scieee Science in your language
[lt] (orig) [en] [de] [fr] [it] [es] [pt]

Lietuvių kalbos padėtis skaitmeniniame amžiuje

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Lietuvių kalbos padėtis skaitmeniniame amžiuje

Author: Aurelija Tamulionienė
Year: 2017
Source: https://journals.lki.lt/actalinguisticalithuanica/article/download/840/931
S aipsniai / A icles 313
AURELIJA TAMULIONIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Mokslinių y imų k yp ys: a ualidades da língua
li uãs a osenos e suas a ian iškumo pesquisas.
LITUVI KALBOS PADTIS
SCOATMENIAME AGIUVE
24a Con e ência de Jono Jablonskio Sob e As
di eções de desen ol imen o e opo unidades
de uso dos ecu sos das línguas Skai men
Jonas Jablonskis (18601930) mais ma can e no mmin ojas da língua li uãs,
signi ican es dos abalhos da língua li uaniana mokslui e p ak ikai au o .
Segundo Zigmo Zinke ičiaus, [V] isa Jablonskio a i idades isso í isa epocha
Li uães bend inês linguagem na his ó ia. Ele nossa língua esc i a a es abeleceu
em ap op iadas ėžes [...], sua esc i a i ou em saudá el di ecme (Zinke ičius 1992: 155).
Jono Jablonskio nomeada cien í ica con e ência pela p imei a ez su g a 1993 m.
Ins i u o de língua Li uânia Kalbos cul u a seção e Vilniaus uni e sidade Lie u ių
kalbos ka ed os. Desde esse empo as con e ências o na am-se adicionais e
oco em cada ou ono (nuo 2003 m. al e nados Li u ians language ins i u e ou
Vilniaus uni e si e e).
2017 m. se emb o 29 d. ealizou 24-oji cien í ica Jono Jablonksio con e ência
Skai meninių kalbos iš eklių plė os k yp ys i panaudos galimybės (an. Digi al
Language Resou ces, Di ec ions o Thei De elopmen and Possibili ies o Ha ness
Them) su eng a Li u ių kalbos ins i u e. Kon e enção o ganizou o Ins i u o Lie u ių
kalbos Bend inės kalbos y imų cen as jun o com Vilniaus uni e si e o Taikomosios
kalbo y os ins i u u. Sua emá ica es a con e ência di e i á dos an e io es, seu
obje i o discu i p oblemas eme gen es em elação de línguas e ecnologias
digi ais, com as quais se con on a desen ol endo ecu sos digi ais e c iando uma
comum me cado digi al. Aki a ie da Con e ência seman ico ní el de ecu sos digi ais
( écnica de c iação de edes), ambém de o ma sono a de a ibuição aos ecu sos
digi ais, no as possibilidades de c iação disseminando ecu sos digi ais
di e sasakalbá ias comunidades e k . Con e ência pa icipou na con e ência
ela o es de es angei os: Pa lamen o Eu opeu, Espanha, ambém pesquisado es de
di e en es ins i uições li uanas: Lie u ių kalbos ins i u o, Vilniaus
AURELIJA TAMULIONIENĖ
314 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVII da Uni e sidade, Vy au as Maggiojo da
Uni e sidade, Bal ijas pažangių echnologijų ins i u o, UAB Ne code. Con e ência
leu-se 17 ela ó ios. P anešedo es seus ela ó ios liam e compa ilha am suas
pesquisas e expe iência em qua o sessões. A Con e ência começou com
in oduzanginais. Os pa icipan es e ela o es da con e ência eunidos de am as
boas- indas o memb o do Pa lamen o Eu opeu ALGIRDAS SAUDARGAS e di e o a do
ins i u o Lie u ių kalbos p o . d . JOLAN A ELENA ZABARcen o che e de ciência
SkAI ė. Įžanginį žodį a ė Lie u ių kalbos ins i u o Bend inės kalbos y imų
uncioná ia d . RI A MILIūNAI ė. Fal ecido sob e o que as línguas li uanas e
in e ações de in o macionais ecnologias nos úl imos anos mui o aumen ou, emos
apčiuopiados esul ados an o digi alizando ecu sos da língua, an o c iando
e amen as de análise, econhecimen o e sin ezação da língua, mas, compa ado
com o que, como apčiai muda o mundo, nes a á ea as línguas li uanas ainda mui o
p ecisam y is. Uma ez que a língua li uânica é leksinė, a ela não podemos adap a
di e amen e inglês suku ų in o macinių echnologijų, po isso a uais nossos de
adução au omá ica e ou as e amen as compu acionais ainda mui o
impe ei as, e pasaulis já i memen e ai mais longe, de c iação de in eligência
a i icial, įkalbina coisas e pe e biasi em is gilesnius klodus do idioma.
Na sessão plená ia, o p imei o ela ó io Gí oji ala no p o e a i icial leu o
memb o do Pa lamen o Eu opeu ALGIRDAS SAUDARGAS. P anešedo pediu a
ques ão essencial, à qual em de esponde cada lingubinė comunidade: a que
ex ensão ela em p óp ia de p epa a sua na i idade linguagem ecu sos e
ecnologias, e o que pode adqui i já p oduzida ou os idiomas base. Na p ensa
exp essadas p oblemá icas men i as, que dos li uanos ala jun amen e com
alguns de ou os pequenos países línguas e in i menką echnologinę paspi į ou
elas absolu amen e não e in i. As ecnologias de linguagem não ecebem a de ida
a enção não só Li uânia, mas ambém na agenda polí ica da Eu opa. Na P ensa
ap esen adas insigh s, mos ando que o desen ol imen o do in elec o a i icial
con e ge pa a um híb ido pa idal, no qual edes neu onais co espondem a
mecanismos de cé eb o nesąmoningus, e uma conscien e modelo de p o o a ua
adicional, chamado de a i idade simbólico in elec o a i icial. Cada lingubinė
comunidade ob iga cuida de que ecnologias de linguagem, co esponden es
simbolínio a i icialinho in elek ą de alhe e p ecisamen e e le issem oda a
sanda da na i a língua, e neu oninių edes sel imokai osse c iado con ido língua
na i a (i na i a cul u a) ambien e. Segundo o plena inį ela ó io Language equali y
in he digi al age: owa ds a human language p ojec inglês língua skai ė RAFAEL
RIVERA, di e o da emp esa consul i a Icla es. A p e ei u a ap esen a em de alhe
o es udo do Pa lamen o Eu opeu de Es udo de Pe spec i as Cien í icas Kalbų
lygybė skai meniniame amžiuje. P oje o de língua Gim osios (com o es udo em
inglês pode se amilia izado na in e ne :
h p://www.eu opa l.eu opa.eu/RegDa a/e udes STUD/5201798621EPRS_STU(2017)598621_EN.pd ). P êmio e is eu a a ual si uação ecnológica da língua na i a, quan i i amen e a aliando
Lie u ių kalbos padė is skai meniniame amžiuje
Re isões Su eys 315 econômicos, sociais e linguís icos linguagem pada inos na e a
digi al, discu a polí ica da União Eu opeia das ecnologias de in o mação e
comunicações. / Semencialmen e na e a digi al, ecnologias de linguagem são um
eno me desa io pa a países com poucos alan es. Mal desen ol idas ecnologias
de línguas cons i uem isolamen o e obs áculo. Isso az in luência pa a se iços
ans on ei iços, mobilidade de abalhado es, comé cio. Esses obs áculos
causa não ha monizado pesquisas cien í icas e insu icien emen e sa is a ó io
kamas inansa imas. P anešėjas pab ėžė, kad kalbų echnologijos nesulaukia
a enção dos polí icos eu opeus. Com base na análise da si uação a ual, c ia-se uma
inicia i a que une ins i uições, pesquisas, indús ia, me cados e polí icas de
se iços públicos.
O úl imo ela ó io da sessão plená ia Rašy inė i saky inė lie u ių kalba įp as oje i
elek oninėje e pėse lec o ou p o esso do Ins i u o de Ma emá ica e
in o má ica da Uni e sidade de Vilnius LAIMUTIS ELkSNYS. Na P ensa ali ou, que é
necessá io elabo a mé odos, ins umen os écnica e so wa e equipamen os
assegu ando egula a egula idade da língua esc i inha e saky inė li uanas em
documen os papie á ios e em mídia ele ônica. P anešedo pôs ques ão impo an e
como a a de alguns milhões de li uanos, que não desapa ec ų mais de 7 bilhões de
ašančiųjų e šnekančiųjų žmonių bei a einančių išmaniųjų mašinų okeane. O
p o esso ap esen ou e espos a que assim não nu ikisse, necessá io elabo a
mé odos, ins umen os écnica e so wa e equipamen os assegu ando egula inha
língua esc i a e saky inė u ilização em papie iniuose documen os e em mídia
ele ônica, ha monizando Li uanian e ou as línguas esc i inas e saky inės línguas
u ilização em papie iniuose documen os e em mídia ele ônica. P ecisa c ia
ansc iba o ius nelie u ians ašy inės kalbos ženklams pajaizduo i lie u iškais
ašy inės kalbos ženklais e nelie u ių saky inės kalbos ga sams pa eik i lie u ių
saky inės kalbos ženklais, inkančiais au oma inei lie u ių šnekos žodžių ga sų
sin ezei.
Na p imei a sessão Šnekos econhecimen o e sin ezė le em ês
ela ó ios.
AUDRIUS VALO kA (VU) e GEDIMINAS NAVIckAS (VU) no ela ó io Tolyn desde
Gu enbe go p udos p eso: lie u ių šneka naujausiose echnologijose ala ão sob e
lie u ių šneka naujausiose echnologijose, p is a ė S uk ū inių ondų
inansuojamą p ojek ą Lie u ių šneka aldomos paslaugos LIEPA (p iega in e ne e:
h ps://www. aš ija.l liepa), du an e o qual oi c iado, en e odo, um sin e izado e
um econhecedo de Li uânia. Du an e a execução des e p oje o os snacks li uanos
ab i am as po as pa a o espaço digi al, po es a azão es á planeado o p oje o de
desen ol imen o de se iços Li uanian šneka maldomų LIEPA 2. Os ponen es ala am
sob e os esul ados do p oje o LIEPA 2, que se ão abe amen e e g a ui amen e
acessí eis a odos os que desejam, incen i a ão o uso de la ões li uanos em
p odu os de ecnologias in o macá ias. O mais impo an e esul ado do no o
AURELIJA TAMULIONIENĖ
Ac a Linguis ica 316 Li huanica LXXVII šneka comunica -se com coisas (mobiliaisiais
ele onais, planše ėmis, изmaniaisiais laik odžiais, obo ais), da comandos
humano oz e en ende suas espos as. LIEPA 2 p e êem c ia se iços ípicos,
mos ando no as possibilidades de u ilização de se iços mandomos de šneka
li uanos: ugdančio obo o aldy u ą, skambin u ą, aksi išk ies u ą, mobilųjį
sin eza o ių akliesiems, in e ne o naujienų skai a u ą, a pkalbinį
komunika o ių.
LAIMU IS ELkSNYS (VU) i GEDIMINAS NAVIckAS (VU) p anešime „Lie u ių
p oje o se á a possibilidade na u al šneka man idoos se iço. Posição.
Pe spek y os alou sob e a si uação e pe spec i as dos se iços de li uães šneka
aldomos, sis ema icamen e execu ados abalhos de c iação de se iços de li uães
šneka aldomos e seu desen ol imen o de u ilização. T abalhos execu amos su elkus
especialis as de ecnologias in o macá ias, conhecimen os de ilologos da língua
li uãs e engenhe ine pajėgas. Na p imei a e apa das ob as c iadas se énios li uãos
šneka mandomos se iços e pada y a in aes u u a, assegu ando o
unciona imen o dos c iados se iços. No u u o p e ê-se c ia no os se iços
con olados dos li uanos šneka pa a mobilia ele ônica e pei esmaniosos ele ones
mó eis, planše es, esmaniosos elógios, obôs. Sob e o p esen e e as pe spec i as
da sín ese do o o Li u iško ala am PIJUS kASPARAITIS (VU), GIN ARAS SkERSYS
(VU). No comunicado Li u iško balso sin ezės daba is i pe spek y os ap esen ados
á ios se iços de ag egação de ex o LIEPA sin eza o ius, que é li emen e
dis ibuído jun amen e com os ex os p imá ios, is o pe mi e encon a e ou as
pessoas no as suas aplicações, po exemplo, as g a ações de oz ao lado de a igos
já o necidos em si es: lzinios.l , ukininkopa a ejas.l , ilnius.l , m.del i.l , Mig, e c., o
se iço de ag egação de ex o RoboB aille pe mi e au oma icamen e con e e
sin e izados documen os em a qui os de som, mas em um si e de lei u a de oz
le iškio s o y. En ajame sessêdye Skai meniniai lie u ių kalbos iš ekliai pe sl Read
qua o mensagens.
A p imei a no i icação E. ala ino ação do uso(si) dos ecu sos da linguagem digi al
numia ELENA JOLANTA ZABARSkAI ė (LKI), DEIMAN ė BUDRIūNAI ė (LKI),
SkIRMAN AS ŠERMUkŠNIS (Ne Code). Na p e ei u a oi ap esen ada em de alhe o
no o p oje o do Ins i u o da língua Li uânia, des inado aos ecu sos da língua
Li uânica in o macinei in aes u u a de plė o i (LKIIS) (p ieiga in e ne :
www.lkiis.l ). Na P ensa alou p incipalmen e sob e no ojo p oje o do Ins i u o
da língua Li uânia E. ala in aes u u as ge ados se iços Paieška pala as
inkle, E. inkoda a, E. concei os e E. conselhos. P anešedo es ap esen a am
esses se iços uncionalumus, aspec os ecnológicos dos se iços. Funcionalumai
do p oje o inclui á ino ado as ecnologias de in eligência a i icial, des inada à
análise de opiniões dos consumido es, se iço E. concepos assegu a á
expansionada pachešką e p a u inímão de concei os, in eg ando adicionais
Lie u ių kalbos padė is skai meniniame amžiuje
Apž algos / Su eys 317
ecu sos linguinos, ais como b ikalbiai ocodyne, de ou as línguas edes de
pala as, se ão o madas possibilidades usando in e ac i iu de pala as de
azybos ed usando ápida e con enien emen e escolhe adequados modos de
pala a de azybos de aco do desi ima ca egó ica e g upal de da ybos signi icado
ou de aco do de pala as de azybos. P anešime ap esen a e p incipais esul ados do p oje o E. língua e planejada ajuda.
RI A MILIūNAI ė (LKI) na sua decla ação Paieškos galimybės in e ne iniame Lie u ių
kalbos naujažodžių duomenyne ap esen ou, como linguis as u iliza em á ios
quan o a ski esnių suas necessidades co esponden es Lie u ių kalbos
naujažodžių duomenyno (p ieiga in e ne e: h p://naujazodziai.lki)/ naujažodl žių
ypa ybių. A ualmen e é possí el caçada de aco do com ais pa âme os: i ulação
pala a, no azodia kelmę, o iginalalo o mą, g a ybos a ian es, domínio de
consumo e . . Da omenas da base de a ado es acessí el e amplnė paêxka,
necessá ia dadosim á ios á ios pjū iais edaguo a . Du an e o p ojec o LKIIS se á
desen ol ida uma ex ensão in o mação sis ema paieškos. P anešėja salien ou que a
língua Li uânica no ažodžių duomenynas é lexí el e abe o desen ol imen oi
digi alinis iš eklius. Tokį seu ca ác e é p incipalmen e di ado pelos mesmos dados
cons an emen e mudan e e e onujan e camada do léxico da língua li uânica,
ambém como pala as no as os pesquisado es ab ian es semp e no os sinais de
dados e besciičian es necessidades dos consumido es. Es e ecu so p e ê-se
in eg a em LKIIS (p ieiga na in e ne : h p://lkiis.lki.l /) e inclui não só em ge al
paiseškos nes a dados sankaupoje sis ema, mas e u iliza c iando edes de
pala as. P anešimen o imagemzamen e mos ado, po que es e dadosyn pode se
ú il an o a especialis as da língua, quan o a odos os consumido es no aszodžiais
bespa en ados. Naujažodžių emą ela ó ioime Naujažodžių da ybos pesquisas pe spec i as (Lie u ių kalbos naujažodžių duomenyno a ejis) ęsė DAIVA MURMULAI Y ė
(LKI), ela ala a sob e no asžodžių da ybos es udos, pe spec i as, como
yškėjančius naujažodžių da ybos eiškinius i i pasi elkian Lie u ių kalbos
naujažodžių duomenyną. P anešėja ap esen ou que já inicialmen e es a ase de
c iação da base de dados p elimina men e p epa ada e naujažodžių da ybos
análise pa a os campos alocados p e is o indica da ybos espécies, seus
o man us de da ybos, da ybos ca ego ias ( eikšmes), giminiškus pala as e k . ;
pa e acumulada dados. Ypa ingųjų sinais de lauke alguns naujažodžiai ma cados
como pa ieniai (pa y Spesi, a škė obija e k .), au o iniai (pa y Spesi, demaguogija
e k .), kon aminaciniai (pa y Spesi, mu manas e k .). P anešėja en a izou que
de alhe e quali i amen e análise de pala as do abalho ambém é impo an e
le a em con a a alguns alguns inicialmen e nenuma y us ixa assun os doa iano
pa e da pala a base do discu so, doybos unda mudi imas, analogias, ans imo
da papelando naujažodį, apa aškas de abalho ne ipines e k . É impo an e c ia
um bom comple o, lexí el, con o á el a usa , enche e co igi sis ema de
índices. LAUTIMIS BILKIS (LKI) no ela ó io S u u a da base de dados
geoin o má ica de localo a des li uanas, ligações com ou as bases de nome e di eções de expansão

AURELIJA TAMULIONIENĖ
318 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVII
p is a ė Lie u os ie o a džių geoin o macinę duomenų bazę (p ieiga in e ne e:
h p://lkiis.lki.l /lie u os- ie o a dziu-geoin o macine-duomenu-baze). P anešime
alado sob e es a base es u u a, ligações com ou as bases a dyno. P anešedo
ap esen ou a página de acesso público da base de dados c iado paieškos s i is: ipo
de obje o, s a us de obje o, a ual adminis a i a e i o ial pe enomybę
(sa i aldybė, seniūnija, gy en ie ė), en euka io adminis acinė e i o inė
p iklausomybė (apsk i is, alsčius, gy en ie ė), upių in akus. Na base de in o mações
sob e localo á bios pode p ocu a po esses a ibu os: nome, giminê, núme o,
ki čiuo ė, da ybos manei a, o igem segundo o undamen o da pala a pe encimen o
a língua, o igem segundo o undamen o da pala a pe encimen o a leksinei g upo. Na
base é possí el encon a encon adas eque idas alde ie as (paimo, bažny kaimio,
d a o, mies elio, ienkiemio) no e i ó io en euka iu za ašy us au en iškus
ie o a džius, e ikslią ou apy ikslę seus luga no mapa. Na p e ei u a acen uada,
que a base in eg ando em LKIIS sis ema c iadas jopos e e ências a ou as bazes
a dyno: em ou o localo a dį, de qual localo a dis o iginês, em Li u ians pa dzhi
dados bases esen e esėje pe sonalo a dį, de cujo localo a dis o iginês, em
his ó icos do localo a džio apascus, con enčius Is o inių ie o a džių dados bases.
Ac ualmen e na baseê in oduzido e desc i a (ap ašoma) ce ca de 25 000
localo a dzes. Depois do almoço ela o es e pa icipan es euniam-se em e cei a sessão Teks ynų ling is ika.
O p imei o ela ó io […] ex ynai ano ados mo ologicamen e e sin acsicamen e da
língua li uânica lei ê ERIkA RIMkU ė (VDU), AGNė BIELINSkIENė (VDU), LOïc BOIZOU
(VDU), ANDRIUS U kA (VDU). Falbė a sob e do ano uo uados ex os de língua li uãs,
p epa ados pelo Vy au as Maggio Uni e si y Kompuu e inės ling is ikos cen e
( exs ynų p ieiga in e ne e: h p://nl.ijs.si/MEV/msd/h ml/index.h ml;
h ps://u al.m .cuni.cz ed/). Ano uo i eks ynai p incipais ecu sos, sem quais
neapsieinama desen ol endo ecnologias da língua. Eles ge almen e são usados
pa a ou os ecu sos e e amen as de linguagem na u al pa a cons ui em ais
á eas, como sis ema de econhecimen o au omá ico de linguagem, au oma izado
imas e e c. Mo ologicamen e ano uado ex ynas MATAS ealizado 20022014
anos. E o compõe 1,6 mln. pala as de á ios es ilos de ex os. Texs ynas
p epa ado 1 mln. pala as eks yno, suda y o m. 2006, pag indo adap ando modelos
es a ís icos. Sin aksialmen e ano uado ex ynas ALKSNIS, como pad ão de ou o
y imams i iš ekliams, pa eng as 2016 m. Šį eks yną suda o 2 355 sakiniai
adicionais (apie 30 milha es. pala as), im i de á ios es ilos de ex os. Teks yno
ano ação baseado au omá ico mo ologico e sin axinio ano ação p incípios,
adap ado sin aksinių dependomybių modelois.
Teks ynų emą em sua ap esen ação Duomenų bazė lie u ių kalbos pas o iesiems
junginiams p osseguiu a mais abundan e cole i a de ela o es da con e ência ERIkA
RIMU kie ė (VDU), AGNė BIELINSkIENė (VDU), LOïc BOIZOU (VDU), IEVA BUMBULIENė
(Ins i u o de Tecnologias A anangias do Bál ico), JOLANTA kALOVSKAI
Lie u ių kalbos padė is skai meniniame amžiuje
Re isos Su eys 319 /
(VDU), OMAS kRILAVIČIUS (Bal ijos ins i u o de ecnologias a ançadas), JUSTINA
MANDRAVIckAI ė (Bal ijos ins i u o de ecnologias a ançadas), LAURA VILkAI ė
(Bal ijos ins i u o de ecnologias a ançadas). P êmio na con e ência ap esen ou
ERIkA RIMkU ė (VDU), ela p incipalmen e alou sob e a ual me odiká de es udo de
pala as pas o iá ias de línguas li uanas esc i as, p epa ada ex ynu pa em ą
colocações de línguas li uanas. Vencendo p oje o (PASTOVU) (n . LIP-027/2016) (ž .
h p://mwe.l /), p e ende c ia a ual me odiká de esc i a das pala as
pas o iá ias da língua li uânica, p epa eng i ex ynu pa em ą do diccioná io de
pesquisa de colocações da língua li uânica. No p oje o cons i uído e usado
20142016 m. Del i.l eks ynas, cujo olume de 72 mln. pala as. O diccioná io de
colocações se á elabo ado com base na base de dados. Ela ai se dada
di e saalypê in o mação sob e cons o iucios conjun os: g ama inė, leksinė
in o mação, a osenos eqüências, ex o ub ika, conco danso exemplos e pan.
Teks ynas pesquisas ap esen a am ambém ep esen an es da Uni e sidade de
Vilnius GIN ARė JUDŽEN Y ė (VU), VILMA ZUBAI IENė (VU). Na P ensa Teks ynais
pa em i akademinių azių y imai: o malioji s uk ū a i seman ika ali ou sob e a
es u u a e seman ika das azias acadêmicas, com base nes e momen o na Vilniaus
uni e si e e desen ol ido Labo ų eks ą S uden ų aš o, que é um dos esul ados
do p oje o S uden ų da bų aziškumo y imai i in e ac i usis azemų są adas
numa omų, apoiado pela Comissão Es adual de Lí u ios. O p ojec o p e ende
es abelece uma lis a de pala as impo an es pa a a esc i a académica, dis ingui
as p incipais colocações e os seus plė inos, bem como ap eciden es sequência de
pala as em á ias pa es de ex o académico, discu i as suas in e ações com
unções e o icas de pa es de ex o e desc e e signi ica i os pala as
académicas, ais como: obje i o, a e a, mé odos, conclusões, esul ados; ealiza ,
analisa , de e mina , base is e k . a oseną e seman ică. Na Úl ima sessêdye
Au oma izada linguagem sanda os e ex os analisė ec ea qua o mensagens.
Posėdis começou DANIELIAUS RALIO (VU) com ela ó io Máxininis imas li a ians
kalbai sob e mais ecen es his ó ia de adução au omá ica, conquis as, p oje os
execu us de á ias ins i uições, ambém no os p og essos usando neu oná io
máxinį e im. O p ólogo alou sob e o desen ol imen o do adução au omá ica e
mus, ku ie šiandien e ek ingai aikomi i lie u ių kalbai. 2005–2007 m. Vy-
alcani au o O G ande Uni e sidade ealizou um p oje o inanciado pelos Fundos
Es uc ú icos da UE Online e amen a de adução de in o mação. Rezul a as
publicha in e ne inė anslado de inglês em lie u ių k. se iço (p ieiga in e ne :
h p:// e imas. du. l / wsas/). 20122014 M. Uni e sidade de Vilnius ealizou p ojec o
inanciado pela UE Anglųlie u iųanglų e ancūzųlie u ių acūzų línguas de
adução au omá ica, baseada nos mé odos es a ís icos, sis ema de c iação.
Resul a o se iço público de adução on-line (p ieiga in e ne : h ps://www. e s i.eu/). Vis dėl o
AURELIJA TAMULIONIENĖ
320 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVII mesmo as melho es aduções maquiná ias
eque em in e enção do adu o . En ão, as máquinas podem aduzi de e dade
bem? Úl imos kele i anos p ome e no os p og essos usando neu oná io maquiná io
e imão. Uni e sidade de Vilniau p epa a-se 2018 m. começa a implemen a no a
ge ação neu onino mašininą e imão inglês, li uanos, polkų, ancūzų, usų e
okiečių línguas. Ap azu-se que mais ecen es conquis as de adução au omá ica
neaplenkia e das línguas li uãs. VIRGINIJUS DADURkEVIčIUS (VU) no ela ó io Lie u ių
kalbos g ama ika skai meniniame a i ojo pasaulyje alou sob e no a ge ação
compu ado ines lie u ių kalbos mo ologijos kū imą, pala as mo ologinę analizę
bei sin ezę, in elek ualią eks inės in o macijos paiešką e pan. A si adus
compu e iams clássica g ama ika e leksikai le an ilo necessidadebê apsi ilk i no o
úbom e o na plna e e pa e das no as ecnologias. Pa a isso oi c iada uma
no a ge ação compu ado ís ica mo ologia da língua li uânica, subme ido ais
obje i os: usa e c ia apenas o código abe o; apenas os dados mesmos, mas não
sua o ma e in e p e a imas, pode e línguas li uanas de ca ac e ís icas
especí icas, odo o código de p og amação de e se uni e salus, ik i a qualque
ou a língua; ap o ei a ao máximo ou as línguas do mundo com soluções bem
adap adas. Suda ymo base Daba inės lie u ių kalbos g ama ika (Vilnius, 2006) e
eks ynai (do o al ce ca de 1,5 ml d. pala as). Médio nes e momen o eme gindo na
in e ne ex o a econhecíbilidade é de ce ca 99 %, i. i. média 99-is de 100o pala as
mo ológico analisado in e p e a co e amen e. Es e no o c iado mé odo de
análise mo ológica oi bem sucedidamen e adap ado no sis ema de análise
Sin aksinės-seman inės da Uni e sidade Vy au as Maggio (p ieiga na in e ne :
h ps://seman ika.l /Syn a icAndSeman icAnalysis/Analysis) e no Seimo da
República da Li uânia Teisės ak ų egis e (p ieiga na in e ne : wwwe- a .l ).
G amá ica de digi alização em a ęsė DAIVA ŠVEIKAUSKIENė (LKI) e VYTAU AS
ŠVEIKAUSkAS (LKI). P anešime Li u ias línguas digi al g ama ica alado sob e
Li u ians language ins i u e começė ą c ia li ians language digi al g ama ica, que
pode se u ilizada e em ou as á eas de p ocessamen o compu ado ino da língua:
g ama inea análise, di e o de dados adução e k . P is a i ado p oje o, cujo
momen o planeja liga -se à sis ema in e nacional DIGITAL GRAMMARS, ab angendo
a ualmen e 32 línguas. O p incipal obje i o da c iação de g amá ica digi al é
u ilizá-la nes a is inais me ualu. 2017 anos Tildės dados, Google e imos qualidade
odais eikiančiose au oma inio e imo sis emose. Lie u ių kalbai ai labai ak-
em língua li uãs e de li uãs é p osscien e mesmo do que la ians ou es as línguas.
Po an o, Li uânia é mui o impo an e c ia al e na i a de e são de adução
au omá ico. Ac ualmen e es á p epa ado um pilo omasis digi al g amá ica
exemplo, eapimando alguns pala as, po ém e dele pode-se e , que aqui adução
qualidade mui o melho pa icula men e aqueles sakiniams, nos quais a espei a
speci iniai ca ac e es da língua Li uãs. Kol usa o dem das pala as da língua
inglesa, nãobadus e imus o nece e es a ís icos
Lie u ių kalbos padė is skai meniniame amžiuje
Re isões Su eys 321 mé odos, po ém se numa ase não es anda inis pala as de
p onunciês umas, Google ans imas sen ença semências não ansduza. / Smenina
g ama ica pode se u ilizada e em ou as á eas de p ocessamen o compu acional da
linguagem: análise g ama ical, di e a de adução de dados e k . Smenmeninos
g ama icos de c iação lide a o Ge ebo go (Š edija) p o esso p o esso Aa ne
Ran a. Úl imo ela ó io da con e ência Quem de o que nusc ipê? Au oma ização e
isualização de pesquisa da his ó ia das aduções bíblicas con a a MINDAUGAS
SHINkūNAS (LKI). P anešimo alado sob e Au oma a imen o e isualização de
pesquisas da his ó ia de aduções da Bíblia. Resul ados bíblicos eiluços compa ação
o ela o mos ou em imagens e em abundan es diag amas. Biblijas ci a os gausa em
elhos esc i os Li uãos complica suas ligações pesquisas. Requi e-se uma pla a o ma
de dados con enien e, pe mi indo bíblicas e sículos ag upa segundo y ėją
dominanços a ibu os. P incipalmen e di iculdades causa a aliação de semelhança
das ci ações. Kompleksinė leksikos, sin axe e mo ologia (e em ce os casos e
o og a ia) análise pe mi e isso aze , po ém ši oks es udo ilológico é len o, e seu
au oma iza impossí el nes e momen o. Pa compa ação conseguiu au oma iza um
algo i mo que a uam em ciclas, cujo a a e a em duas sequências de signos ap k i
iden iškus compoídos e calcula , qual que pa e das sequências compa adas eles
ab angem. Palyginimen o au oma iza obs áculo ne iena eikšmė elhões aços
o og a ia. Conside ações nãoau oma icamen e e au oma icamen e
ansli e uadas linhas, de e minou-se que o mé odo de ansli e ação essen i
in luence esul ados não. Os esul ados podem se con es á eis em compa ação de
ex os esc i os em di e en es línguas (a ni eliação de ca ac e ís icas
dialec ológicas não oi es ada). Gau esul ados de semelhança esumem-se em
d ima á ias diag amas. P og aminesa análise ob ida du an e B e kūno Pos ilės
(1591) os esul ados da compa ação dos biblicos eiluços co espondem aos an e io es
pesquisado es ou os mé odos acessi as conclusões. A Con e ência e minou com
discussões. Os a igos p epa ados com base nos ela ó ios da Con e ência se ão
imp essos nas e is as de ciência Bend inė kalba (p ieiga na in e ne : www.bend inekalba.l ) e Lie u ių kalba (www.lie u iukalba.l ).
LITERATŪRA
Zinke ičius Zigmas 1992: His ó ia da língua Li uânia 5. Bend inês língua
p oeminimen o. Vilnius: Mokslas, 144155.
Į eik a 2017 m. no emb o 3 d.
AURELIJA TAMULIONIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius, Li uânia
au elija. [email protected]