen, sus ab e ias o es os palab as de p ãdžios. Pasó y pe sonalesu nžių,
con enedo es dėmenis, los cuales se con i ie on es animas o igen nomb es baigmenys.
Aiškinando de los nomb es comienzos su gidos dėmenos kilmę indican sus
undamen ales palab as los apellidos o iciales y sus ab e ias. S e imkilmiams
kamienam su apus con LVKŽ p opo cionados en Li uania púl ilísimos umpiniais,
apusius sa a ankiškai apodos, sus o icialieji apodos ne eik i, si ellos ue on
a os. An e nue os dėmenos indica sólo los nomb es o iciales en onces, cuando se
c ea, que sus sho iniai no es á papli ę o es uc u almen e no se ajus a nue ojo
kamieno. Aiškinando de inales de nomb es su gidos de dėmenos kilmę indican
menė ą baigmenį u in ys nomb es de o igen es animas. Kai dėmení se puede
kį pa į dėmenį u inčio s e imos kilmės asmen a džio p adžia a jo umpiniu,
sie i y con es animas o igen nomb e baigmeniu, y con o eik i ambos unda ai.
Taigi 1991–2010 m. aikų a dyne as i šie nauji d ikamieniai asmen a -
džiai con ex anje as o igen de nomb es kamienais: Adman ė 1: ad- (< Adà, Adèlė) y
man - (plg. Daũman ė), Agmlė 2: ag- (< Ãgnė, ambién Agà, Ãgė) y mil- (plg. Dómilė),
mini ai-, y o os po una ez. Es o p obablemen e explicin ina po lo que es os
A ículos A icles / 97
Nauji d ikamieniai asmen a džiai 1991–2010 m.
Lie u os a dyne
p ime os kamienas no an a menudo como los segundos ca ojasi y en
acos umb ados d ikamieniuos nomb es.
Los p ime os habi uales nomb es kamienas pueden se d ina és, ina és y
ke u na és es uc u a, cuyas úl imas son a as. Del ecunes de d ina ios y
ina ios kamienos se e que los segundos p iebalsiais p asided nue os
wea menys jun aban y a ape os, y a ce ados p ime os kamienos; aigi al
acos umb ado kamien al pasa a nue os nomb es impo an e man ene su unidadidad.
8. APIBDRINIMAS
19912010 m. Los nomb es de los niños de Li uania mues an de his ó icos
nomb es pe sonales obse ada una in asión de nue os dėmenos en li uanos
d ikamienius nomb es, y la c eación de es os nue os nomb es conside i inas
aquella de eno ación de iejos d ikamienios nomb es. Nuji dėmenys suelen se
desconocimas o igen apellidas, ečiau apelia i ai o d ikamienios pe sonales
pe son a džių umpiniai. Toks ecuencia de undos s e imkilmių indica que al
c ea nomb es su dėmenos signi icado no es impo an e. Dalismenos ca ojosi
su ais pačiais įp as ais kamienais. Dėl o manoma, kad šie dėmenys apo nuola-
en di e en es nomb es y po a ias eces ue on unidos po ines nue os
d ikamienios nomb es dalimis. Es os kamienos son apelia i os (aus-, jaus-, jo -,
as-, u -, ild-), ab e iados de o igen (kęs -, mind-) y s e imkilmiai (ag-, ak-, ed-,
eg-, el jus-, jus -, k is-, k is -, ma -, ed-, simbei -es as, -g idas, -landas, -mandas,
- -s). De ellos se e, que la p incipal condición nue oam kamienui o ma se es él
con enedo es pe sonalnjs gnomum, excep o jaus-, ild-, pa ece, pli usius po apelia i os semán ica.
Nuji dėmenys más ecuen amen e son los p ime os d ikamienios nomb es de
kamienai. Habi ualesísimo su undamen o es el abie o o ce ado p ime skiemuo
y pi mas segundo skiemens p iebalsis. Así nue os nomb es de comienzos
dėmenimis no malmen e se uel en aquellas pa es undas, las cuales pe jengue
el p ime skiemení, y nue o dėmen es uc u a nep iklauso del é mino base del
p ime o skiemens ce amien o. Ab ie on los p ime os nue os kamienas mues an
que en d ikamienío nomb e pe sonal pe iman pama o el comienzo la pa e más
impo an e de él es p ime ojo skiemens inicialė y medialė. Re esni nauji an ieji
dėmenys d ejopi: kilę de palab as del comienzo o o os nomb es baigmenų. Desde
las palab as o iginalmen e su gidas los segundos dėmenys suelen es del mismo
pama o, como y los p ime os. De o os nomb es de baigmenos kilę dėmenys ocupa
sólo segundoo dėmen posiciones y ellos suelen con e i se baigmenys de nomb es
de o igen es animas. Sin emba go al base con e ida de d ikamienio nomb e
pa e -au as con i mó, que su giendo nue oam dėmeniu impo an e él con enedo es pe sonalnjs gnomosidad, y nomb es o igen y sus undas signi icado no impo an e.
DAIVA SINKEVIČIŪTĖ
98 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII
Ku ian asmen a džius įp as i kamienai, dažniau esan ys an aisiais dėme-
nimis, a eces combina a nue os p ime os dėmenos: e de nue o del p ime
dėmen inalés, coinciden es con acos umb ado dėmen inicialale. Habi uales
segundos kamienas son ina ías y ke u na ías, pe o p incipalmen e nomb es,
ap a ų kilmės g upių, suda oma su ina iais kamienais, kas pa odo jų uni e -
salumą. Dėl man - populia umo naujuose a duose many ina, kad i įp as ų
dėmenų dažnumas naujuose a duose p iklauso nuo jų pama o – d ikamienių
cuyos nue os kamienas son de odos los nomb es popula idad. Įp as ų pi mųjų
kamienų ap iikė menos y en los nue os nomb es ellos noiku a on an a menudo
como an ieji kamienai. Es o indica que y dícamieniuos nomb es en, de los cuales pe umi , ellos no son ecuen es.
LITERATŪRA
Bach Adol 1952: Die deu schen Pe sonennamen I(1). Heidelbe g: Quelle & Meye.
DFN – Hanks Pa ick, Hodges Fla ia 1995: A Dic iona y o Fi s Names.
Ox o d, New Yo k: Ox o d Uni e si y P ess.
GVL – Kohlheim Rosa, Kohlheim Volke 2007: Das g oße Vo namen-
lexikon. Mannheim, Leipzig, Wien, Zü ich: Duden e lag.
LPŽ: Lie u ių pa a džių žodynas 1–2, ed. Aleksand as Vanagas. Vilnius: Mokslas,
1985–1989.
LVKŽ – Kuza inis Kazys, Sa ukynas B onys 2003: Lie u ių a dų kilmės žodynas. Vil-
nius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as.
Maciejauskienė Vi alija 1973: Naujosios d ikamienės lie u ių pa a dės su as-
men a dinių sandu. – Lie u os TSR Mokslų akademijos da bai, A se ija, 1(42), 177–181.
Maciejauskienė Vi alija 1998: Lie u ių a dyno aidos polinkiai. – Kalbos kul ū-
a 71, 33–42.
Piliečių a dų są adas. P ieiga in e ne e: www. a dai. lkk.l (žiū ė a 2015 04 20).
Sinke ičiū ė Dai a 2009: Pas abos dėl žemaičių umpinių kilmės pa a džių, ki-
lusių iš a d. Ged mas. – Bal is ica 44(2), 347–353.
Sinke ičiū ė Dai a 2010: ( ec.) Zigmas Zinke ičius, Lie u ių asmen a džiai, Vil-
nius: LKI leidykla, 2008. – Bal is ica 45(1), 145–151.
Sinke ičiū ė Dai a 2011: Nauji 2007–2010 m. lie u iškos kilmės aikų a dai i
jų da imo polinkiai. – Kalbos kul ū a 84, 214–229.
Sinke ičiū ė Dai a 2013: Dėl nesu umpėjusių d ikamienių asmen a džių ka-
mieno gaud- a ian ų lie u ių kalboje. – Bal is ica 48(1), 119–128.
S aipsniai / A icles 99
Nauji d ikamieniai asmen a džiai 1991–2010 m.
Lie u os a dyne
Sinke ičiū ė Dai a 2014: D ikamienių a dų su kamienu aid- b uožai lie u ių
kalboje. – Bal is ica 48(1), 163–175.
Sinke ičiū ė Dai a, G iniū ė Vaida 2014: Ispaniški a dai Lie u os a dyne
1991–2010 m. – Bend inė kalba 87, 1–17. P ieiga in e ne e: h p://www.bend inekalba.
l /index.php?skil is=naujausias (žiū ė a 2015 04 20).
Sinke ičiū ė Dai a, Račickaja Vesla a 2014: Lie u ių d ikamienių a dų kil-
mės asmen a džiai i jų kamienų už ašymo ypa ybės Vilniaus naujųjų mies iečių i
laiduo ojų 1661–1795 m. są aše. – A chi um Li huanicum 16, 295–322.
Ska džius P anas 1996: Rink iniai aš ai 1. Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidykla.
Supe anskaja 1988: Суперанская Александра Васильевна, К проблеме
типологии антропонимических основ. – Ономастика. Типология. Стратиграфия.
Моксва: Наука, 44–52.
Zinke ičius Zigmas 1977: Lie u ių an oponimika. Vilniaus lie u ių asmen a džiai
XVII a. p adžioje. Vilnius: Mokslas.
Zinke ičius Zigmas 2005: K ikščionybės iš akos Lie u oje: Ry ų k ikščionybė a dyno
duomenimis. Vilnius: Ka alikų akademija.
Zinke ičiaus Zigmas 2008: Lie u ių asmen a džiai. Vilnius: Lie u ių kalbos
ins i u as.
New Compound P ope Names o he Pe iod
1991–2010 in he Li huanian Onomas icon
SUMMARY
The names gi en o child en du ing he pe iod 1991–2010 make i clea ha new com-
pound p ope names a e being cons an ly c ea ed in Li huania. Mos new membe s a e o
o eign o igin, whe eas hose o igina ing om appella i es o om hypoco is ic names a e
a e . This ac shows ha he main ac o a wo k is he popula i y o a gi en name a he
han he meaning o lexemes. The s ems aus-, jaus-, jo -, as-, u -, ild- (o appella i e o -
igin), kęs -, mind- (o hypoco is ic o igin), ag-, ak-, ed-, eg-, el-, jus-, jus -, k is-, k is -, ma -,
ed-, sim- bei -es as, -g idas, -landas, -mandas, - i a(s) (o o eign o igin) ha e become
s able membe s o he Li huanian s ock o p ope names. New membe s usually occu as
he i s membe o compound names which implies ha a highe numbe o compound
names begin wi h new componen s. The mos common base o he new i s componen s
DAIVA SINKEVIČIŪTĖ
100 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII is he i s syllable and he i s consonan o he
second syllable, which shows ha in he c ea ion o new componen s i s meaning ul pa
su passes he limi s o he syllable. As he second membe we ha e wo possibili ies: he
beginning o he end o a p ope name. In his case new membe s also o igina ed as a
consequence o he popula i y o a gi en p ope name. T adi ional componen s a e usually
ound as he second membe o compound names. They can consis o ei he h ee o ou
phonemes, bu compound names whose i s membe belongs o any o he abo e men ioned
h ee possible o igins a e ound only wi h second membe s consis ing o h ee phonemes. The
high equency o he membe man shows ha he success o adi ional componen s is also
dependen on he popula i y o a gi en compound p ope name.
Į eik a 2015 m. julio 15 d.
DAIVA SINKEVIČIŪTĖ
Bal is ikos ka ed a, Uni e sidad Vilniaus
Uni e si e o g. 5, LT-01513 Vilnius, Li uania
dai a.sinke iciu e@ l . u.l