scieee Open visual document viewer

Nauji dvikamieniai asmenvardžiai 1991–2010 m. Lietuvos vardyne

Daiva Sinkevičiūtė

Full text

82 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII DAIVA SINKEVIČIŪTĖ Vilniaus uni e si e as Mokslinių in es igaciones di ección: onomas ika. NAUJI BIIKAMIENII I ASMENVARDŽIAI 19912010 M. LIETUVOS VARDYNE New Compound P ope Names o he Pe iod 1991–2010 in he Li huanian Onomas icon ANOTACIÓN el P es a an nue os d ikamienius nomb es pe sonales, dados LR ciudadanos, nacidos 19912010 m., se discu en uno modo de eno ación del nomb e Li uáneo pasa aisiais dešim mečiais. In es igando se de e minó que o mando d ikamienius nomb es con los habi uales kamienais jun aban nue os dėmenys, su gidas de apelia i os (o apelia y ines nomb es de o igen), d ikamienios nomb es de pe sona co ines o s e imkilmių nomb es, que son ecuen ísimas unda ai. Ellos indican que al o ma se el nomb e kamien a su palab a base el signi icado no es impo an e. Así mismo pasaba y de dos nue os kamienos cons i uídos nomb es, que con i ma on pe sonalesu nes con uno nue o kamienu polinkius de c eación. Del i os nomb es i aişėjo, que la p incipal azón o ma se nue oam dėmeniu de nomb es es él con enido de nomb e pe sonal gnomosidad o ecuencia, es o sopėmė y acos umb os kamienos a anka en nue os nomb es. F ecuen eísimo undamen o kamienos es el p ime skiemuo y pi mas segundo skiemens p iebalsis, lo que indica que la pa e de la palab a ampan kamienu más impo an e su signi ica i a pa e comienzo, no malmen e pe žengian i skiemens ibą. ESMINIAI VOODŽIAI: nomb e pe sonalis, nue oasis d ikamienis nomb eas, apelia i os, umpinys, es animas o igenas nomb eas. ANNOTATION By p esen ing new compound pe sonal names gi en o Li huanian ci izens bo n in he pe iod 19912010, he a icle discusses one o he ways used o upda e he Li huanian s ock o p ope names in he ecen decades. The s udy e ealed ha compound p ope names a e c ea ed by combining commonplace s ems wi h new componen s which mos ly o igina e om appella i es (o names o appella i e o igin), hypoco is ic compound pe sonal names o o eign names which a e he mos common base wo ds. They show ha he meaning o he A ículos A icles 83 / Nauji d ikamieniai asmen a džiai 1991–2010 m. Lie u os a dyne base wo d is no impo an in he o ma ion o he s em o a p ope name. The e a e also p ope names composed o wo new s ems, which es i y he endency o o equency o c ea e pe sonal names wi h a single new s em. The p ope names unde analysis make i clea ha he main eason behind he c ea ion o a new name componen is he popula i y he pe sonal name which has i ; i was also suppo ed by he selec ion o adi ional s ems o he c ea ion o new p ope names. The mos common base o s ems is he i s syllable and he i s consonan o he second syllable, which shows ha as he pa o he wo d is u ning in o a s em, he beginning, being i s mos impo an meaning ul pa , usually su passes he limi s o he syllable. is ic, o eign o igin name. KEYWORDS: Pe sonal name, new compound p ope name, appella i e, hypoco- 1. 1. ĮVADAS Asmen a džių es udios mues an que desde 1991 s. in ensi amen e eno ándose el a dyn de Li uania (Maciejauskienė 1998; Sinke ičiū ė 2011; Sinke ičiū ė, G iniū ė 2014). Como y en o os países, así y en Li uania ocu e cambios: c eándose nue os nomb es, de o os idiomas adop ándose adop ados o igenes ex años y sus a ian es, emodelándose nomb es habi uales, pasa aisiais años dándose más que an e io men e a niños de Li uania (Sinke ičiū ė, G iniū ė 2014). O a pa e nue os nomb es son a a c eación indi idual de esul ados, po lo que pa a de e mina , cómo y po qué ellos c ea , hay que busca sus c eado es, lo cual sin emba go es di ícil ealizable. Unio de ales c eu os nomb es son nue os d ikamienieja pe sonales, cuyos dėmenimis se con i ie on dis in a o igen leksemos ė 2011). No s Vi alija Maciejauskienė (1998: 39–40) dėl hib idinės da ybos a dus, pada y us sujungus sa os i s e imos kilmės dėmenis, e ina neigia- (Maciejauskienė 1998; Sinke ičiūmai, pe o los dis inguida comen aba dėmenos, con los cuales se con i ió es animas o igen de nomb es umpiniai, sus pa es, kilmę. Taip se con i ma, que úl imamen e XX a. década en Li uania exis e nue os d ikamienios nomb es, cuyo in en o io no es baig inis. De 20072010 m. comenza ía a da a niños nue os nomb es e que d ikamienas nomb es pe sonales se o man no solo sumando acos umb ados kamienos con ex anje as pa es de o igen de nomb es, sus ab e ia i os, pe o nue os es imenim se uel en apelia i os, sus pa es de o igen de nomb es iniciõs, pabaigõs (Sinke ičiū ė 2011: 219220). Así nue os d ikamienios nomb es pe sonales c eación no sólo es pa e del pe manen e eno amien o del nomb e de los úl imos años, pe o aki aizdus y p oceso uni e so inum: nue os nomb es de dėmenimis se con ie e cons an emen e apelia y inė y ik inė leksika. De los nue os 2007 2010 m. d ikamienios nomb es se puede no a que sus dėmenimis a menudo se DAIVA SINKEVIČIŪTĖ 84 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII popula es de Li uania o en unas pocas di e en es pe sonalidades pasika ejančios nomb es pa es. Basándose en eso siek a iden i ica p ime os d iem independien es Li uania de la ida diezmecios comenzė us usa nue os d ikamienius nomb es y discu i sus dėmenis. En e o as cosas, la Comisión Eu opea ha p opues o que se es ablezca un sis ema de iden i icación de los nomb es de o igen li uanos y que se es ablezca un sis ema de iden i icación de los nomb es de o igen li uanos y que se es ablezca un sis ema de iden i icación de los nomb es de o igen li uanos y que se es ablezca un sis ema de iden i icación de los nomb es de o igen li uanos y de los nomb es de o igen li uanos. Ski s an osob a džius usao asi Kazio Kuza inio y B onio Sa ukyno Lie u os a dų kilmės žodynu (2003, adelan e LVKŽ), Aleksand o Vanago Lie ičiaus (2008: u ių pa a džių žodynu (1985–1989, oliau – LPŽ) i ik in as Zigmo Zinke- 73169) d ikamienių a dų kamienų są adas. El nomb e en la in es igación aído en onces, cuando de él no ixa o es as uen es, y al menos uno de su dėmen no ue LVKŽ, LPŽ d ikamieniuose onimuose a Z. Zinke ičiaus kamienų są ade. To- kie asmen a džiai laiky i naujaisiais d ikamieniais a dais. Taip pa s e ainėje www. a dai. lkk.l e i icada, o excluido nue o kamieno de inys con acos umb u o nouda ė an e io año de nomb e, aigi el nomb e pe sonal ap a iamos sólo nus ačius, que p ime a ez él i ulada 19912010 m. Kamienas, que son LVKŽ, LPŽ mencionados d ikamieniuose onimuose, llamados habi uales, como y de ellos compon d ikamieniai apodos, pues son de su o igen y ya uncionuoja lie u ių a dyne. Con los habi uales dėmenimis nue os nomb es o mandoé has a šiol uen es los kamienai no iksuo i condicionalmen e llamados nue os, ya que sus podía pasi aiky i y d ikamieniues nomb eses, dadas an es que 1991 m. An e nue os dėmenas neski i des dis o s i a ian es kamiená, po que ellos no son au en iški, pe o susida é po las pa icula idades a mines, su gidas po la esc i u a ik as. Iden i icando nue os dėmenis en en ada con p oblema debido kamienos an igüedad, po que algunos nue os conside ados dėmenis coinc apo con Z. Zinke ičiaus są ado kamienais, y ėjo conside adais habi uales. Po lo an o cuando apa eó, que mencionado en są ade kamienas dis inguido u inčių asmen a džių kilmės (Sinke ičiū ė 2010: 147–148), bu o eik as ki as nemo i uo ai gene almen e debido p esun a de o ookios esos kamienus nomb es o igen explicación, y kamienas conside ado nue o. Asmenjías en g upos di ídanse según nue os kamienus y asignados ambos sus dėmenis. P iebus u enido kamieno p opo cionado él con el d ikamienis onimas de LVKŽ, LPŽ o Z. Zinke ičiaus są ado. Naujos dėmenos o igen se acla a indicando sus undamen ales apelia i us o LVKŽ ijsuo os nomb es. En aquellos casos, cuando nue o dėmen de o igen no ue posible basa LVKŽ nomb es pe sonales, p opo ciona apellidos y de o as uen es, indicándolos en ex o. Al mismo kamien pasice a se en o os nomb es pe sonales se p esen a e e encia con indicykle de na do, que p ime a ez A ículos A icles 85 / Nauji d ikamieniai asmen a džiai 1991–2010 m. Lie u os a dyne menciona su g upo, con el obje i o de esc yškin i pasika ojančius kamienus. Nue os nomb es suki čiuo i basado es uc u almen e semejan es li uáneos nomb es pe sonales polinkías de ki chiación, sepa os casos p opo ciona a ian es de ki chiación. El ma e ial de in es igación 2006 m. ob u o de Gy en ojų egis o a nybos an e LR In e io A ai s minis e io ( oliau Regis as) in e mediininkaujan a la Vals ybinei lie u ių kalbos komisijai y ildy a ėlesnių me ų a dais. Keliana ius ing esadijimos a ando como sepa i os, e iucionada más de 23 milčiai nomb es, de los cuales como unidades sepa adas seleccionada 100 pe sonalidades de in es igación 19912010 m. nacidos ciudadanos a los ciudadanos de odo, kiek a dų duo a aikams i iamuoju laiku. Sudė inių į a dijimų na iai LR da nue os dwikamieniai nomb es. P es a ando apellidos po nue o ienana io nomb e pe sonal, p opo cionado desde el Regis o, esc ibes núme o, que ambién p opo ciona como ienana ías apellidos. Toda la es adís ica de los nomb es in es iga i os y básicos se e en la página web www. a dai. lkk.l . 2. NAUJI ANKSTESNI ETERNI LIETUVI DVIKAMIENIAI ASMENVARDŽIAI es el nomb e de un miemb o de la amilia En onomas ica li e a u a se a i ma que muchos li uanos d ikamienios nomb es alcanza bal os comuns és iempos, y su an igüedad emia pe sonales nomb es, sus kamienos co espondien es o os bal os pueblos an oponimijoje (Zinke ičius 1977: 228; 2008: 7172). Además de es os nomb es pe sonales, hay y nue os de sus o ígenes kamienos con bikamienios nomb es, cuyos dėmenos su gie on pe da ius exis iojancios kamienus o nue os dėmenimis ol iéndose apelia i os (Zinke ičius 2008: 181190). Así los nomb es pe sonales de los li uanos no di ie en de o os pueblos de nomb es semejan es cambios lle aban y de o os idiomas en nomb es; añade se que nue os nomb es de kamienais en o as lenguas apaban y sus umpiniai (plg. Bach 1952: 131; Supe anskaja 1988: 8). Basándose en los apellidos li uanos Z. Zinke ičius (2005: 4647; 2008: 484 486) de e minó que en Li uania hay s e imkilmius kamienus u inčių d ikamienių asmen a džių, quienes su gie on c is ioniškiem nomams ėmus b au is į senąją sa o kilmės kamienų sis emą. Así d ikamienios nomb es de kamienos eno ación es animas elemen os o iginales es iejo eiškinys, ykęs aún an es empezando as is lie u ių pa a dėms. V. Maciejauskienės (1973: 177179) ealizada análisis de his ó icos onimų con i mó que y o móndose a apellidos en Li uania adosi nue os dū inių con c is ionichas nomb es, sus ab e iados y apelia i os o ígenes kamienais así como pe sonajes de k ik, que con ienen abuš a a dinius dėmenis. Es os nomb es de kamienais ol ían a iados s e imkilmiya nomb es pe sonales, y dū inos, cuyos kamienas k ikš a a džiai, ecuen es y okiečių a dyne (Maciejauskienė 1973: 177178, con li e a u a). Es o espalda un uni e salmen e conocido ac a, que la inclusión de nue os dėmenos a los nomb es es DAIVA SINKEVIČIŪTĖ 86 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII uni e salus eiškinys, būdingas i ki oms kalboms, aki aizdžiai ykęs o muo- jan is Li uania pa a dėms. Así nue os compues os nomb es c eación, obse ado XX a. inales y XXI a. comienzos niños a dyne, es emp esniais amžiais lib usio d ikamienios nomb es pe sonales eno ación ąsa. Los nue os nomb es pe sonales c eados son sudu iniai apellidos, ku iais plečiamas a dynas. A odo, kad nauji a dai bu o ku i isą XX a., be kol kas jų negalima p is a y i dėl iš i umo s okos. 3. NAUJI APELIATYVINS KILMS KAMIEN ASMENVARDŽIAI Vieni nue os nomb es de son nomb es pe sonales con apelia y inės kilmės dėmenis, cuyo undamen o lie u ių kalbos apelia y ai, ambién así iški apelia y inės kilmės a dai o šių žodžių p ãdžios. Dado que el undamen o de los nomb es de o igen apelia i esa es la misma bend iné leksika, es ellos u in ys nomb es p opo ciona jun os, po que no malmen e di ícil sepa a , qué es nue o dėmens undamen o apelia i es o apelia i esa nomb e de o igen. Al sepa a dėmenis comp oba ina, si nue o conside ado kamienas coincide con el apelia i inio undamen o, y en o o la pa e del nomb e que lo con enido ijoso habi uales kamienas. Cuando con el apelia i inio undamen o coinc apés kamienas del habi ual dėmens di ié ase uno o dos sonidos, él conside ado nue o, po que se c eyó que azón cambia la habi ual kamiená su simili ud á apelia y ą o su nomb e de o igen. Algunos apela i inos kamienus nue os dėmenos lis ache mini Z. Zinke ičius (2008: 181190). Šių dėmenų pe sonalnijos en in es igación auk i en onces, cuando apelia i inio kamieno de inys con acos umbo noesika ó és e Z. Zinke ičiaus nomb es de la lis a. d 1: con kamienais de o igen apelia i esa: Aũks aidė auks- (< áuksas, Aũksė) y aid- (plg. Dó aidė), Taigi 1991–2010 m. aikų a dyne as i šie nauji d ikamieniai asmen a - Aũsman ė aus- (< áus i, Aus ja)1 y man - (plg. Daũman ė), Aũs ydė 1: aus- (ž . Aũsman ė↑)2 y yd- (plg. A ydė), Di ilas die 1:- < die -damas (di- as) y il- (plgẽ Dó ilas), 1 Zigmas Zinke ičius (2008: 75) di ide kamien aus emis a d. Aũsmanas, que p obablemen e no es li uanos d ikamienis nomb e, como él piensa, pe o de okiečių lengua p es ado nomb e pe sonal, ijosos li uanos pa a dėje, debido a su es uc u a y o ma simili ud a o os okiškos o igen nomb es pe sonales (LPŽ I 140). Po consiguien e dėmuo ausnelaiky as al acos umb u u kamien de pe sonales. 2 Es e nado kamienas ausgali se esckeip as de auš-, plg. Aũš ydė. S aipsniai / A icles 87 Nauji d ikamieniai asmen a džiai 1991–2010 m. Lie u os a dyne Dó 2: eidé do- (plg. Dó ilé) y eid- (< éidas)3, Dó ildas 2: do- (plg. Dóman as) y ild- (< ild i ‘dú ils i, ldy i ‘ à esin i, aušin i, ilo i ‘lingu i, kibilduo i‘, ambién inglés wild- ‘lauk‘) Gaũ idas gau - (man á gáu i)7 y mid- (plg. Džiaugsminà 1: džiaugs- < džiaugsm- (< džiaũgsmas) i min- (plg. Eidminà), Džiã aldas 1: džia- (< džiãzas)5 i ald- (plg. Dó aldas), Džigman as 1: džig- (< džig as) i man - (plg. Daũman as)6, Vdman as) Gied kas gied- (lógicamen e Gied as, Gied a, giedód ó i)9 y il- (plg. Dóminė), Jausmlė jaus- (ja-smũs i) y Ja- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- - ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- - ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė-- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- - ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- ė- Rãs au as, ž . Zinke ičius 2008: 129) e ild- (ž . Dó ildas↑), Rù au ė 1: u- < ū- < ū - (< ū a, Rū à) y au - (plg. Gý au ė), Rù ydas 1: u - < ū - (< ū a, Rū à, ambién Rū ẽnis) y yd- (plg. A ydas), 3 Z. Zinke ičiaus (2008: 158) excluidos en o ma de kamiennelaik, po que los nomb es pe sonales con y g ei se han in oducido más a de y se han pe i i (Sindi ke ičiū ė 2014: 164). Debido o a d. Dó eidé simili ud con lie. éidas no hay secundinis. Es e nado kamienas eidgali se des dis o sionado y de aid-, plg. Dó aidé. 4 Es e nado kamienas ildgali se is dis o sionado de il -, plg. Dó il as. 5 Dême o dègalėjo se pe cibido y de R. Banionio ilm Vaikai de Amé ica ho elcio, c eado 1990 m. y udiu o Li uania a gimimo iempo, p incipal he ojaus p a a dės Džãge is. 6 Es e nomb eá quizá se puede explica como eu emización esul adoá, cuandož cambiis a/dž/, plg. . / /. Žigman , po en anglakalbėse países ecuno . Džesonas in luencia. Sin emba go al posición dudosa, ya que Džesonas es a o nomb e li uano, y pe di b asis . Žigman es uni e salmen e u ilizado y nu, po que es g a inis kamieno populia aus . Žygman as ik as bei ge okai e esnis a das . Žygman as a ž ilgiu. 7 An ojo dėmens pozicijoje Z. Zinke ičiaus (2008: 90) išski as gau - nelaiky as įp as u kamie- gaud a ian e (Sinke ičiū ė 2013: 121123). Es e nado kamienas gau gali se des dis o sionado y de gaud-, plg. Gaũd ydas. 9 Z. Zinke ičiaus (2008: 93) dis inguido kamienas giednelaiky as á su ez, pues es 8 No s LVKŽ nė a d ikamienių a dų su an uoju kamienu id-, be g eičiausiai id- i yd- kai- aliojasi i an ajame kamiene, kaip i pi majame kamiene. g a inis ged a ian (Sinke ičiū ė 2009: 348349), aunque in es igado e spėja, que giedgalėjo su gi á de geddėl in luencia lenkų kalbos. Es e nado kamienas giedgali se des dis o sionado y de ged-, plg. Gẽd ilė. 10 Kamieną ju pa ikimiau kildin i de jū -, y no sie i con ab e iuni Jù as, debido al nomb e Jū ã ė populia idad. DAIVA SINKEVIČIŪTĖ 88 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII Tesman as 1: eis- (< eisùs, Teisù is) y man - (ž . Džigman as↑), Ugmlė 1: ug- (< ugns, gnė) y mil- (ž . Jausmlė↑), Vái ildas 1: ža ai - (plg. Vái kan as) y ild- (ž . Dó ildas↑), Žaismin à žais 1:- (< s ià) y min - (plg. A min à)11. La pa e apelia i os kamienos nomb es ija ose po ez, sin emba go o os ue on y a ios di e en es nomb es de dėmenes, y cons i uye on pasika ojančius combininius con habi uales kamienais. Tokie kamienai son aus-, jaus-, as-, u i ild-. Debido a sus ap ie amien o man iene, que es os dėmenos ya se uel en pe manen es nue os pa ís de nomb es. Más a menudo apelia i ías dėmenys son los p ime os kamienay, aigi nue os de es a g upo nomb es más ecuen e comenzados apelia i ías kamienais. Todos apelia i io kamienay su gido de palab as comienzo. Įp čiausias padas, Lokman as, Rù au ė, Rù ydas, Tesman as, Ugmlė, Žaismin à) o ce a asis (ž . Aũks aidė, Dó ildas, ma as – pi masis skiemuo, ku is y a a i asis (ž . Aũsman ė, Aũs ydė, Diẽ ilas, Dó eidė, Džigman as, Gaũ idas, Gied lė, Jausmlė, Jausminà, Jù man ė, L i- Džiaugsminà, Rái ildas, Rãs ildas, Vái ildas), y an ojo skiemens pi mas p iebalsis. Es o indica que al c ea apela i iones kamienus signi ica i a pa e pe žengia p ime ío skiemenį y nep iklauso nuo skiemens cie eumo. A ejai, cuando kamienas es el comienzo de la palab a, noacua uusa con signi ica i a pama o pa e šaknimi (ž . Džiã aldas, Džigman as, Gied lė, Ugmlė), impulsa a c ee que apelia i ams ampan kamienais más impo an e es p ime ojo skiemensė inicial e medialė. Hubo casos, cuando a nue o p ime p ime apela i al kamien ue añadido al habi ual segundo kamien, cuyo comienzo coincidió con el p ime kamien inalės úl imo p iebalsiu (plg. Diẽ ilas, Džiaugsminà, Rù au ė). Así sudap iebalsį. an naujus a dus įp as i an ieji kamienai ka ais enkami i pagal jų p adžios Apelia y inės o igen nomb es pe sonales, con cuyos comienzo co apo nue os kamienai, son ampliamen e u ilizados, es deci apellidos Aũksė, Aus ja, Giẽd ė, Jū ã ė, Rū à, gnė. Es o indica que su giendo nue os kamienam impo an e ellos con enedo es nomb es popula idad. De los apelia i inos dėmenos se e que más ecuen e de sus base se con emociones (džiaugs-, jaus-), animales y ege ales (lok-, u-, u -), obje os de la na u aleza, enómenos (jū-, ju -, ugmais o es os humanos eiks (aus-, gau -, žais-) 11 Puede spė i, que es e nomb e de Li uania pudo habe su gido asocia i amen e pe di un nomb e de países ex anje os Jasmine (DFN 173, ambién éase en Li uania), cuyo nomb e de ciudadanos LR Jasmine es Dazminà, 23minà, Žasminà, e c.). Sin emba go, debido a lo que mencionados . Jasmine co espondimenis LR ciudadanos a dyne sieja comunes b uožas pa e de ellos son nelie u ių (dažnai omų) o nenu odi as nacionalidad hijos pe sonajes a džiai, ales min ies abandonada, po que no malmen e duodan min à nesie as y con Lie u oje gimusiems lie u iams a dus okių asociacijų engiama. Dėl šios p iežas is . Žais- Rusia popdainininkės Žasmin sceniniu slapy a džiu. A ículos A icles 89 / Nauji d ikamieniai asmen a džiai 1991–2010 m. Lie u os a dyne elacionada lexicica. O as kamienai son di e sas semán icas, lo que e leja indi idualias en o nos de c eación de nomb es. 4. NAUJI TRUMPINI KILMS KAMIEN ASMENVARDŽIAI Nujais dėmenimis se con ie e y umpiniai, kilę de acos umb ados kamienus con enedo es Li u ias d ikamienios nomb es. Es os kamienus de o igen se puede dis ingui , cuando nue o dėmen o no coincida con la on e a kamien: su undamen o es el p ime kamienas y el segundo comienzo, ambién kamieno comienziõs (inicialė i medialė) o su pabaigõs (medialė y inalė) pa e. Ti ų asmen a džių umpinių kilmės dėmenų undamen o es el p ime kamienas y el segundo comienzo, y o o pama o kamienų 19912010 m. a dyne nepasi aikė. Muchos mencionado pama o nomb es pe sonales son li uáneos apellidos y apelledes. Debido a es o p esen ando es e g upo pe sonajes y discu iendo dėmenų kilmę de LVKŽ p ime o se p opo ciona umpinys y más adelan e su Taigi 1991–2010 m. aikų a dyne as i šie nauji d ikamieniai asmen a - undamen o d ikamienis nomb e. djies con ibus de o igen umpinių: Amingas 1: a - (plg. A ydas) y ming- (< Mngas, Mngaudas)12, Eik lė eik- (< Ekė, Ekan ė) y il- (plg. Dó ilė), Emindas 2: e - (plg. p. E ydas) y mind- ( d Mndas, Mndaugas), Gei lė 1: gei - (< Ge s , K au ė) y il- (ž Eik lė↑), Jóhė K- (plg. Jóman ė) y aig- (Káilė), Káls ė kės ė kės ė- (< Ks ės ė, K ės ė, K) y Káls ė kės ė K: 1: ambién K. Jógailė), Kes minà 1: kes - < kęs - (ž . Kęs gáilė↑) y min- (plg. Eidminà), Mnd idas (1): mind- (ž . Emindas↑) y id- (plg. Vdman as)14, los kamienus de o igen T umpin ys u damien ik son nomb es pe sonales a os, p obablemen e po eso los ab e iados como undamen os sepa ados y an es no Mnd ydė 1: mind- (ž . Emindas↑) i yd- (plg. A ydė), Vamindas 1: ai- (plg. Vagaudas) i mind- (ž . Emindas↑). es aban des inados. 12 Kamienas minggali se asociado con . Domngas (especialmen e debido a pozicinio coincidencia con su baigmeniu), pe o es e nomb e lie u ių a dyne es a o, empezado a usa desde XX a. inales, o con p d. Mngas, conocida po la NBA exi amen e jug ynia usio cine balcšionis a Jao Mingo pa a dés. 13 Aunque Z. Zinke ičius (2008: 86) kamieną e laiko sa a ankišku, pe o debido a la posición lo con iimiei conside a kamieno a a ian u (LPŽ I 581). Así mismo kamienas e galėjo apa ece si y de . E nès as, È inas comienzos. 14 Debido kamieno idž . 8 iznašą. DAIVA SINKEVIČIŪTĖ 90 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII Ap a os nomb es de ab e ios o igen dėmenys cuan o más ecuen amen e es á p ime o en la posición kamieno, aigi ellos más ends ama empeza nue os d ikamienius nomb es. Dėmenys kęs -, mindka ojosi nomb es, lo que indica que ellos se con ie en pe manen es pe sonalu nžių dėmenimis. En nue os nomb es los dėmenys kęs -, mindg eičiausiai pli o debido a d. Kęs ù is, Mndaugas populia idad. Así nue os nomb es con umpíns o igen kamienais o ma se y plis i iene in luencia esos kamienus con enidos nomb es a ojamum. Todos nue os kamienis de o igen co o su gie on de d ikamienios nomb es comienzos y supe a on los nomb es d ikamienios básicos p ime ojo skiemens (i kamieno) lími e. Así susida an los unpios de o igen kamienams impo an e es los sonos de inys has a o o skiemens balsinės pa e. 5. NAUJI LETIKILMI NAME KAMIEN ASMENVARDŽIAI Toda ía o os nue os nomb es ienen kamienus, su gidos de desconocidas o igen de nomb es pe sonales. Šių kamienų undamen o es animas nomb es de o igen, sus ab e ias o es os palab as de p ãdžios. Pasó y pe sonalesu nžių, con enedo es dėmenis, los cuales se con i ie on es animas o igen nomb es baigmenys. Aiškinando de los nomb es comienzos su gidos dėmenos kilmę indican sus undamen ales palab as los apellidos o iciales y sus ab e ias. S e imkilmiams kamienam su apus con LVKŽ p opo cionados en Li uania púl ilísimos umpiniais, apusius sa a ankiškai apodos, sus o icialieji apodos ne eik i, si ellos ue on a os. An e nue os dėmenos indica sólo los nomb es o iciales en onces, cuando se c ea, que sus sho iniai no es á papli ę o es uc u almen e no se ajus a nue ojo kamieno. Aiškinando de inales de nomb es su gidos de dėmenos kilmę indican menė ą baigmenį u in ys nomb es de o igen es animas. Kai dėmení se puede kį pa į dėmenį u inčio s e imos kilmės asmen a džio p adžia a jo umpiniu, sie i y con es animas o igen nomb e baigmeniu, y con o eik i ambos unda ai. Taigi 1991–2010 m. aikų a dyne as i šie nauji d ikamieniai asmen a - džiai con ex anje as o igen de nomb es kamienais: Adman ė 1: ad- (< Adà, Adèlė) y man - (plg. Daũman ė), Agmlė 2: ag- (< Ãgnė, ambién Agà, Ãgė) y mil- (plg. Dómilė), mini ai-, y o os po una ez. Es o p obablemen e explicin ina po lo que es os A ículos A icles / 97 Nauji d ikamieniai asmen a džiai 1991–2010 m. Lie u os a dyne p ime os kamienas no an a menudo como los segundos ca ojasi y en acos umb ados d ikamieniuos nomb es. Los p ime os habi uales nomb es kamienas pueden se d ina és, ina és y ke u na és es uc u a, cuyas úl imas son a as. Del ecunes de d ina ios y ina ios kamienos se e que los segundos p iebalsiais p asided nue os wea menys jun aban y a ape os, y a ce ados p ime os kamienos; aigi al acos umb ado kamien al pasa a nue os nomb es impo an e man ene su unidadidad. 8. APIBDRINIMAS 19912010 m. Los nomb es de los niños de Li uania mues an de his ó icos nomb es pe sonales obse ada una in asión de nue os dėmenos en li uanos d ikamienius nomb es, y la c eación de es os nue os nomb es conside i inas aquella de eno ación de iejos d ikamienios nomb es. Nuji dėmenys suelen se desconocimas o igen apellidas, ečiau apelia i ai o d ikamienios pe sonales pe son a džių umpiniai. Toks ecuencia de undos s e imkilmių indica que al c ea nomb es su dėmenos signi icado no es impo an e. Dalismenos ca ojosi su ais pačiais įp as ais kamienais. Dėl o manoma, kad šie dėmenys apo nuola- en di e en es nomb es y po a ias eces ue on unidos po ines nue os d ikamienios nomb es dalimis. Es os kamienos son apelia i os (aus-, jaus-, jo -, as-, u -, ild-), ab e iados de o igen (kęs -, mind-) y s e imkilmiai (ag-, ak-, ed-, eg-, el jus-, jus -, k is-, k is -, ma -, ed-, simbei -es as, -g idas, -landas, -mandas, - -s). De ellos se e, que la p incipal condición nue oam kamienui o ma se es él con enedo es pe sonalnjs gnomum, excep o jaus-, ild-, pa ece, pli usius po apelia i os semán ica. Nuji dėmenys más ecuen amen e son los p ime os d ikamienios nomb es de kamienai. Habi ualesísimo su undamen o es el abie o o ce ado p ime skiemuo y pi mas segundo skiemens p iebalsis. Así nue os nomb es de comienzos dėmenimis no malmen e se uel en aquellas pa es undas, las cuales pe jengue el p ime skiemení, y nue o dėmen es uc u a nep iklauso del é mino base del p ime o skiemens ce amien o. Ab ie on los p ime os nue os kamienas mues an que en d ikamienío nomb e pe sonal pe iman pama o el comienzo la pa e más impo an e de él es p ime ojo skiemens inicialė y medialė. Re esni nauji an ieji dėmenys d ejopi: kilę de palab as del comienzo o o os nomb es baigmenų. Desde las palab as o iginalmen e su gidas los segundos dėmenys suelen es del mismo pama o, como y los p ime os. De o os nomb es de baigmenos kilę dėmenys ocupa sólo segundoo dėmen posiciones y ellos suelen con e i se baigmenys de nomb es de o igen es animas. Sin emba go al base con e ida de d ikamienio nomb e pa e -au as con i mó, que su giendo nue oam dėmeniu impo an e él con enedo es pe sonalnjs gnomosidad, y nomb es o igen y sus undas signi icado no impo an e. DAIVA SINKEVIČIŪTĖ 98 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII Ku ian asmen a džius įp as i kamienai, dažniau esan ys an aisiais dėme- nimis, a eces combina a nue os p ime os dėmenos: e de nue o del p ime dėmen inalés, coinciden es con acos umb ado dėmen inicialale. Habi uales segundos kamienas son ina ías y ke u na ías, pe o p incipalmen e nomb es, ap a ų kilmės g upių, suda oma su ina iais kamienais, kas pa odo jų uni e - salumą. Dėl man - populia umo naujuose a duose many ina, kad i įp as ų dėmenų dažnumas naujuose a duose p iklauso nuo jų pama o – d ikamienių cuyos nue os kamienas son de odos los nomb es popula idad. Įp as ų pi mųjų kamienų ap iikė menos y en los nue os nomb es ellos noiku a on an a menudo como an ieji kamienai. Es o indica que y dícamieniuos nomb es en, de los cuales pe umi , ellos no son ecuen es. LITERATŪRA Bach Adol 1952: Die deu schen Pe sonennamen I(1). Heidelbe g: Quelle & Meye. DFN – Hanks Pa ick, Hodges Fla ia 1995: A Dic iona y o Fi s Names. Ox o d, New Yo k: Ox o d Uni e si y P ess. GVL – Kohlheim Rosa, Kohlheim Volke 2007: Das g oße Vo namen- lexikon. Mannheim, Leipzig, Wien, Zü ich: Duden e lag. LPŽ: Lie u ių pa a džių žodynas 1–2, ed. Aleksand as Vanagas. Vilnius: Mokslas, 1985–1989. LVKŽ – Kuza inis Kazys, Sa ukynas B onys 2003: Lie u ių a dų kilmės žodynas. Vil- nius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as. Maciejauskienė Vi alija 1973: Naujosios d ikamienės lie u ių pa a dės su as- men a dinių sandu. – Lie u os TSR Mokslų akademijos da bai, A se ija, 1(42), 177–181. Maciejauskienė Vi alija 1998: Lie u ių a dyno aidos polinkiai. – Kalbos kul ū- a 71, 33–42. Piliečių a dų są adas. P ieiga in e ne e: www. a dai. lkk.l (žiū ė a 2015 04 20). Sinke ičiū ė Dai a 2009: Pas abos dėl žemaičių umpinių kilmės pa a džių, ki- lusių iš a d. Ged mas. – Bal is ica 44(2), 347–353. Sinke ičiū ė Dai a 2010: ( ec.) Zigmas Zinke ičius, Lie u ių asmen a džiai, Vil- nius: LKI leidykla, 2008. – Bal is ica 45(1), 145–151. Sinke ičiū ė Dai a 2011: Nauji 2007–2010 m. lie u iškos kilmės aikų a dai i jų da imo polinkiai. – Kalbos kul ū a 84, 214–229. Sinke ičiū ė Dai a 2013: Dėl nesu umpėjusių d ikamienių asmen a džių ka- mieno gaud- a ian ų lie u ių kalboje. – Bal is ica 48(1), 119–128. S aipsniai / A icles 99 Nauji d ikamieniai asmen a džiai 1991–2010 m. Lie u os a dyne Sinke ičiū ė Dai a 2014: D ikamienių a dų su kamienu aid- b uožai lie u ių kalboje. – Bal is ica 48(1), 163–175. Sinke ičiū ė Dai a, G iniū ė Vaida 2014: Ispaniški a dai Lie u os a dyne 1991–2010 m. – Bend inė kalba 87, 1–17. P ieiga in e ne e: h p://www.bend inekalba. l /index.php?skil is=naujausias (žiū ė a 2015 04 20). Sinke ičiū ė Dai a, Račickaja Vesla a 2014: Lie u ių d ikamienių a dų kil- mės asmen a džiai i jų kamienų už ašymo ypa ybės Vilniaus naujųjų mies iečių i laiduo ojų 1661–1795 m. są aše. – A chi um Li huanicum 16, 295–322. Ska džius P anas 1996: Rink iniai aš ai 1. Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidykla. Supe anskaja 1988: Суперанская Александра Васильевна, К проблеме типологии антропонимических основ. – Ономастика. Типология. Стратиграфия. Моксва: Наука, 44–52. Zinke ičius Zigmas 1977: Lie u ių an oponimika. Vilniaus lie u ių asmen a džiai XVII a. p adžioje. Vilnius: Mokslas. Zinke ičius Zigmas 2005: K ikščionybės iš akos Lie u oje: Ry ų k ikščionybė a dyno duomenimis. Vilnius: Ka alikų akademija. Zinke ičiaus Zigmas 2008: Lie u ių asmen a džiai. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. New Compound P ope Names o he Pe iod 1991–2010 in he Li huanian Onomas icon SUMMARY The names gi en o child en du ing he pe iod 1991–2010 make i clea ha new com- pound p ope names a e being cons an ly c ea ed in Li huania. Mos new membe s a e o o eign o igin, whe eas hose o igina ing om appella i es o om hypoco is ic names a e a e . This ac shows ha he main ac o a wo k is he popula i y o a gi en name a he han he meaning o lexemes. The s ems aus-, jaus-, jo -, as-, u -, ild- (o appella i e o - igin), kęs -, mind- (o hypoco is ic o igin), ag-, ak-, ed-, eg-, el-, jus-, jus -, k is-, k is -, ma -, ed-, sim- bei -es as, -g idas, -landas, -mandas, - i a(s) (o o eign o igin) ha e become s able membe s o he Li huanian s ock o p ope names. New membe s usually occu as he i s membe o compound names which implies ha a highe numbe o compound names begin wi h new componen s. The mos common base o he new i s componen s DAIVA SINKEVIČIŪTĖ 100 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII is he i s syllable and he i s consonan o he second syllable, which shows ha in he c ea ion o new componen s i s meaning ul pa su passes he limi s o he syllable. As he second membe we ha e wo possibili ies: he beginning o he end o a p ope name. In his case new membe s also o igina ed as a consequence o he popula i y o a gi en p ope name. T adi ional componen s a e usually ound as he second membe o compound names. They can consis o ei he h ee o ou phonemes, bu compound names whose i s membe belongs o any o he abo e men ioned h ee possible o igins a e ound only wi h second membe s consis ing o h ee phonemes. The high equency o he membe man shows ha he success o adi ional componen s is also dependen on he popula i y o a gi en compound p ope name. Į eik a 2015 m. julio 15 d. DAIVA SINKEVIČIŪTĖ Bal is ikos ka ed a, Uni e sidad Vilniaus Uni e si e o g. 5, LT-01513 Vilnius, Li uania dai a.sinke iciu e@ l . u.l