S aipsniai / A icles 219
PAVEL SKORUPA
Lie u ių kalbos ins i u as
ORCID id: o cid.o g/0000-0003-3903-7006
Campi di ice ca: oponomia, onomas ica cogni i a,
seman ica cogni i a.
DOI: doi.o g/10.35321/all85-12
Le imp on e della lingua
Con a i nel p esen e
DAY COUNTY di Vilnius
Id onimi e oikonimi:
L'impa o dello sla ismo
LINGUAGI IN LITUANESE
Toponimia
Kalbų kon ak ų pėdsakai daba inės Vilniaus
apsk i ies hid onimuose i oikonimuose: sla ų
kalbų į aka lie u ių oponimijai
Anno azione
La ice ca a uale p esen a un en a i o di iden i ica e l'in luenza delle lingue sla e ( usso,
bielo usso, polacco) sulla oponimia della con ea di Vilnius a li ello di o mazione dei nomi. Sono
s a e iden i ica e le seguen i ca a e is iche di o mazione dei oponimi: su issi sla i de i a i
da nomi p op i e appella i i di o igine li uana; Su issi e in lessioni li uane de i a i da nomi p op i
e appella i i sla i; Toponimi di o igine sla a, cioè a issi sla i de i a i da oponimi di nomi p op i e
appella i i sla i. I con a i linguis ici si i le ono anche nei oponimi sla i asli e a i in lingua
li uana, cioè i oponimi che hanno a u o o igine da appella i i o onimi sla i a a e so
onimizzazione o ansonimizzazione. In un ce o nume o di casi, è di icile iden i ica e se un
oponimo è di o igine sla a o li uana. Inol e, iene p esen a a la dis ibuzione di ques i de i a i
pe classi di oponimi e dis e i della con ea di Vilnius.
PAVEL SKORUPA
220 Ac a Linguis ica Li uanica LXXXV
KEYWORDS: oponimi della con ea di Vilnius, id onimi, oikonimi, oponimi di
o igine sla a, oponimi de i a i da a issi, oponimi asli e a i, con a i
linguis ici.
ANOTACIJA
S aipsnyje si ce ca di de e mina e la in luenza dei sla ų kalbų ( usų, bal a usių, lenkų) sulle
apsk i ies di Vilnia oponimijai a dų da ybos lygmenyje. Ty imo me u bu o iden i ikuo i
da ybos ypa umai: sla ų p iesagų ediniai iš lie u ių kilmės ik inių žodžių i apelia y ų;
lie u ių kalbos p iesagų i galūnių ediniai iš sla ų kilmės ik inių žodžių i apelia y ų;
sla ų kilmės oponimai, . y. sla iškų a iksų ediniai iš sla ų ik inių žodžių i apelia y ų.
ques i oponimų Kalbų kon ak us a spindi i į lie u ių kalbą ansli e uo i sla iški oponimai,
. y. oponimai kilę iš sla ų apelia y ų a ba ik inių žodžių onimizacijos a onim ansizacijos būdu. Kai ku-
iais a ejais sunku a ski i, a oponimas y a sla ų a lie u ių kilmės. Taip pa pa eikiamas
kon aminuo ų ie o a džių pasiski s ymas pagal Vilniaus apsk i ies ajonus i ie o a džių
klases.
ESMINIAI ŽODŽIAI: Vilniaus apsk i ies oponimai, sla ų kilmės oponimai, hid onimai,
oikonimai, oponiminiai a iksų ediniai, ansli e uo i oponimai, kalbų kon ak ai.
0. INTRODUZIONE
Oggi è imp obabile che si o i una nazione che in e mini di lingua e cul u a non abbia spe imen a o
alcuna in luenza da pa e delle nazioni icine a causa della comunicazione linguis ica, cul u ale,
economica, ecc. e dello s iluppo s o ico-poli ico dello s a o. Pe mol o empo, la Li uania è s a a
ci conda a dai suoi icini immedia i: sla i (bielo ussi, polacchi, ussi), edeschi, inno-ug i e al i popoli
bal ici (Būga 1961: 493 .). Inol e, le e e s o iche della Li uania, così come il suo e i o io a uale,
sono s a e a lungo sede di app esen an i di a ie e nie, che hanno lascia o la lo o imp on a nella
lingua li uana, nella cul u a e in al e s e e della i a, comp esi i nomi p op i li uani. La più g ande
in luenza sull'onomas icon li uano è s a a a a dagli sla i. Pe a e e una chia a comp ensione di
come e pe ché le lingue sla e hanno a u o un impa o sull'onomas icon li uano, è necessa ia una
conoscenza concisa della si uazione geopoli ica e cul u ale della egione dalla p ospe i a s o ica.
Con l'in oduzione del c is ianesimo (1251-1387) (c . Muldoon 1997: 137; Vi kus 2001: 42:43; Zinke ičius 2011:
193 .) e successi amen e con l'is i uzione del Commonweal h polacco-li uano (dopo l'Unione di Lublin
nel 1569), i nomi di o igine s anie a en a ono nell'an oponimia e nella oponimia li uana. Mol i dei nomi
p op i li uani sono s a i in luenza i dalle lingue sla e, in pa icola e. (polacco Ju kš as 1985: 25[…]26;
Zinke ičius 2011: 237 .). Du an e quel pe iodo, la nobil à li uana si concen a a spesso sulla Polonia e
su al i paesi e spesso l'onomas icon li uano con inuò pe di e si secoli ed e a pa icola men e
S aipsniai A icoli 221 e 221
Foo p in s o Language Con ac s in he P esen -day
Vilnius Coun y Hyd onyms and Oikonyms:
he Impac o Sla ic Languages on Li huanian Toponymy
p onuncia o nella egione di Vilnius nella p ima me à del XX secolo, quando la egione ace a pa e del
Commonweal h polacco-li uano, la Li uania cadde so o il dominio dell'Impe o usso (1795-1918) e il
p ocesso di ussi icazione iniziò e con inuò. Ciò è e idenzia o nelle ope e di Kazimie as Būga2, Zigmas
Zinke ičius (2011) e di al i onomas ici e linguis i, ed è e i ica o dalla ice ca a cheologica, c . le ope e
ga e hei esidence places names b ough om ab oad. The Poloniza ion o
di Eugenijus Jo aiša (2012, 2014, 2016, 2020, 2020a, ecc.) e di al i s udiosi. A ualmen e, la con ea di
Vilnius, che cop e una g ande pa e (ci ca un e zo) della egione occiden ale di Vilnius a le due
annexed by Poland and was known as Wilno Voi odeship. A e he dissolu ion
gue e, segna la pe i e ia cul u ale e linguis ica abi a a dai li uani e da g uppi e nici sla i piu os o
g andi. Nel 2011, il 23% della popolazione della con ea di Vilnius e ano polacchi, il 10% e ano ussi, il 3%
du ing he So ie pe iod (1944–1990)1.
F om he his o ical pe spec i e, Vilnius Region, i.e., lands in Li huania and
Bela us – e i o ies well o he eas and sou h-eas o p esen -day Li huania,
e ano bielo ussi. Si i iene che du an e il pe iodo in cui la Li uania e a comple amen e so o l'Impe o
usso, in segui o, pa zialmen e so o le in luenze polacche (l'annessione delle e e di Vilnius) e, in ine,
pe mezzo secolo è s a a occupa a dal egime so ie ico, i oponimi di seman ica chia a ed esplici a
hanno so e o di più quando sono s a i ado i in polacco e in usso. I oponimi li uani di al e egioni
sono s a i anche sla icizza i, ge manizza i, ma sono imas i più sani pe ché a e ano la base della
lingua li uana unzionan e (c Ju kš as 1985: 5[…]7, 37[…]38; Zinke ičius 2011: 247 .). A ualmen e
l'aspe o dei con a i linguis ici e cul u ali nell'onomas icon li uano è a on a o nelle ope e di
Laimu is Bilkis (2020, 2020a), G asilda Blažienė (2011, 2013, 2018, 2020, ecc.) [No a: edi anche Bilkis e al.
(LSD2013: 2). Th oughou his o y, he numbe s o he ep esen a i es o he
men ioned e hnici ies luc ua ed signi ican ly. The esul o he cen u ies-long
con ac s and a long- e m mul ilingualism o he local popula ion as well as a
long, magni icen and o en u bulen his o y o his land is a numbe o s ill
2019], Kazimie as Ga š a (1993, 1999, 2019, 2020, 2020a, ecc.), Da ius I oška (2016, 2018, 2019, 2019a, 2020a),
Dalia Kisūnaelii ė (2020) e al i. 2 Nel e i o io dell'a uale Bielo ussia, c'è un li ello signi ica i o di
oponimi bal ici, in pa icola e id onimi; Inol e, alcuni aspe i della cul u a ma e iale, della lingua, di
alcune usanze e c edenze
can be aced. By a , he bigges ace o he Bal s in Bela us a e oponyms as he e a e mo e
Bal ic (Li huanian) names on he Bela usian bo de han hose o Bela usian o igins (Būga 1961:
493–550).
PAVEL SKORUPA
222 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXV oponimi unzionan i di o igine sla a. Ciò
po a anche alla complessi à e alla no i à della ice ca a uale, in quan o: 1) i
oponimi di o igine sla a sono i p ocessi s o ici a ipici ( a i egimi poli ici e
objec o esea ch among Li huanian onomas icians and a e o en conside ed
a non-au och honous legacy and a e being igno ed; 2) he iden i ica ion o
oponyms o Sla ic o igin is agg a a ed by he absence o a clea app oach o
Sla icisms in he gene al Li huanian language3; 3) he in luence o con adic o y
mig azione delle nazioni, specialmen e nel con ine) sulla oponimia è di icile da
alu a e. In mol i casi, c ediamo che senza alcuna conoscenza ex alinguis ica e uno
s udio app o ondi o delle on i s o iche, sia semplicemen e impossibile di e se un
oponimo è di o igine bal ica e ad un ce o pun o della s o ia è s a o sla icizza o
( ado o) o se è un oponimo sla o. L'obie i o. La ice ca a uale p esen a un
en a i o di iden i ica e l'in luenza delle lingue sla e ( usso, bielo usso, polacco)
sulla oponimia della con ea di Vilnius a li ello di o mazione dei nomi, con pa icola e
a enzione ai modelli di de i azione dei oponimi e all'iden i icazione delle pa ole di
base (e imoni), nonché alla dis ibuzione dei oponimi che mos ano i con a i
linguis ici a i comuni della con ea di Vilnius. Ma e iale di ice ca e on i. Il co po
p incipale della ice ca comp ende 158 oponimi (13 po amonimi, 8 limnonimi, 137
oikonimi) che i le ono i con a i linguis ici. I oponimi sono s a i seleziona i dal
co pus di 5126 Vilnius
I oponimi u icialmen e unzionan i della con ea4 e i da i e e i i accol i
dall'au o e da a ie mode ne on i di a chi io ele oniche, s ampa e e manosc i e
(c . Toponym Sou ces and Re e ences).
Me odologia di ice ca. Con i e imen o ai modelli di ice ca onomas ica adizionali (c . Būga (1959,
Vanagas (1981), Vanagas (1970), Vanagas (1986), Vanagas (1985), Ju kš as (1998, Razmuka (2002), Razmuka
(2009), e c., S ide skienė (2006), 2006a, 2007 e c. e al i), la ice ca linguis ica dei oponimi della con ea di
Vilnius si basa sulle analisi e imologiche, de i a i e, nonché su a i so o i oli e localizzazione, segui a
dalla spiegazione della sua o igine: un ipo e ico (1961), secondo le nos e osse azioni, nella ice ca
lexicog aphic sou ces (Li huanian, Russian, Polish, e c. dic iona ies).
Each oponym is accompanied by e e ences o he named objec s (in
onomas ica li uana non esis e un acco do gene ale quando un oponimo de i a o da un sla ismo è
conside a o di o igine sla a o li uana. Secondo la de inizione gene ale, gli sla ismi sono p es i i dalle
lingue sla e, che a causa dei cos an i s e i con a i a le lingue bal iche e sla e sono en a i nella
lingua li uana e cos i uiscono ci ca l'1,5% del suo ocabola io gene ale e anco a di più nei diale i. Spesso,
è di icile di e l'o igine di uno sla ismo a causa della comuni à delle lingue sla e (VLEe). 3900 nomi di
insediamen i (ci à, ci à, illaggio, s azioni e o ia ie con insediamen o), 718 nomi di laghi, pa ola di
base (e ymon) e il suo signi ica o. Le o me a uali dei oponimi analizza i sono in co si o, in g asse o
e, o e possibile, so olinea e. Nel caso in cui non sia possibile decide e a quale lingua sla a (bielo ussa,
polacca, ussa) appa iene il nome di luogo "gene icamen e", in quan o può de i a e dal gambo u ilizza o
nelle lingue sla e menziona e, sono indica e u e le possibili à e imologiche. Le e sioni ele oniche dei
362 i e and s eam names, and 146 pond names.
S aipsniai A icolo 223
Foo p in s o Language Con ac s in he P esen -day
Vilnius Coun y Hyd onyms and Oikonyms:
he Impac o Sla ic Languages on Li huanian Toponymy
diziona i li uano, polacco, usso e bielo usso sono s a e u ilizza e pe l'iden i icazione degli e imoni a
cui si i e iscono e da cui de i ano gli id onimi e gli oikonimi analizza i, nonché pe l'indicazione dei
signi ica i degli appella i i (c . Fon i lessicog a iche). Nelle sezioni che seguono, i oponimi sono
agg uppa i in base alle ca a e is iche più ipiche della o mazione dei oponimi.
1. SUFFICI SLAVICI DERIVATIVI da
Nomi p op i li uani e
Appella i i
La p ima ca ego ia di oponimi che i le ono i con a i a le lingue li uano-sla e è
quella che si può chiama e oponimi "con amina i". So o l'e iche a di oponimi
"con amina i", si in endono i oponimi de i a i da a issi sla ici5 da appella i i li uani
o nomi p op i. I nomi di luoghi che "gene icamen e" appa engono a una lingua e
mos ano elemen i di al e lingue sono ipici delle zone di con ine do e i ono insieme
di e si g uppi e nici e do e si e i icano le in luenze linguis iche. In ali a ee, i nomi di
luoghi che gene icamen e appa engono a una pa icola e lingua sono spesso
ada a i da al e nazionali à che i i ono, men e l'o igine di ali nomi è di soli o
de e mina a dall'o igine della lo o adice (IGC 1993: 7[…]8). Tale in luenza delle lingue
sla e sulla oponimia li uana si osse a nelle classi di id onimi e oikonimi.
1.1. Toponimi de i a i da nomi p op i
1.1.1. Il Pol. Su -anka Rus. Su -анка (-янка) po amonym de i a o Kubanka (Šlčn D) dal nome
dell'insediamen o Kubónys (Šlčn D); 5 Pe gli a issi sla i, edi Amb azas (2000: 111 .), Bi yla,
Shuba (1985: 210 .), Bąk (1984: 211 .), Sh edo a e al. (1980: 183 .).

PAVEL SKORUPA
224 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXV
1.1.2. Bel. / Pol. / Rus. Su -ka /-ка de i a i ed po amonym Gi džiùnka
(V D) om he se lemen name Gi džinai (V D) (c . LVŽ I 194)6, and oikonym
Gel ánka (Š D) dal limnonimo Gel ãnėL (Š D) (c . LVŽ I 136); 1.1.3. Il Pol. Su
-όwka oikonimi de i a i da Li h. an oponimi: Bugelu kàs ead (T ak D) ←
Bugẽlis (c . LVŽ I 599); Pe u kàs ead (Š D) ← PN Pẽ as (un nome
c is iano comune in Li uania); Sakalu kà (Ukm D) ←
Sãkalas (PDB)7,
1.1.4. Il Pol. Su -szczyzna (-yzna) Bel. -shchina (-шчызна) oikonimi de i a i da
Li h. an oponimi Adamaučiznà (Ukm D) ← Adamaũskas (Razmukai ė 1998: 82),
o nome c is iano Adõmas: Adam- (Zinke ičius 2011a: 71), c . anche PNs Pol.
Adam, Bel. Rus. (in usso) (AdamBi yla 1966: 22 .; 1982: 18 .);
Baiko ščiznàs ead (Š čn D) ← Baikò skas (Razmukai ė 1998: 72);
94); Ba aučiznà , Ba aučiznà (Ukm D) ← Ba áuskas, Ba aũskas, Ba áuskis,
Ba aũskis (Razmukai ė 1998: 94, c . LVŽ I 365)8; Ba kele ičiznà (Ukm D)
← Ba kelẽ ičius (Razmuikai ė 1998: 48, c . LVŽ I 390; Zinke ičius 2011a:
G ebliaučiznà (Š D) ← G ebliáuskas, G ebliaũskas (PDB, c . Razmukai ė 1998:
94, LVŽ III 272); Miliaučiznà (Ukm D) ← Miliáuskas, Miliaũskas (PDB); Rakaučiznà
(Ukm D) ← Rakáuskas, Rakaũskas (PDB); Rinkaučiznà (El) ← Rinkáuskas
(Razmukai ė 1998: 95); Ru o čiznàs ead (Š čn D) ← *Ru o as, c . Ru ã ičius
(Razmukai ė 1998: 48); S akaučiznàs ead (Š D) ← S akáuskas
(Razmukai ė 1998: 82).
Ques i oponimi de i a i dai nomi p op i li uani cos i uiscono un g uppo più ampio nella ca ego ia dei
oponimi con amina i. Come si può ede e dagli esempi di cui sop a, il maggio nume o di oponimi
con amina i appa iene alla classe degli oikonimi: 11 oikonimi sono de i a i da sla o. Su -(š)čizna e 3
oikonimi sono de i a i pe mezzo di sla o. Su -u ka dagli an oponimi li uani, 1 oikonimo è sla o. Su -ka
de i a o dal limnonimo di o igine li uana. Nei con a i linguis ici i lessi sono p esen a i nella lo o
in e ezza al momen o della sc i u a di ques o a icolo, comp esi sia i oponimi di o igine li uana
6 He eina e , Vilnius Coun y o icially unc ioning oponyms (oikonyms and hyd onyms) ha
in luenza i dalle lingue sla e che i oponimi di o igine sla a. Alcuni dei oponimi sono già s a i analizza i
nelle ope e degli onomas ici li uani e in e olumi pubblica i del Diziona io dei oponimi li uani (LVŽ
Lie u os ie o a džių žodynas). Pe il meglio delle sue capaci à e con il do u o ispe o, l'au o e del
p esen e a icolo a i e imen i a s udiosi che hanno analizza o ali oponimi e le lo o ispe i e
ope e. E en uali oponimi mancan i o ope e non acc edi a e sono esclusi amen e e o i dell'au o e.
7 Acco ding o Zinke ičius (2011a: 94), he oikonyms is ela ed o a zoolexeme Li h. sãkalas ‘bi d
o p ey (Falco)’.
8 On he o he hand, Zinke ičius (2011: 120) ela es bo h oikonyms o Sla ic physiog aphic e m
(Pol. bó , Rus. bo ) […]g ande, densa, ecchia o es a di coni e e[…].
S aipsniai A icoli 225 e 225
Foo p in s o Language Con ac s in he P esen -day
Vilnius Coun y Hyd onyms and Oikonyms:
he Impac o Sla ic Languages on Li huanian Toponymy
classe di po amonimi, 1 nome è sla o. Su -anka e 1 nome è Sla Su . -ka
de i a o dagli oikonimi di o igine li uana.
1.2 Toponimi de i a i da appella i i
I de i a i appella i i app esen ano una pa e mino e nella ca ego ia dei oponimi
con amina i e includono 2 po amonimi e 2 oikonimi, c .: 1.2.1. Il Pol. Su -anka Rus.
Su -anka (-yanka) Bel. Su -yanka de i a i po amonimi Akliánka (Šlčn D) ← Li h.
ãklas […] palude cope a, chiusa, cieca[…]; Koplyčianka (V D) ← Li h. koplyčià
"cappella, piccola chiesa"; e l'oikonimo Smėliánkas ead (Š D) ← Li h. smlis ‘sand
(c Razmukai ė 1998: 14); 1.2.2. La Russia. Su -овка de i a o oikonym
Plen o kàs ead (Š čn D) ← Li h. plén as […] (au os ada) s ada, au os ada[…].
2. SUFFIXI LITUANI E
In ezioni de i a e da
Nomi p op i sla i e
Appella i i
2.1 Toponimi de i a i da nomi p op i
I oponimi de i a i da nomi p op i (in u i i casi […] da an oponimi sla i)
includono 8 casi nelle classi di id onimi (1 po amonimo e 1 limnonimo) e oikonimi (5
nomi) con i seguen i modelli de i a i i9: 2.1.1. Il Li h. sg in lessione -ė de i a o
po amonym Nezdlė (Šlčn D) ← PN Bel. Rus. (in usso) Neздыlo (Vanagas 1981: 230);
2.1.2. Li h. Gen. case de i a i ed limnonym P i alskio eže as (T ak D) ←
PN Rus. Привальский / Пржевальский, c . Pol. Pszewalski / P zewalski
(Wόj owicz 2013: 255);
2.1.3. In lessioni li uane de i a e da oikonimi And e[…]kos (Š čn D) ← PN Pol. And ejko
(SSNO I 36), Uk . Aandpeyko (Pedyko 1969: 73)10; K upã iesai (Šlčn D) ← PN Bel. K upa es
(Bi yla 1969: 220); S asỹlos (Šlčn D) ← PN Pol. S asil, S asło (Gala 1985: 262), ma mol o
p obabilmen e da S asilo 9 Fo Li h. a issi de i a i i, c . DLKG 88 . ; Ska džius 1996;
(su name cu en ly unc ioning in Šalčininkai dis ic ).
Amb azas 2000. 10 L'oikonimo po ebbe esse e lega o u a ia a PN Li h. And eikà,
And e[…]kus (c . LVŽ I 93).
PAVEL SKORUPA
226 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXV
2.1.4. Il Li h. Su -iškės de i a i oikonyms Go nos ãjiškės (Šlčn D) ← (Š D) ← PN
PN Pol. Ulianna Ho nos ajowa 1731 (LVŽ III 243), Bel. Гарнастай (Bi yla
1969: 104)11; Za škės (Š čn D) ← PN Pol. Za a (LVGDB);
2.1.5. Li h. Su -a as, -a a o Sla ic o igin de i a i ed oikonym I ana à
Bel., Rus. I an (Bi yla 1966: 83 .; 1982: 64 .), c . Razmukai ė (1998: 80) collega
ques o insediamen o al nome c is iano I ãnas. Secondo Razmukai ė (1998: 14),
nella oponimia li uana, i Su -a a, -a as sono ipici su issi de i a i i dei nomi
di luoghi, specialmen e nelle e e di con ine12.
2.2 Toponimi de i a i da appella i i
I oponimi de i a i da appella i i sla i cos i uiscono il g uppo più g ande (29 casi)
in ques a ca ego ia […] 24 oponimi sono de i a i di in lessioni li uane (2
po amonimi, 1 limnonimo, 21 oikonimo), anche 5 oponimi sono li uani senza ondo
su ixes de i a i es (4 oikonym and 1 limnonym), c .:
2.2.1. Li h. sg in lec ion -ė de i a i ed po amonyms Bezdonė (V D) ←
Bel. бяздонне : бездань ‘abyss, deep place’, c . Rus. бездонный, -ая ‘bo omless;
( igu a i e) ex emely deep (← Rus. бездна)’, o Pol. bezdenny ‘deep,
[…]13; Pe uškė (Š čn D) ← Pol. pie uszka "pa sley"; Limnonimo Tapelnė (El) ← Rus.
Topel […] ango, palude […], Pol. opiel, opielisko un luogo p o ondo in un iume, uno
s agno o un lago; Una palude paludosa, Bel. Tapelnik ( apelnik, apelnica) "pe sona
annega a",? (dial.) * apelna […]luogo in cui s h/sb a onda[…]; oikonym
Roskòšnės ead (Š D) ← Bel. Rascosci Pol. Rozkoszny Rus. (Russia) osso
"lussuoso, son uoso";
2.2.2. Il Li h. m sg in lessione -è de i a o oikonym Poliẽsis (El) ← Bel. palesse,
padlesse Rus. полесье "un e eno adiacen e a una o es a"; 2.2.3. Il Li h. m sg
in lessione -(i)us oikonimi de i a i Za šiuss ead, Za šius (V D) ← Bel. Zaćišša Pol.
Zacisze Rus. za iš, zaтишье ‘quie , al ipa o dal en o; un luogo isola o, desola o,
emo o, sel aggio; 2.2.4. Il Li h. pl in lessioni de i a e oikonimi G abnioka (T ak D)
←
Bel. грабник, грабняк / Pol. g abnik / Rus. грабинник ‘ho nbeam hicke s’ (c .
LVŽ III 248); Kanikai , Kanikai (V D), Kanikai (Šlčn D) ← Rus. конюх /
Bel. конюх ‘s able wo ke ; ho se b eede ’ (c . LVGDB); Kalesniñkai (V D),
11 Razmukai ė (1998: 31) p oposes he oikonym is ela ed o he po amonym *Go nos aja, c . he
Nome del o en e Go nos aika (Šlčn D).
12 Pe ques i su issi, ede e anche Ska džius 1996: 379[…]381. 13 Pe al e e sioni
e imologiche di ques o po amonimo, c . LV I 466, anche Ju kš as (1985 Ž: 19).
S aipsniai / A icles 227
Foo p in s o Language Con ac s in he P esen -day
Vilnius Coun y Hyd onyms and Oikonyms:
he Impac o Sla ic Languages on Li huanian Toponymy
Kalesniñkai (Šlčn D) ← Bel. Il cales nik Pol. koleśnik […]wheelw igh , wheele […] (pe la
possibile o igine an oponimica di ques i oikonimi, c . LVGDB); Na asiòlkai ,
Na asiòlkai (El), Na asiòlkai , Na asiòlkai I , Na asiòlkai II , Na asiòlkai III (Š D),
Na asiòlkos , Na asiòlkoss ead (Š čn D) ← Bel. навасёлка ( pl навасёлки, m plсё
навалы, m sg навасёл, наваселец) usso. No oсёлка, новосёл ( pl новосёлки)
[…]qualcuno che si è ecen emen e s abili o da qualche pa e[…], c . Il Pol. nuo o […] +
Pol. illaggio di sioło; insediamen o u ale: Pol. nowe […]+ siołko […]piccolo illaggio,
insediamen o nell'a ea u ale[…] (c . anche LVGDB); No osãdai (V D) ← Bel. Nuo i
ussi. nuo o Pol. nuo o; quello che è appa so di ecen e ' + Bel. Rus. (in usso) S.D. Pol.
gia dino is e; Piõ kos (Š čn D) ← Bel. pö ka (pl pö ki) […] ea he (s)[…]; Popiẽlai (V
D) ← Bel. in "cene e"; 2.2.5. Il Li h. Su -iškė de i a o oikonym Slabadškė (Š čn D) ←
Bel. clabadá Rus. cлободá "un g ande illaggio con una popolazione libe a ( ino
all'abolizione della se i ù in Russia) " o "un illaggio icino alla ci à, un sobbo go";
2.2.6. Il Li h. Su -okas de i a o limnonim Glušõkas (Š D) ← Bel. глушак /
La Russia. "Remo e" del suono 14.
2.2.7. Il Li h. Su -auka di o igine sla a de i a i oikonimi Malináuka I , Malináuka II ,
Malináukas ead (El) ← Rus. Malina Bel. Malina Pol. malina […] assino […]. Nella
oponimia li uana, il su isso -auka (c . Rus. Su -овка, Pol. Su -ówka) è un ipico
su isso de i a i o dei nomi di luoghi nelle e e di con ine (Razmukai ė)
1998: 14).
2.3. Toponyms de i ed om appella i es o p ope
names
In alcuni casi, è di icile di e se i nomi di luoghi de i ano da un appella i o o da un
nome p op io a causa della na u a poco chia a di una base lessicale. Tali oponimi
cos i uiscono il g uppo più piccolo nella ca ego ia dei oponimi di o igine sla a, c . i
seguen i 4 oikonimi:
2.3.1. Dzekce škės (El) può esse e co ela o a Bel. дзягцяр ‘p odu o e o
endi o e di ca ame, o PN Bel. Дзягцяр, Дзяхцяр (Bi yla 1969: 132) ed è
de i a o pe mezzo di Li h. Su -iškės15;
14 C . anche Vanagas (1970: 186).
15 C . LVŽ III 442, do e l'oikonimo è anche co ela o a PN Pol. Dziegcia , Dziekcia z; o, Razmukai ė (1998:
58), che collega il nome dell'insediamen o a PN Li h. *Dzekce is. * (Tu o il empo)
PAVEL SKORUPA
234 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXV
TABLE 1. Dis ibu ion o Toponyms Exhibi ing he Language Con ac s
Municipali y Po amonyms Limnonyms Oikonyms To al:
Elek ėnai 1 2 12 15
Dis e o di Šalčininkai 5 11
16 Dis e o di Ši in os 1 31
32 Dis e o di Š enčionys 1 1 33 35
Dis e o di T akai 1 17 18
Dis e o di Ukme gė 14 14
Ci à di Vilnius 1 1
Dis e o di Vilnius 6 2 19 27
To ale: 13 8 137 158
TABELLA 2. TABELLA 2. TABELLA 2. TABELLA Dis ibuzione degli
a issi sla i Toponimi con amina i Comune Po amonimi Limnonimi Oikonimi To ale:
Elek ėnai 1 1
Dis e o di Šalčininkai
2 2 Dis e o di
Ši in os 5 5 Dis e o di Š enčionys 2 2
Dis e o di T akai 1 1
Dis e o di Ukme gė 7 7
Ci à di Vilnius
Dis e o di Vilnius 2 2
To ale: 4 16 20
Come si può ede e dalla abella 2, i oponimi con amina i app esen ano 20
casi, cioè il 12 % di u i i oponimi analizza i. Il maggio nume o di oponimi
con amina i può esse e osse a o a gli oikonimi a ualmen e in unzione
nel comune dis e uale di Ukme gė, segui o dal comune dis e uale di
Ši in os con 5 oponimi con amina i nella s essa classe. Il nume o più basso
di ali oponimi è osse a o nel comune di Elek ėnai e nel comune
dis e uale di T akai con solo un caso nella classe degli oikonimi, men e il
comune di Vilnius Ci y non ha nessuno dei oponimi con amina i.

S aipsniai / A icles 235
Foo p in s o Language Con ac s in he P esen -day
Vilnius Coun y Hyd onyms and Oikonyms:
he Impac o Sla ic Languages on Li huanian Toponymy
6. Conclusioni
1. I con a i linguis ici si i le ono in 158 oponimi (13 po amonimi, 8
limnonimi, 137 oikonimi), cioè il 3 % dei 5126 oponimi a ualmen e
u icialmen e unzionan i della con ea di Vilnius. Ques i includono 20 (4
po amonimi, 16 oikonimi) oponimi con amina i, cioè il 12 % dei oponimi
analizza i.
2. I con a i linguis ici si osse ano a a i li elli di o mazione dei oponimi e
includono: a) Toponimi con amina i […] su issi sla i de i a i da nomi p op i e
appella i i li uani. Toponimi de i a i da nomi p op i oikonimi li uani). I de i a i
appella i i includono i de i a i Su -anka (2 po amonimi, 1 oikonimo) e il de i a o
o Li huanian o igin comp ise 15 oikonyms (11 Su -(š)čizna and 3 Su
-u ka de i a i es om Li huanian PNs, 1 Su -ka om he Li huanian
limnonym), 2 po amonyms (1 Su -anka and 1 Su -ka de i a i e om
Su -o ka
(1 oikonimo).
b) su issi e in lessioni li uane de i a i da nomi p op i e appella i i sla i.
Toponimi de i a i da nomi p op i esp. gli an oponimi includono 8 id onimi (1
po amonimo, 1 limnonimo) e 5 oikonimi. I oponimi de i a i da appella i i sla i
includono 29 casi […] 24 de i a i di in lessione (2 po amonimi, 1 limnonimo, 21
oikonimo) e 5 de i a i di su isso (4 oikonimo, 1 limnonimo). I 4 oikonimi sono
in lessioni e su issi de i a i da appella i i o nomi p op i.
c) I oponimi di o igine sla a, cioè i oponimi de i a i dall'o igine
names and appella i es by means o Sla ic a ixes. Toponyms o
an oponimica sla a p op ia, includono 17 oikonimi (7 Su -u ka, 4
Su -o ka, 3 Su -ina, 2 Su -ka e podde i a i i P e ). I oponimi de i a i da
appella i i sla i includono 24 casi (15 Su -u ka, 4 Su -o ka, 3 Su -ka, 1
P e pade i a i ed oikonyms; 1 Su -ka de i a i ed po amonym). 3
oikonimi sono de i a i con Su -ka da appella i i o an oponimi.
d) T a i oponimi di o igine sla a ci sono id onimi e oikonimi che In un ce o
may be conside ed a me e ansli e a ion in o he Li huanian language.
This ca ego y includes 45 oponyms ha o igina ed om Sla ic
appella i es o onyms by means o onimiza ion o ansonymisa ion.
nume o di casi è di icile di e se un oponimo è di o igine sla a o li uana,
p incipalmen e a causa del a o che ci sono mol i sla icismi de i a i da
in he gene al Li huanian language. Such oponyms may be ei he su ix
PAVEL SKORUPA
236 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXV
appella i i o nomi p op i sla i o li uani, o sono il isul a o di onimizzazione da
appella i i sla i o li uani, o po ebbe o esse e nomi ado i.
3. L'in luenza dei p ocessi s o ici con addi o i ( a i egimi poli ici e mig azione
delle nazioni, specialmen e nella zona di con ine) sulla oponimia e sull'onimia, in
gene ale, è di icile da alu a e. In alcuni casi, è di icile di e se un oponimo è di
o igine li uana e ad un ce o pun o della s o ia è s a o sla icizza o ( ado o) o se
è un oponimo sla o. Uno s udio più app o ondi o dei da i s o ici po ebbe aiu a e
a in e p e a e più chia amen e i oponimi.
Abb e iazioni
Il Bel. bielo usso; C ci à; c . […] con on a e; D dis e o; Il quad an e. […]
diale ale; DIM […] diminu i o; El Elek ėnai; […] anziani à; e al. […] e al i;
emminile; Gen. […] Caso geni i o; Llago; Il Li h. Li uano; m maschile; Nome
pe sonale; Il Pol. Polacco; pl plu ale; […] p e isso; La Russia. usso; sg
singola e; s ead […] s eading/homes ead; Su […] su isso; Šlčn Šalčininkai; Š
Ši in os; Š čn […] Š enčionys; n […] ci à; T ak […] T akai; ib. a luen e;
Ukm […] Ukme gė; Il Uk . uc aino; V Vilnius; illaggio.
Fon i di oponimi
GP Geopo al.l Lie u os e d inės in o macijos po alas. Disponibile su: h ps: www.
geopo al.l /geopo al/
LKIVK […] Il ca alogo dei oponimi li uani sc i i dalla lingua i en e. h ps: ue k.am.l .
LVGDB – Geoin o ma ional Da abase o Li huania’s Place Names. A ailable a : h ps://
ekalba.l /lie u os- ie o a dziu-geoin o macine-duomenu-baze.
UETK – The Ri e s, Lakes and Ponds Cadas e o he Republic o Li huania. A ailable a :
Si i web dei comuni della con ea di Vilnius: si o web del comune di
Elek ėnai all'indi izzo h ps: www.elek enai.l /; Si o web del comune
dis e uale di Šalčininkai all'indi izzo h p: www.salcininkai.l /; si o web
Ši in os Dis ic Municipali y web si e a h ps://www.si in os.l /l ;
del comune dis e uale di Š enčionys all'indi izzo h p:
www.s encionys.l li /I_p adzia;
T akai Dis ic Municipali y web si e a h ps://www. akai.l /; h p://old. akai.
l ; e
S aipsniai A icolo 237
Foo p in s o Language Con ac s in he P esen -day
Vilnius Coun y Hyd onyms and Oikonyms:
he Impac o Sla ic Languages on Li huanian Toponymy
Si o web del comune dis e uale di Ukme gė all'indi izzo h ps:
www.ukme ge.l /; Si o web del comune di Vilnius all'indi izzo h ps:
www. ilnius.l /l ; Si o web del comune dis e uale di Vilnius all'indi izzo h ps: www. sa.l .
Fon i lessicog a iche
LKŽe Lie u ių kalbos žodynas 120 (19412002), ed. kolegija G. Nak inienė, J. Paulauskas, R.
Pe okienė, V. Vi kauskas, J. Zaba skai ė, y . ed. G. Nak inienė, e. a ian as, Vilnius:
Lie u ių kalbos ins i u as, 2005 (a naujin a e sija, 2008 i 2018). Disponibile
all'indi izzo: h ps://ekalba.l /lie u iu-kalbos-zodynas. 2021. Disponibile su: h ps: h ps:
PWN – Słownik języka polskiego (na pods awie Słownik języka polskiego pod ed.
W. Do oszewskiego 1997; Słownika 100 ysięcy po zebnych słów pod ed. J. B alczyka
2005; Wielkiego słownika o og a icznego PWN z zasadami pisowni i in e punkcji pod ed.
E. Polańskiego 2017), on-line e sion, Wa szawa: Wydawnic wo Naukowe PWN 1997–
jp.pwn.pl .
Ska nik.by […] Mazok Aleg, Li Se j, comp. 2015: Белорусско-русский словарь (на
основе академического словаря под редакцией Я. Коласа, К. Крапивы и П. Глебки
1953: Russa-Bela uski Slo nik 13, Minsk: Ins y u Mowaznaws wa AN BSSR),
e sione ele onica. Disponibile all'indi izzo: h ps: www.ska nik.by. SRYAe […]
Ye genye a Anas asiya (ed.) 1999: Clo a ь usso: в 4-х т., ред. A. P. E genie a,
Mosca: Polig a ie. Disponibile su: h p eb-web. u/ eb mas/mas-abc://de aul .asp.
SUMe Slogan di lingua uc aina. Akademický лумачний slo ník (19701980), e sione on-line
sulla base di Slo nika uk ainskej jazy 11 omách za ed. І. К. Билодида, Київ: Наукова
думка, 19701980. Disponibile all'indi izzo: h p: www.sum.in.ua. WSPe […] Wielki słownik
języka polskiego, osso. P. Žmig odski, e. we sja, C aco ia: is i u o
języka polskiego PAN. A ailable a : h ps://wsjp.pl/.
REFERENCES
Amb azas Saulius 2000: Daik a a džių da ybos aida II. Lie u ių kalbos a dažodiniai
ediniai, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as.
Bąk Pio 1984: G ama yka języka polskiego, Va sa ia: Wiedza Powszechna.
Bilkis Laimu is, Kačinai ė-V ubliauskienė Dalia, Ragauskai ė Alma, Sko upa
Pa el, S ide skienė Dalia, sud., 2019: G asilda Blažienė: bibliog a ija,
Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as.
PAVEL SKORUPA
238 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXV
Bilkis Laimu is 2020: Dėl kaimo a do Ý oliai kilmės. – Ac a Linguis ica Li huanica
83, 178–192. Disponibile all'indi izzo: h p://jou nals.lki.l /ac alinguis icali huanica.
Bilkis Laimu is 2020a: Dėl kaimo a do Jedžiõ ai aidos i kilmės. […] Li uanis ica 66,
4(122): 275–287.
Bi yla Mikalaj V. 1966: Bi yla Mykalaj V. An apanimija bielo ussa. Uласные имена,
имена-мянушки, имена па бацьку, прозвищи, Минск: Навука i Технiка. Bi yla Mikalaj
V. 1969: Bi yla Mikalaj V. Bielo ussia an apanimia 2. P oz iš i, утвораные ад
апелятивной лексики, Минск: Навука i Технiка. Bi yla Mikalaj V. 1982: Bi yla
Mikalaj V. Bela usian an apanimia 3. S u u a dei p op i nomi maschili, Minsk:
Na uca i Tehnika. Bi yla Mikalaj V., Shuba Pa el. P. 1985: Bi yla Mikalai V., Shuba
Pa el P. Bela usian g amma ica 1, Minsk: Nauka i Technika. Blažienė G asilda 2011:
Blažene G. O bal iche ойконимах Калининградской
области. – Культурное наследие Восточной Пруссии: сборник статей, ч. 1,
Калининград: Изд-во БФУ им. И. Канта, 78–95.
Blažienė G asilda 2013: Noch einmal zum Al p eußischen und zu den al p eußischen
Eigennamen in den geschich lichen Quellen des Deu schen O dens. […] Indoeu opeo
linguis ica e ilologia classica […] XVII: ma e ne le le u e, dedica e
памяти профессора Иосифа Моисеевича Тронского 24–26 июня 2013 г., Санкт-
Pe a bu go: Nauka, 66-78. Disponibile su: h piling.spb. u/compa a i /ma e
onsky2013:// onsky2013.pd .
Blažienė G asilda 2018: Zu den ussischen Pe sonnamen in den Folian en des
Deu schen O dens. – Индоевропейское языкознание и классическая филология –
ХХII (чтения памяти И. М. Тронского): материалы Международной конференции,
проходившей 1820 giugno 2018 г., oтв. Il pedis a. N. N. Kazansky, 1-ый полутом,
Санкт-Петербург: Наука, 109[…]75. Disponibile su: h ps onsky.iling.spb. u/s a ic/
onsky2018_01.pd .
Blažienė G asilda 2020: Blažene G. Bal ische Spu en in O snamen Eu opas? […]
Indoeu opeo linguis ico e ilologia classica […] XXIV: ma e iali di le u a, San
посвященных памяти профессора Иосифа Моисеевича Тронского 22–24 июня 2020 г.,
Pie obu go: Is i u o di s udi linguis ici, 443[…]465. Disponibile su:
h ps onsky.iling.spb. u/s a ic/ onsky2020_01.pd . Būga Kazimie as 1961: Rink iniai
aš ai 3, Vilnius: Vals ybinė poli inės i mokslinės li e a ū os leidykla.
DLKG – Daba inės lie u ių kalbos g ama ika, ed. V. Amb azas, Vilnius: Min is, 1994.
S aipsniai A icolo 239
Foo p in s o Language Con ac s in he P esen -day
Vilnius Coun y Hyd onyms and Oikonyms:
he Impac o Sla ic Languages on Li huanian Toponymy
Gala Sławomi 1985: Polskie nazwy osobowe z pods awowym -l-, -łw części
su iksalnej. Ac a Uni . Lodziensis. Folia Linguis ica 10, Łodź: Uniw. Il Łodzki.
Ga š a Kazimie as, G umadienė Laima, ed. i sud., 1993: Lie u os y ai, Vil
nius: Vals ybinis leidybos cen as.
Ga š a Kazimie as, sud., 1999: E ninių žemių lie u iai daba inėje Bal a usijoje,
Vil nius: Tau inių mažumų i išei ijos depa amen as p ie Lie u os Respublikos
Il go e no.
Ga š a Kazimie as 2019: Bal izmy ( oponimi, cognomi) in Polonia, Bielo ussia. –
D oga ku wzajemnosci 20, 5164.
Ga š a Kazimie as 2020: In e p e azione delle apsk i à kalbų di Vilnia. Vo u a 2(868),
60–64.
Ga š a Kazimie as 2020a: Lie u ių kalba i a dynas a p Ke na ės, T akų i
Il Vilniaus. Vo u a 3(869), 7783.
IGC 1993 […] Is i u o di geodesia e ca og a ia, The Polish Toponymic Guidelines,
Va sa ia, Polonia, 1993. Disponibile su:
h pksng.gugik.go .pl/pliki/ he_polish_ oponymic_guidelines.pd .
I oška Da ius 2016: Osse azioni sul p oblema dei nomi dei luoghi bal ici a o es di Weichsel. […]
Ac a Linguis ica Li huanica 74, 208[…]225. I oška Da ius 2018: Bal ische Eigennamen in den
Dokumen en des Deu schen O dens: dak a o dise acija, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as,
Vy au o Didžiojo uni e si e as. I oška Da ius 2019: Li auische his o ische Pe sonennamen in
dem Ma ienbu ge T essle buch de Jah e 13991409. Ac a Linguis ica Li huanica 81, 97-109. I oška
Da ius 2019a: Speculazione della cul u a p ussiana nelle desc izioni dei con ini dell'O dine edesco.
[…] Annua io della Commissione s o ica pe la ice ca egionale della P ussia occiden ale e della
Cope nicus-Ve einigung ü Geschich e und Landeskunde Wes p eußens. Mi eilungen aus dem
Geheimen S aa sa chi P eußische (Dipa imen o degli a chi i s a ali seg e i della P ussia)
Kul u besi z 10, 7 e 23.
I oška Da ius 2020: endenze di denominazione di indi idui di o igine di e sa
nella P ussia medie ale. […] Onoma 55, 133 […] 147. Disponibile all'indi izzo: h ps://doi.o g/10.34158
ONOMA.55/20208. Il egolamen o (UE) n.
I oška Da ius 2020a: Zu F age de bal ischen Eigennamen des Gebie es Ragni und
Tilsi in den O densdokumen en des 1415 Jah hunde s bal iškų Ragainės i Tilžės
s i ies ik inių a dų Dėl XIVXV a. o dino dokumen uose. […] Ac a Linguis ica
Li huanica 83, 132[…]150. Disponibile all'indi izzo: h p: jou nals.lki.l
h p:ac alinguis icali huanica/a icle/ iew/2045.

PAVEL SKORUPA
240 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXV
Jo aiša Eugenijus 2012: Aisčiai. I knyga. Kilmė, Vilnius: Edukologija.
Jo aiša Eugenijus 2014: Aisčiai. II knyga. Raida, Vilnius: Lie u os edukologijos
Uni e si à di Leydykla.
Jo aiša Eugenijus 2016: Aisčiai. Il lib o. Lie u ių i Lie u os p adžia, Vilnius: Li uania e Li uania:
Lie u os edukologijos uni e si e o leidykla.
Jo aiša Eugenijus 2020: Gli Aes ii. I Bal i occiden ali, Kaunas: Vy au o Didžiojo
uni e si à leidykla.
Jo aiša Eugenijus 2020a: Kapai i žmonės, Vilnius: immagini in isibili. Ju kš as
Jonas 1985: Vilniaus ie o a džiai, Vilnius: Mokslas. Ka aliūnas Simas 2005: Bal ų
p aei is is o iniuose šal iniuose 2, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as.
Kiseliūnai ė Dalia 2020: Klaipėdos k aš o oponimai. Is o inis i e imologinis kalbą i ikybą.
egis as, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. A ailable a : h ps://doi.
o g/10.35321/e-pub.6.klaipedos-k as o- oponimai.
LSD2013 – Lie u os s a is ikos depa amen as 2013: Gy en ojai pagal au ybę, gim ąją
Lie u os Respublikos 2011 me ų isuo inio gy en ojų i būs ų su ašymo ezul a ai,
Vilnius. Disponibile all'indi izzo: h ps: web.a chi e.o g/web/201309230950 14 h p:
web.s a .go .l /uploads/docs/gy _kalba_ ikyba.pd . LVŽ I Lie u os ie o a džių žodynas 1
(AB), ed. kolegija L. Balode, V. Blažek, G. Blažienė, V. Ka delis, A. Ragauskai ė, S. Temčinas,
J. Udolph, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2008.
LV II […] Lie u os ie o a džių žodynas 2 (C[…]F), au o iai L. Bilkis, G. Blažienė, M.
No kai ienė, A. Ragauskai ė, M. Razmukai ė, D. S ide skienė, a sak. ed. L. Bilkis,
Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2014.
LV III Lie u os ie o a džių žodynas 3 (GH), au o iai V. Adamony ė, L. Bilkis, G. Blažienė, D.
Kačinai ė-V ubliauskienė, M. No kai ienė, A. Ragauskai ė, M. Razmukai ė, D.
S ide skienė, a sak. ed. L. Lie u ių kalbos ins i u as, Muldoon James 1997: Va ie à di
2018.
con e sione eligiosa nel Medioe o, Flo ida:
Uni e si à di Flo ida P ess.
PDB […] Li huanian Language Ins i u e Li uanian Language Resou ces In o macinė
sis ema […]E. Kalba: Pa a džių duomenų bazė (L'Is i u o del sis ema in o ma i o della
lingua li uana delle iso se della lingua li uana: la base di da i dei cognomi). Disponibile
all'indi izzo: h ps://ekalba.l /Pa a dziu_zodynas.
S aipsniai A icolo 241
Foo p in s o Language Con ac s in he P esen -day
Vilnius Coun y Hyd onyms and Oikonyms:
he Impac o Sla ic Languages on Li huanian Toponymy
Razmukai ė Ma ija 1998: Lie u os p iesaginiai oikonimai: dak a o dise acija, Vilnius:
Lie u ių kalbos ins i u as, Vy au o Didžiojo uni e si e as.
Razmukai ė Ma ija 2002: Lie u os sudė inių oikonimų da ybos b uožai. – Ac a
Linguis ica Li huanica 46, 123–130.
Razmukai ė Ma ija 2003: Sudė iniai Lie u os oikonimai. – Bal u iloloģija 12(2),
63–80.
Razmukai ė Ma ija 2009: Apie kai ku iuos Vaka ų Lie u os p iesaginius
oikonimus. […] Kalbos kul ū a 82, 34[…]40.
Redko Julian K. 1969: Редько Юлиан К. Довидник українських прізвищ, Київ:
Радянська школа.
Rymu Kazimie z 1999: Nazwiska Polaków 1 (A[…]K), C aco ia: Wydawn. Ins . Lingue
PAN polacco.
Rospond S anisław 1973: Słownik nazwisk śląskich 2, W ocław, Va sa ia, C aco ia,
Danzica: Zakład Na odowy im. Ossolińskich […] Wydawnic wo. Sh edo a Na alija Y.
1980: Шведова Наталия Ю. Русская грамматика 1, Ska džius P anas 1996: Rink iniai
Москва: издательство „Наука“.
aš ai 1. Li uaniano pa ole dei da yba, Vilnius:
Mokslo i eniklopedijų leidykla.
SMPRL […] Spis miejscowości Polskiej Rzeczpospoli ej Ludowej, Va sa ia: Wydawnic wa
Comunicazione e Łączności, 1967.
SNNP […] Kowalik-Kale a Zo ia, Dacewicz Leona da, Raszewska-Żu ek Bea a 2007:
Słownik najs a szych nazwisk polskich pochodzenie językowe nazwisk omόwionych w
[…]His o ii nazwisk polskich[…], omo 1, Va sa ia: Slawis yczny oś odek wydawniczy.
SSNO […] Słownik s a opolskich nazw osobowych 12, W ocław, Va sa ia, C aco ia: Zakład
Na odowy imienia Ossolińskich, Wydawnic wo Polskiej Akademii Nauk, 1965[…]1968;
35, W ocław, Va sa ia, K aków, Gdańsk: Zakład Na odowy imienia Ossolińskich,
Wydawnic wo Polskiej Akademii Nauk, 1971–1980; 6–7, W ocław, Wa szawa, K akόw,
Gdańsk, Łodź: Zakład Na odowy imienia Ossolińskich, Wydawnic wo Polskiej
Akademii Nauk, 1981–1985.
S ide skienė Dalia 2006: Ma ijampolės apsk i ies sudu iniai o onimai. Li uanis ica
4(68), 4759.
S ide skienė Dalia 2006a: Ma ijampolės apsk i ies d imonimų da ybos i kilmės
polinkiai. […] Ac a linguis ica li huanica Lie u ių kalbo y os klausimai 54, 49[…]62.
PAVEL SKORUPA
Ac a Linguis ica Li uanica LXXXV 242
S ide skienė Dalia 2007: Ma ijampolės apsk i ies gy enamųjų ie ų a dai. […] Ac a
linguis ica li huanica / Lie u ių kalbo y os klausimai 57, 99–122.
Vanagas Aleksand as 1970: Lie u os TSR hid onimų da yba, Vilnius: Min is. Vanagas
Aleksand as 1981: Lie u ių hid onimų e imologinis žodynas, Vilnius: Min is.
Vanagas Aleksand as 1996: Lie u os mies ų a dai, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų
leidykla.
Vi kus Aleksand as 2001: Dualis inis lie u ių au ybės susida ymas i ialis inis
Lie u os k ikš o pobūdis; Dis inzione Mindaugo k ikš o 750 anni sukakčiai. […] Mokslas
i gy enimas 7/8, 42[…]43.
VLEe - Enciclopedia isuo is ica della Li uania. Disponibile su: h ps: www. le.l .
Wόj owicz Ma ian 2013: Wspόłczesne nazwiska osyjskie pochodzenia polskiego. […]
S udia ossica Posnaniensia 38, 253[…]260.
Zinke ičius Zigmas 2011: Lie u os senosios als ybės 40 s a biausių mįslių, Vilnius:
Mokslo i encyclopedijų leidybos ins i u as.
Zinke ičius Zigmas 2011a: Ukme gės ajono gy en iečių a dynas. Pa adinimų kilmė,
Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as.
Kalbų kon ak ų pėdsakai daba inės Vilniaus
apsk i ies hid onimuose i oikonimuose: sla ų
kalbų į aka lie u ių oponimijai
SANTRAUKA
Dėl Lie u os aidos daba inėje jos e i o ijoje nuo seno gy eno į ai ių au ų i kul ū ų
a s o ai, a p jų i sla ai (bal a usiai, lenkai, usai), palikę pėdsaką lie u ių kalboje, kul ū oje i
ki ose gy enimo s i yse, including a dyną, ypač y inėse e i o ijose, . y. his o iniame Vilniaus
k aš e, ku io dalis daba y a Vilniaus apsk i ies ibos, žyminčios kul ū inė i kalbinė pe i e ija.
Tai liudija ne ik ilgalaikė ie inių gy en ojų daugiakalbys ė, be i egiono Apie oponimika ( esp.
hid onimija i oikonimija). Kalbų kon ak us a spindi 158 ie o a džiai (13 po amonimai, 8
limnonimai, 137 oikonimai), . y. 3 pe c. iš 5126 šiuo me u o icialiai unkcionuojančių Vilniaus
apsk i ies ie o a džių a p ku ių y a i 20 už e š ų oponimų (4 po amonimai, 16 oikonimai), . y.
12 p oc. analizuo ų ie o a džių. Kalbų kon ak ai pas ebimi į ai iuose oponimų da ybos
lygmenyse. P ima, už iksuo a ie o a džių, kilusių iš lie u iškų kilmės ik inių žodžių 15 oikonimų
S aipsniai A icoli 243 e 243
Foo p in s o Language Con ac s in he P esen -day
Vilnius Coun y Hyd onyms and Oikonyms:
he Impac o Sla ic Languages on Li huanian Toponymy
„už e š ų“ oponimų – sla ų p iesagų edinių iš lie u ių ik inių žodžių i apelia y ų. Ras a
p iesagos -(š)čizna i 3 p iesagos -u ka ediniai iš lie u iškų asmen a džių, 1 p iesagos -ka edinys
iš lie u iško eže ė a džio, 2 upėimai (1 p iesagos -anka i 1 p iesagos -ka edinys iš lie u iškų
apelia y inų kilmės, . y. 24 Li huanian galų edimai (2 po amoniai, 1 limimas, 21 non o limimas) 5 i
u iškų oikonimų). P ie apelia y inių edinių p iski iami p iesagos -anka ediniai (2 po-
amonimai i 1 oikonimas) i p iesagos -o ka edinys (1 oikonimas). An a, už iksuo a lie-
u ių kalbos p iesagų i galūnių edinių iš sla ų ik inių žodžių i apelia y ų: 8 hid onimai
(1 po amonimas i 1 limnonimas) i 5 oikonimai y a asmen a dinės kilmės; 29 ie o a džiai
Li huanian ediniai p iesagų (4 oikoniai i 1 limimas); 4 oikonimai (lie u iškų galūnių i p iesagų
ediniai) è un neaiškaus leksinio pag indo. T ecia, e a as a sla ų kilmės ie o a džių sla iškų
a iksų iš sla ų ik inių žodžių i apelia y ų edinių: 17 asmen a dinės kilmės oikonimų (7 p iesagos
-u ka, 4 p iesagos -o ka, 3 p iesagos -ina, 2 p iesagos -ka i 1 p iešdėlio pod ediniai); 24
apelia y inės kilmės oikonimų (15 p iesagos -u ka, 4 p iesagos -o ka, 3 p iesagos -ka, 1 p iešdėlio
pa ediniai; 1 po amonimas p iesagos -ka edinys); 3 oikonimai (p iesagos -ka ediniai) è neaiškaus
leksinio pag indo. Ta p sla ų kilmės ie o a džių y a hid onimų i oikonimų, ku ie gali bū i laikomi
iesiog ansli e acija į lie u ių kalbą. In ques a ca ego ia si o a la oponimia, kilę iš sla ų
apelia y ų a ba ik inių a dų onomizacijos a ansonimizacijos būdu (iš iso 45 a ejai). Be o,
daugeliu a ejų sunku a ski i, a oponimas y a sla ų, a lie u ių kilmės, dažniausiai dėl o, kad
bend inėje lie u ių kalboje y a daug sla izmų. Tokie oponimai gali bū i a ba sla ų, a ba lie u ių
kalbos apelia y ų a ik inių žodžių p iesaginiai ediniai, a ba sla ų a lie u ių apelia y ų
onomizacijos ezul a as, a ba gali bū i iesiog iš e s i a dai. I p ocessi s o ici dei p eceden i
(į ai ių poli inių ežimų i au ų mig acijos, ypač pa ibyje) hanno coin ol o i oponimijai i
apsk i ai a dynui y a sunkiai į e inama. Kai ku iais a ejais sunku a ski i, a ie o a dis y a
lie u iškos kilmės i am ik u me u bu o susla in as, . y. iš e s as, a ai sla iškos kilmės
ie o a dis. Išsamesni is o inių duomenų y imai po ebbe o aiu a e a capi e in e p e a uo i
okius a ejus.
Į eik a 2021 m. o ob e 31 d.
PAVEL SKORUPA
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius, Li uania
pa el.sko [email protected]