scieee Science in your language
[lt] (orig) [en] [de] [fr] [it] [es] [pt]

Nauji dvikamieniai asmenvardžiai 1991–2010 m. Lietuvos vardyne

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Nauji dvikamieniai asmenvardžiai 1991–2010 m. Lietuvos vardyne

Author: Daiva Sinkevičiūtė
Year: 2015
Source: https://journals.lki.lt/actalinguisticalithuanica/article/download/889/980
82 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII
DAIVA SINKEVIČIŪTĖ
Vilniaus uni e si e as
Mokslinių in es igaciones di ección: onomas ika.
NAUJI BIIKAMIENII I
ASMENVARDŽIAI 19912010 M.
LIETUVOS VARDYNE
New Compound P ope Names o he Pe iod
1991–2010 in he Li huanian Onomas icon
ANOTACIÓN el
P es a an nue os d ikamienius nomb es pe sonales, dados LR ciudadanos, nacidos 19912010
m., se discu en uno modo de eno ación del nomb e Li uáneo pasa aisiais dešim mečiais.
In es igando se de e minó que o mando d ikamienius nomb es con los habi uales kamienais
jun aban nue os dėmenys, su gidas de apelia i os (o apelia y ines nomb es de o igen),
d ikamienios nomb es de pe sona co ines o s e imkilmių nomb es, que son ecuen ísimas
unda ai. Ellos indican que al o ma se el nomb e kamien a su palab a base el signi icado no es
impo an e. Así mismo pasaba y de dos nue os kamienos cons i uídos nomb es, que
con i ma on pe sonalesu nes con uno nue o kamienu polinkius de c eación. Del i os
nomb es i aişėjo, que la p incipal azón o ma se nue oam dėmeniu de nomb es es él
con enido de nomb e pe sonal gnomosidad o ecuencia, es o sopėmė y acos umb os
kamienos a anka en nue os nomb es. F ecuen eísimo undamen o kamienos es el p ime
skiemuo y pi mas segundo skiemens p iebalsis, lo que indica que la pa e de la palab a
ampan kamienu más impo an e su signi ica i a pa e comienzo, no malmen e
pe žengian i skiemens ibą. ESMINIAI VOODŽIAI: nomb e pe sonalis, nue oasis d ikamienis nomb eas, apelia i os, umpinys, es animas o igenas nomb eas.
ANNOTATION
By p esen ing new compound pe sonal names gi en o Li huanian ci izens bo n in he pe iod
19912010, he a icle discusses one o he ways used o upda e he Li huanian s ock o p ope
names in he ecen decades. The s udy e ealed ha compound p ope names a e c ea ed
by combining commonplace s ems wi h new componen s which mos ly o igina e om
appella i es (o names o appella i e o igin), hypoco is ic compound pe sonal names o
o eign names which a e he mos common base wo ds. They show ha he meaning o he
A ículos A icles 83 /
Nauji d ikamieniai asmen a džiai 1991–2010 m.
Lie u os a dyne
base wo d is no impo an in he o ma ion o he s em o a p ope name. The e a e also
p ope names composed o wo new s ems, which es i y he endency o o equency o
c ea e pe sonal names wi h a single new s em. The p ope names unde analysis make i
clea ha he main eason behind he c ea ion o a new name componen is he popula i y
he pe sonal name which has i ; i was also suppo ed by he selec ion o adi ional s ems
o he c ea ion o new p ope names. The mos common base o s ems is he i s syllable
and he i s consonan o he second syllable, which shows ha as he pa o he wo d is
u ning in o a s em, he beginning, being i s mos impo an meaning ul pa , usually
su passes he limi s o he syllable. is ic, o eign o igin name.
KEYWORDS: Pe sonal name, new compound p ope name, appella i e, hypoco-
1. 1. ĮVADAS
Asmen a džių es udios mues an que desde 1991 s. in ensi amen e eno ándose
el a dyn de Li uania (Maciejauskienė 1998; Sinke ičiū ė 2011; Sinke ičiū ė, G iniū ė
2014). Como y en o os países, así y en Li uania ocu e cambios: c eándose nue os
nomb es, de o os idiomas adop ándose adop ados o igenes ex años y sus
a ian es, emodelándose nomb es habi uales, pasa aisiais años dándose más que
an e io men e a niños de Li uania (Sinke ičiū ė, G iniū ė 2014). O a pa e nue os
nomb es son a a c eación indi idual de esul ados, po lo que pa a de e mina ,
cómo y po qué ellos c ea , hay que busca sus c eado es, lo cual sin emba go es
di ícil ealizable. Unio de ales c eu os nomb es son nue os d ikamienieja
pe sonales, cuyos dėmenimis se con i ie on dis in a o igen leksemos
ė 2011). No s Vi alija Maciejauskienė (1998: 39–40) dėl hib idinės da ybos
a dus, pada y us sujungus sa os i s e imos kilmės dėmenis, e ina neigia-
(Maciejauskienė 1998; Sinke ičiūmai, pe o los dis inguida comen aba dėmenos, con
los cuales se con i ió es animas o igen de nomb es umpiniai, sus pa es,
kilmę. Taip se con i ma, que úl imamen e XX a. década en Li uania exis e nue os
d ikamienios nomb es, cuyo in en o io no es baig inis. De 20072010 m. comenza ía a
da a niños nue os nomb es e que d ikamienas nomb es pe sonales se o man
no solo sumando acos umb ados kamienos con ex anje as pa es de o igen de
nomb es, sus ab e ia i os, pe o nue os es imenim se uel en apelia i os, sus
pa es de o igen de nomb es iniciõs, pabaigõs (Sinke ičiū ė 2011: 219220). Así
nue os d ikamienios nomb es pe sonales c eación no sólo es pa e del
pe manen e eno amien o del nomb e de los úl imos años, pe o aki aizdus y
p oceso uni e so inum: nue os nomb es de dėmenimis se con ie e cons an emen e apelia y inė y ik inė leksika. De los nue os 2007 2010 m. d ikamienios nomb es se puede no a que sus dėmenimis a menudo se
DAIVA SINKEVIČIŪTĖ
84 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII popula es de Li uania o en unas pocas
di e en es pe sonalidades pasika ejančios nomb es pa es.
Basándose en eso siek a iden i ica p ime os d iem independien es Li uania de la
ida diezmecios comenzė us usa nue os d ikamienius nomb es y discu i sus
dėmenis. En e o as cosas, la Comisión Eu opea ha p opues o que se es ablezca
un sis ema de iden i icación de los nomb es de o igen li uanos y que se es ablezca
un sis ema de iden i icación de los nomb es de o igen li uanos y que se es ablezca
un sis ema de iden i icación de los nomb es de o igen li uanos y que se es ablezca
un sis ema de iden i icación de los nomb es de o igen li uanos y de los nomb es de o igen li uanos.
Ski s an osob a džius usao asi Kazio Kuza inio y B onio Sa ukyno Lie u os
a dų kilmės žodynu (2003, adelan e LVKŽ), Aleksand o Vanago Lie ičiaus (2008:
u ių pa a džių žodynu (1985–1989, oliau – LPŽ) i ik in as Zigmo Zinke-
73169) d ikamienių a dų kamienų są adas. El nomb e en la in es igación aído
en onces, cuando de él no ixa o es as uen es, y al menos uno de su dėmen no ue
LVKŽ, LPŽ d ikamieniuose onimuose a Z. Zinke ičiaus kamienų są ade. To-
kie asmen a džiai laiky i naujaisiais d ikamieniais a dais. Taip pa s e ainėje
www. a dai. lkk.l e i icada, o excluido nue o kamieno de inys con
acos umb u o nouda ė an e io año de nomb e, aigi el nomb e pe sonal
ap a iamos sólo nus ačius, que p ime a ez él i ulada 19912010 m.
Kamienas, que son LVKŽ, LPŽ mencionados d ikamieniuose onimuose, llamados
habi uales, como y de ellos compon d ikamieniai apodos, pues son de su o igen y ya
uncionuoja lie u ių a dyne. Con los habi uales dėmenimis nue os nomb es
o mandoé has a šiol uen es los kamienai no iksuo i condicionalmen e llamados
nue os, ya que sus podía pasi aiky i y d ikamieniues nomb eses, dadas an es que
1991 m. An e nue os dėmenas neski i des dis o s i a ian es kamiená, po que
ellos no son au en iški, pe o susida é po las pa icula idades a mines, su gidas
po la esc i u a ik as. Iden i icando nue os dėmenis en en ada con p oblema
debido kamienos an igüedad, po que algunos nue os conside ados dėmenis
coinc apo con Z. Zinke ičiaus są ado kamienais, y ėjo conside adais habi uales.
Po lo an o cuando apa eó, que mencionado en są ade kamienas dis inguido
u inčių asmen a džių kilmės (Sinke ičiū ė 2010: 147–148), bu o eik as ki as
nemo i uo ai gene almen e debido p esun a de o ookios esos kamienus nomb es
o igen explicación, y kamienas conside ado nue o. Asmenjías en g upos di ídanse
según nue os kamienus y asignados ambos sus dėmenis. P iebus u enido kamieno
p opo cionado él con el d ikamienis onimas de LVKŽ, LPŽ o Z. Zinke ičiaus są ado.
Naujos dėmenos o igen se acla a indicando sus undamen ales apelia i us o LVKŽ
ijsuo os nomb es. En aquellos casos, cuando nue o dėmen de o igen no ue
posible basa LVKŽ nomb es pe sonales, p opo ciona apellidos y de o as
uen es, indicándolos en ex o. Al mismo kamien pasice a se en o os nomb es
pe sonales se p esen a e e encia con indicykle de na do, que p ime a ez
A ículos A icles 85 /
Nauji d ikamieniai asmen a džiai 1991–2010 m.
Lie u os a dyne
menciona su g upo, con el obje i o de esc yškin i pasika ojančius kamienus.
Nue os nomb es suki čiuo i basado es uc u almen e semejan es li uáneos
nomb es pe sonales polinkías de ki chiación, sepa os casos p opo ciona
a ian es de ki chiación. El ma e ial de in es igación 2006 m. ob u o de Gy en ojų
egis o a nybos an e LR In e io A ai s minis e io ( oliau Regis as)
in e mediininkaujan a la Vals ybinei lie u ių kalbos komisijai y ildy a ėlesnių
me ų a dais. Keliana ius ing esadijimos a ando como sepa i os, e iucionada
más de 23 milčiai nomb es, de los cuales como unidades sepa adas seleccionada 100
pe sonalidades de in es igación 19912010 m. nacidos ciudadanos a los ciudadanos de
odo, kiek a dų duo a aikams i iamuoju laiku. Sudė inių į a dijimų na iai
LR da nue os dwikamieniai nomb es. P es a ando apellidos po nue o ienana io
nomb e pe sonal, p opo cionado desde el Regis o, esc ibes núme o, que ambién p opo ciona como ienana ías apellidos. Toda la es adís ica de los nomb es in es iga i os y básicos se e en la página web www. a dai. lkk.l .
2. NAUJI ANKSTESNI ETERNI LIETUVI
DVIKAMIENIAI ASMENVARDŽIAI es el nomb e de un miemb o de la amilia
En onomas ica li e a u a se a i ma que muchos li uanos d ikamienios nomb es
alcanza bal os comuns és iempos, y su an igüedad emia pe sonales nomb es, sus
kamienos co espondien es o os bal os pueblos an oponimijoje (Zinke ičius 1977:
228; 2008: 7172). Además de es os nomb es pe sonales, hay y nue os de sus o ígenes
kamienos con bikamienios nomb es, cuyos dėmenos su gie on pe da ius
exis iojancios kamienus o nue os dėmenimis ol iéndose apelia i os (Zinke ičius
2008: 181190). Así los nomb es pe sonales de los li uanos no di ie en de o os pueblos
de nomb es semejan es cambios lle aban y de o os idiomas en nomb es; añade se
que nue os nomb es de kamienais en o as lenguas apaban y sus umpiniai (plg.
Bach 1952: 131; Supe anskaja 1988: 8). Basándose en los apellidos li uanos Z. Zinke ičius
(2005: 4647; 2008: 484 486) de e minó que en Li uania hay s e imkilmius kamienus
u inčių d ikamienių asmen a džių, quienes su gie on c is ioniškiem nomams ėmus
b au is į senąją sa o kilmės kamienų sis emą. Así d ikamienios nomb es de
kamienos eno ación es animas elemen os o iginales es iejo eiškinys, ykęs aún
an es empezando as is lie u ių pa a dėms.
V. Maciejauskienės (1973: 177179) ealizada análisis de his ó icos onimų con i mó
que y o móndose a apellidos en Li uania adosi nue os dū inių con
c is ionichas nomb es, sus ab e iados y apelia i os o ígenes kamienais así
como pe sonajes de k ik, que con ienen abuš a a dinius dėmenis. Es os
nomb es de kamienais ol ían a iados s e imkilmiya nomb es pe sonales, y
dū inos, cuyos kamienas k ikš a a džiai, ecuen es y okiečių a dyne
(Maciejauskienė 1973: 177178, con li e a u a). Es o espalda un uni e salmen e conocido ac a, que la inclusión de nue os dėmenos a los nomb es es
DAIVA SINKEVIČIŪTĖ
86 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII
uni e salus eiškinys, būdingas i ki oms kalboms, aki aizdžiai ykęs o muo-
jan is Li uania pa a dėms.
Así nue os compues os nomb es c eación, obse ado XX a. inales y XXI a.
comienzos niños a dyne, es emp esniais amžiais lib usio d ikamienios nomb es
pe sonales eno ación ąsa. Los nue os nomb es pe sonales c eados son sudu iniai apellidos,
ku iais plečiamas a dynas. A odo, kad nauji a dai bu o ku i isą XX a., be
kol kas jų negalima p is a y i dėl iš i umo s okos.
3. NAUJI APELIATYVINS KILMS
KAMIEN ASMENVARDŽIAI
Vieni nue os nomb es de son nomb es pe sonales con apelia y inės kilmės
dėmenis, cuyo undamen o lie u ių kalbos apelia y ai, ambién así iški
apelia y inės kilmės a dai o šių žodžių p ãdžios. Dado que el undamen o de los
nomb es de o igen apelia i esa es la misma bend iné leksika, es ellos u in ys
nomb es p opo ciona jun os, po que no malmen e di ícil sepa a , qué es nue o
dėmens undamen o apelia i es o apelia i esa nomb e de o igen.
Al sepa a dėmenis comp oba ina, si nue o conside ado kamienas coincide con el apelia i inio
undamen o, y en o o la pa e del nomb e que lo con enido ijoso habi uales kamienas. Cuando
con el apelia i inio undamen o coinc apés kamienas del habi ual dėmens di ié ase uno o dos
sonidos, él conside ado nue o, po que se c eyó que azón cambia la habi ual kamiená su simili ud
á apelia y ą o su nomb e de o igen. Algunos apela i inos kamienus nue os dėmenos lis ache mini
Z. Zinke ičius (2008: 181190). Šių dėmenų pe sonalnijos en in es igación auk i en onces, cuando
apelia i inio kamieno de inys con acos umbo noesika ó és e Z. Zinke ičiaus nomb es de la lis a. d
1: con kamienais de o igen apelia i esa: Aũks aidė auks- (< áuksas, Aũksė) y aid- (plg. Dó aidė),
Taigi 1991–2010 m. aikų a dyne as i šie nauji d ikamieniai asmen a -
Aũsman ė aus- (< áus i, Aus ja)1 y man - (plg. Daũman ė), Aũs ydė 1: aus- (ž . Aũsman ė↑)2 y yd-
(plg. A ydė), Di ilas die 1:- < die -damas (di- as) y il- (plgẽ Dó ilas), 1 Zigmas Zinke ičius (2008: 75)
di ide kamien aus emis a d. Aũsmanas, que p obablemen e no es li uanos d ikamienis nomb e,
como él piensa, pe o de okiečių lengua p es ado nomb e pe sonal, ijosos li uanos pa a dėje,
debido a su es uc u a y o ma simili ud a o os okiškos o igen nomb es pe sonales (LPŽ I 140).
Po consiguien e dėmuo ausnelaiky as al acos umb u u kamien de pe sonales. 2 Es e nado
kamienas ausgali se esckeip as de auš-, plg. Aũš ydė.

S aipsniai / A icles 87
Nauji d ikamieniai asmen a džiai 1991–2010 m.
Lie u os a dyne
Dó 2: eidé do- (plg. Dó ilé) y eid- (< éidas)3, Dó ildas 2: do- (plg. Dóman as) y
ild- (< ild i ‘dú ils i, ldy i ‘ à esin i, aušin i, ilo i ‘lingu i, kibilduo i‘,
ambién inglés wild- ‘lauk‘) Gaũ idas gau - (man á gáu i)7 y mid- (plg.
Džiaugsminà 1: džiaugs- < džiaugsm- (< džiaũgsmas) i min- (plg. Eidminà),
Džiã aldas 1: džia- (< džiãzas)5 i ald- (plg. Dó aldas),
Džigman as 1: džig- (< džig as) i man - (plg. Daũman as)6,
Vdman as) Gied kas gied- (lógicamen e Gied as, Gied a, giedód ó i)9 y il-
(plg. Dóminė), Jausmlė jaus- (ja-smũs i) y
Ja- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- -
ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė-
- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė--
ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- -
ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- Rãs au as, ž . Zinke ičius 2008: 129) e ild-
(ž . Dó ildas↑), Rù au ė 1: u- < ū- < ū - (< ū a, Rū à) y au - (plg. Gý au ė), Rù ydas 1: u - <
ū - (< ū a, Rū à, ambién Rū ẽnis) y yd- (plg. A ydas), 3 Z. Zinke ičiaus (2008: 158) excluidos en
o ma de kamiennelaik, po que los nomb es pe sonales con y g ei se han in oducido más
a de y se han pe i i (Sindi ke ičiū ė 2014: 164). Debido o a d. Dó eidé simili ud con lie. éidas
no hay secundinis. Es e nado kamienas eidgali se des dis o sionado y de aid-, plg. Dó aidé.
4 Es e nado kamienas ildgali se is dis o sionado de il -, plg. Dó il as. 5 Dême o dègalėjo se
pe cibido y de R. Banionio ilm Vaikai de Amé ica ho elcio, c eado 1990 m. y udiu o Li uania a gimimo
iempo, p incipal he ojaus p a a dės Džãge is. 6 Es e nomb eá quizá se puede explica como
eu emización esul adoá, cuandož cambiis a/dž/, plg. . / /. Žigman , po en anglakalbėse países
ecuno . Džesonas in luencia. Sin emba go al posición dudosa, ya que Džesonas es a o nomb e
li uano, y pe di b asis . Žigman es uni e salmen e u ilizado y nu, po que es g a inis kamieno
populia aus . Žygman as ik as bei ge okai e esnis a das . Žygman as a ž ilgiu.
7 An ojo dėmens pozicijoje Z. Zinke ičiaus (2008: 90) išski as gau - nelaiky as įp as u kamie-
gaud a ian e (Sinke ičiū ė 2013: 121123). Es e nado kamienas gau gali se des dis o sionado y de
gaud-, plg. Gaũd ydas. 9 Z. Zinke ičiaus (2008: 93) dis inguido kamienas giednelaiky as á su ez, pues es
8 No s LVKŽ nė a d ikamienių a dų su an uoju kamienu id-, be g eičiausiai id- i yd- kai-
aliojasi i an ajame kamiene, kaip i pi majame kamiene.
g a inis ged a ian (Sinke ičiū ė 2009: 348349), aunque in es igado e spėja, que giedgalėjo su gi á de
geddėl in luencia lenkų kalbos. Es e nado kamienas giedgali se des dis o sionado y de ged-, plg.
Gẽd ilė. 10 Kamieną ju pa ikimiau kildin i de jū -, y no sie i con ab e iuni Jù as, debido al nomb e
Jū ã ė populia idad.
DAIVA SINKEVIČIŪTĖ
88 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII
Tesman as 1: eis- (< eisùs, Teisù is) y man - (ž . Džigman as↑), Ugmlė 1: ug- (< ugns,
gnė) y mil- (ž . Jausmlė↑), Vái ildas 1: ža ai - (plg. Vái kan as) y ild- (ž . Dó ildas↑),
Žaismin à žais 1:- (< s ià) y min - (plg. A min à)11. La pa e apelia i os kamienos
nomb es ija ose po ez, sin emba go o os ue on y a ios di e en es nomb es de
dėmenes, y cons i uye on pasika ojančius combininius con habi uales kamienais.
Tokie kamienai son aus-, jaus-, as-, u i ild-. Debido a sus ap ie amien o man iene,
que es os dėmenos ya se uel en pe manen es nue os pa ís de nomb es. Más a
menudo apelia i ías dėmenys son los p ime os kamienay, aigi nue os de es a g upo
nomb es más ecuen e comenzados apelia i ías kamienais. Todos apelia i io
kamienay su gido de palab as comienzo. Įp čiausias padas, Lokman as, Rù au ė,
Rù ydas, Tesman as, Ugmlė, Žaismin à) o ce a asis (ž . Aũks aidė, Dó ildas,
ma as – pi masis skiemuo, ku is y a a i asis (ž . Aũsman ė, Aũs ydė, Diẽ ilas,
Dó eidė, Džigman as, Gaũ idas, Gied lė, Jausmlė, Jausminà, Jù man ė, L i-
Džiaugsminà, Rái ildas, Rãs ildas, Vái ildas), y an ojo skiemens pi mas p iebalsis.
Es o indica que al c ea apela i iones kamienus signi ica i a pa e pe žengia
p ime ío skiemenį y nep iklauso nuo skiemens cie eumo. A ejai, cuando kamienas
es el comienzo de la palab a, noacua uusa con signi ica i a pama o pa e šaknimi (ž .
Džiã aldas, Džigman as, Gied lė, Ugmlė), impulsa a c ee que apelia i ams ampan
kamienais más impo an e es p ime ojo skiemensė inicial e medialė.
Hubo casos, cuando a nue o p ime p ime apela i al kamien ue añadido al
habi ual segundo kamien, cuyo comienzo coincidió con el p ime kamien inalės
úl imo p iebalsiu (plg. Diẽ ilas, Džiaugsminà, Rù au ė). Así sudap iebalsį.
an naujus a dus įp as i an ieji kamienai ka ais enkami i pagal jų p adžios
Apelia y inės o igen nomb es pe sonales, con cuyos comienzo co apo nue os
kamienai, son ampliamen e u ilizados, es deci apellidos Aũksė, Aus ja, Giẽd ė,
Jū ã ė, Rū à, gnė. Es o indica que su giendo nue os kamienam impo an e ellos
con enedo es nomb es popula idad.
De los apelia i inos dėmenos se e que más ecuen e de sus base se con emociones (džiaugs-, jaus-),
animales y ege ales (lok-, u-, u -), obje os de la na u aleza, enómenos (jū-, ju -, ugmais o es os
humanos eiks (aus-, gau -, žais-) 11 Puede spė i, que es e nomb e de Li uania pudo habe su gido
asocia i amen e pe di un nomb e de países ex anje os Jasmine (DFN 173, ambién éase en
Li uania), cuyo nomb e de ciudadanos LR Jasmine es Dazminà, 23minà, Žasminà, e c.). Sin emba go,
debido a lo que mencionados . Jasmine co espondimenis LR ciudadanos a dyne sieja comunes
b uožas pa e de ellos son nelie u ių (dažnai omų) o nenu odi as nacionalidad hijos
pe sonajes a džiai, ales min ies abandonada, po que no malmen e duodan min à nesie as y con
Lie u oje gimusiems lie u iams a dus okių asociacijų engiama. Dėl šios p iežas is . Žais-
Rusia popdainininkės Žasmin sceniniu slapy a džiu.
A ículos A icles 89 /
Nauji d ikamieniai asmen a džiai 1991–2010 m.
Lie u os a dyne
elacionada lexicica. O as kamienai son di e sas semán icas, lo que e leja
indi idualias en o nos de c eación de nomb es.
4. NAUJI TRUMPINI KILMS KAMIEN
ASMENVARDŽIAI
Nujais dėmenimis se con ie e y umpiniai, kilę de acos umb ados kamienus
con enedo es Li u ias d ikamienios nomb es. Es os kamienus de o igen se puede
dis ingui , cuando nue o dėmen o no coincida con la on e a kamien: su
undamen o es el p ime kamienas y el segundo comienzo, ambién kamieno
comienziõs (inicialė i medialė) o su pabaigõs (medialė y inalė) pa e.
Ti ų asmen a džių umpinių kilmės dėmenų undamen o es el p ime kamienas y
el segundo comienzo, y o o pama o kamienų 19912010 m. a dyne nepasi aikė.
Muchos mencionado pama o nomb es pe sonales son li uáneos apellidos y
apelledes. Debido a es o p esen ando es e g upo pe sonajes y discu iendo
dėmenų kilmę de LVKŽ p ime o se p opo ciona umpinys y más adelan e su
Taigi 1991–2010 m. aikų a dyne as i šie nauji d ikamieniai asmen a -
undamen o d ikamienis nomb e. djies con ibus de o igen umpinių:
Amingas 1: a - (plg. A ydas) y ming- (< Mngas, Mngaudas)12, Eik lė eik- (< Ekė,
Ekan ė) y il- (plg. Dó ilė), Emindas 2: e - (plg. p. E ydas) y mind- ( d Mndas,
Mndaugas), Gei lė 1: gei - (< Ge s , K au ė) y il- (ž Eik lė↑), Jóhė K- (plg.
Jóman ė) y aig- (Káilė), Káls ė kės ė kės ė- (< Ks ės ė, K ės ė, K) y Káls ė
kės ė K: 1: ambién K.
Jógailė), Kes minà 1: kes - < kęs - (ž . Kęs gáilė↑) y min- (plg. Eidminà), Mnd idas (1): mind- (ž .
Emindas↑) y id- (plg. Vdman as)14, los kamienus de o igen T umpin ys u damien ik son nomb es
pe sonales a os, p obablemen e po eso los ab e iados como undamen os sepa ados y an es no
Mnd ydė 1: mind- (ž . Emindas↑) i yd- (plg. A ydė),
Vamindas 1: ai- (plg. Vagaudas) i mind- (ž . Emindas↑).
es aban des inados. 12 Kamienas minggali se asociado con . Domngas (especialmen e debido a
pozicinio coincidencia con su baigmeniu), pe o es e nomb e lie u ių a dyne es a o, empezado a
usa desde XX a. inales, o con p d. Mngas, conocida po la NBA exi amen e jug ynia usio cine
balcšionis a Jao Mingo pa a dés. 13 Aunque Z. Zinke ičius (2008: 86) kamieną e laiko sa a ankišku,
pe o debido a la posición lo con iimiei conside a kamieno a a ian u (LPŽ I 581). Así mismo
kamienas e galėjo apa ece si y de . E nès as, È inas comienzos.
14 Debido kamieno idž . 8 iznašą.
DAIVA SINKEVIČIŪTĖ
90 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII
Ap a os nomb es de ab e ios o igen dėmenys cuan o más ecuen amen e
es á p ime o en la posición kamieno, aigi ellos más ends ama empeza nue os
d ikamienius nomb es. Dėmenys kęs -, mindka ojosi nomb es, lo que indica que
ellos se con ie en pe manen es pe sonalu nžių dėmenimis. En nue os nomb es
los dėmenys kęs -, mindg eičiausiai pli o debido a d. Kęs ù is, Mndaugas
populia idad. Así nue os nomb es con umpíns o igen kamienais o ma se y
plis i iene in luencia esos kamienus con enidos nomb es a ojamum.
Todos nue os kamienis de o igen co o su gie on de d ikamienios nomb es
comienzos y supe a on los nomb es d ikamienios básicos p ime ojo skiemens (i
kamieno) lími e. Así susida an los unpios de o igen kamienams impo an e es
los sonos de inys has a o o skiemens balsinės pa e.
5. NAUJI LETIKILMI NAME KAMIEN
ASMENVARDŽIAI
Toda ía o os nue os nomb es ienen kamienus, su gidos de desconocidas
o igen de nomb es pe sonales. Šių kamienų undamen o es animas nomb es de
o igen, sus ab e ias o es os palab as de p ãdžios. Pasó y pe sonalesu nžių,
con enedo es dėmenis, los cuales se con i ie on es animas o igen nomb es baigmenys.
Aiškinando de los nomb es comienzos su gidos dėmenos kilmę indican sus
undamen ales palab as los apellidos o iciales y sus ab e ias. S e imkilmiams
kamienam su apus con LVKŽ p opo cionados en Li uania púl ilísimos umpiniais,
apusius sa a ankiškai apodos, sus o icialieji apodos ne eik i, si ellos ue on
a os. An e nue os dėmenos indica sólo los nomb es o iciales en onces, cuando se
c ea, que sus sho iniai no es á papli ę o es uc u almen e no se ajus a nue ojo
kamieno. Aiškinando de inales de nomb es su gidos de dėmenos kilmę indican
menė ą baigmenį u in ys nomb es de o igen es animas. Kai dėmení se puede
kį pa į dėmenį u inčio s e imos kilmės asmen a džio p adžia a jo umpiniu,
sie i y con es animas o igen nomb e baigmeniu, y con o eik i ambos unda ai.
Taigi 1991–2010 m. aikų a dyne as i šie nauji d ikamieniai asmen a -
džiai con ex anje as o igen de nomb es kamienais: Adman ė 1: ad- (< Adà, Adèlė) y
man - (plg. Daũman ė), Agmlė 2: ag- (< Ãgnė, ambién Agà, Ãgė) y mil- (plg. Dómilė),
mini ai-, y o os po una ez. Es o p obablemen e explicin ina po lo que es os
A ículos A icles / 97
Nauji d ikamieniai asmen a džiai 1991–2010 m.
Lie u os a dyne
p ime os kamienas no an a menudo como los segundos ca ojasi y en
acos umb ados d ikamieniuos nomb es.
Los p ime os habi uales nomb es kamienas pueden se d ina és, ina és y
ke u na és es uc u a, cuyas úl imas son a as. Del ecunes de d ina ios y
ina ios kamienos se e que los segundos p iebalsiais p asided nue os
wea menys jun aban y a ape os, y a ce ados p ime os kamienos; aigi al
acos umb ado kamien al pasa a nue os nomb es impo an e man ene su unidadidad.
8. APIBDRINIMAS
19912010 m. Los nomb es de los niños de Li uania mues an de his ó icos
nomb es pe sonales obse ada una in asión de nue os dėmenos en li uanos
d ikamienius nomb es, y la c eación de es os nue os nomb es conside i inas
aquella de eno ación de iejos d ikamienios nomb es. Nuji dėmenys suelen se
desconocimas o igen apellidas, ečiau apelia i ai o d ikamienios pe sonales
pe son a džių umpiniai. Toks ecuencia de undos s e imkilmių indica que al
c ea nomb es su dėmenos signi icado no es impo an e. Dalismenos ca ojosi
su ais pačiais įp as ais kamienais. Dėl o manoma, kad šie dėmenys apo nuola-
en di e en es nomb es y po a ias eces ue on unidos po ines nue os
d ikamienios nomb es dalimis. Es os kamienos son apelia i os (aus-, jaus-, jo -,
as-, u -, ild-), ab e iados de o igen (kęs -, mind-) y s e imkilmiai (ag-, ak-, ed-,
eg-, el jus-, jus -, k is-, k is -, ma -, ed-, simbei -es as, -g idas, -landas, -mandas,
- -s). De ellos se e, que la p incipal condición nue oam kamienui o ma se es él
con enedo es pe sonalnjs gnomum, excep o jaus-, ild-, pa ece, pli usius po apelia i os semán ica.
Nuji dėmenys más ecuen amen e son los p ime os d ikamienios nomb es de
kamienai. Habi ualesísimo su undamen o es el abie o o ce ado p ime skiemuo
y pi mas segundo skiemens p iebalsis. Así nue os nomb es de comienzos
dėmenimis no malmen e se uel en aquellas pa es undas, las cuales pe jengue
el p ime skiemení, y nue o dėmen es uc u a nep iklauso del é mino base del
p ime o skiemens ce amien o. Ab ie on los p ime os nue os kamienas mues an
que en d ikamienío nomb e pe sonal pe iman pama o el comienzo la pa e más
impo an e de él es p ime ojo skiemens inicialė y medialė. Re esni nauji an ieji
dėmenys d ejopi: kilę de palab as del comienzo o o os nomb es baigmenų. Desde
las palab as o iginalmen e su gidas los segundos dėmenys suelen es del mismo
pama o, como y los p ime os. De o os nomb es de baigmenos kilę dėmenys ocupa
sólo segundoo dėmen posiciones y ellos suelen con e i se baigmenys de nomb es
de o igen es animas. Sin emba go al base con e ida de d ikamienio nomb e
pa e -au as con i mó, que su giendo nue oam dėmeniu impo an e él con enedo es pe sonalnjs gnomosidad, y nomb es o igen y sus undas signi icado no impo an e.

DAIVA SINKEVIČIŪTĖ
98 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII
Ku ian asmen a džius įp as i kamienai, dažniau esan ys an aisiais dėme-
nimis, a eces combina a nue os p ime os dėmenos: e de nue o del p ime
dėmen inalés, coinciden es con acos umb ado dėmen inicialale. Habi uales
segundos kamienas son ina ías y ke u na ías, pe o p incipalmen e nomb es,
ap a ų kilmės g upių, suda oma su ina iais kamienais, kas pa odo jų uni e -
salumą. Dėl man - populia umo naujuose a duose many ina, kad i įp as ų
dėmenų dažnumas naujuose a duose p iklauso nuo jų pama o – d ikamienių
cuyos nue os kamienas son de odos los nomb es popula idad. Įp as ų pi mųjų
kamienų ap iikė menos y en los nue os nomb es ellos noiku a on an a menudo
como an ieji kamienai. Es o indica que y dícamieniuos nomb es en, de los cuales pe umi , ellos no son ecuen es.
LITERATŪRA
Bach Adol 1952: Die deu schen Pe sonennamen I(1). Heidelbe g: Quelle & Meye.
DFN – Hanks Pa ick, Hodges Fla ia 1995: A Dic iona y o Fi s Names.
Ox o d, New Yo k: Ox o d Uni e si y P ess.
GVL – Kohlheim Rosa, Kohlheim Volke 2007: Das g oße Vo namen-
lexikon. Mannheim, Leipzig, Wien, Zü ich: Duden e lag.
LPŽ: Lie u ių pa a džių žodynas 1–2, ed. Aleksand as Vanagas. Vilnius: Mokslas,
1985–1989.
LVKŽ – Kuza inis Kazys, Sa ukynas B onys 2003: Lie u ių a dų kilmės žodynas. Vil-
nius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as.
Maciejauskienė Vi alija 1973: Naujosios d ikamienės lie u ių pa a dės su as-
men a dinių sandu. – Lie u os TSR Mokslų akademijos da bai, A se ija, 1(42), 177–181.
Maciejauskienė Vi alija 1998: Lie u ių a dyno aidos polinkiai. – Kalbos kul ū-
a 71, 33–42.
Piliečių a dų są adas. P ieiga in e ne e: www. a dai. lkk.l (žiū ė a 2015 04 20).
Sinke ičiū ė Dai a 2009: Pas abos dėl žemaičių umpinių kilmės pa a džių, ki-
lusių iš a d. Ged mas. – Bal is ica 44(2), 347–353.
Sinke ičiū ė Dai a 2010: ( ec.) Zigmas Zinke ičius, Lie u ių asmen a džiai, Vil-
nius: LKI leidykla, 2008. – Bal is ica 45(1), 145–151.
Sinke ičiū ė Dai a 2011: Nauji 2007–2010 m. lie u iškos kilmės aikų a dai i
jų da imo polinkiai. – Kalbos kul ū a 84, 214–229.
Sinke ičiū ė Dai a 2013: Dėl nesu umpėjusių d ikamienių asmen a džių ka-
mieno gaud- a ian ų lie u ių kalboje. – Bal is ica 48(1), 119–128.
S aipsniai / A icles 99
Nauji d ikamieniai asmen a džiai 1991–2010 m.
Lie u os a dyne
Sinke ičiū ė Dai a 2014: D ikamienių a dų su kamienu aid- b uožai lie u ių
kalboje. – Bal is ica 48(1), 163–175.
Sinke ičiū ė Dai a, G iniū ė Vaida 2014: Ispaniški a dai Lie u os a dyne
1991–2010 m. – Bend inė kalba 87, 1–17. P ieiga in e ne e: h p://www.bend inekalba.
l /index.php?skil is=naujausias (žiū ė a 2015 04 20).
Sinke ičiū ė Dai a, Račickaja Vesla a 2014: Lie u ių d ikamienių a dų kil-
mės asmen a džiai i jų kamienų už ašymo ypa ybės Vilniaus naujųjų mies iečių i
laiduo ojų 1661–1795 m. są aše. – A chi um Li huanicum 16, 295–322.
Ska džius P anas 1996: Rink iniai aš ai 1. Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidykla.
Supe anskaja 1988: Суперанская Александра Васильевна, К проблеме
типологии антропонимических основ. – Ономастика. Типология. Стратиграфия.
Моксва: Наука, 44–52.
Zinke ičius Zigmas 1977: Lie u ių an oponimika. Vilniaus lie u ių asmen a džiai
XVII a. p adžioje. Vilnius: Mokslas.
Zinke ičius Zigmas 2005: K ikščionybės iš akos Lie u oje: Ry ų k ikščionybė a dyno
duomenimis. Vilnius: Ka alikų akademija.
Zinke ičiaus Zigmas 2008: Lie u ių asmen a džiai. Vilnius: Lie u ių kalbos
ins i u as.
New Compound P ope Names o he Pe iod
1991–2010 in he Li huanian Onomas icon
SUMMARY
The names gi en o child en du ing he pe iod 1991–2010 make i clea ha new com-
pound p ope names a e being cons an ly c ea ed in Li huania. Mos new membe s a e o
o eign o igin, whe eas hose o igina ing om appella i es o om hypoco is ic names a e
a e . This ac shows ha he main ac o a wo k is he popula i y o a gi en name a he
han he meaning o lexemes. The s ems aus-, jaus-, jo -, as-, u -, ild- (o appella i e o -
igin), kęs -, mind- (o hypoco is ic o igin), ag-, ak-, ed-, eg-, el-, jus-, jus -, k is-, k is -, ma -,
ed-, sim- bei -es as, -g idas, -landas, -mandas, - i a(s) (o o eign o igin) ha e become
s able membe s o he Li huanian s ock o p ope names. New membe s usually occu as
he i s membe o compound names which implies ha a highe numbe o compound
names begin wi h new componen s. The mos common base o he new i s componen s
DAIVA SINKEVIČIŪTĖ
100 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII is he i s syllable and he i s consonan o he
second syllable, which shows ha in he c ea ion o new componen s i s meaning ul pa
su passes he limi s o he syllable. As he second membe we ha e wo possibili ies: he
beginning o he end o a p ope name. In his case new membe s also o igina ed as a
consequence o he popula i y o a gi en p ope name. T adi ional componen s a e usually
ound as he second membe o compound names. They can consis o ei he h ee o ou
phonemes, bu compound names whose i s membe belongs o any o he abo e men ioned
h ee possible o igins a e ound only wi h second membe s consis ing o h ee phonemes. The
high equency o he membe man shows ha he success o adi ional componen s is also
dependen on he popula i y o a gi en compound p ope name.
Į eik a 2015 m. julio 15 d.
DAIVA SINKEVIČIŪTĖ
Bal is ikos ka ed a, Uni e sidad Vilniaus
Uni e si e o g. 5, LT-01513 Vilnius, Li uania
dai a.sinke iciu e@ l . u.l