243
DALIA SVIDERSKIENĖ
Ins i u des langues Li uanies
Les di ec ions de eche ches scien i iques:
onomas ique ( ik inių mo s de da ybos, o igine, mo i y acijos eche ches).
SUDURTINI MARIJAMPOLS
APSKRITIES HELONIM
MOTYVACIONS Il es impo an de se eni au cou an des é énemen s qui se dé oulen dans le pays.
Mo i a ion o Compound Helonyms o
Ma ijampolė Coun y
ANOTATION Il es impo an de no e que les É a s memb es ne son pas enus d'applique les disposi ions de l'acco d de coopé a ion en ma iè e de d oi s de l'homme.
L'a iclenyje analysée sandū os maniè e ai s en euka iu Les noms de la Te e anke es
записанных Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija. Ce e sou ce oponymisa ion des
eche ches pa iculiè emen adap ée, ca dans les enquê es son su isées зафиксировать
onomas inę ситуацию объясняющие описания, местo a džių pa eikėjų комментарии,
pe me an ega dg i dans oponiminę материалы h ough e ninės s i es представителей
переертого, оценки призма. Soucieux d'explique i pelkė ų lieux in oduisningums, l'analyse
lieuo a des es ondée opoobjek es nomina ion p incipes, bas es le paysch o aisdjgo
pa icula i és, locaux, p op ié é, cul u els-his o iques ela ions, dis inguim. A en ion es
a apée e dans la kalbines communau é ( au os) ep ésen an sonyo aš décla a ion dans
les linguis iques uni és. Aussi pou la p emiè e ois oponymiques li uaniennes dis ingue e
discu e si uaciniai helonimai, quand ypizuée si ua ion ou é énemen pachenklina peu žinomą,
menkai amiliè emen obje . ESMINIAI VOODŽIAI: lieuo a džiai, anden a džiai, helonimai,
dū iniai, mo y acija, in odu a dijimo si uacija, nominacijos p incipai, a puka io laiko a pis.
ANNOTATION
The a icle analyse he mo i a ion o helonyms om Ma ijampolė Coun y o med by means
o compounding and eco ded in he Land Names ques ionnai es du ing he in e wa pe iod.
I is an excellen sou ce o he esea ch o oponomina ion because he ques ionnai es
eco d he desc ip ions explaining he onomas ic si ua ion and he commen s o in o man s
p o iding place names which enable us o ake a look a he
DALIA SVIDERSKIENĖ
244 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV oponymic ma e ial h ough he p ism o expe ience and
e alua ions o ep esen a i es o he e hnic egion.
In o de o ind ou he endencies o naming swampy places, he analysis o place names is
based on he dis inc ion o he p inciples o opoobjec nomina ion acco ding o landscape
peculia i ies, local, owne ship- ela ed, cul u al-his o ical ela ions. A en ion is also paid o
he decla a ion o sel by a membe o he linguis ic communi y (na ion) in linguis ic uni s. I is
also he i s ime when si ua ional helonyms in which a ypi ied si ua ion o e en ma ks a
li le known and poo ly amilia objec a e dis ingued and discussed
in Li huanian oponymy.
KEYWORDS: place names, hyd onyms, helonyms, compounds, mo i a ion, na-
ming si ua ion, nomina ion p inciples, in e wa pe iod.
0. ĮVADAS
Un ce ain plo sandū os maniè e ai s des helonimų (pelkė ų ie ų a dų)1
analyseée mo i a iona ion aspek u p écédé ieu s in e cuka io Ma ijampolės
apsk i ies des eche ches de lieuxo a džių daybos e du poin de ue de l'o igine
ąsa. Beimučio Bilkio mene ai des helonimais li uanais (Bilkis 2008), la helonimie de
plusieu s su aces li uaniennes analysée dans des é udes de oponymiques
égionales (Mickienė 2001; Endzely ė 2005; Ba ku ė 2008) e dans un a icle sépa é
(Adamony ė 2013). Une pa ie sudu ines oponymie oikonimų e o onimų es
égalemen pa ue à l'a en ion de nos che cheu s (Razmukai ė 2002; S ide skienė
2006; Kačinai ė 2008). Tenan comp e de l'exis an pelkė ų lieux e d'au es classes
(poklasių) sudu ines noms de lieux eche ches si ua ion2, ienne à cons a e que
d'un açonnemen oponimų mo i a ion analyse non seulemen comply ų jusqu šiol
des aspec s ac uels e habi uels (d'o ibe e d'o igine) e ec ués eche ches des
oponymies Li uiniens, mais enan comp e des données de la conscience
lingubinée des consomma eu s de langage, aiden y us é éle la mo i a ion d'un
ce ain plan de lieuxo a des. In e puka io Les noms de la Te e anke os3, comme
sou ce, nomina ions enquê es pa iculiè emen adap ées, ca y son su isées
зафиксировать onomas inę ситуацию объясняющие описания, местo a džių
pa eikėjų комментарии, pe me an an ys ega dg i dans oponiminę материалу
через опытного представителей этниной s i ies, оценки призмę. En plus, mo i y a ion dans le langage comp an an e comme un ce ain mécanisme de sélec ion, ce é ude pa iculiè emen pa emia P ano Ska džiaus sudu inių mo s alę
1 Pou le e me oi . Bilkis 1997: 3557.
2 Pou la si ua ion des helonimes eche ches plus la ge oi Bilkis 2008: 2729.
3 Plus la gemen pou les subs ances u ilisées pou l'é ude oi aussi. S ide skienė 2015: 170.
A icles A icles a icles 245 /
Sudu inių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija
a gumen s ondjian s: jie de son ca ac è e p incipalemen con ien aux
ikslesniam, condensuo esniam e ich ingesniam, sensmingesniam maniè e de
signi imo. En aison de ce composés mo s ès sou en on beaucoup gausesnį,
u ingesnį e à la même ois specialesnį con enu, negu sépa ées, enco e
ieno e neape cep uées pa ies de mo s g upių. Cela açon les mo s
composés cons i uen l'une des p incipaux spéciaux aiškos <...> moyens, <...> ils on géné alemen quelque chose choisie (Ska džius
1943: 396–397).
Impo an aussi l'aspec local de l'enquê e menée. Le ondemen de ce de nie
cons i ue non pas l'iden i ica ion des a ealemen s signi ica i s helonmiques, mais
la dé e mina ion des mo i acins signes, leu hié a chie élucida ion, ca dèsninges
mo i acins signes se épè en e lè e ce ains polinkius du peuple, a en ion une
s e ai“ (Guda ičius 2007: 221). Dės omas nuos a as pa emia Aleksand o Vana-
ou au e ik o ės go hid onimikimas seman ique des eche ches exp imée penses,
alables e helonniques dans le con ex e de l'é ude de la mo i a ion des signes: sun
pa ys seman iniai enomenai“. „Juk s a biausios hid onimų eikšmės – iš p i-
imagine que cons i ue aien a ealis les an i-a eal phénomène, neabejminé
uni e sal. Pa lez possible p incipalemen seulemen de di é en es ca égo ies
séman iques quan i a i (d'un ce ain sens e quali a i ) ela ion (Vanagas 1981:
124). L'objec i de l'a icle éclai škin i sandū os maniè e pada y ų d'un ce ain
pla o helonimų mo y aciju, é lique ik o ės agmen o ka ego izacijos
kalboje peculia umą, é yškin i pelkė ų lieux noms hie a chiją des mo i s
d'appa i ion, dé e mine į a dijimo polinkius.
Ti iamajai ma iè es appliquées oponimų da ybinės analizės me odas, i iamõs
e ninės s i ies ie o a džių pa eikėjų komen a ų in e p e acijos me odas,
komponen inės analizės me odas, ap ašomasis me odas su lyginamojo me odo
elemen ais.
P emiè emen le ma é iel é udiable a é é é alué en enan A. Vanago hid onimų
klasei i i cons i uées s uc u ū ines-g ama ines classi ica ion (déli s ses plus
la ge oi Vanagas 1970: 2127), qui, comme mon en les oponymies Li uiniens
eche ches, acilemen adap eoma e au es klasių (poklasių) noms de lieux
analyse. De ce e açon a é é dis ingués des de e mina i s4 e ins, don les
p emiè es sandes apelia i s (daik a a džiai, būd a džiai e k .) e onimai (mūsų cas
pa i aikė seulemen pe sonn a džiai). Puisque les é udiamieux lieuxo i s éc i s de
apelia y ų, iš ku ių jie pada y i, eikšmių išaiškinimo šal iniu laiky i i iamõs
la i e langue, bene impo an su e hninès s i es lieuxo js pa eikėjų
commen ai es, lydin ys lieux noms, za ixsuo us Zemės a dų anke ose. Cependan ,
comme indique l'expé ience, les commen ai es, il n'y a absoluu us indica eu . Les
u ilisa eu s de la langue s'e o cen sou en d'in en e le lien séman ique e le
applique baséan des noms de lieux mo i a ion in e p é imes. Donc ondamen aux 4 Pou e me oi . U bu is 1978: 173.
DALIA SVIDERSKIENĖ
246 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV l'exaiškinimą des signi ica ions des mo s
(apelia y ų) a pi ié la ixa ion des cas a osens d'un ou l'au e mo dans d'au es
sou ces a miniuose žodynuose5, Lie u ių kalbos žodyje (www LKŽe). Une sou ce
impo an e, soumise à l'é ude de mo i a ion des oponymes à di é en es pé iodes
de langue i an e insc i es des loco a džių sankaupa (Vie o a džių ka o eka;
ci-ap ès VK), es conse ée LKI Va dyno onds6. P incipales sou ces de
pe sonnages des an h oponimies li uaniennes le dic ionnai e Li uiniens de p énoms
(LPŽ), Dic ionnai e d'o igine des noms Li uiniens (LVKŽ)7, abėcėlinė pe sonnages
his o iques ka o eka, conse é au Fonds Va dyno du Ins i u de langues
Li uaniennes (IAK). L'enquê e a mon é qu'en che chan des appelia i us e
pe sonnonnages au mo ondamen al (e imonui) basés neapsiei a sans lenkų kalbos
žodynų8. Isski ų dū inių an ieji sandai -bal-, -pelk-, -plyn-, - ais -, mon an leu
appa enome é au poklasi choisi des noms de lieux pelkė ų. Pélkė signi ie ‘klampi lieu
a ec s a ionnicium andeniu, liūnasʼ. Comme u, dans ce sens
mas iziog a inis e minas pélkė įeina į am ik ą seman inę pa adigmą – pelkė-
os ie os eiškia gimininę są oką i apima ki as ūšines są okas pa adinančius
us ojaphysiog aphiques e mes: balà ‘klampi lieu, géné alemen a ec s a ionniciu
joje andeniu; pelkė, ais as; clanas, alkaʼ, plýnė ‘pelkė, ais asʼ, as as ‘klampi
lieu, acc ueuse de buissons ou d'a b es, pelkė, lieknasʼ. Dans le ma e ial é udiable
on é é inclus e des noms d'obje s a ec an ieux sandu -kamp-, ai a i u du apelia i lie. kapas
ʻpak aš ysʼ, signi ian une pa ie d'un ce ain espace sa k aš ą, pak aš į (no e
cas pelkė ų places pa ie, ca cela paludijo objec i es é é ences b., s .,
зафиксированных в анкетах).
Analyzijan ma iè e à l'aspec de mo i a ion, base asi non seulemen sa p op e
onomas ique p a ique, . y. A. Vanago andenų a dų seman ine klasi ikacija
(plačiau ž . Vanagas 1981: 4153), mais e usų oponominacijos y imuose appliqué de
classi ica ion exemples (dėl quali ica ion e classi ica ion oi S ide skienė: 2014).
Dans ce a icle seule helonimų appa i ion des mo i s exclusion de ne se limi e pas.
Topoubjek ų nominacijos p incipų (iš)sky imas a ou ni une supplémen ai e
séman ique c i è es éclai cinan loco a džių mo y aciju. Ainsi pelkė ų noms des
lieux a icle se sca en e selon les p incipes de nomina ion: 1) selon les
ca ac é is iques des obje s, 2) selon les ela ion des obje s a ec d'au es obje s,
3) selon la ela ion a ec l'homme. Tel classi ica ion onimų es dé e miné des mêmes
ealijs ca ac é is iques e signes. Au cou s de l'é ude p oblemiškas appa u é
pa ie helonimų p emie jo dé inieziančiojo sondo lexicinous s a u dé e mina ion apelia i is il ou oniminis (mūsų
5
Pou eux oi . lis e des sou ces à la in de l'a icle. 6 Pou plus su ce dossie , oi
Maciejauskienė 2002: 57; 2002a: 103105; LVŽ I: XIIIXIX. 7 L'a icle a abandonné ces
ab égés en aison de la équence de leu s épé ions. 8 Pou eux oi la lis e des
sou ces à la in de l'a icle.
A icles A icles a icles 247 /
Sudu inių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija
cas an h oponiminis). Pascui ée e d'au e na u e mo i a ion du éclai škinimo
keblesnių cas, sie inų a ec p emie jo appella i ino sando polisemija e
homonymija. Neužigue les commen ai es des sondages des noms de Te e
ce e p oblemà seulemen pagiliné. Me a o ική mo i acinio signe aiška,
comme es connu, basée compa aison, qui d'une pa donne associacinę
di ec ion, de l'au e libe é d'in e p é a ion. Ainsi, n'ayan pas
Зафиксированных supplémen ai es données dans les enquê es, beliko
a gumen uo ai spėlio i, qui pa icula i é du lieu inspi a o appa i ion des noms des lieux pe kel ine signi icme.
Puisque du poin de ue de cla é e de neaiici é le ma é iel es incomaly é,
dans l'a icle son dis ingués sandū os maniè e pada y ų helonimų du chy iai:
aiškios mo y acijos helonimai (I) e d ejopai (kele iopai) paaiškinamas, i.e.
main enan pas ou à ai aiškios, mo y acijos helonimai (II).
1.AICHES MOTIVATIONS DEVACESCIONSES CONTINUÉES les É a s memb es son enus de espec e les disposi ions de l'acco d e de espec e les disposi ions de l'acco d.
HELONIMAI
1.1. Selon les ca ac é is iques des obje s
1.1.1. Su gy ūnų pa adinimais susijusios mo y acijos helonimai – gau-
siausiai paludi e analysées des noms de lieux ep ésen an s: Añč-balė b. Ss9; Anč-plynė b. KzR: lie.
án is; A n-a- ais is b. Gdl: lie. ã inas ʻa ių pa inasʼ10; Ba sùk- ais is s . Gdl: lie. ba sùkas;
Bùl-ia- ais is s . B b: lie. bùlius ʻka ių pa inasʼ11; Gaidž-iã- ais is b. Ss: lie. gaidỹs; Gé -a-balė
s . Igl; Ge -a- ais is 9 Nominaciales g oupes séman iques disposen selon les nomb e de
ep ezen an es dans chacun. Hélonimes chapi es de l'a icle son géné alemen éc i s abėcėlės
o d e; au emen , si ce demanden les spéci ic de la subs ance analysée. Un sands de l'au e
dū iniuose sépa és b ūkšneliu. Vie o a duges, sû emen suki čiuo i Zemės a dų anke ose,
ki čiuojami. Si en euka io données oponimas neuki čiuo as ou son ki čia imas neaiškus, dans
l'a icle il neki čiuojamas. Si p iegaidée pose des dou es, pab aukien le c očiuo o skiemens
ondemen . À ous les noms de lieux son ou nis des é é ences des obje s en 'appellés e de
leu localisa ion. Elle ainsi que les lis es d'ab é ia ions des é é odés d'obje s de nou eau
cons i ués n'on pas, se bas asi déjà suda y ais Li uanien lieuo a džių dic ionnu ( oliau LVŽ)
éc i e. L'a icle ou ni une lis e des ab égés u ilisés dans l'a icle.
10 Voi enco e LV IŽ 244245.
11 Ž . LVŽ I 612613, où g e a bend ašaknių . apelia y inės kilmės galimybės enco e econnues
e leu liaison a ec noms pe sonnels. Helonimų Bulnė plk. Gi , Pd ; Buliùkas b. Pkn da ybos
onda , manoma, neaiškus (da oi Bilkis 2008: 48, 185).

DALIA SVIDERSKIENĖ
248 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV
s . B b: lie. gé ė; Ka s-balė 2 b. Kl ; Ka os-balė b. Kl : lie. ka õsas ʻkaulingoji
o apūslė ca pinių (Cyp inidae) amille de poissons, k akė, k ekė (Ca assius
ca assius)ʼ; Kiaũl-ia-balė b. Igl, M j12: lie. kiaũlė; Kiel-a-balė b. M j; Kel-ia-balė b. Ld n:
lie. kèle; K ek-a-balė b. P n: lie. k kė ʻka osas (Ca assius ca assius)ʼ; Kumél-balė b.
Lb , Ss; plk. Ss; Kumel-balė b. B b: lie. kumelỹs ʻpaaugęs cheklys; e žilasʼ, kumlė
ʻnaminis da binis animaleys emèle (Equa)ʼ; Kuk-a-balė b. M j: lie. kù ka ʻkalaku ėʼ;
Ož-ia- ais is s . P n, V : lie. ožỹs ‘ožkos pa inasʼ13; Õžk-a- ais is s . B b: lie.
ožká; Pap-plynė (< *Papl-plynė) plk. KzR: lie. pa plỹs ‘ku klysʼ14; Peld-balė b. Ss: lie.
pelda; Šá k-a-balė b. Lb ; Ša k-a- ais is s . P n: lie. šá ka; Špók-a- ais is b. Ss: lie.
špókas ʻ a nėnas (S u nus ulga is)ʼ; S n-a-plynė b. KzR: lie. s na; Va n-a-balė b.
Kl ; Va n-a-balė b. Kl ; Vá n-a-plynė b. KzR; Va n-ã-plynė s . KzR; Va n-a-plynė b.
KzR: lie. ʻna a ninių amille oiseaux g iskomis e noi s plunksnomis (Co us
co one)ʼ, anas ʻ a ninių amille g and oiseau noi , k anklys, juod a nis (Co us
co ax)ʼ; Vš -a-balė b. M j: lie. iš à; Žalč-ia-balė b. B b: lie. zal ỹs ʻnenuodingas dans
gy a ę panašus ep lys (Na ix); ou quel animal appa enan aux se pen sʼ;
Ž bl-ia- ais is s . B b: lie. ž blis.
1.1.2. Ti iam su le insc i e plusieu s helonimes, nommés selon leu app į
(gaba i us): Ddž-balė b. Igl, KzR, M j; s . KzR; Ddž-plynė b. KzR aup ès balo a džio
Ddžbalė KzR Velniakalnio gi ininkijos enquê e dans l'obje de é é ence skil e
éc i une g ande balle. Su la base de ce e in o ma ion su deno a ą, on peu
pense que . ondinis mo lie. ddis, -ė (-, -, didžià) signi ie ‘žymus son olume,
s ambusʼ.
Būd a dis lgas sans espace semos a e quan i é semą. P esque pou ce e aison e A. Vanagas
d eili , quali ian e classi ian hyd onimus, pada y us du de nie adjec i : ou les considé e
con igu ū acines signi ica ions (kaip pailgus hid oobjek us), ou ep esen a i eis de la po ée
(gaba i iškumo)15. En pensan que opoobje comme ilgas peu ê e quali ié indépendammen
helonimai (kaip e hid onimai), don le p emie sand de ilg-, a icle quali ien comme nomminés pa
nuo jo padė ies e d ėje, nes s a besni y a objek o dalių kiekybiniai san ykiai,
olume (gaba i us): Ìlg-a-balė b. KzR, Lb , P n; s . Igl; Ilg-a-balė b. Lb ; Ilg-a-plynė s . KzR; Ìlg-a- ais is
s . Gdl; 12 Užakusi; anciennemen ici ô au p in emps gany ai kiaules éc i -on Damb aukos k.
enque oje. 13 Puisque le nom ais o es insc i dans P ienų-Ašmin os gi ininkijos enquê e, ne eje e
pas du lien a ec lie. ožỹs ‘s i ninasʼ possibili é.
14 Pou le pelkė a džio da ybos enco e z . Bilkis 2008: 296. Ici il es considé é comme p ésage éssi.
15 Voi enco e 1981 Vanagas: 108.
A icles a icles 249 /
Sudu inių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija
Ilg-a- ais is b. P n; 2 s . P n, s . Šil; Ilg-a-kampis b. KzR: lie. lgas, -à ʻkas
ęsiasi į ilgumą, olį (e d ėje)ʼ.
Di i analysables séman ique g oupe ep ésen an s de l'eau minuscules
mo i a ion helonimai16: Saũs-balė s . Igl; Saũs-plynė b. KzR; 3 s . KzR;
Saus-plynė 2 s . KzR: lie. saũsas, -à ‘be dėgmes, sans eau, nesušlapęs,
édjū ęsʼ. La p o ondeu d'eau mo i a ion helonimas зафиксирован только
один Gil--balė b. Lb . Būd a dis gilùs (kaip e lgas) sans espace semos (plg. gilia) a
e quan i é semą. Dans ce cas, p obablemen , e ac ualizuée ce de nie ji.
1.1.3. A ec les dénomina ions de plan es liées mo i a ions helonimai abondumu peu
desceleidžia gy ūniniams: Alksn-io-balė b. P n: lie. axnis; Bé ž-balė b. Kl : lie. bé žas;
Bul-ia- ais is b. B b: lie. builỹs ʻaiguille, qui pousse dans des ma kė es end oi sʼ (DKŽ
39), lie. bulė ʻbalos zolė, similai e à samanasʼ, lie. bulis, builỹs ʻskė inių amille plan e
(Chae e olium); pelkinis gailis (Ledum palus e)ʼ; Gail-ia- ais is b. K sn: lie. galė
ʻpelkė ų pušynų, du pynų s ip iu k apu plan e (Ledum palus e)ʼ; Geguž-balė b. K sn:
lie. geguž ‘ els he bes qui poussen dans des pudimsʼ; Y- ã- - ais is s . Šil
peu -ê e sie ines a ec le. iwagluosnisʼ (SJP II 116, VII 587), ʻgluosnių espèce (Salix
cap ea)ʼ (LLKŽ 162); Kanã-plynis (< *Kanãpl-plynis) b. P n: lie. kanãplė ʻcul u elle
plan e, de son ige ob enue du ib e, e des g aines p essée de l'huile (Cannabis
sa i a)ʼ; Ka kl-a-balė b. M j: lie. kaklasse; Nend n-balė b. M j: lie. nénd inis, -ė,
nend nis, -ė, plg. nènd ė ‘plan aqua ique de la amille a pinių ilgu uščia idu iu
s iebu (Ph agmi es communis)ʼ; Plo -a-balė b. K sn: lie. plo à, plõ os ‚he bées qui
poussen dans l'eau, mau aiʼ; Pùp-a-balė b. Igl; Pùp-a- ais is s .
B b: lie. pupà.
Comme d'au es séman iques à ce pog upeu a ibuable balo a dis: Lapn-balė
M j: lie. lapnė ʻlapuo a y is, šakaʼ. Šunskų gi ininkijos enquê e indique, bala
apaugusi juodalksniais. Du mo i uo ės17 cla i ie que nominacinis podalies
žymis čia eiškiamas me onimiškai isumos i dalies san ykio pama u: augalo
(lapuo es y ies, chakos) nomma ion emplaičia du nom du ou plan eau
(juodalksnio).
En plus d'un helonime p emie sand de […] du obje s kuopą eiškiančio nom du lieu18: Be žýn-balė b.
K sn: lie. be žýnas ʻbe žų miškasʼ, be žỹnė ʻbe žų miškas; lieu où beaucoup be žų c oî ʼ
(mo y uo ė anciennemen ancien be žynas). 16 Pou el quali ica ion séman ique des hyd onimes
e classi ica ion oi aussi. 1981 Vanagas: 108110. 17 Konk e üs cas de mo i a ion nassomi e me
mo y uo ė (dél'il oi D o inas 1987: 33). 18 A. Vanago p é end, hyd onimai, o igées de kuopnée
signi ica ion des noms de plan es, a place, où ces plan es son nomb euses, signi ica ion. Mais ce
lieu nécessai emen es l'eau elle-même, ca il pa le pas de plan es aqua iques. Mais, de ou e
açon si, ce e so e de opoobje s son déc i s selon les plan es <...> ( oi aussi.
1981 Vanagas: 90).
DALIA SVIDERSKIENĖ
250 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV
1.1.4. Fiziog a ines mo i a ions helonimai. Ces poimske aien des noms de lieux séquen s ( o me,
man ika susijusi su dugno i pa i šiaus (dangos) iziog a inėmis cha ak e is i-
con igu a ion ou e c.)19. 1.1.4.1. Zapixsue deux opoobje s, noms ga ée pou le ond des
pa icula i és: G įs - -a-balė 2 b. Ss20: lie. g s as ʻ ąs as il o (chemin, klojimo...) au g indini,
g indaʼ (mo y uo ė seno ėje é éuse g įs a bžiais). Ve a ces, pa aî , il es possible de discu e e
d'au es noms des obje s analysables, acquisi us en aison des ca ac é is iques de la su ace,
ca pa šius helonimų cas géné alemen e es ond21. Comme on le oi ci-dessous, d'une pa ie
dū inių apib ėžiančiuoju sandu peu ê e nusakomas nonligus dugns pa i šius (1) Kùps -a-balė b. V :
lie. kùps as (mo i a ion signesis é eikš as di ec emen ); Pa k-a-balė b. Ss: lie. pá kai ʻ okia peau
liga, i žai, šašaiʼ22 (mo i a ion signeis é eikš as me a o iquemen nelygumai, ékilimai comme
šašai)23 e su aces ondno kokybė (2) Šlýn-a- ais is s . B b: lie. šlýnas ʻpilkš ai mels as ou
balkš as gli us molis a ec des ma iè es o ganiques ajou aiš <...>ʼ. 1.1.4.2. Plus loin discu e imi
opoobje s a nommene selon o mą. Beaucoup d'en e eux mo i acinio signe du aiška
mé a o inė. G eičiausiai en aison de la su ace égaub e pelkė es place a eçu les noms
Bõsia ais is e Plaũčiabalė. C oup e, ischupû és su aces pou aien ê e à cause des plan es
dangos ou de ou pies couche24. Bs-ia- ais is s . Šil25: lie. bõsas ʻs a inė, bačkaʼ26 el .
mo i y acijos aiškinimą pa emia e i iamame plo e de la langue i e insc i e ph ase: Išsipū us
ka ė kaip bõsas Gs27. nom in e ne de l'o gane (lie. plaũčiai ʻk ėpa imo o ganasʼ). Ce pa a o 19
Plg. A. Vanago disposi ion à p opos hyd onimų mo i a ion: bien que hyd oobje
physiog aphiquemen peu ê e déc i s a iémen , d'une impo an es ca ac é is iques
Šioje g upėje minė ino balo a džio Plaũč-ia-balė K sn mo y acijos pama as –
hyd oobje es con igu a ion e ondno quali (plg. Vanagas 1981: 67).
20 V . insc i e Nuo agėlių e Pa engliskos illages ques ionnai es. 22 Se ben iškių k. anke os
21 S aipsnio au o ė už šį pas ebėjimą dėkoja slap ajam ecenzen ui.
in o man émoigimu. 23 A. Vanago é udie hyd onimai, déc i an opoobje s pa cô s
apaugissemen d'une ce aine égé ija, pa cô s nikumus ou e c., son p ésen és en i onnemen
déc i an signi ica i es hyd onimų posky yje (ž . Vanagas 1981: 112113).
24 Pou ce e alléga ion oi aussi Ja ašius 2012: 60.
25
Liepalo o k. anke os indique, aupa a an il y é ai beaucoup g os alksnių, desquels a ailla
bosus-s a ines. Ce émoignage in o man puissan exemple de mo i a ion in e médiai e, quand le
ai mo i an (išsipū ęs) des ep ésen an s du domaine e hninės es a ibué à un au e
deno a ue (pas opoobjek u, mais au lieu où poussen les alksnies).
26 Voi enco e LVŽ I 541.
27 Mo i a ions aiškinimus pag indžiančių sakinių san umpos comme LKŽe. Elles
sépa émen ne s'expliquen pas.
A icles A icles a icles 251 /
Sudu inių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija
suda an ie os a dą pe kel ine eikšme, egis, ne ik dėl asociacijos pagal
o me, mais e selon la onc ion.
Pog upį apildo quelques obje s du plan eche ché, nominués pou son ésidées ymo
(kon igu u a ions) espace: K ỹž-balė b. P n: lie. k ỹžius ʻk yžmų linijų igū aʼ (DŽe);
Kuk-ia-balė b. P n: lie. es ekis ‘kablys, ąšasʼ. Vieno balo a džio mo i acinis signeis
é eikš as būd a džiu: Ku-balė (< *Kup-balė) b. Lb : lie. kupas, -à ʻk ei as, lenk asʼ
(KzRŠŽ II 405), ʻlenk as, sulinkęs, k ei asʼ28. 1.1.5. Quelques au es obje s noms on
eçu en aison de la su ace du ond de l'eau couleu . Puisque in o man des
émoignages, ondjian s ais o na do Raudón-plynė KzR appa adimen ,
nonž iksua a, mo i a ion en oma pe p as i basé i iamame plo e insc i e
p éesaginio balo a džio Raudõnė K sn mo y uo e: g e a balos esan i di a es
aus es de couleu e baloj appa aî oudys. D'elle peu ê e p é u que audõnu, -a
( aus ù, -à) p obablemen appelées pelkė es lieux, dans lesquelles son é apo ées
des mine ais de e e à cause de pau e pelkė a e e a ec du pies p iemaiš.
Comme e déc i ui cas, en aison de la su ace, qui p obablemen é ai pilkš ai
mels o molio couleu , opoobjek as a eçu nomą Palš-a- ais is s . B b: lie. pálšas, -à,
pašas ʻpilkš asʼ M j (plg. Šlýna ais is s . B b: lie. šlýnas ʻpilkš ai mels as ou
balkš as gli us molis a ec des ma iè es o ganiques ajou ées <...>ʼ). Ce g oupe la
papilldo des noms de lieux a ec le p emie sandu juod-: Júod-balė b. KzR; Júod-a- ais is
s . B b; Júod-a- ais is plk. Igl; Juod- ais is s . V ; s . Šil.
Les deux de nie s loco e džius lydin ys commen ai es se son en egis és dans les
ques ionnai es: p iaugęs alksnių, mais šlapias es éc i Sk iaudžių k. (V ), dans la ques ionnai e;
au e (Šil) ques ionnai e indique, ais o e e nooda du pė. Comme es connue, du pies couleu
amsiai uda, lie. júodas, -à signi ie ʻangles de couleu , amsusʼ (LKŽe). Ko bueno, ce expliquemen
de mo i a ion es le mieux pa emia ais a a džio Júod ais is g e ybė Rùd ais is, insc i e
Mau učių k. enque oje Júod- ais is Rùd- ais is V . Des заболовов, amsusʼ, mais e di e s omb es
iksuo os helonimų po os aiškėja, kad leksema júodas eiškia ne ik ʻanglies
de couleu s somsies (mūsų cas amsiai b uns). Ainsi aussi bien aux unis qu'aux au es obje s a ec
de e minacine sandu les nood a des on pu ê e acco dés en aison de la somb e couleu de l'eau
ou du sol29. 28 Pa con e, peu -ê e įmanomas . mo i a ion explica ion, baséé i a lie. kupas, -à
signi icme ‘su iskilimu, kaubu iu, nelygumuʼ. Ce de nie de spėjimo du enonce , puisque de i euse
langue i iamame plo e ilius acinių sakinių, paliudijančių menė o būd a žio a oseną ce e
signi ica ion, neúž ašy a. Les émoignages des in o man s dans le ques ionnai e aussi nonž ixéo i.
29 I. S. P os i nina, é udiusi usų sudė inių ie o a džių peculia umą, ema que que anden a dis
Juoda upelė (Черная речка) e minologiza osi. Toponiminis e me juoda upelė (черная речка)
signi ie upes juodu andeniu, su enkančias balų andenis, upes, ekančias a kampiomis end oi s,
aussi bien šal iniuo as, neužšąlančias upes, upes, don žio ys šal iniai. Ici esea chée appa aî d'un
au e us des oponymies che cheu E. M. Mu zaje o a is: juodes uelles son beaucoup, mais n'y a
aucune seule g ande i iè e (da oi . Просвирнина 2001: 47).
DALIA SVIDERSKIENĖ
Ac a Linguis ica Li huanica LXXV 258
2. DABAR NE VISAI AIŠKIOS MOTYVACIJOS
SUDURTINIAI HELONIMAI Il es p obable que ous ayez en endu pa le de
Considé an uningų analyse des disposi ions, disposées a icle in oduc ade
e appliquées du p emie g oupe ep ésen an s, en oma in e p é e ces
helonimų mo i a ion. Dans ce ains cas, en aison d'in o ma ions
supplémen ai es, pa emiançan une ou au e e sion d'explica ion mo i a ion,
manque, ap io i es limi ée seulemen possibili é cons a a im.
2.1. Pas ou clai du dū inių p emie sando le da ybos pama o lexicinis pobūdis, son
appa enance apelia i ų ou an oponimų classei: Ba n-plynė s . KzR: lie. ba nas
ʻa inas, ekisõʼ62 a d. / Ba õnas, lie. plýnė ʻpelkė, ais asʼ63; M k-a-balė b. KzR: lie.
mo kà, mõ kas a d / Mõ kus64; Ragaiš-balė s . P n: lie. agashis ʻ upies k ie inių
ou miežinių a es pain, ka aišisʼ65 p d / Ragashis; Rož-balė b. M j66: lie. õžė
ʻ andens lelija (Nymphaea)ʼ, à cause de la séman ique plg. . a ec Rožýnas b. Dg
(VK), qui, ega dis, pou ai ê e sie inas a ec lie. õžė ʻ . p.ʼ67 p d / Róžas, plg.
p d. Rožnas.
2.2. Au es possibles d ejopos mo i a iona ion g oupe de lieu a džių ne eçoi égalemen . Là
en aomas helonimų mo i y acijos in e p é a ion basé an une, an au e ondemen mo du
signi ica ion: Bais- ais is b. V : lie. baisùs, - ʻkelian baimę, gąsdinan isʼ de l'é alua ion
émo ionnelle signi ica ion helonimas68 lie. baisùs, - ʻ ès g andʼ mo i a ion selon les pa amè es
de l'obje (dydį); Čỹs -a-balė b. Lb ; Čys -a-balė b. Igl: lie. čỹs as, -à ʻš a us, nesu e š asʼ place au
nom acco dé 62 Puisque les deux possibili és d'explica ion de mo i a ion son ikė ines, elles son
p ésen ées g e a sépa an l'une de l'au e con ac uel signe, signi ian ki a e us, possible
mo i a ion de. Ce choix me u d'é i e ex êmemen équen ce mo de combinaison
pa us ojimo dans l'a icle e be eikalingo de l'a icle de l'ampleu plė imo.
63 Voi enco e LVŽ I 379380, où spėjamai es p ésen ée enco e une au e e sion d'o igine is lie.
ba õnas ʻbajo ų i ulas, in é ieu pou le g a ; pe sonne, ayan ce i e. 64 LPŽ selon, la zone
d'enquê e a en egis ée p d. Mo knas (ž . LPŽ II 271), g e a examinés oponimes localisa ions e
Mo klis (ž . là même, 270). 65 Dans le cas d'appella y inée o igine mo i y acinis signeis, ano usų
y ėjo N. V. O čia o (S e dlo skas), sie inas a ec du bassin d'eau žu ingumu (plačiau ž . Овчар
1991: 62, 71). Pa con e, peu -ê e possible explique la mo i a ion du ais a a djio e en aison
é en uellemen de la onde o me opoobje o. 66 In o man p é endimen , anciennemen
possédé e mininkas Rožėnas. Les données LPŽ le con i men g e a des localisa ions des
oponymes considé és ce e su nomée зафиксирована (ž . LPŽ II 625). 67 Ki aip L. Bilkio es
associée a ec lie. ožýnas ‘lieu, où son cul i ées ožėsʼ (ž . Bilkis 2008: 282). 68 Pou la
signi ica ion de l'é alua ion émo ionnelle hyd onimes oi aussi. 1981 Vanagas: 115116.

S aipsniai / A icles 259
Sudu inių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija
pou de l'eau quali é69 lie. čỹs as, -à ʻ uščiasʼ70 le nom du lieu peu ê e acco dé pou
une au e aison: bala sans poul ies71; Degùs-balė b. Kl : lie. dgus ou e c., plg. dèg i
‘bū i ugnies eikiamam, nyk i ugnyje, liepsno iʼ72 [Samaninės du pos bien dẽga,
seulemen nekai ios Gs; Balos dega, ce que eu , que les mon agnes ne b û aien
Dkš] (possible mo i a ion aiškinimas édegusi bala) lie /. dèg i ‘š y ė i, žė ė i, blizgė i,
spindė iʼ, plg. déjà dega jaa om du soleilleidžio k aš ai V. Myk-Pu . (possible
explica ion mo i a ion en aison des p op ié és de balos eau). Tas-plynė b., plk. KzR: lie.
amsùs, - ʻku is pas l'écla de couleu , juos asʼ. Su la base de ce ondemen mo de
signi ica ion, on peu suppose que helonimai on eçu des noms en aison de
ce aines ca ac é is iques de l'eau, i. y. en aison neskaid aus de l'eau. Puisque balos
nom es insc i Runkių gi ininkijos sonde e, peu -ê e possible e au e
mo i y acijos explicima ion e sion en aison opoobjec o apsh ies ume /
neapsh ies ume. Dans ce cas . pou ai ê e sie ines a ec lie. amsùs, - signi icme
ʻmenkai apsh ies a ou neapsh ies aʼ. 2.3. En aison d'unique aiškos leksemų,
con enan di é en es signi ica ions (lie. kul, kùlė ʻmedinis į ankis kal i oklėʼ lie.
kul, kùlė ʻk epšys au milieu du b adinien, dans lequel sulenda poissons; pocheu s
sam isʼ), les allan alle dé e mini inium da inien Kùl-ia- ais is s . V p immuoju
sandu, įmanomas d ejopas son mo i a ion échinemen . Ski ingas leksemų éikšmės
éalise di é ieu e mo i a ion aiškinimą: selon o mą (kon igū aciju) ou selon gylį.
Dans le de nie cas mé apho ique spa iinal in oduisemen base cons i ue ai de la
e icali é, de l'éloignemen , ėjimo de la su ace e s le bas composan , plg.
Púodžiaplynė b. KzR e Púodžia ais is b. KzR (dél'eux oi I. 1.1.8). Malheu eusemen ,
n'ayan pas exacles meilleu es données su deno a é, su geog a ines
ca ac é is iques du paysage e des données su in odui ijim si ua ion, dé e mine
p écisémen , qui des men ionnés signes a inspi é lieu nom Kùlia ais is appa i ion, impossible.
2.4. Sa i i aiškos poin de ue enco e deux balo a džiai Lašn-balė b. M j: lie. lašinia ʻsoudinis de la
ca dienne (pp . kiaulės) couches g as; juok.73 menk. g aisse co po elleʼ; Sme on-balė b. P n: lie.
sme onà ʻg ie ine; g ie inėlėʼ. En aison de ces helonimen s mė ʻiš g ie inės gaunami s andūs
seman ikos plg. S ies ãkalnis kln. Kl , S es inė p . Lb . Žodžio s es as eikš-
iebalaiʼ, plg. sakinį, записатую из smulkiosios au osakos Земė kai s es as ʻde linga, bien įdi b aʼ. Du
sens oi que le beu e, comme e lašiniai, g ie inė, son iebalai, o iebùs, - signi ie ‘ u in is gausiai 69
Da plg. čys a: Čys a nusimazgojau maines K . 70 Da plg. Nė gy ulio, nieko nė čys à žemė P n; Oi
di icile di icile au g and méeli au midu čys o champelio
M s.
71 À cause d'un el anden a džių mo i y acijos expliquimo usų oponimijoje enco e oi
Oвчар 1991: 62, 71. 72 Pou . da ybos e o igine oi e enco e LVŽ II 191. 73 Païymos
(san umpos) comme LKŽe, elles sépa émen nelaškinamas.
DALIA SVIDERSKIENĖ
260 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV champs (du aš ų), ‘sod us, a pus, ešlusʼ, pou lequel
mais o medžiagų augalams, ąšus, į ęš asʼ (apie žemę), plg. Riebūs kai Šakių
enco e plg. pâ es nomą Taukióji M j (lie. aukióji, plg. aukùs, - ‘ ešlus, a pusʼ). Au es pa us,
el in e p é a ion, egis, séman iquemen a imesnis e eė a djiams (da plg. Lašinýnas d b. ž.
Kl ). Pelke ai la mo i a ion des noms de lieux explique inkamèsnées, de peu -ê e,
in e connexions a ec de l'eau quybe74 ou des poissons gausa75, e peu -ê e e de la su ace ond
(kaip couoksnio) quybe. Ku i e sion de l'explica ion de mo i a ion bepasi i in ų, é idemmen
une: mé apho es sou ces des s ies (mais o p odui s nomnemen s)76 déplacia oi es signes
aiška balo a džių Lašnbalė, Sme onbalė da ybinėje s uk ū oje (jų idinėje o moe) exploi ée
isan accen u i la quali é de l'eau du ond de la su ace. 2.5. Pas ou à ai é iden es mo i a ion
balo a dis Skálk-a-balė KzR, p obablemen sie inas a ec apsla in u *skalka, plg. lie. skalà
ʻskel inis chakalys, b ûiné pasich ies i ou eu és ins i u i, balanaʼ. Pou des aisons
séman iques plg. dans la même enquê e de gi ininkie Velniakalnio insc i e le nom de mon agne
Skalkakalnis KzR, don mo i uo ée pe idu į pe sisky ęs. Ainsi ce de nie lieuo a dis, basé
men ionné u pa eikėjo émoigim, app éciable comme ga ęs a dą en aison de sa o me e
dis inc es con igu ū acinės signi ica ions oponymes. Puisqu'balo a džio mo i uo ée dans le
sondage neúž iksuée, on peu seulemen spėjamai pense , que il es peu -ê e app éciable comme
opoobjec as de o me išsišakojusios, ou s a s y i pou d'au es ce e nomincinio uni é
d'appa i ion aisons. Rais o p enai le nom Smal-ia- ais is Šil s uc u ée, sa o me in é ieu e
za isuée leksema smalà77. A. Vanagas hyd oobjek es noms, don da ybos ondemen smalà,
es ime comme de l'eau quali é signi ica ions hyd onimus (ž . Vanagas 1981: 102)78. On l'onomas o
l'app ends l'app end l'une des ac ualisa ions puses ca ac é is ique de la quali é de l'eau
clampumas, plg. sakinį de Li u iens au osakos hand aš yno: Tu jodamas asi placée upę, smalačią
ekan Lš (dels de ce sakinio ž . LKŽe), da plg. kian ais ui nom, ko mieux, pou ai ê e
ak ualizuo a an smalos konsek ensia, . 74g. Pl in ki ame plo e ika u up a dį Ragasgalės D (LUE
135V), que Van Tokse a ibue à la quali é de l'eau hyd on (ž 1981 10: 2).
lie. klampùs, - ʻsunkiai ekan is, ąsus (apie skysčius)ʼ. Mūsų manymu, su ei-
75 Plg. Mėsinė s . Žž (VK).
76 Les é udes e hnog aphiques des sys èmes alimen ai es émoignen que des signi ica ions
alimen ai es se déshyd en dans ous les humains s e iques (Min z Du Bois, ci . de Čepai ienė 2013:
255). En ou e, selon l'e hnologue, les occasions es i es mangés meilleu e nou i u e, qui, é a e išku
sup a imu, é ai g asseu e abuses: plus g as de, g ie ines, beu e (pa oi id. là, 266). 77 Lie. smalà
‘kai inium ob enue de a, degu asʼ, ‘de aʼ (DKŽ 129). LKŽe indique, dans l'au e zone Li uane u ilisé
l'appelia i smãlis, smalỹs ‘ elnias, nelabasis (keikian )ʼ: Na, oùgi oi main enan smãlis mène? Dl.
78 Da plg. i anden a džius su da ybos pama u de à; jie šio mokslininko seman iškai e inami
aussi bien que de l'eau quali é signi ica ion andenų nomda (même oi Vanagas 1981: 101).
A icles a icles 261 /
Sudu inių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija
y. clampume, an sa couleu 79, . y. énéb eux80. Ainsi, sans Pajiesio gi ininkie
ques ionnai e en egis eés des in o man s émoignemen s, p écisémen di e,
dans lequel deno a o signe (ou peu -ê e e dans les deux) physiques
ca ac é is iques ou couleu a é é p ise en comp e dans le p ocessus nomina ion81, es di icile.
Au e un pas ou clai du poin de ue nomina ion cas ais o nom Va gn-balė KzR:
lie. a gõnai ʻpuchiamasis cla išinis ins umen de musiqueʼ. Puisque aucunie
in o man ų liudijimai než iksuo i, plg. sakinį, записанную из живой языка LKŽe: Mūs
klebonas kap a gõnas gieda Vlk82, однако еще plg. lie. a gonadan is, -ė ʻkas
neg ažiais, dideliais dan imisʼ [Pažinom b olius a gonadančius B ], lie. a gonliai
p k. ‘clambage klos ės Sn83. Ainsi es e ince ain, si à cause du co ps d'eau
éme ie des sons, ou à cause de sa o me, ou à cause nelygaus ond du su aces, ou
enco e à cause desquelles au es (ceux emps inconnuses) aisons, opoobjec a
é é nommé Va gõnbale ho s pe kel ine signi icme pa a o du nom ins umen de
musique.
2.6. Pou qu'elle soi a gumen ua ei expliquée helonimų a ec meškmo i acija, nécessi e aien
in o man ų paludijimų. Hélas, aucun commen ai es, en plus de ce que meškos en an s éjioda ę, enquê es
nonž ixiée. Puis, na u ininko Li uanien Tado I anausko eigimu, le de nie lokys Li uanie aba u en 1883;
lokiai seulemen e a gumen as des noms de lieux Mẽšk-a-balė b. M j; Mešk-ã-balė b. Kl ; Mẽšk-a-
ka čiais užklys a iš ki u (plg. ci . iš Papau ėly ė-Klo ienė 2007: 91), pas a asis
- ais is s . Gdl; 2 plk. K sn84; Mešk-a- ais is s . B b aux liens a ec les end oi s habi és de ce animal,
semble, le moins c édible. Nomina ions uni és a ec 79 P isci ian helonimus séman iin ype pa couleu ,
u ima gal e pou la e e su aces so šies, couleu s d'eau plg. I. 1.1.5 ep ezen an us. 81 Dans la même
même Pajiesio gi ininkijos ques ionne insc i le nom ais o Júod andenis Šil. Pou quoi ealija a é é ainsi
nommée, clai emen mon e sa o me in é ieu e à cause du noi de l'eau. 82 Vandens sons des
80 Da plg. lie. smalnis, -ė ‘p k. juodas, amsusʼ.
signi ica ions hyd onimes A. Vanagas es зафикссавший за 85 (déli s d'eux oi Vanagas 1981: 114115).
G e a examinés . localisa ions Čepkelių ais o g ožybėm apdainue Ma dasa o dainininko Pe o
Zalansko poé ique oeu e Gudo šalis men ionnes balos bu beklės [pa yškin a mano D. S.] plus loin oi .
Vai ke ičienė 2012: 34, 35. Mokslininkė a p épa é l'a icle du appo lu […]Gi dė i ie ą i bū i išgi s am[…]
ondemen .
83 Kons an inas A. Heinas (Rusija), é udié Vologodsko oblas oponimus, ema que que opoobjek ų
compa aimen s a ec ins umen s de musique peu en ê e inspi és p op e opoobje de o me ou
de la su ace de la e e, à cause du a ail de la e e. Pa exemple, le elie du coll o o e les
opobje s an us s'in oduisen comme A monika, A monikos (Гармошки, Гармонь), une
supe icie de e e de o me apécijos non cyclique peu ê e nommée Guslėmis (Гусли) [guslės
s yginis usų liaudies ins umen , panašus in o kankles; ses s ačiakampio, spa no e k . pa idalo D. S.] e pan.]
(plačiau oi Geyn 2014: 73).
84 Išlandžių k. anke os duomenimis . meškos aikus edžioda ę.
DALIA SVIDERSKIENĖ
262 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV mešk-, ko, peu -ê e, ê e en egis és
d'au es ca ac é is iques de ce h ei e liées à des plus g andes que l'habi uel
ealijų (en ce cas heloobjek ų) olumesms85. Quels au es ai s de mo i a ion
pou aien inspi e l'appa i ion du nom de lieu, aujou d'hui di e es di icile86.
Rais a a dis Mẽšk-a-kampis KzR, pou des desc ip ions nonž iksuées mo i a ion
expliquan égalemen n'es pas une excep ion. Aleksand os J. Ba ano os eigim,
lieuo a dis Медвежий Угол (seman iquemen a imas no e Mškakampiui) assez
équnes e usų oponimijoje. Ano y ėjos, Медвежий значение ʻnuoшalus,
a kampusʼ (глухой, отдалённый), kampas (yгол) ici pa a o as pe kel ine
signi icme ʻužkampisʼ (местность, обычно глухая) ( oi aussi Баранова 2012). Ki a
usų ling is ė I. S. P os i nina ema que que claudūs seman iniai des composan s
oponimų dėmenų ela ions peu en nullie leu ph ezeologizaciju (Просвирнина
2001: 44)87. Su la base de ce qui a é é di , e ayan à l'esp i ce que dans des
langues ski ing les mo s équi alen ški peu en le e di é en es associa ions,
e lexinis onas a nau inę speci iką (Guda ičius 2009: 101), le nom de lieu Mškakampis
du poin de ue mo i a ion es pou l'ins an in e p é é comme neaiškus. Une es
aki aizdu an des Li uiniens lieu a djio, an des us oponymies ep ésen an
la séman ique a complexe ca ac è e.
Ce g oupe, pa aî , compleldo des noms de lieux a ec le p emie sandu- žyd.
T empinių k. anke os selon, bala Žỹd-balė Lb nomą a eçu à cause šienaujamas
še inės [= p as os D. S.] žolės. Pou des aisons similai es des noms pou aien ê e
acco dés e à d'au es opoobje s en egis eés dans les enquê es en euka io.
É an donné des données, pe me an de décide su implici ine é alua ionnelle
mo i a ion dans les enquê es nonž ixée, es e e au e possibili é de mo i a ion
Lb , K sn, M j, Šil; s . KzR; Žyd-balė b. Kl ; Žyd-a- ais is b. K sn, už ašy i
d'explica ion helonimai Žỹd-balė b. Te e des noms dans les enquê es, pou aien
ê e é alués comme posesy inées signi ica ions ., don p imoyo sando e imonas
lie. žỹdas, -ė ʻžydų au ybės žmogusʼ. Ce e de niè e e sion soi pa emia a ec
é udié a able sie ini données démog aphiques: é udiamoji e ninė s i is pé iode
in e suka io es déc üie comme au iškai miš i e pė, 1923 m. de ecensemen de la popula ion géné ale, Ma ijampolės apsk i yje i ao
6,42 % juių88.
85 Plg. du plo o é udié . : Ku apkelis kl. Gdl: lie. ku apkà; Rupužkelis kl. KzR: lie. upùžė. Comme
indiquen ces nomina ionnes uni és, les i an s c éa u es ku apka e upūžė son pe i s,
peu -ê e pou ce e aison p écisémen leu s noms pa ou és p ocessus d'in oduc ion a in
d'assume minuscules que la habi uelle opoobjek es (kelių) olumes (plg. S ide skienė 2015: 182). 86
Pou les sudu ines champignons dénomina ions a ec meškmo i acijos lie u ių mikonimų
nominacijos sis emoje oi Lubienė 2012: 111112.
87 Ce, pa aî , au aussi dans le cas p ésen .
88 Dėl šių i ki ų demog a inių duomenų da ž . Subačius 2009: 228.
A icles A icles A icles 263 /
Sudu inių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija
Pog upy en ai e e dū ines Šùn-a-balė b. Kl ; Šùn-ia-balė b. M j: lie. šuõ, šùns89;
Vilk-a-balė 2 b. B b: lie. ikas90. Bien que des ques ionnai es eco ds, pe me an de
décide su la implici e mo i a ion é alua i e, ne soien pas ou és, la pa ie
obse ée des noms de lieux ją p obablemen a91. Nega i e é alua ion des lieux, ko
sans dou e, nulm as de pai es e es de quali é šlapiõs, inapp op iées
ag icul eu sie, pe sonne ikusia de ce e place plan esies ou pan.
3.RESULTAT APTARIMAS
3.1. La plus g ande nomina ion di e si o e se ca ac é ise sandū os açon
ai e helonimai selon les ca ac é is iques des obje s (192 % 64 /
Gi ūnų nommées inspi è en 38 (20 %) pelkė ų lieux in odui ijims. Le ma é iau
analysé mon ai que i ūniniams oponymes ca ac é is iques implici ées
mo i a ion signes cono a ion e magni is. Comme es connu, ces signes
aiden à éclai c i les émoignages in o man es. En aison de la pau e é de
ces de nie s ce ains des signes on pu es e non déou e s. e donc le
nomb e ep ésen an du pog upio pa lé, pe haps, n'es pas exac s.
En aison ies (gaba i ų) (dėl longueu 1292, g andeu 5, p o ondeu 1, eau
mažume, . i. dessumo7) nominuées 25 (13 %) places de olume pelkė es.
Exclusi emen sou en ixé longueu .
Augals nomsimimai inspi é 14 (7 %) pelkė ų places nomina ion. En aison excep ionnels
physiog aphins ca ac é is iques (dugno su aces ca ac é is iques5, o me de
l'issées ée spa iée5) noms a eçu 10 (5 %) obje s. / Le nom des opobje s ai s pa la
açon de sandu es du e ain de i iage en conse e les sui an s ep ésen an s des
ca égo ies de couleu : noods6, b un2, ougeons1, palšas1 (du o al 10 (5 %)). Les ois
p emie s plu ia eikšmiai. Jais nusakoma pelkė ų lieux de la su ace du ondno de l'eau
couleu /.
89 En aison des sudu iniens noms de plan es a ec šunmo i acijos lie u ių i onimų nominacijos
sys ème de enco e oi . G i ėnienė 2010: 163181. Jū a ės Lubienės a i man , en langues
li huaniennes ypique le plus pa iculiè emen néga i e conno a ion dans le sys ème mikonimų
ansmisik i es zoonimas shuo (plg. Lubienė 2012: 111). 90 Le nom de la i iè e Волчьи Воды (Russija) a
pejo a i ée signi ica ion, indiquan que son eau n'es pas ap e à boi e (égalemen oi Be ézo ich
1991: 86). Selon Lubienė, les phi onimes e mikonimes de langue usse l'é alua ion émo ionnelle
néga i e es pa iculiè emen é idemmen ansmise p écisémen pa le nom de loup, les plan es
enimeuses ou champignons son appelés ilkiniais (Lubienė 2012: 111). 91 Ce e décision es sou enue
pa Aloyzo Guda ičiaus des asse ions i un dans le langage géné alemen é alués néga i emen
(Guda ičius 2007: 87) e des é udes de mo i a ion des Li uiniens i onimų e mikonimų (plačiau oi
G i ėnienė 2006; 2010: 163181; Lubienė 2012: 99122). 92 Scomp es en bas mon en le nomb e ep ésen an es.

DALIA SVIDERSKIENĖ
264 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV
95% des p énoms, sie ini a ec leksemms elnias7, pekla4,1, aidyklė1, le plus
p obablemen nulm i mêmes pelkė ų noms de lieux classes (poklasio) spécios93.
En p enan en comp e la quali é de l'eau des ma kė ų lieux, nominés 7 (4 %)
opoobje s: pou l'eau ispce ( äsme)1, liquide1, anspa ence1 e k . (du o al
5). D'au es nomina ions son appa ues pelkė ų lieux l'eau en déc i an selon
des ma é iaux, des choses noms, don le plus sou en se ou e dans l'eau2. /
Zapesie 3 (1,5 %) helonimai, ékiquen an s padė į e d ėje. L'un d'eux
signi ica ion se ou an hau s1, au es se ou an bas2. Un cas émoigne
que pelkė a lieu a é é nominé en aison de physique é a de l'eau.
3.2. Selon appo a ec d'au es obje s, des places ma quées son nominées
bien qu'un peu moins (23 13 % / D'en e eux abondai émoigne de possessi i é e
de place mo i a ion helonimai15. e Ils son les dominan s de ce e signi ica ion
(65%). Aplink déc i an des mo i a ions helonimų4 e helonimų, nusakančių place
pa icula i é selon ce que elle y es 4, ixuée moins.
3.3. Pou la de niè e in ensie esé nomina ion des obje s analysés en aison
de la p op ié é e des ela ions cul u elles-his o iques (43 % 23 / Absolu i
majo i é pou la p op ié é.
3.4. La séman ique se dis ingue pa pa icula i é dans le ma é iel é udié
зафиксированная микросистема Шiknãbalė e Uodeglė, appa ue en aison en e soi
des obje s liés déposémen dans l'espace, e si uacinie helonimai, appa ue en aison
menque obje s de connaissance. Résul a es discussion on mon é, que lo s de
l'é ude a é é éclai škin a sandū os maniè e pada y ų helonimų mo y acijos
į ai o é, a skleis a ik o ės agmen o ka ego izacijos kalboje peculia umas,
é yškin a pelkė ų lieux noms d'appa i ion mo i s hie a chie.
Dans ces cas, où l'espace cul u el es d'un ca ac è e e i o ial, p op e, e mé, cul u ine e
p o égia espace, géné alemen considé ée des habi an s des gens, qui s'oppose à ce qui es au-delà
de ses mu s (miškui, <...>) é angimai, ap i ai nekul ū inei espace (J. Lo man, ci . 93 Masi изuliony ė
gi, emian is su ink os medžiagos analize, galima da y i a sa gią iš adą: balos, pelkės, ais ai i
2008: 77). Taiki os humlapies lieu na ion des ep ésen an s, co mieux, pe ceukiams comme a pinė
zona, a si e ian ki okybei. Vi ginija Masiuliony ė, che chan à dé e mine si dans la cul u e
li uanienne il es possible de pa le de symboles de on iè e, ma quan le passage d'un espace à
l'au e (au eu es e mes šiapus e anapus ma quen non seulemen le monde des i an s e des
mo s, ils son u ilisés e pou déc i e un espace p op e e é ange ), ema que que an dans a
panako, que dans la ph aseologie žmonės encon e des ep ésen an s d'un au e monde aup ès
d'obje s de paysage: o ê s, baies, poils, aiskuis e , pelkės ne p ès de son monde (c . pan.
Masiuliony ė 2008: 7791). Puisque le hème e kel le bu de ce a icle a ec ce qui a é é di , ne se
appo en pas di ec emen , s'en limi e à ema ėjim que à l'a eni plus la ge olklo is e e e hnologique con ex e sou iend ai e aide ai des oponymies de na u e pa la i e
iksliau a skleis i mo y acijos ypa umus i dėsningumus.
A icles a icles 265 /
Sudu inių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija
4. IŠVADOS
Pelkė ų noms de lieux analyse es condi ionnée ce e classe (poklasio) sys ème de
la langbinée sanda os (s uk u es) e his o ique, e hnique, social de na u e
ex aling is ines ac ions du ou des ela ions mu uelles. Leu obse a ion
nécessai e condi ion jus i ian les explica ions de mo i a ion des noms de lieux.
Sandū os maniè e pada y ų helonimų mo y acijos analizė (aussi oi . 3. Rezul a ų
ap a imas) a aidé di ulgue pelkė ų lieux au nomidijimo polinkius à une ce aine
plo e. Il a é é é abli que pou les p op es ca ac é is iques des éali és nomine 64
% des obje s, pou la ela ion a ec l'homme 23 %, pou la ela ion des i es
éali és a ec d'au es obje s 13 %. Chacune d'en e elles dominan es décla en
su les ep ésen an s de la communau é lingubinée a en ion à un ou au ei
domaine ik o ės. Nomina ion p incipe, sie ino a ec les pa icula i és du
paysagejj, pe s a a lié a ec la p op e éali é pelkė ų places speci ica. Pelkė ų
noms de lieux le choixim lėmė izualieji ( egimieji) pas ebėjimai. Les ai s des
obje s, les plus dis inguan s ceux-ci an du en i onnemen , que du co ps des
au es opoobje s, se é èlen di ec emen e indi ec emen . Mé apho iquemen
in odui jama con aincinamieu, sužadinamas des associa ions supplémen ai es. Le
déplacemen base se choisi ypisch le plus d'une ou au e ca ac é is ique
eiškėjas (caïdume silab es, clampume, énèb es smala e k .) acilemen
comp éhensible des ep ésen an s de la communau é lingubinée. elle maniè e ixé pa amžius susiklos ès nau os pasaulė aizdis, lié a ec e ninės s i ies (nau os) ep ésen an sų ma e ialine bei d asine kul ū a.
Les nominaciniais uni és Pklia ais is, Vaidyk ais is, Vélniaplynė e k . (du o al 4,5
%) p ésen e un s é éo ypiquemen , émociellemen nuscolé imagina ion du lieu e
une é alua ion néga i e, ne eipian a en ion à des pa icula i és spéci ines
dis inc i es des lieux nominuojés. Pa donné, que la plus g ande pa ie dū inių a ec
sande už ašy a gi ininkijų anke ose. Regis, okiu būdu kalbiniuose iene uo-
elnpi majame se (mūsų cas localo a djiues) ixojamas sa ų e s e imų espaces
les limi es. Selon leu s ca ac é is iques physiques e onc ionnelles, les
opoobje s analysés son pe çus pa les consomma eu s de la langue comme
ayan un espace in é ieu (Vélniabliūdis: élnias, blidas ‘dubuo; lui elpan quan i éʼ
e k .) e comme des éd ės, elles-mêmes, en ela ion a ec l'en i onnemen : (a)
au es obje s (Be žýnbalė, Da žabalė, Til abalė e k .) e (b) l'homme (Duidžiabalė,
Jõnbalė, Kedžiabalė, Mic ais is e k .). Lo s de l'é ude obse é un phénomène, quand
leksema júodas, allan dé inéziančiuoju dū inio sandu, signi ie non seulemen
ʻanglies couleu s, amsusʼ, mais e aussi amsių couleu s a spal ius (mūsų cas
amsiai udos), leksema ùdas ʻjuodas, amsusʼ e k ., in e p e uo inas comme polimo i acija.
Pelkė ų lieux noms analyse des aspec s mo i a iona ion a aidé à é éle
jo (kalbos a o ojo, am ik os e ninės s i ies kalbinės bend uomenės a s o o)
in ou ny opozi ion en ela ion a ec heloobjek ais: objec i ią selon son éus
ê e ies les liaisons a ec pelkė es lieux (loka i inius, posesi inius e k .), e subjecy ią selon
DALIA SVIDERSKIENĖ
266 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV de son appo (dažniausiai alinamojo)
a ec un ou l'au e élémen k aš o aizdžio exp aišką.
Kalbinės bend uomenės (nau os) ep ésen an de son axe décla a ion dans les
uni és de nomina ion encou agemen à e ec ue à l'a eni un ce ain classemen
de lieuxo a džių, basées opoobjek ų nominacijos p incipų e appa i ion mo i sų
išsky imu, ko ekcijas, . i. supplémen s, padėsiančius ap ėp i oponimijos į ai o ę.
Dans ce e classi ica ion de lieux ieškos lie u ių oponimikoje p emiè e ois (kiek
es connue) dis ingue e ai e si uaciniai lieuo a džiai, lieuo a džių mik osis emes.
OBJECT NUOROD
KITI IR SUBRUMPINIMAI a d. nom
pe sonnel p . pie a b. bala p d.
su nomé d b. ž. a aillama zemė
s . ais as k. illage . a ia kln.
collnas . nom plk. pelkė .
lieuo a dis
A icles A icles
Sudu inių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija
A icles 267 DE LOCALISATIJOS NUOROD ou
ABRONMIMAI
B b Balbiẽ iškis (P enų .)
B Ba ninkai (Vilka škio .)
Dg Daũgai (Aly aũs .)
Dl – Dél u a (Ukme gs .)
Dmk Domeka a (Kaũno .)
Ds Dùse os (Za as .)
D Do nu à (Kėdáinių .)
Gdl Gudẽliai (Ma ijámpolės sa . e .)
Gi G ininkai (Tau ags .)
G š G škabūdis (Šaki .)
Igl Igliškliai (Ma ijámpolės sa . e .)
J b Jù ba kas
J gž Jù geže iai (Kal a jos sa . e .)
Kl Kal a ijà (Ma ijámpolės sa . e .)
K sn K osnà (Lazdjų .)
K Ke ù alakiai (Vilka škio .)
KzR Kazl Rūdà
Lb Liubã as (Kal a jos sa . e .)
Ld n – Liud inã as (Ma ijámpolės sa . e .)
Lp – Léipalingis (D ùskininkų sa . e .)
M j Ma ijámpolė
Pd Pãdie y is (Šilãlės .)
Pd n Pado inỹs (Ma ijámpolės sa . e .)
Pkn Pakúonis (P enų .)
P n P enai
Ss Sasna à (Ma ijámpolės sa . e .)
Šil Šila ó as (P enų .)
Šn Šunska (Ma ijámpolės sa . e .)
Vlk Vilka škis
V Vei e ia (P enų .)
Žž Žiežmã iai (Kaišiado i .)