scieee Science in your language
[lt] (orig) [en] [de] [fr] [it] [es] [pt]

Pokario Lietuvos partizanas publicistiniame diskurse

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Pokario Lietuvos partizanas publicistiniame diskurse

Author: Aurelija Gritėnienė
Year: 2018
Source: https://journals.lki.lt/actalinguisticalithuanica/article/download/89/87
S aipsniai / A icles 177
AURELIJA GRITĖNIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Mokslinių in es igaciones di ecciones: semán ica,
lexicología, dialec ología.
POKARIO LIETUVOS
PARTIZANAS
PUBLICISTINIAME DISKURSE
Esc ibí ace ca de pa isanos y odo andas aba sin iendo
que no dije algo pa icula men e impo an e, al ez
incluso más impo an e. (Romualdas Ozolas. 2002-ieji.
Li uania: polí ico e a o del año, p. 120)
The Pa isan o Pos wa Li huania
in he Discou se o Opinion Jou nalism
I w o e abou he pa isans, and I keep walking a ound
wi h a eeling ha he e is some hing eally impo an ,
pe haps e en he mos impo an , ha I didn say.
(Romualdas Ozolas. 2002-ieji. Li uania: polí ico e a o del
año, p. 120)
ANOTACIJA El obje o de es e es udio de Daba inės lie u ių kalbos eks yno publicis ikos
eks ų selecciona sob e 7500 sakinių, en los que se habla sob e poka io Lie u os pa izanus.
Aplicando Liublino e noling is ikos mokyklos koncep ų analizės mé odos, se p e ende
escla eškin i, cómo publicis iniame disku se concep ualizándose y ca ego izado Li uan
pa izán, cuál su kogni y inė de inición. Realizos ma e ial seman ína análisisé i aişėjo, que
pa izano iden idad eks yne desigualy ė. En el publicis ís ico discu so pa izán se pe cibe
ijopai: 1) como conc e os, cla amen e in ociados pe sona; 2) como abs ac a, igu a no
iden i icada; 3) como noic a, su alsi icada iden idad.
ESMINIAI NOODŽIAI: kogni y inė e noling is ika, semán ica, poka io pa izano są oka,
kogni y inė de ini is.
AURELIJA GRITĖNIENĖ
178 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX
ANNOTATION
The a icle ocuses on app oxima ely 7,500 sen ences on pos wa Li huanian pa isans
selec ed om he ex s o opinion jou nalism s o ed in he Co pus o Con empo a y
nian Language. Following he me hodology o concep ual analysis elabo a ed by he Lublin
e hnolinguis ic school, he a icle a emp s o ind ou how he Li huanian pa isan is con-
Li huacep ualised and ca ego ised in he discou se o opinion jou nalism and wha i s cogni i e
de ini ion is. The seman ic analysis o he da a made i clea ha he iden i y o he pa io
san e lec ed in he co pus is no uni o m. The pe cep ion o he pa isan in he discou se
opinion jou nalism is h ee- old: 1) as a pa icula , explici amen e speci ied pe son; 2) as an
abs ac , uniden i ied igu e; 3) as an un eal, alsi ied iden i y. cogni i e de ini ion.
KEYWORDS: cogni i e e hnolinguis ics, seman ics, concep o pos wa pa isan,
ĮVADAS
El pa izán del dicciona io de la G an Li uania se de ine así: habi an es de la localidad ginkluo os
sa ano iškų bū ių, eikiančių p iešo užnuga yje, daly is. Simila de inición de es a palab a se
p esen a y Daba inės lie u ių kalbos dicodyne. En él daik a a dis pa izán de ine se de ine
simila men e como LKŽe, sólo adicionalmen e dice que pa izanos bu ías pueden lucha no sólo en
el enemigo zannuga y, pe o y p ieš es ado pode zi. Bend inés palab as de la lengua li uana pa izano
de inición conc e isnė: aquí cla amen e se indica que los pa izanos ac úan p ieš ocupan us1. En
es e a ículo se analiza no desc end in a el concep o pa izano, que ijada en lexicog a ías
uen es, y muy conc e e i luga y iempo de inida igu a poka io Lie u os pa izanas, . y. 19441953
m. Li uania ykusios pa izanines luchas con a So ie Union aldžią daly is. Los his o iado es
a i man que a a inkluo ame posaga io epugnanza ac i amen e pa icipó o lo ac i amen e apoyó
sob e 100 hous. pe sonas, o sob e 4 p oc. de odos los Li uanos; es e esis encioso sąjūdo ue 1015
eces más in ensi o que en La ia y 3060 eces que en Es onia (Anušauskas 2004: 241, 252; Kuody ė,
T ace skis 2013: 34)2. Bequí diez años du ado an iso ié ico despedimien o es uno de las mayo es y
más la gas gue as pa izaníneas XX a. Eu opa (Kuody ė, T ace skis 2013: 4). 1 Bend inés de la
lengua li uanas dicodyno P le aė aún has a el inal nesu edaguo a. Desc ėž is omada de el dicodino
mano aščio. Teks yno ejemplos mues an que aho a el signi icado de es a palab a se expande,
pa izán se u iliza en nue a cono uo a signi icado.
2 Posa io Li uania desa ollado del mo imien o pa isanino mas ą mues a y ales ex yno
ilus aciones: Moscú os s a y iniams kiek ienas lie u is asocija osi su pa izanais i Ka alikų Bažnyčios K onika.
A ículos 179 A icle /
Poka io Lie u os pa izanas publicis iniame disku se
19441953 m. Li uania pa izanos g e os pabu o no menos de 50 mil. pe sonas (Gaškai ė,
Kuody ė, Kašė a, Ule ičius 1996: 366). Así, agiška poka io pa izaninė ko a palie ė
muchas de los habi an es li uanos. El obje i o de es e a ículo pasi elkus inales XX
a. publicis inį disku są3 išanaliza se, qué qué ca ac e es pa izano concep o4 son
p o o ipias5 y cuál es pa izano kogni y inė publicó Adol o Ramanausko-Vanago
apib ėž is6.
Toks kogni y inis y imas šiandienos kon eks e y a ak ualus: 2018 m. Seimas
es os años, en la p ensa iskyla di e sos diskuda inys: in es iga , cómo décadas
sijų dėl pa izanų eiklos e inimo7. Taigi, s aipsnyje keliamas konk e us už-
con ex os du usio ginkluo o pasiopos amien o pa icipis poka io pa izanas
colec i i consciousness pe cep uas en hoyos publicis is disku se, la o maciósiemia
de concep os l l l l lés his o ico, ideologico, poli ico. El a ículo en es a y o as
p egun as se á espondido basado en el ma e ial de Daba inės lie u ių kalbos
eks yno ( oliau DLKT), po que eks ynas a spindi gy enimą, oė a es nuola inė kai a,
que debe se jus amen e, obje i amen e y nedogma iškai e lejada y desc i a
(Če mák 2000: 296). P ecisamen e ex ynų analizė semán icas p opo cionan obje i os
da os empí icos sob e ap ik us seman icos peculia idades y dėsningumus
(Ma cinke ičienė 2000: 49); eks ynai apima decim imis y cen enas cuali icables
millonesus au én icamen e pa ioo as palab as. Es os no son ejemplos especialmen e
sugalgados, sino i o uso de la lengua, po lo que desde el sen ido semán ico el ex yn
es pa icula men e alioso uen e de in es igación léxica (Macijauskai ė 2000: 121).
Cogni y inė lingu is ica cada ez con más ecuencia eén ase en ex os como a
una de las uen es de palab as signi ica i as di e umams de e mina (G ies 2006: 60),
po que adicionales ocodíos a menudo a pinden edac o es ideología (Williams 2013: 18).
A likus ex ensés inę publicis ikos ex os paješką, eks yne as a 7990 ejemplos, en los cuales
pa a o a leksema pa izán. Más que 400 sakinių se habla 3 Disku sas aquí en endido en el sen ido más
amplio, como habla, con e samien o con cie o c omis peculia idades (daukalbančių am ik a kalba,
giau apie plačiąją i siau ąją disku so samp a ą ž . Ma cinke ičienė 2008: 15).
4 Koncep as čia su okiamas kaip mąs ymo iene as, isa in o macija apie ką no s, esan i žmonių,
sąmonėje. Más po sob e el é mino del concep o éase. : Чернейко, Cho Son Te 2001: 51; Papau ėly ė
2003: 25; Papau ėly ė-Klo ienė 2007: 1517; Guda ičius 2011: 109117.
5
P o o ype ca ac e ingúsimo miemb o de la ca ego ía, según el cual se econoce la misma
ca ego ía. Ampliamen e sob e p o o ipo concep oá é. : Gee ae s 2006: 327355; Guda ičius 2009: 5961; Jakai ienė 2010: 5860;
Unge e , Schmid 2006: 10.
6 Cogni y inė de inición se basa en el día a día, pe sonal conocimien o y expe iencia del mundo; ja
mos oma, qué qué asociaciones su ge concienciada del hablado en de e minada si uación
lingübinada (Ba miski 2007: 44; Guda ičius 2009: 7072; Ru ko ska, Sme ona, Sme onienė 2017: 30). 7 Plg.
esc i o a Rū os Vanagai ės pasaky ą opinię apie pa izanų adą A. Ramanauską-Vanagą, discusiones
sob e pa izanų bunke į memenančio monumen o Lukiškių aikš ėje y k .
AURELIJA GRITĖNIENĖ
180 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX no sob e poka io Lie u os pa izanus.
19421944 m. Li uania ac uó audonieji (ki aip p ybiniai, so ie iniai, bolše ikų)
pa izanai8. Be es os, Kauno Vy au o Dilinami. a ículo, analiza al ededo de
džiojo uni e si e o suda y ame eks yne minimi i į ai ių ki ų šalių bei au ų
pa izanai: a ganų, ai ių, albanų, čečėnų, g uzinų, jugosla ų, ku dų, lenkų, pa-
les iniečių, umunų, adžikų, amilų i k . Tokie sakiniai iš bend os im ies paša-
7500 sakinių, en los que se habla sólo de poka io Lie u os pa izanus9.
Los pa izanos de Li uania del o os sepa a lo ayuda no sólo con ex o, sino y cie os o malūs signos.
E d inę (luga es) pe enomybę zymi ipiškas a ibu inis junginys Lie u os (lie u ių) pa izanas, p z. :
Apun inkėje apa eció a inkluo i li uanos pa izanas. Va gu o Lie u os pa izanos buscaban inspi apía
en sus pikčiausių enemigos ac i idad. P iklausymą a iempo de inido lo ma ca a ibu inis junginys
poka io pa izanas, p z. : En e la unión acep amos sólo poka io pa izanus, esis enus y aquellos
olun a ios, que ellos se con i ie on has a de e minada echa has a 1991 año pucho. A eces el iempo
y la dependencia del espacio explikuída en una ase, ej. : Su pad e, ais ininkas, gydė, a s ė, ope ó
an o usų belais ius okiečių okupacijos me ais, an o lie u ių pa izanus pi maisiais poka io me ais.
A igosnyje se examina sólo a iškosios giminės daik a a dis pa izán, e ec uada su seman inė
analiza. Los da os Teks yno mues an que leksema pa izanė es mucho más a a10, po que las muje es
poka iu pa izanam homb es gene almen e alkino como yšininkės. Tą ilus uoja y publicis ikos
sakiniai, ej. : Pa izanai e ó acep a en ac i as comba i os g e as muje . Leksema pa izán iene
a ios sinónimos. LKŽe ija es os: menkinamąja signi icado u in is bandi as11, conexión con mišku
ženklinan ys miškinis, žaliuk, ac i idades 8 Teks ynas ambién es imonia, que pa izanų Lie u oje bu a
de di e sos ipos, ej. : Adu iškyje negausu his o ias pódsakų: ga si de di e sas especies pa izanus
lėpusi An anų gi ia, seniūnijos lėšomis es au ada 1863 m. insilėliams cons uy a koplyčia, uno piliakalnis.
9 Plg. como pačiame eks yne apib ėžiamas poka io Lie u os pa izanas: Nos pa izanais llamamos
ne egulia ios ka iuomenės comba ien es po Li uania lib ę; bolše ikai pa izanais llaman desan ininkus,
a siųs us a Li uania lucha con okiečiais. 10 Teks yne e ec uado una paješką con mo e iškosios
giminės daik a a džiu pa izanė encon ado sólo 71 ases.
11 Así pa izanos gene almen e llamaba a ellos hos ilmen e sen íikusa so ie ica p opaganda,
quėdama sumeni ica pa izaninį mo imien o y sus pa icipan es, pe o pa izano como bandi o
imagenis de algunos Li uanos pasąmonėje aún i o has a es os días.
A ículos A icles 181 /
Poka io Lie u os pa izanas publicis iniame disku se
iene iempo semá con un noc u no12. Teks yne gene almen e g e a leksemos
pa izán pasi aikė sinónimo bandi a, cuán ečiau miškinis, zaliasis, zaliuk, miško
b oly, p z. :
Poka io pa izanus au o idad so ié ica llamaba bandi ais, esis encinę
ko ą – bandi izmu.
Tada ne žodžio „pa izanai“ nebu o. Žmonės adino juos miškiniais, žaliukais.
DLKT p esen aba no pocas pa izano con ex i os sinónimos13: b olis, disiden as,
dzūkas, libe ades combo ojas, pog indininkas, libe ades combas pa icip is,
libe ades de ensėjas, miškų ka ys, esis en , buožės sūnelis, e o is a y pan. P z. :
Dzūkas poka y ue kone pa izano sinónimo, pe o ši a ka o ais a, ais a mi čiai y
samanom pe manece g e a poe ines ais os, ue za, mi is y š elnumas como ni
dónde o ou dzūkuose a g e a.
Zemaicio p opues a desde 1951 m. pa izanas ėmė llamándose b oliais. Miškų
soldados y pog indininkai Lie u os pa izani, comboję con a audonąjį ašizmą,
des e ac o legisla i o isai igno an, aigi skaudi p aei is se u iliza skaldymui.
Rezis encijos oponen es pa izanos a menudo gus an llama buožių sūneliais, y a
ellos p ijauchiančius - abajo de pe sonas explo ado es. ¿Cómo llama ían hoy a
los pa isanos Li uanos, o no esš elni ían los concep os bandi as en in e nau iné
- e o is a?
Es e palab a con ex ual an onimu14 no malmen e a idėjiškai y poli iškai pa izano
concep o opues a s ibo15 ( ambién llamado is eboku, sk ebu, liaudies gynėju y k .)
concep o. Ka ez pa izano con ex i os an onimais puede se y o as leksemos:
kagėbis a, comunis a, p z. :
O pa izanus e s ibus s a i i ienon g e on hoy es ka as o iška. Ve dade o absu do, cuando con la
misma medalla p emiado esis en e o pa izán, luchando po Li uania libe ad, y kagėbis a, smaugęs
esa libe ad. 12 G ožinėje li e a u a ijada aún más pa izano con ex i os sinónimos: po ejemplo,
Jus ino Sajausko minia iū ų omane Neužmi š ami Su alkijos a dai pa izanos ambién llamados
gi iniais (p. 72 y k miško y ais (p. 52 y k .), miško b oliais (p. 66) k y 13 Kon eks iniais sinónimos
llamados cuyas palab as, las elaciones sinóniminas son empo ales, i. e. y son sinónimos solo en cie o
con ex o (Pikčilingis 1975: 2092014); Jakai ienė 2010: 130). 14 Palab as cuyas elaciones an oniminas son
empo ales, i. e. an onimais se uel en solo en cie o con ex o a šlio, llamadas con ex i os an onimais
(Pikčilingis 1975: 228229; Jakai ienė 2010: 138). 15 S ibas (plg. us. истребитель) ci ilных ginkluo ų
suka in ų so ie ых власти бури, 1944 1954 m. Li uania ayėjusių оккупантам проводить репрессии,
miemb o. Poka io en Li uania con pa izanas luchó d i di isiones del comisa ia o de asun os in e nos
(NKVD) lyudies, keli egimien o de la on e a ka iuomenės, sob e 7 hous. los llamados is ebi elių y
an a an o so ie inių pa inių ak y is ų. en 1952. un pa isan enía 30 soldados y s ibos del
Minis e io de segu idad es a al (MGB) de la USSR (S a kauskas 2001: 77; Vėliū ė 2009: 7).

AURELIJA GRITĖNIENĖ
182 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX
Šiame s aipsnyje pa izano sinonimai i an onimai plačiau neanalizuojami i
en común ejemplos im į neį auk i. A igosnyje, aplicando Lublino e noling is ikos mokyklos
koncep ų analizės mé odos, p e ende escla eškin i, cómo publicis iniame disku se
concep ualizado y ca ego izado Li uano pa izán, cuál su kogni y inė de inición. Cogni y inės
e noling is ikos in es igado es en lengua á lo en como á una compues a pa e de cul u a. Su
obje i o mos a lo que es sužada en la conciencia del o ado , cuando una pe sona p onuncia o
ensucia la palab a en cie o con ex o (Sme ona 2018: 179). Cogni y inės de inición el con enido
que se p esen a es de ca ác e cogni i o; ja p e ende acla a , cómo hablan es en iende la cosa,
cómo ca ego izados ese daik o signos y alo aciones. Es a de inición e leja i a basado en
es ipos de da os: sis ema de lenguaje, anke as y ex os ( o ei sob e kogni y inės
sus eikšmės požymius – cen inius i pe i e inius, deno acinius i kono acinius.
G iež ai laikan is nusis a y os me odologijos, koncep o analizė u ė ų bū i a lik-
e noling is ikos me odologiją é. Ru ko ska, Sme ona, Sme onienė 2017: 2935). En es e a ículo,
como ya se ha dicho, más ampliamen e analizándose sólo da os de mode nos publicis ikos ex os.
Así es impo an e en a iza , que aquí dada pa izano kogni y inė de inición no es á absoliu i i
baig inė, ella o mulación se e ec uó sólo de una especie análisis de ex os. En el u u o, is y us
sis eminos, g ožinių eks ų y anke ų da os, es a de inición á debe ía apildy i. Exac amen e
ac i idades poka io pa izanos his o iikai ėmė in es iga inė i comenzėjus a gimimui y ecob os
lib ę16. Bequí du an e 30 años de libe ad es e ema esc i a muchísima lib os, a ículos,
edleis a pa izanos de ecue dos, o aukų albumų, cainų inkinių y pan. Pa icula men e mucho
y en de alle a es e ema esc iben A ydas Anušauskas, Nijolė Gaškai ė, Dalia Kuody ė, Algis
Kašė a, Boni acas Ule ičius, Rū a Gab ielė Vėliū ė y o os in es igado es de Li uania cen o de
in es igación de genocidio y esis encia de la población17. A es e ema apgona a ias
dise aciones de di ección de his o ia: Mindaugas Pocius (2005) in es igó pa izaninį
pasip iešimien o en Li uania y lucha con kolabo a imu acusados habi an es; Mingailės Ju ku ės
(2016) ema de in es igación ue Li uania pa isanos gue a memo ia (2017) desc ibió luga de
gue a pa isanino, su įamžinimą y įpa edinimą en independien e Li uania. Pa izaniniu gue a y
sus pa icipan es domisi y li e ū ologai así je, dainas y eilė aščiuose) desc ibió el an opólogo
( emian is so ie iniais, ie iniais i išei ijos pasakojimais); Ais ė Pe auskienė
Romas Vaš okas (1966). Como p o eso de la uni e sidad, poli ólogo Vy au o S anley Va džio
(1969), publicis o Kazimie o Vidiko (1962), his o iado es Kęs učio G iniaus (1990), Romualdo Misiūno,
an opologai. Poka io pa izano aizdinį lie u ių g ožinėje li e a ū oje (p ozo-
Reino Taagepe os (1992) y k .
šiuolaikiniuose lie u ių au o ių omanuose aizduojami Lie u os pa izanai i
16 Išei ijoje apie pa izaninį judėjimą poka io Lie u oje im a ašy i daug anksčiau, ž . Oklahomos
da bus.
17 Exsamią me iką é. al inal des e a ículo, lis a de li e a u a.
A ículos A icles 183 /
Poka io Lie u os pa izanas publicis iniame disku se
gue isanino, como en ellas ac ualizábase concepción colec i i inés de la memo ia y
como in e p e ábase his o ia, examinó Ne ijus B azauskas (2015). Cogni y iniu
aspek u pa izano igu a has a šiol noi a. Vilniaus uni e s i e o kalbininkai,
basándose en Je zio Ba miskio su o muladoi kogni y inės e noling is ikos
p incipais, es án изтърę nemažai концептов: UGNIES, VANDENS, NAM, ŠEIMOS,
DARBO, EUROPOS, LAISVS, GARBS y k . ; se planea es udia en el u u o SVEIKATOS,
TEISINGUMO, TVYNS, SIELOS y k . concep os (plačiau ž . Ru ko ska, Sme ona,
Sme onienė 2017: 1516). Pa izano imagendą en lenguas li uanas has a šiol no es á
esc i a, aigi su o mula sob e PARTIZANO concep á basado publicis ikos ex os
análisis es sensa a. Si bien es ob io que en el habla el e dade o mundo nunca se á
has a el in iš eikš as, a spindė as, pasadi o, ella nunca mundo apačiai
ne ep esen en uos, pe o, po o a pa e, en el habla se puede espe a es ando
sob e el mundo de lo que nunca es u o, no es á y no es a á en él (Ozolas 2003: 91). Tal
es udio semán ico en el con ex o de hoy es ele an e; es udiando ma e ialá ue
es o zándose cuan o posible mayo e i a iancs disposiciones o sociedad se
o ma on es e eo ipúos, simplemen e žiū ė a, qué concep o se o ma analizando
semán icamen e pa ienius ejemplos, y más a de ellos elacionando en el odo y
yendo hacia más amplia gene alindicación. En el u u o, como ya mencionada,
pa izano kogni y inę de inición ía se ía posible apildy i is y us da os de dicynos,
g ožinių eks ų y anke ų.
1. PARTIZANO TAPATYB:
KONKRETI ASMENYB
DLKT ilus aciones mues an, que pa izano concep oka lie u io sąmonėje no
unaaly ė. En nues a colec i i idad memo ia pa izán suelen asocia se o con
conc e o, cla amen e įnami ado asmeniu, o con abs acakčia, no iden i icada igu a.
1.1. Konk ečios asmenybės į a dijimas
Conc e amen e la pe sonalidad indican es ilus aciones seman ís icas
in o mación aspek u ski inas en a ios g upis.
1) Ilius aciones, en las que pa izán į a dijamos es pe sonales a džiais: se
indica su nomb e, pa o ė y slapy a dis. Slapywa dis obligado a ibu o
pa izano, ej. :
AURELIJA GRITĖNIENĖ
184 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX
gue izán, s odamas en bū į, enía acep a un ju amen o, elegi Kiek ienas
slapy a dį18.
Slapy a dis gene almen e se esc ibe po b ūkšnelio, po nesu umpin o
na do y pa a dés, p z. :
1946 m. julio 6 Py agių miške mu ió pa izana de la Unidas Kęs učio yga d
Al onsas Jokubauskas-Šu a.
Hab ía casos, cuando sob enomb e se esc ibe kabu ėse po nesu umpin o
apellido y apelledes, ej. :
Cuen a ex ex-pa izano T imi o del g upo Vincas G inkus Ka iūnas,
ac ualmen e i iendo en Vilniu e.
Teks yne slapy a dis a eces se esc ibe po nesu umpin o apellido y apellés, po
b ūkšnelio y kabu ėse, например. :
Pa izano Vy au as Čekai is-Mėnulis, jun o él e a y agen e NKVD Relsas, nunca
pe ené Vy enio a la b igada, pe o sob e es e b igado exis is ación sabía.
Ra esos casos, cuando sob enomb e se esc ibe después nesu umpin o apellido y
apellés skliaus uas o kabu ėse y skliaus uas, ej. : Y ese día 4 pa izanas Tomas
Kond a as (B iedis), Adol as Bilinskas (Ju ginas), Na ickas (Ka das) y Š alkus
(Še nas) e a zaėję pas Plu ule ičius. Pa izano Pe o G ilausko (Gi iečio)
a eminimus zap ašė g . An anas Šimėnas. Re ais casos p ime o se indica
sob enomb e, y después de él e dade ois nesu umpin as 2) Teks yne
a das i pa a dė, p z.:
Žu o pa izanas Jaunu is-Jonas Ku as.
encon ado a ios cien os ilus aciones, en las cuales pa izán in oduciéndose
dos nomb es pe sonales: nesu umpin u (daug ečiau su umpin u) nomb e y
pa a de, ej. :
Un gue illano de nues o pueblo Kazys Ve šulis ambién mu ió. Pa izano K.
G e gždys in en ó ap oxemie se a a o, ispues os caballlius, pe o lo
inmedia amen e nušo é.
3) Nemažai ilus aciones, en las que encon amos sólo pa izano pa a dę, ej.
: Jazakėnas e a aląsus y na sus pa izán. 1953 m. pa idizán Palubeckas
ajo a su bunke io čekis us. 4) Has a unos cuan os sakinių, en los que se
p esen a sólo pa izano nomb e19, ej. :
Rogėse sólo un pa izán Paulius.
18 Kaip jau minė a, y imui isa empi inė medžiaga ink a iš Daba inės lie u ių kalbos eks yno, odėl
pa a cada ejemplo la mé ica conc e a no se ano a po sepa ado. 19 Como sabemos, el nomb e habi ual
de pe sona du an e poka io pudo se u ilizado y como alias. Qué unción la pe sona llame desempeña en
es os sen ados (žymi a dą o slapy a dį), es di ícil deci . Tam
išsiaiškin i eikė ų pla esnio kon eks o, ien 300 ženklų eks yno ko kondanso neuž enka.
S aipsniai / A icles 185
Poka io Lie u os pa izanas publicis iniame disku se
Balys Bislys, slapi a dis Lokys, Jonas y Augus as Medikiai, slapi a džiai Aidas y
Tūzas, žu o y pa izán, llamado Juozu desde Južin ų, cuyo pa a dės no pudo
isaiškin i.
5) Daugybėe ilus aciones menciona sólo pa izano slapy a dis. Como ya se ha
mencionado, es obliga o io a ibu o pa izano, ej. : Uno gue illano, cuyo alias
Tankis a, mu ió. Hubo algunos casos, cuando el apellido se esc ibe kabu ėse, ej. :
Allí ambién esc ibe que la ope ación di igía Jungas, de adyacen e Pačiudiškių
aldea o iginęs pa izán.
Ap a us conc e os pe sona į a dijimien o, se puede pasa a ípicos pa izano
concep o señamis de análisis. Seleccionados DLKT ejemplos mues an que al
desc ibi Li uania poka io pa izaná es necesa io habla de: su luga de o igen y
iempo, pe enecimien o a kinina, amilia, egión, mili a e i o ial unidad,
ocupado debe es, social s a us, modo ( ečiau ex e nes) p opiedades, lucha y
mue e luga y iempo, ac i idades de pa izanamien o (y su alo ación), conexión
con en o no y a imaisiais, e e nidad, mo ino poilsio luga , aho a con elación.
1.2. Luga y ho a de nacimien o
Pa izano iden idad como causaioné cons a de muchos de ales. Teks yne
ixsuo a unos cuan os sakinių ace ca pa izano luga de o igen. A eces se
indica nacidois pueblo, p z. :
Pa izano G ozdas-Lapelis Lapelis o iginęs de Žibučių aldea. En algunos casos se
indica pe enencia pa izano a kaimu, alschi, e c., pe o no siemp e es á cla o, si
es o es na i a luga , o en ella habi ada, o sólo kau asi, ej. : Poka is, ėmimai, amos
Juodsodės pa izán Di meikis, cuyo mue o nadie io.
Mūšyje mu ió S asys Ju ke ičius y un pa izán desde T oškūnų. Publicis ikas
ex os se habla sob e en ealidad i iusius (o aún i os) pa izanos, po lo que a
menudo en ame mismo sen encia se p esen a nemažai conc e os biog a ías
ac os. F ecuen emen e jun a luga de nacimien o se indica y exac a echa de
nacimien o, ej. :
Pa izano Pe as Kemeklis nació 1923 m. Ša kių k., Jūžin ų lsč., Rokiškio apsk.
Osakoya An anas Žibu is (g. 1937 m. Ma iniškių k., Taujėnų alsčiuje). da os
G e a gimimo da os ame pačiame sakinyje pa eikiama i ki okių išsamių
pe sonales (pa izanamien o du ación, ei os debe es, mue e luga , da e,
ci cuns ancias y pan), ej. :
Pane ėžio senamiescio cemen e ias buscada pa izano An ano
Ba ausko-Vėja aikio (19131945), mue o aduciendo J. Kučą-Finką, palaikų, pe o no halla.
AURELIJA GRITĖNIENĖ
192 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX
En esa i e ių luomą pa izán panašus incluso su eligiene espi i uia, que
acompañaba pa izanų publío y pe sonalinio ida.
En al con ex o eligiingumas en endido cuan o más ampliamen e, no sólo como
c eencia, pidadumas. Algi do Juliaus G eim a i ma que esis en us une una e, y
esis encinis sąjūdis es eligiosa cong egacion con sus ma kinia, su askeze
(G eimas 1991: 306); es una cie a speci inė sensaminė a mós e a, en la que se
desa olla y i e una isión del mundo25. Rečiau minimi indi idualūs budo asojai, ej.
:Za ašuas p o ešiški Balio palab as, que Li uania los u u os señai mūsų nuopelnus
sau ski s, p ime os gi sis, y ese en uis e dade ois pa izán, kuklus y ylus, al ez
za i š as se á.
Todos pa izanas gučiai en es a ie a, la gas noėgs an ys iešė i, po lo que
neįky ūs. Liūdnos, pa a gusios, aš un ą diezme į baigiancio pa izano Tomo
Vizba o-Lebedžio ojos.
Más a menudo mencionadas posi i as cualidades del modo pa izanų, aunque econocible:
No cada pa izán o a delesnių pog indžio o ganizaciones pa icipan e ue
mo as o nep iekaiš ingas homb e.
Pa izanos mane a, compo amien o bas an e lėmė y di e sos eglamen a
es a u os, eglas, ins ucciones, no minas ac as o p on amen e p ohibiciones,
ej. : A los pa izanos se p ohibía en a me enamo a y bebe . Pa izanos ue
es ic amen e p ohibida escoge , que bud umo nep a as ų, que pe a gę
niežmig ų amžinu sueñogu.
Analizando ilus aciones ykkėja cuán idealizuo o pa izano mane a: es o
excepcionalmen e da ąsús, eligiosos, ex e mingi, mo aliamen e i i, ieles a
sus ideales pa io ai. incluso hoy los his o iado es econocen que en la
esis encin s uggle p e alecia ypa iga sensaminė a mós e a, c eencia,
di e en e que en la ida no mal de las pe cepciones de alo es (Anušauskas 2004: 250).
1.9. P uebas Ex e io es
Teks yne bas an e pocos sakinių, en los que se ía indicados pa izanos
ca ac e ís icas ex e nas. La exhibición del homb e es ando en la pe manen e
lucha o mue e delan e no es un asun o esencial. Sob e ella zazmenciona solo
comen ando o og a ías, eco dando uno o o o conc e os pe sona, ej. :
25 Rezis encia no solo obs aculizó adqui i ale se a so ié icos. Hoy nos damos cuen a de que el
mo imien o gue ille o y su cosmo isión u ie on signi icaciones a los o ígenes Sąjūdžio (Landsbe gis
1999: 257). His o ikų a i mación, del genocido de la nación nació esis encia, y Sąjūdis ischi encés su bebé,
ex i pado de la asesini osa mad e įsčių (Guda ičius 1999: 670).

S aipsniai / A icles 193
Poka io Lie u os pa izanas publicis iniame disku se
Š iesus jaunuolis, nuo aukoje s o in is a p d asiškių – pa izanas Juozas
Sku kis.
Vy esnis pa izano e a de medio es a u a con ūsų kuokš eliu panosėj, me odés ya
jo en y pa ešus a simpleą es adoe į. P incipal a ibu o pa izano ginklas, ej. :
Incluso ginclais, a im ais de nukau ųjų pa izanos, specialų bū į apginkla o.
Tyčiodamiesi saugumiečiai a es am pa izanui įda ė šau u ą. Vie inių s ibų
pa izanos no emie on: en ese momen o ya e a bien ginkluo i, enía a iacinį
kulkos aidį, minos aidį, nemažai au oma inių šau u ų.
1.10. Tiempo de comienzo de pa izanamien o
Dažniausiai nu odomas ikslus pa izana imo p adžios laikas: ilius acijose
minimi konk e ūs me ai, me ų laikas a mėnuo, p z.:
Pa izano camino Klajūnas comenzó 1945 años U enos apsk i yje. 1944 años
a dly ą au enį Šniuoliai se con i ió pa izanais. 1945 m. a p incipios ing esó en
pa isanos y luchó has a 1953 m. p ima e a, cuando ue a es es uado,
1954-aisiais sujeu ado. 1945 m. mes de ab il pasi aukė de legalaus ida y
comenzó pa izano camino Vanago slapy a džiu.
Ap oximikslį iempo ma can secundu inia p ijungiamieji sakiniai, p z. :
Cuando y aquí se ol ió unsa e, se ue con pa isanus Ša ūną y Rūgš ymą en Šimonių gi ią.
Y cuando a la gue a inalizan e pad es y he mana pasi auké a Occiden us,
Olegas salió a Li uania pa izanus.
Muy ecuen es ap oximeclio de iempo semą eniendo leksemas wa as,
poka is, okupacia y pan. P z. :
Du an e los años de ocupación so ié icas ya J. Aleksos sūnus salió en pa isanos.
Posa ios años uno de sus hijas Pe as salió con los pa isanos. Susci ó ella y
cousolío Joná Kazlauską, eco dó o a cousolía Juozą Kazlauską, después de la
gue a salėjusí en pa isanos y mu iusí de la mano s ibų.
1.11. Pa izanų eikla
Pa izanau i homb es comenza on inmedia amen e después de la gue a, sin
emba go la e dade a ac i idad pa izanína comenzé has a habiendo acep ado
saiką, bu o su ašomas pa eigų ėjimo lapas, 1946 m. į es os ka inės uni o mos,
oa hiką: s odami en pa izanos g e as los homb es daban p ieski iamieji así
eks yno pa yzdžiai:
AURELIJA GRITĖNIENĖ
Ac a Linguis ica 194 Li huanica LXXIX
1944 m. augpjúcio mes Pla elių miške, pa izanos ábykloje, gen. l n. MoTačiau
iejus Pečiulionis, pakėlęs dešinę anką, iškilmingai ka ojo p iesaikos žodžius.
J. Žemai is echaza ida adancios p opues as y queda iel al ka ininko y
pa izano duo ai p isaikai.
Teks yne as a kele as sakinių, ku iuose pa izaninė eikla apibūdinama
pasižymėjimo señales (Anušauskas 2004: 247). Es o es imonija y muy desc end in ai, ej. :
Los pa izanos deben ealiza p opagandís ico, agi acinío y acshinamoj
abajo de las pe sonas a pe.
Más a menudo pa izaniné ac i idades señalina a ias decinas ak y aus
accionmo eiksmažodžių. Isolse se des acan unas cuan as más b illan es
g upos de ales accionesmažodžių. Slink ies, mo imien o de
accionesmaodžiai: a ei i, bėg i, nusigau i, sup i, ažia y pan. P z. :
Cuando ió que el pueblo suya pa isanos, ya e a a de. Ko imisi
accionesmajodžiai: nuki s i, comba i, numuš i, zaim i, lik iduo i, sunaikin i,
paklo i, apujudi i, šaudi i(s), sujuudi i, za al i y pan. P z. : Jas cap u a on
en el camino ce ca de aquel luga , donde dispa á onse pa izanas con
sk ebais y ka ei ías.
Y pa izanos con inua on luchando, espe ándose que p on o isauš
independencia. Į ai ūs o os accionmaodžiai del ac o ac i ous: cas iga ,
aiciona , ans e i , kas i, naikin i, oponin is, sek i, susciek i, za e i y pan.
P.ej.: En 1946 empezamos a publica nues o pe iódicoélice Pa izán de
Li uania26. Especialmen e a ellos dañaban in o ma o ías de segu idad y
agen es y so ié icos ac i is asi, ad pa izanos los ad e éban, cas igaban y
anic aban. Ilus aciones ečiau se habla sob e compa a pasy ią ac i idades
pa izanos27 (ji neiš eiks a conc e os acciones ac i as). Toki ac i idades se
ma ca p incipalmen e di e sos ges majodžiai de habla: p abilo, habėjo, na ó,
ecuemena y pan. P z. :
Y hoy i iendo pa izano Juozas Jaka onis ela ó cómo, aún niño siendo,
cap u ó en Me kio sexis la pelukusią maldaknygę. Como ecue da el
gue illano J. Kadžionis-Bėda, en en amien os con s ibais y ka-
ei iais uo me u ykda o dažnai.
26 Desde 1945 m. la imp en a pasioposi o io ue pe mi ida en oda Li uania kaimuose, miškuose, nuošalies
požeminėse slėp u ėse. Cada obyga da enía al menos po uno pe iódico publicación. Fue on pe mi idos
más de 70 nomb es de pe iódicos (Gaškai ė 1997: 96; Vėliū ė 2009: 110). 27 Pa izaninio mo imien o
con ex o de las palab as conjun os pasy i ac i idades, pasi us pasioposi inación se u ilizan
condicionalmen e, po que a ibu ís pasi us en su signi icado p incipal op con aduja la esis encia concep os. Así,
pasy i eikla čia sup an ama kaip išo iškai neiš eikš a, yks an i žmogaus iduje (plg. Gaškai ė,
Kuody ė, Kašė a, Ule ičius 1996: 9).
A ículos A icles 195 /
Poka io Lie u os pa izanas publicis iniame disku se
Dalyje sakinių se habla sob e pa izano iduje yks ančius acciones: manė,
mąs ė, suejojo, ikėjosi, ylėsi y pan. P z. : Li uania, sob e la que soñaban los
pa izanas de Li uania. Pa izanai puoselėjo idėją uni se oda Li uania
muū bū inei lucha. Ob iamen e, que eks yne, hablando de pa izaniné
ac i idades, se u iliza mucho más ac i o de acción eiksmažodžių. Būsenos, i.
i. de noac i aos elación con acciónmu, eiksmažodžių consumada
ela i amen e poco.
1.12. Enlaces con en o no y p ójimoisiais
Más a menudo la conexión con el en o no se man iene a a és yšininkus, ej. :
Tau o igha dos pa izanos padėjėja, yšininkė i ėmėja Ona Gogai ė-Ma čiukė,
lėpusi pa izanus, laidojusi nukau us.
Teks yne minimi di e sosi ūs o os ėmėjai de ac i idades pa izaninas
(pa ienie pe sonas, iglesia y k .), p z. :Us iquené, que pa izanus apoyia gen e
de Li uania, ocupan es comenza on masinius ėmimos á Sibi ą.
Li uania pa izanus ėmė iglesia, po lo que mo imien o ue ela i amen e
ip esnis. Fue donado 1700 dóla es Li uanos pa isanos sopo a , de los cuales
1000 dóla es donó Rū a Sakienė, su di un o ma ido Pe o al di un o he mano
p isimin i.
Ilius acijose kalbama apie pa izanų palik us a imuosius, ku iuos jie bando
pa isanos isi a con ida o al menos men imis: p incipalmen e mad e, he mana,
cuan o čiau se habla de pad es, he manos, sóns, hija, esposa y pan.28 P z. : Tą
expe imen ó no una sola pa ezano mad e o he manao. Pa izano los pad es
Jonas y Ma ijona ue on exiliados a Sibi á jun o con el hijo de S asio la esposa
Gene.
Ki as, bene más impo an e as la mad e homb e pa izano en la ida sesė. En sus
manos ue en ecés y uelés de ka iuomenes a os ogų pa izano Ka ino
(slapy a dis) he mano.
Užauginau pa izano sūnų...
Nues os asesina o pa izano hija a o ankų decisión el mié coles anunció el
ibunal de apelación de Li uania.
Vie oj sa ęs pap ašė ap ūpin i padi b u pasu ieno pa izano žmoną.
Rečiau minimi olimesni giminės: s ainis, dėdė y pan. Ejj.: 28 Asomb osamen e es o, que y en las
canciones pa izanas más ecuen emen e se menciona mad e, he manao y amadaji: 104
canciones pa izanas mad e es mencionada 112 eces, amadaji 50 eces, he mano 47 eces, he manao 32 eces,
ė as – 17 ka ų, o žmona neminima nė ka o (Vaš okas 1969: 6).
AURELIJA GRITĖNIENĖ
196 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX
sa ano io Li uanio Ju gio Naudžiaus niūkas Valdas Ščiglinskas con esposa Rima y
sūnelias Edga u y E aldu, pa izano D agūno s ainis Al onsas Sapijanskas, o os
pa icipan es, pe enecien es Poli inių kalinių i em inių sąjungai. Sk ebai noche
la lle ó a él a Dauman ų al pueblo con pa izano dėdę y en e ó en gua de ía.
1.13. Tiempo y luga de lucha
Pa s comúnsísimo iempo señaluo daik a a dis poka is, ej. : P asidėjus
a gimimui, quedadas i as poka io pa izanas ag upa on ku pakliu o zacas us
sus amigosos palaikus y en e a on A iogalos capinėse. Minimi y p ecisos combos
años, meses, días, ej.: 19441945 m. los pa izanas del dis i o su enga on mucho
ko inių ope aciones, des uye on más pequeños municipios ipululas so ié icas y
ins i uciones adminis a i as. Du an e el p ime pog omo, noche á pa i del
junio 25 h á la 26 h, pa izanas li uanos lik ida o más de 1500 judíos, padecé o de
o a mane a des uye on a ias sinagogas y sudo ino judíos qua al, en el que
había sob e 60 casas. F ecuen emen e mencionado ho a del día mía, ele ,
noche, ej. : Auš an ió desde el bosque ijegancios pa isanos. Al Aca e,
comple amen e sumemus, ome amos ka iškus úbus, dis engiamos pa izanais y
ex e io imos á las aldeas.
Du an e Nak ies p isėliné pa izanos aldžios casa susp gdino. Tipiška geog a ė
lucha luga bosque. Es e á luga de lucha ma ca p elinksnio á junginiai y
daik a a džių bosque, gi ia di e sas aleg nių o mas. El luga de Ko os puede se
abs ac i ( iesiog miškas o gi ia), p z. : Pad e uoj después laido u ias
pasi auké en mišką pas pa izanus. Abu obse aba, como los pa isanos
pací icamen e deja on el bosque. Gana a menudo se indica conc e os bosque, ej.
: Cuando de Obelių k aš o pa izanas en años 1949 pasi aukė en Ignalinas miškus,
An anina palaikė yšius pe gi ininką A aminą. Gen eja, cuyos ei auda osi sob e
algúnku Lėno gi ios ankmėje asis ojusius pa izanus, aukė pečiais.
Fue indicado euni se con Šimonių gi ios pa izanais, con Pe o Masilionio
(Napoleono) bú iu.
Poka io pa izanai ko ėsi i užda ose e d ėse. Dažniausiai požeminės užmas-
kuo as pa izanos lėp u es se llaman bunke iais, p z. : Bunke y con ellos es aban
y o os pa izanos: Juozas Ža žojus Jazminas, Adelė Talu y ė, Kazys Kniazys.
A ículos a ículos 197 /
Poka io Lie u os pa izanas publicis iniame disku se
Y a žinoma iš pačių čekis ų dokumen ų a ne kai ku ių so ie inės is o iog a ijos
uen es, que los pa izanas a eces ins alaban de dos al os bunke ios. Kiek
ečiau bajo ie as ins alada habi ación a pasislėp i se llama slėp u e, p z. :
Desde mismo p incipio pa izanos Sudeikių ais e, en colniuko ( a luga llamabaci
Sa i kalnai), enía išsikasé didelę, muy bien equipada la lėp u ę con gul ais,
pa alyne. Dalej ilus aciones bunke io luga no anudoma, ej. : Me pa ece, que
más lib es ue on los pa izanas de Li uania en bunke es. Ragu oj es aún i as
yšininkes, las cuales ie on, como del bunke io ele ados pa isanos is ebi eliai
kankino.
En algunos sen íos encon amos in o mación de que bunke se ins ala
boscke, ais e y e c.29. P z. :
Bunke , en el que B onė Žemguly ė man u o con unos cuan os o os pa isanos,
escondía sospecha nekeliancej en un luga bajo en Aisėnų miške, po un pa de
kilóme osos desde Vei i žėnų P iekulės kelio.
De ilus aciones sužilamos, que bunke ías uían ins alados y en e i o io de
sodybos (po ki e, pi imi, ūsyje y e c.), ej. : Liguamen e al mismo bunke
ue ins alado bajo pa isanos ayudėjoso homb e pi imi.
Čekis ai lle aba ope ación: a ó de oma i os bunke yje po ki e exis en es
los pa isanos.
1.14. Mu icio
Pa izanai ágico des ino pe sonas. Is o ikų eigim, 19441953 m. Li uania mu ió
sob e 20 mil. pa izanos. Según 1945 m. es adís, cada día en Li uania muúda o 27
luchado es po la libe ad (Gaškai ė, Kuody ė, Kašė a, Ule ičius 1996: 352).
Teks yne ijsuo a mul i ud de sakinių, en los que se habla sob e la mue e de
comba i os de libe ad. Pa izano mue eis puede se isokia. La mayo pa e
pa isanos muú a comba e en, ej. : Kau ynėse mu ió el comandan e y 22 pa isanos.
Fue nukau el g upo de p o ección pa izano Juozas Di meikis-Diemedis, y sujei ado
pa izano Ed a das Ba čas-Adzius caído a nelais ę. Ki i mue a de joiazdas, nunuody i y
pan. P z. : Fue expe imen ada y kau ynes, y jó enes homb es muú į, y bejėgiškumą,
cuando ex achados pluči os, lasaliciosos pa izanos mo ían sin medicinines ayuda: la
he ida enían que pe lišinė i sin ninguna na kozės, sin desgus minan es medicamen os, 29
De alladas pa izanas bunke ías desc i omiolės Gaška Nijgoje (Gaškai ė 1997: 7481).

AURELIJA GRITĖNIENĖ
198 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX
An ai Kup eliškio (Kupiškio ajonas) kunigas An anas Valan inas MGB nu o-
dymu pa aišino pa isanos za oñido con bebida dos de ellos mu ie on, cinco ue on
a es ados. No que iendo subliú se a enemigos y aiciona suos, pa izanos a
menudo ellos mismos susiquídayan30, ej. : gen es ma é, como pa izán, odo aplecęs
sanguiis, a siklaupé, pe sižegnoyo y, adėjęs a la cabeza g ana ą, susisp gdino.
Apsup yje nusišo ė úl imo pa izán del condado Vy au o An anas K aujelis
Siaubūnas, mu ió el úl imo pa izán del condado Zemaičių P anas Končius
Adomas.
Me inai sujeis ieji pide, que los ma en los comba e amigos, ej.: iene ma a
K auju užlie omis akimis me din is pa izanas p a a ė: „P ibaik mane, b oli“.
Mi is – nuola inė pa izanų palydo ė. Jie egi sa o bend ažygių žū is, ka ais
mo almen e sujeis us amigos, kaunasi y en ían al aną mundo enemigosus,
ue emen e sičia su p opio pachos empo ikinumu, po que žiu i mo čiai a oces cada día.
1.15. Tiempo y luga de la mue e
Teks yno mues as muy a menudo se indica exac os iempo de mue e. A
menudo minimi exac ús muú ies años, ej. :
Se c ee que el úl imo pa izán en Vyčio ugga do mu ió 1959 años. Sà mismo
día o deninu del Vyčio c uz del 2o g ado ue ag ap ado su sūnus, 1948 años
mue o pa izán Algi das Va kala. Dalyje ejemplos mencionan no sólo
muú ies año, sino y mes, día, ej.: 1952 años ab il mes mue o úl imieji G ani o
ajono pa izanos. Mu ió él 1949 m. no iemb e 13 d. jun o con pa izanais
Jonu Dageliu-Gin a u y
Danu e Do ydėnai e desde Su degio.
Muy a menudo el iempo de mue e es á elacionado con una conc e a luga ,
ej. : G ažina pad eis pa izán Jonas Bunikis mu ió 1947-ųjų emp y ą
augpjücio y me į an e Pypliškės aldea esiden e An ano Šmuilio sodybos.
Úl imo kuopos pa izano P anas Ju kėnas-Eimu is de Dabužių apylinkės Rečiau
Ki kų kaimo žu o 1954-aisiais Gab ėnų miške.
la mue e iempo indicado no an conc e amen e simplemen e dichoomas año
iempo, ej. :
Ki ą asa ą Vešeikių miške bu o nušau i ys pa izanai – Balys Pu imas, Si-
u is desde Bikūnų pueblo y G igaliūnas desde Do ainių.
30 Mo ališkai i i pa izanai, pa ekę į be il išką padė į, no ėdami iš eng i a eš o i kankinimų a -
dan , ned ejodami susisp ogdinda o a nusišauda o. Žinoma daugiau kaip 500 okių a ejų (LK
1996: 13; Anušauskas 2004: 251).
A ículos A icles 199 /
Poka io Lie u os pa izanas publicis iniame disku se
Teks yne muchas ilus aciones, en las que se indica muy exacli luga de
mue e: conc e us kaimas, alsčius, apylinkė, p z. : Mas ónių kaime
Ki as mano bend amokslis pa izanas Pe as Pociūnas žu o 1947 m. ko o 4 d.
(Del u os lsč.).
¿ Se puede en ende , qué signi icaba su ex o qui a almaá la no icia sob e el
segundo siono del pa izano, Jono, mo í Raišupio caime.
Las ci cuns ancias de la mue e a menudo se acla an, ej. :
Así belaukando ecibí no icia, que pa izano con im compañe os de lucha mu ie on
14.06.13 1946 Gediminaičiuose (Š ėkšnos apyl.), eigulio An ano No ilo sodyboje
emi i .
1965 m. ma zo 17 d. po ka iuomenės ope ación, a la que di igía KGB mj . Nachmanas
Dušanskis, An ano y Onos Pinke ičių name nusišo ė úl imo pa izán li uano An anas
K aujelis, an es de es o des uído documen os. Cuando is o de ejemplos, casi en
odos los casos, al habla de pa izano muū į, aki aizdi conc e o de iempo y
conc e a de espacio conjunción.
1.16. Luga del poilsio e e no
19441945 m. nukau ieji gene almen e e an dejados en luga es de mue e, ad
ce canos pa ykían ellos sec e čia en e a (Gaškai ė 1997: 49). Teks yne
encon no una ilus ación sob e slapčia laidojamus pa izanus, p z. : En inigugi
kau ynėse ambos pa izanas mu ie on y yšininkų sec e ap a ue on
en e ados Pu iliškių kapinai ėse.
En es as kau ynėse mue o pa izanas clandes inamen e en e a i Lėno
pa apías cemi e ías. Sin emba go inigualablemen e más sakinių, en los que se
menciona que nuko i i pa isanos cadá e es a ojados municipios u gaus
aikš ėse, sob e g indinių, a emiados į pas a ų sienas y pan. P z. :
Nukau us pa izanus en onces ajé a Va ėną y a ojó en el g indino an e NKVD
sede.
Nukau uosos pa isanos ellos lle áé a Ka a ską, sus a ė an e el mu o, o og a ió,
yčiojosi, spa dė.
1945 años p ima e aí a plaza del municipio i e é p imuosos asesini os pa isanos.
Es c uelús, pe o bas an e comunes las imágenes de ese iempo. Con el in de
in imida a los esiden es, enka ėdis ai nukau uosos a menudo lle aban a
asen amien os y guldylaban en luga es públicos. Tales acciones o icialmen e
llamadas a pažinimu, sin emba go en ealidad su obje i o e a panici a mue osusia
pasi inkusių ko os kelią (Gaškai ė 1997: 50).
AURELIJA GRITĖNIENĖ
200 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX
Ras a pa yzdžių, ku iuose kalbama, kad la onai paliekami pū i a i ose e d-
y mos a iu os, qué des ino espe a de odos, ėse, a laidojami en cualquie luga
(g io ias, ž y duobėse, pelkėse, an e ja dybų, bosškues, e c.), ej. :
Sup ask, na y qué, que cien os de miles de expulsó, ence lo, asesiné, na y qué,
que lleni pag io iai pa isanos kūnų...
Zu usių pa izanos kūnus nu ežé e abandoné Rokiškio aikš ėje, y más a de
sume é po mies elio g io ije.
No sólo p idygo c uzes kapinėse, pe laidojus pa izanos palaikus de
ž y duobių, g io ių, šulinių, pe o Li uania ie a, que p iglaudé p incipalmen e
kūnų. Hoy pa izanos sang e sulie as luga es ma cados c uzez, ablas de
memo ial, monumen ales y e c., pe o exni icados cadá e es aún i os en la
memo ia de la ieja gene ación.
1.17. E aluación de ac i idad pa izanína y enlace
con aho a imi
Teks yne encon amos no un ejemplo, en el que se in en a alo a
anuome ina ac i idades pa izanas, sus luchas, issuedys es y pan. P z. :
Todoip sob e noso os, pa isanos, cha eó.
Pa izanos g e ose pasaiikyda o nusicallillos, pe o los pa izanos no ue on
nusicallillos. Y en onces ya se puede habla de conc e os pa izanos, pa izanos y
nus, nelabai ge us pa izanus i isai blogus pa izanus.
Kai kas jau anksčiau mūsų pa izanus bu o sug upa ęs į kelias ka ego i-
no pa izajs. Una idealis as, o a debido a susiklosčiusių ci cuns ancias o za se
sali a la miška, e cia p isiplakėliai.
En la mayo pa e ilus aciones hablado sob e posi i a alo ación pa izanos: ellos
son llamados hé oy iais de la nación, he ojais31, leyendas, sus sangujas
conside ado ga bingu, š en u y pan. P z. :
Tad no en ano pa iznai llaman he o y os de la nación, he ojais y pan. Lie u os
pa izanų ko a ue he ojiška, po que kau is, sabiendo, que nelaimėsi y muúsi
didžiausio he o y iškumo požymis.
En las canciones poka io pa izanas en a inai a anos como su pa iaynés
pa io ai, sus gen e de ensėjai.
Incluso y es e luga pañueli a gue zano sang e, i u y san e. nai aki aizdžiai iden i ican con los
31 Ypač yškus pa izano kaip au os did y io į aizdis pa izaninėse dainose i poezijoje. Čia pa iza-
adicionales he ojes del olklo o o his o ia li uanos: ellos luchan y mue eš a como pada imų milžinai o
ka alikų bažnyčios ma kiniai (Vaš okas 1969: 23).
A ículos A icles 201 /
Poka io Lie u os pa izanas publicis iniame disku se
Tačiau užsimenama, kad ka ais pa izanų eikla pe e inama a ba inka-
mai, objek y iai neį e inama, p z.:
S aipsnyje con p imi i e iuoju pa io ismo asociamos pe sonas, quienes endie
idealiza y mi ologiza poka io pa izanos luchas.
Ma y , alguncom ue y oda ia pa anku pa izanus comp ome i ua , acusa
po nebū us emas.
Nos uel e kalamas a la cabeza amsus pa izano į aizdis, dijo Vy au as Kubilius.
Reikėjo g ieb is chan ajo, a idysčių, necesi aba zū bū inai sukomp omi ui
pa izanus an e los ojos de la gen e.
Poneénse cuen a, que pa izaniné la combá apoyó mucha mucha gen e, ej. : po qué
sob e s ibus joks deco us homb e no ha p onunciado una buena palab a; po qué
pa izanus amaba, ėmė, slėpė, gydė casi odos Li uania pe sonas, conociendo, quién
po es o g esi. La gen e del pueblo amaba y espe aba pa isanos, los apoyaba y
cuido. Como una amilia i imos con pa izanas.
Fas a unos cuan os sakinių, en los que ac i idades pa izanas se e alúan
nega i amen e, ej. : Us edes a las al i udes ponéis los llamados pa isanos, y a ellos
debe ía llama se bandi os... Y aquellos que p e enden en amosos esc i o es, en sus
documen a ias apib aijes u o o ipo de a ículos y lib os odos como aco dés
ep esen an a pa isanos dudeseliena min ančiais chakalais, o aún más boni o
ampy ais ex i pados po la sang e de los so ie icos y es ancan es de mañana.
Ras a ilus aciones, en las que se habla de pa isanos asesini os pe sonas,
ep esiones, nožmi š as algunas de pa isanos c ueldum, nepag įs as iolu as y
e c., aigi, nenu ilimi y nemalonūs hechos, aunque algo qué ue haciéndose no pačių
pa izanų, y p isidengus su nomb e, ej. : Pa izanos lle adas a cabo ejecuciones
con a es a ca ego ía de pe sonas ue on e aluadas con adic o iamen e en e
los p opios pa izanos.
Maždaug desde 1950 m. y pa izanos masac ában ci ilius, s ibų, išda ikų o
saugumiečių amilias, dispa ó ín eg as amilias.
Hoy enemos aún es an es i os de pa isanos. Viendo desde la posición del
p esen e, ellos se llaman an iguos. Es as de las idas de la gen e unen pasado y
p esen e, ej. : Aye pa io del Minis e io de De ensa K aš o el je e del país
Valdas Adamkus expa izanos en egó o denes y medallas. Anais años žilagal is
pa izán po Ka ių dieną pasakė: NATO pasi ikėk, bu pa aką laikyk sausą.
Iš p aei ies į šiandieną il as iesiamas pe pa izanų aikus i aikaičius; aip
el pasado y el p esen e man enían la conexión de los pa isanos suejones,
dejados e icimai, ej. :
S. Ne as habló sob e pa isanos luchas en a izando que impo an eísimo, qué
noso os hoy enemos es lib e Li uania, de la cual soñaba los pa izanas de Li uania.
I ši uos pa izanų a siminimus a labai skai ys jaunimas, šiandieniniai mokiniai?
AURELIJA GRITĖNIENĖ
208 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX
Gee ae s Di k 1989: P ospec s and p oblems o p o o ype heo y. Linguis ics
27(4), 141–165.
G ies Th. S e an 2006: Co pus-based me hods and cogni i e seman ics: The many senses o
o un. Co po a in cogni i e linguis ics. Co pus-based app oaches o syn ax and lexis, ed. by
S e an Th. G ies, Ana ol S e anowi sch. Be lin. New Yo k: Mou on de
G uy e , 5799.
Guda ičius Ed a das 1999: Lie u ių mesianizmas. Aniquilación de Li uania y nau os
ko a 19401998, sud. Izido ius Igna a ičius. Vilnius: Vaga, 667671. Guda ičius Aloyzas
2009: E noling is ica (Tau a habló). Šiauliai: Šiaulių uni e si e o edi o ial.
Jakai ienė E alda 2010: Leksikologija. Vilnius: Vilniaus uni e si yk publicka. Ju ku ė Mingailė
2016: Memo y o he Li huanian gue illa wa : so ie , non-so ie and diaspo as‘s
na a i es. Summa y o doc o al disse a ion. Vilnius uni e si y, The Li huanian ins i u e
o his o y.
LK 1996: Lais ės ko os 19441953 años. Documen os ecopinys, sud. Dalia Kuody ė, Algis
Kašė a. Vilnius: Lie u os poli inių kalinių i em inių sąjunga, 1996. Kašė a Algis 1995:
An iso ié ico pasiposimien o mas ai Li uania 19441953 m.
Lais eja combos a chi o 14, 6570.
Kuody ė Dalia, T ace skis Rokas 2013: The unknown wa . A med an -So ie esis ance
in Li huania in 19441953. Vilnius: Genocide and esis ance esea ch cen e o Li huania.
Landsbe gis Vy au as 1999: Rezis encijos signi icado. Aniquilación de Li uania y
nau os ko a 19401998, sud. Izido ius Igna a ičius. Vilnius: Vaga, 255259. Mauskai ė I ma
2000: Dos pa es an onímicos: mue enacimien o, mue e i encia. T abajos i días
24, 121142.
Ma cinke ičienė Rū a 2008: Géne o lími es y pa ibiai. Expe iencias de P ensa.
Vilnius: Ve sus au eus.
Ma cinke ičienė Rū a 2000: Teks ynų ling is ika ( eo ía y p ác ica). T abajo i
días 24, 764.
Misiūnas Romualdas, Taagepe a Reinas 1992: Es ados bál icos: años de
pe enomía, 19401980. Vilnius: Min is.
Papau ėly ė Sil ija 2003: Siel a o me á o as en lenguas Li uanas y usas. Filología
8, 25–31.

S aipsniai / A icles 209
Poka io Lie u os pa izanas publicis iniame disku se
Papau ėly ė-Klo ienė Sil ija 2007: Ling is inės kul ū ologijos b uožai. Šiauliai:
VšĮ Uni e sidad de Šiaulių edi o ial.
Pe auskienė Ais ė 2017: Places o pa isan wa : memo ialisa ion and he i agisa ion in
he independen Li huania. Summa y o doc o al disse a ion. Vilnius Uni e si y, The
Li huanian Ins i u e o His o y.
Pikčilingis Juozas 1975: Li u ias idiomas es ilís ica 2. Vilnius: Mokslas. Pocius Mindaugas
2005: Pa isan esis ance in Li huania 19441953: The s uggle wi h inhabi an s accused o
collabo a ion. Summa y o doc o al disse a ion. Klaipėda Uni e si y, The Li huanian
Ins i u e o His o y.
Ozolas Romualdas 2003: 2002-ieji. Li uania: polí ico e a o del año. Vilnius: Min is.
S a kauskas Juozas 2001: S ibai. Ginkluo ieji kolabo an ai Lie u oje pa izaninio
ka o laiko a piu (1944–1953). Vilnius: Lie u os gy en ojų genocido i ezis encijos y-
imo cen o.
Ru ko ska K is ina, Sme ona Ma ius, Sme onienė I ena 2017: Ve ybės lie u io
pasaulė aizdyje. Vilnius: Akademinė leidyba. Sme ona Ma ius 2018: Są okų kalba,
au a, es a idad plė iniai jo enimo sąmonėje. Logos 95, 177184.
Š omas Aleksand as 2001: Lais ės ho izon ai. Vilnius: Bal os a cos. Unge e
F ie ich, Schmid Hans-Jö g 2006: An in oduc ion o cogni i e linguis ics. 2nd
edi ion. London: Longman.
Va dys Vy au as S anley 1969: The pa isan mo emen in pos wa Li huania.
Li uanus. Li huanian qua e ly jou nal o a s and sciences 15(1), 112. Vaš okas
Romas 1966: Image o he pa isan. Li uanus. Li huanian qua e ly jou nal o a s
and sciences 12(4), 112.
Vėliū ė Rū a Gab ielė 2009: Pa izanai [N 16]. Vilnius: Cen o de es udio de
genocido y esis encia de la población Li uana.
Vidikas Kazimie as 1962: Gue illa wa a e on he ambe coas . New Yo k: Voyages
P ess.
Williams Raymond 2013: A ocabula y o cul u e and socie y. London: Rou ledge.
Чернейко Людмила, Хо Сон Тэ 2001: Концепты жизнь и смерть как
фрагменты русской языковой картины мира. – Филологические науки 5, 50–58.
AURELIJA GRITĖNIENĖ
210 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX
The Pa isan o Pos wa Li huania
in he Discou se o Opinion Jou nalism
SUMARY
Following he me hodology o concep ual analysis elabo a ed by he Lublin e hnolinand
guis ic school, he a icle a emp s o ind ou how he Li huanian pa isan is concep ualised
ca ego ised in he discou se o opinion jou nalism and wha i s cogni i e de ini ion is. The
ad anced sea ch in he ex s o opinion jou nalism o he Co pus o Con empo a y Li hs ic ly
uanian Language ound app oxima ely 7,500 sen ences on pos wa Li huanian pa isans. By
adhe ing o he chosen me hodology, he concep ual analysis should be pe o med on he basis
o h ee ypes o da a: language sys em, ques ionnai es, and ex s. The p esen a icle
ocuses on he da a o con empo a y ex s o opinion jou nalism only. Hence, is impo an o
unde line ha he cogni i e de ini ion o he pa isan p oposed in he a icle is no absolu e
and ini e; i is based on he indings o he ex ual analysis o one ype only. This de ini ion
should be supplemen ed in he u u e a e s udying sys emic, ic ion and ques ionnai e based
da a. Schola s ha e no ye been d awn o s udy he image o he pa isan in he Li huanian
language and ou wo ld iews; he e o e, i is meaning ul o o mula e he concep o he
PARTISAN on he basis o he analysis o opinion jou nalism ex s; i is in e es ing o see how
ou consciousness pe cei es he pos wa pa isan oday and how much he o ma ion o his
concep is de e mined by a his o ical, poli ical and ideological con ex .
The seman ic analysis o he da a made i clea ha he iden i y o he pa isan in no
uni o m in he co pus. The pe cep ion o he pa isan in he discou se o opinion jou nalism is
h ee- old: 1) as a pa icula , explici ly and accu a ely speci ied pe son; 2) as an abs ac ,
uniden i ied igu e; 3) as an un eal, alsi ied iden i y. Con espec o a una pa icula ,
explíci amen e especi icada iden idad, la siguien e de inición cogni i a de he pa isan puede
se p opues a: A Li huanian pa isan is a pa icipan o he gue illa wa a e agains he
egime o he So ie Union, which ook place in pos wa Li huania 19441953, wi h a known name,
su name and nickname, yea o bi h (age) and place o bi h, he pe iod o in ol emen in he
gue illa wa a e, he place, ime and ci cums ances o igh , dea h and bu ial, ma i al and
social s a us, he pos s aken, he belonging o a speci ic mili a y dis ic , pla oon, company,
b igada o e hnog aphic egion, u al dis ic , coun yside, dis ic , own o pueblo; a pa isan is
usually a med, uni o med, ha ing made an oa h, cha ac e ized by ce ain cha ac e ai s and
ex e nal ea u es and usually main aining a con ac wi h he en i on h ough su i ing
men h ough suppo e s. The connec ion be ween he pas and he p esen is main ained
pa isans o h ough pa isans d eams, memoi s as well as he child en and g andchild en o
he pe ished pa isans. Today, hei memo y is honou ed h ough monumen s, c osses,
commemo a i e s ones, ilms, books, ele ision b oadcas s abou pa isans, e c. The
e alua ion o hei ac i i ies is a he ambiguous. Mos o he illus a ions na ion; hei blood
A ículos A icles 211 /
Poka io Lie u os pa izanas publicis iniame disku se
speak abou hei posi i e e alua ion: hey a e e e ed o as he he oes and legends o he
is conside ed sac ed, e c. ; howe e , qui e a numbe o sen ences also An uniden i ied pa isan
speak abou he mu de s, a oci ies, e c. commi ed by pa isans.
means an unknown, un amilia , un ecognised, o go en o concealed pe son wi hou a speci ic
name and su name. An un eal pa isan implies a pe son who is: 1) in he p e-pa isan s a e (no
ye a pa isan, almos a pa isan, like a pa isan); 2) hal -pa isan ( he iden i y is no ealised
o he ull); 3) an alleged pa isan (p e ended, disguised, camou laged, calling onesel a pa isan,
in oducing onesel as a pa isan, e c.).
The ma e ial o he co pus analyzed in he s udy leads o he conclusion ha a he end o he
20 h cen u y he pos wa pa isan o en akes he o m o a oman icised, idealised, e en
my hologised, igu e, as a ce ain ole model o be ollowed, as an ideal ci izen (wa io ) o
agic a e in he Li huanian consciousness. In odays con ex he pa isan igu e eme ges as
a peculia sou ce o inspi a ion o he builde s o he s a e and i s common ci izens.
I should ne e heless be no ed ha such an image o he pa isan is p omp ed by he
ex s o opinion jou nalism o he la e 20 h cen u y only. El análisis de he opinion
jou nalism o he 1950s1970s would b ing up an absolu ely di e en de ini ion o he
pa isan, po que he e alua ion and image o his igu e in peoples consciousness is highly
dependen on he poli ical and his o ical con ex .
Į eik a 2018 m. sep iemb e 19 d.
AURELIJA GRITĖNIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius, Li uania
au elija.genely [email p o ec ed]