S aipsniai / A icles 245
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
ORCID id: o cid.o g/0000-0003-2196-8937 Les di ec ions de
eche ches scien i iques: mo osin aksée, alen ingumus,
séman ique, ypologie.
DOI: doi.o g/10.35321/all87-12 Il es p obable que l'on ai ou é une solu ion à ce p oblème.
VOILŽGIU KONSTRUCTION le
VALENTINGUMA Aspec du
Cons uc ion wi h a ž ilgiu om he
Pe spec i e o Valency
ANOTATIJA Ce a icle obje de polinksniškojo ela i emen cons uc ion. Aik las basé
Daba inės lie u ių kalbos eks yno (DLKT) ma é iau, explique i pa lamosios kons ukcijos
ela ion a ec alen ingumu. L'é ude mon ai que dans la ph ase polinksniškojo ela i emen
cons uc ion es u ilisée e comme leksemos alen inis ak an , e comme ne alen inis lib ez
memb e. ESMINIAI VOODŽIAI: alen ingumas, alen inis ak an , lib eis memb e, ela i emen
kons ukcija.
ANNOTATION
The objec o his a icle is he cons uc ion wi h pos posi ional éga d. The aim is o ind ou
he ela ion be ween he said cons uc ion and alency d awing on he da a om The Co pus
o Con empo a y Li huanian Language. The s udy e ealed ha he cons uc ion wi h
pos posi ional éga d is used in a sen ence bo h as a alen ac an o he lexeme and as a
non- alen ( ee) elemen .
KEYWORDS: alency, alen ac an , ee elemen , cons uc ion wi h ela i emen .
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
246 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII
1.INTADINS NOTABS
Jaus as F aenkelis (1928: 185186) dans son a ail su la langue li uanienne
linksnius mini daik a a džio aspekgis įnagininką1. Jonas Jablonskis (1957: 632) 12
exemples en usage nomme le di é encié en ce qui conce ne le įnagininku e
p é end que chi as linksnis es iens ai un ce ain būdo ou įnagių įnagininko
ski ybė. 1) Ce aspec il ne di è e pas des au es. (ci é selon Jablonskis 1957:
632)
2) Son éc i s e en e mes de langage son supp imés. (ci ée selon Jablonskis 1957:
632)
Šiandienoje Jonas Šukys (1998: 267) eigia, kad a ž ilgiu y a a ž ilgio, a ba iks-
linamasis ( . p.: 557), įnagininkas, qui palygin i nesa a ankiškas, sou en
essemblan mo sžius, a imus p elinksniams ( iksliau polinksniams), ca
ai eina po [...] dažniausiai kilmininko, i jį ikslina, a si suda o su juo kaip
pap askoks polinksnis une ce aine cons uc ion; en pa iculie des p esses e de
l'éc i u e le langage n'es sou en qu'un pa audo, au ega d duquel déc i s un uc
ou un phénomène. Shukys (1998: 268) p écise que ela i emen le plus équen
a k eipia dėmesį į ai, kad a ž ilgiu a ojamas, „kai y a aiški požiū io į ką no s,
adminis a i e e scien i ique le langage, e quelque chose de l'é alua ion
signi ica ion, e kai de l'app oche, la signi ica ion de l'é alua ion déc lankusi,
nepe š ine adi ionnelles i esnées de la langue aiškos ins umen s. Au lieu du
kilminink a ec polinksniquemen pa a é ela i emen peu mieux ic i
p ie eiksmiai (ž . 3), g yni linksniai (ypač naudininkas) (ž . 45), p ielinksninės (ypač p ielinksnio dėl) kons ukcijos (ž . 68).
3) Les en an s ici ugdomi physiniu do iniu, p o iniu éga d (plg. physiquemen ,
do iquemen , p o iškai). (ci ée selon Šukys 1998: 268) 4) Pou ez ous quelque
chose de bon ai e en e s les handicapés (plg. handicapams). (ci é selon
Shukys 1998: 268) 5) Ju au memb es du comi é oideu en e s moi (plg. man).
(ci é selon Šukys 1998: 268)
6) Aucune mesu e n'a é é p ise en e s les con e enan s (plg. con e les
con e enan s). (ci ée selon Šukys 1998: 268) 7) Dalis des gens a aien une
opinion néga i e en e s ins i u (plg. su ins i u ą). (ci ée selon Šukys 1998:
268) 8) Le Gou e nemen n'a aucune poli ique p é endue en ma iè e de écoles
(gale ai ê e e pou écoles). (ci ée selon Šukys 1998: 267) 1 Išsamesnę da bų
éga d su apž algą oi Akelai is (2005: 6770).
A icles A icles a icles 247 /
A ž ilgiu kons ukcija alen ingumo aspek u
Les conseils de langage (KP S1 2009: 90) Šukys pa ikslie que 3 exemplezdyje polinksnio
signi icme u ilisé dans le espec es un secondau is (dalinis) no me a ian e. Il,
comme li eginis éškinys, peu ê e u ilisé bend inée pa ambe, mais p émeni é
eik ine ondamen al (neu al) a ian de la no me būdo p ie eiksmiui. O 46, comme
e 911 dans les exemples ela i emen commun inée du langage es ne a o ine. ici
la ela ion di ec e a ec l'obje doi ê e écipiée u ilisa eu ku, p ielinksnių
cons uc ions (KP S1 2009: 89; oi aussi Akelai is 2005: 71, 76). 9) Didesnès espec os
ikė umėmės me gaičių a ž ilgiu (=me gai ėms). (ci uo-
jama pagal KP S1 2009: 89)
10) Vous se ez ko ek iški en e s nous (=mums). (ci ée selon
Akelai is 2005: 71)
11) L'in ole ances au ega d de Li uanie (=Lie u ai), sans abejo, a é é. (ci ée
selon Akelai is 2005: 71) ojamas au appo indi ec e a ec l'obje eikš i 12
Šukys (KP S1 2009: 89) pažymi, kad bend inėje kalboje a ž ilgiu gali bū i a -
exemplezdyje.
12) Nieko blogo aiko a ž ilgiu nepada iau.
Gin au as Akelai is (2005: 67) é udie ela i emen la cons uc ion dans la pa ole
adminis a i e (ž . 1011) e p é end que ela i emen (i poin de ue) išsiski ia
équence de consomma ion, aki aizdžiu adminis a i iniu unkciniu s ilis iniu
a spal iu. Il (Akelai is 2005: 76) a i e à la conclusion que adminis acines
cons uc ions de langue o igm. + [...] ela i emen impa em es i ąja a osena e
selon le emps d'appa i ion es a dly as suin elek in os langue eiškinys. Akelai is
(2005: 67) p é end: ce, que ela i emen eina po daik a a džių e daik a a diškųjų
mo s de kilmininko, comme e leis ų les considé e p ochesis polinksniams. T ès
polinksniais ils ne peu en ê e considé és pou la signi ica ion lexnée main enue.
Une au e aison de la combina ion de cons uc ions e de cons uc ions a ec
daik a a diškųjų mo s kilmininku son sou en a imos ou même cons i ue
g e ybes, plg.: économiquemen ela i emen e économie ela i emen . D'au e
pa , Ac uelles Li uaniennes de la langue ex e dans des exemples su le ondemen
e ec ué ela i emen à l'u ilisa ion dans le langage adminis a i , Akelai is (2005:
ninku [...], be labai e as de inimo būdu suda y uose junginiuose [...] – san-
ykis 0,07 : 0,93“. Iš išsamaus jo y imo aiškėja, kad a ž ilgiu kons ukcijos
70) ašo: Aps aba ėjęs ela i emen le plus sou en u ilisé a ec daik a a diškųjų
mo s de kilmi dans le langage adminis acine co ec emen u ilisés, quand eunies indiquen quelque chose d'ap ès obje in, pašjan ą ou būseną sąlygą eiksmą (Akelai is 2005:
71), comme une a ian e secondai e de la no me app op iées à u ilise
ondemen ela ion à eikš i (Akelai is 2005: 7475) ou à ela ion objec i e, qui
peu a oi aison d'un ein e d'un possible aspec , la p ise en comp e de ce
obje indi ec e, di e Akelai is 2005: 73 (Akelai is 2005: 73). En plus de que
ela i emen ne con ien à une ela ion di ec e a ec l'obje eikš i (Akelai is 2005: 71), pa lamosios kons ukcijos ne a o inos
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
248 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII p iežasčiai eikš i (Akelai is 2005: 73). De
même, où possible, pa iculiè emen où ulné able nusis ue une liaison des
ela ions syn axinai es de la langue li ouwennes, de ai é i e inis, ela ionis
kons ukcijų kilm. + a ž ilgiu [...], kai u i bū i iš eikš as požymio, a ba a ibu-
(Akelai is 2005: 73).
Fallai la ques ion, si le espec es ( ampa) polinksnis, é an laissé à nuošalyje e
comme a ailis e mis a icle u ilisé polinksniškasis le espec . Kons ukcija a ec
lui, comme cla i ie de ci és exemples e de ce, ce qui b iè emen discu é, u ilisées
sen in e join au ni eauniu. A en ion d'a en ion à Akelaičio (2005: 72) men į: kai
u ilisées cons uc ions kilm. + poin de ue [...], ac e, ac i i é ou ca ac é is ique
di ec appela ion à l'obje comme suš elninamas, za ušuojamas. A an œil ayan in
412 exemples, ensui e soulè e la ques ion, quel de ce suš elnaudininką 10
nin o san ykio su objek u pag indas i kodėl, pa yzdžiui, ipišką bene icien o
exemplezdyje pa lė ojas enkas se polinksniškuoju ela i emen . A a osena
(kaip) ai susiję su žodžio eikšme i alen ingumu. Jei polinksniškojo a ž ilgiu
es liée à alen ingum, alo s, enan un concep de modèle de sen in
e bocen ique, il es possible de ai e quelques hypo hèses: en plus, que (a) pa
appo polinksniškojo a osenai in luence a daik a a džio aspek is eikšmė, (b) polinksniško-
jo a ž ilgiu a osenai į akos u i sakinio p edika o leksiniai, seman iniai a ki i
požymiai, žodžio i iso sakinio seman ika.
Répond e à ci-dessus ques ions a é é choisi su base du Kauno VDU Kompuu e inės
ling is ikos cen o suda y o Daba inės lie u ių kalbos eks yno ( oliau DLKT)
ecueilli le ma é iau (ž . 2 pa ie). Dans ce e é ude explo a oi e, des âches son
posées: (a) discu e daik a a džio aspek is eikšmę žodynuose (ž . 3 pa ie), (b)
b iè emen su eni des poin s de é é ence de la héo ie alen ingumo e
menė i, comme cela conce ne a ec polinksniškojo ela i emen a osena (ž .
pa ie 4), (c) du poin de ue de alen ingumo desnag ine les cons uc ions
a osen dans la cons uc ion empi ique de DLKT (ž . 5 e 6 pa ie). Ap ès cela
ou ésume (ž . pa ie 7). Quan o connu, des a aux su polinksniškąjį ela i emen à l'aspec alen ingume n'exis e.
2. TIRIAMOJI MEDŽAGA
La plus g ande pa ie DLKT cons i ue éc i ines, sou en edaguées, di é en s
gen es (publicis ikes, g ožinės, neg ožinės ou adminis a i ines li é a u es) des
ex es de langue. Saky ines langues exemples de là son clai emen moins. Cela es
isible 1 ableau, où mon ée, commen ela i emen s'es épa is pa gen es DLKT2
paîchés ésul a s. 2 Exemples de DLKT ecueilli m. juin 2022 mois
A icles a icles 249 /
A ž ilgiu kons ukcija alen ingumo aspek u
Du ableau 1 on oi que le unc ionnis s yleus peu a oi des signi ica ions
polinksniškojo ela i emen a osenne. A ž ilgiu ečiausias saky inėje pa boje.
Rašy inėje kalboje polinksniškasis ela i emen ečiausiai es u ilisé g ožinėje
li é a u e, e le plus sou en publicis ikoje e neg ožinėje li é a u e. DLKT3
publicis iques es a ibuée: pé iode commune, pé iodique populai e, scien i ique
pé iodique, li es (au obio a ies, memua ai, a minimai, ch onikos, me aščiai,
dieno aščiai, laiškai, esė, apyb aižos e k .) e k ., e neg ožinė ce scien i ique,
mokomoji, poznin inė, li é a u e de popula isa ion de la science e k . DLKT
g ožine li é a u e comp end apysakos, apsakymai, no elės, pasakos, omanai e
pan. Comp e enu du ai que DLKT ou nis son des exemples de li é a u e
adminis a i e (documen s) a ec polinksniškuoju éga d son i i (Akelai is 2005),
con inuellemen baséamasi quan plus de 600 au es gen ų exemples, où éga d es
u ilisé polinksniškai. Konk ečiau pa lan , la base d'une ul é ieu e enquê e
žinės li e a ū os i publicis ikos, aip pa u imi 5 pa yzdžiai iš saky inės kalbos.
plagolomoye es p ise pa 200 exemples de g ožinės, neg o1 LENTEL. A ž ilgiu a osena pa gen e
Teks yno dalis Iš iso
mo s de Užklausa
U ilisa ion nomb e
Nomb e
šal inių žodžių
d'analysées
G ožinė li e a ū a 15765554 ela i emen 601 2478947 Neg ožinė li e a ū a 19322341
ela i emen 5873 4377158 Adminis acinė li e a ū a 13625715 ela i emen 1422
1524835 Publicis ika 86497837 ela i emen 9981 20774801 Saky inė kalba 447396
ela i emen 26146 du o al 1790: 140921288 17903 29184887 Du cô é des exemples (ž . 2
ableelę) que sak amen polinksniškojo cons uc ion (peu ) ê e suomising un
e be, un adjec i , une o me de daik a a dj ou un p é eiks. Dans les yeux ombe
ce que dans le ma é iel disponible ne e o minimo le sens du mo implique un suje
pe cep y us (plg., seus is, nuss a y i, indiingas, jau us, p o isions, pziu a, e c.
.), ou, pa lan du poin de ue de l'in luence des onc ions séman iques a ibuées
au ondemen de alen ing, pe cipien ą [Pcp] psychines būsenos pa y ėją (Sližienė
1994: 20), qui, selon moi, a un polinksniško a osenai.
Tenan comp e du ai que u ismes dans di é en s exemples de gen es
polinksniškasis ela i emen se épè e a ec les mêmes mo s ou dans di é en s
gen es u ilisés 3 Žiū ė a [2022-06-12] ici: h p:// eks ynas. du.l / eks ynasmenu?page=abou .

LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
250 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII
žodžiai, su ku iais y a seman iškai i sin aksiškai susijusi polinksniškojo a ž ilgiu
cons uc ion, plu ô un au e complildo que paneigia, da an age exemples pa gen es
ne se di isen pas. Pa exemple, du cô é de la li é a u e g ožnice e publicis ique, il y
a des exemples de cons uc ions liées à la polinksniškojo, liées à ac ionmažodžiu
nu(si) eik i, e du cô é de la li é a u e publicis ique e neg ožinske a ec disposi ion,
ou de l'in luence de la li é a u e g ožnice e publicis ique, des exemples de
u images a ec polinksniškojo, ils se lien à des ca ac è es ge ano iškas, ole an s,
ū oje pasi aikė su ole ancija. Tai, kad isų nag inėjamų s ilių eks uose a ž ilgiu
a ojamas su ais pačiais a ba panašiais žodžiais, leis ų many i, kad unkcinis
e le neg ožinske li e as ilius n'a pas de lames dans le polinksniškojo a osenai. 2
LENTEL. A ž ilgiu cons uc ions sąsaja a ec la pa ie de langue dans la ph ase
Pa ie de langue Pa yzdžiai
Veiksmajodis ê e, ai e, de ė i, ég is, įpa eigo i, seus is, sui e, (ne)mo alize ,
nu(si) eik i, nusleis i, nus(is) a y i, nu e ė i, pasielg i, pa i i, pasikeis i, pasisaky i,
en iydė i, p iešin is, eaguo i, mon e , comp end e, sus e imė i, applique , a oi e
pan.
Bû a dis adap i e, indiigne, ag essi , a eugle, aplaidus, p oche, ése es, (ne) ou e ,
bjau us, blogus, ciniquemen , disc e iquemen , (ne) u ilo ais, d augiquemen , e us,
(ne)gailes ingas, (ne)ge ano iškas, s ic s, (ne)e iquemen , įdomus, įky us, išdidus,
iškalb, inkus, humaniškas, jau us, konse a i us, ko ek iškas, k i iškas, lygus,
mandagus, neu alus, nega i us, niekingas, pado us, pa us, pa us, pakan us,
palankas, pa auklus, pan, gen il, jus e, jus e, espec , e ole an . Daik a a dis
a ogance, indi é ence, ag ession, ag essi i é, ambi alence, condescendance,
(ne)sąžiningas, sa a ankiškas, (ne)šališkas, š elnus, (ne) eisingas, (ne)
p udence, délica ume, a en ion, despo izme, disc imina ion, ami ié, compo emen ,
i onie, ahisseu , a ogance, soupçon, soupçon, sen imen , gailes ingume, galia,
ge ano iškume, culpume, langueu , in en ionnemen , kėslas, pa i bė, kan uma,
kie aškdys , klusnumas, c i ique, c i ique, ep ime, ko ek iškume, complisena,
lūkū a, ole ance, ha ia, nuisance, nuisance, sup a ikumas, opinion, sympa hisme,
c ime, sympa hie, désa eu , désa eu , (ne) espec , espec , jus ice, jus ice,
jus ice, poli isme, panne, pa don, pa don, pa don, e o e c uau isme. P ie eiksmis
bien, pa allag ečiai, (ne)palankiai, pik ai, ennuiškai, skep iškai e k .
pozicija, pozi y umas, p anašumas, p iešiškumas, p ie a a, p o okacija,
(ne) ole ancija, i umas, užsispy imas, eiksmas, il is, žodis, (ne)
A icles A icles a icles 251 /
A ž ilgiu kons ukcija alen ingumo aspek u
3. DAIKTAVARDŽIO ATŽVILGIS REIKŠM
AIŠKINAMUOSIUOSE LIETUVI KALBOS
VOODYNUOSE Il s'agi d'un g oupe de jeunes qui on é é o més dans le cad e d'un p oje d'aménagemen u bain.
Considé an que polinksniquemen u ilisé ela i emen a une signi ica ion e elle
peu a oi in luence a osenai de la cons uc ion pa lamosios, de a mené e
daik a a džio aspek is dé ini ion is. Aujou d'hui, dans le dic ionnai e de la langue
li uanienne (DLKŽe) daik a a dis aspekgis es ou ni comme 1. ‘a siž elgemen ,
a sioi emen ʼ, 2. ‘požiū isʼ (ž . 1). Dans le Dic ionnai e du Li uanien Académique
(LKŽe) aspec s son i eikšmis: 1. ‘a sioi emen en a iè e, apsidai ymasʼ (ž . 13); 2. ‘požiū is, ž ilgsnisʼ (ž . 14; oi aussi 2); 3. ‘a siž elgemen
(j . 15).
13) Le loup un moieu a apé, au es sans éga d élaks é Zem.
14) No e li é a u e es de enu signi ica i emen
di e si esnée en e mes de o me sh. 15) Po a gų ous peu ê e quel aspec s K kn.
Hencesi, daik a a džio aspek gis įnagininkas, u ilisé 112 exemples, a ( u ė ų
u ė i) ‘požiū is, ž ilgsnisʼ signi ica ion. Daik a a djiui aspek his
séman iquemen p ochemas app oche aussi bien d i eikšmis: 1. ‘Ž ilgsnis,
aspec sʼ, 2. ‘conc e i pzuu a, nuss a ymas4ʼ (DLKŽe; plg. LKŽe). Ainsi u imis
minimalus un a ec l'au e liés daik a a džių (a ž ilgis, app oche, ž ilgsnis, pažiū a,
nuomonė, nusis a ymas) lexic seman ique champs. ici de a a i e l'a en ion à ce
kaip jau 2 dalyje minė a, daik a a džiai pažiū a, nuomonė, požiū is, nusis a ymas
que, es u ilisés a ec d'in e ieweyo polinksniškojo ela i emen kons ukcija.
Cela émoignen en e mes de g amma ikalisa ion p ocessus.
Žiū in dans l'abs ac i s daik a a džių poin de ue, j'ai u, pažiū a pama inių žodžių
(pa)žiū ė i i ž elg i alen ingumą Nijolės Sližienės Lie u ių kalbos eiksmažodžių
junglumo žodyne ( oliau LKVJŽ) cla i ie que le eiksmažodis ega de ‘y ipais, eni
comp e exigen pe cipien ą a liepiančio subjek o a dininko e kon en y o5 kilminino ou
šalu inio sakinko (ž . 16). Veiksmažodžiai (pa)žiū ė i e jele g i ‘ u ė i susida ius
nuomonę, e i iʼ exigen du pe cipien suje ciją a i inkančio p ie eiksmio (ž . 1718)
a dininko, pa ien ą6 a liepiančios p ielinksnio į kons ukcijos i moduso7 unk-
(Sližienė 2004: 457, 461). Donc daik a a džio aspek gis ‘požiū is, ž ilgsnisʼ séman ikoje glūdi
pe cipien o, pa ien o, 4 Plg. LKŽe: nuss a ymas opinion, pžiū a. DLKŽe: Nuomonė 2. pu sui ,
nuss a emen . 5 Kon en y as [Con] onc ion du con enu de l'ac ion ou de l'é a (Sližienė
1994: 22). 7 Modusas [Mod] ac e de quali é, būdo onc ion (Sližienė 1994: 25).
6 „Pa ien as [P] – eiksmo po eikio ga ėjo a ba būsenos u ė ojo unkcija“ (Sližienė 1994: 20).
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
252 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII kon en y o, moduso unkcijos a ec sa aiška.
Le suje pe cipien de ai limi e le polinksniškojo ela i emen a oseną a ec
l'ac ion ac i e ( anzi y iais) p édicaka ais. Pou an , comme a é é u, disons, 4
exemplezdyde, polinksniškasis ela i emen u ilisé (ž . plus loin). D'au e pa , on
peu considé e que, pa exemple, 11 exempledye p écisémen polinksniškuoju éga d
es pažymima ( ok. ma kie ) au sens la ge d'homme, comme pe cipien o, pgui e,
dé en ion e ainsi (kon) ex e es a ibué men ionné indi ec emen e e à l'obje ,
a liepiančiam bene icien ą8 (plg. 1920). 16) A u [Pcp] son [Con] ega de as Jb. (ci ée
selon Sližienė 2004: 457) 17) Quel que [Pcp] même į a inai [M] ega dai à pa į Be ingą
[P] e ou son oyage [P] B . (ci ée selon Sližienė 2004: 457) 18) Que les indi idus
de iennen mo aux, dépend de la açon, [M] en eux [P] ega de d'au es gens [Pcp]
VDTUk. (ci éée selon Sližienė 2004: 461) 19) La socié é ançaise s'es disposée
hos ilemen . Jusqu'une olé an ique socié é linda osi son spo connaissances e
expé ience.
[Pcp] musulmon a ž ilgiu [B] šiuo a eju kaip niekada oli9.
20) Jis [Pcp] bu o ole an iškas dideliam i mažam [B], su isais mielai da-
Es 1920 dans les exemples, où on pa le d'une di é en e in e p é a issemen des choses de éali é,
dis incini du ole an iškas alen ingumai? Visaip peu ê e (ž . plus loin). Selon iconici é, ou
isomo isme, p incipe un di é en e aiška es liée à di é en es signi ica ions p edica o: chaque
o me a sa signi ica ion. Le concep d'ikoniali é implici iquemen liée à ma kedė um (angl.
ma kedness). Talmy Gi ónas (1990: 945947; plg. 2001: 3841), žymė umą app ib ėžęs pagal is
s uk ūsaja en e cogni y inio e s uc u inio kompleksiškumo es un commun iausių ikoniškumo
inio i kogni y inio kompleksiškumo i dažnumo – k i e ijus, eigia, jog są-
aspek ų kogni y iškai žymė ą ka ego iją ends ama žymė i i s uk ū iškai, and a i kščiai10.
Iconiskume e signi icé é son di ec emen liées à nio di e au an possible minimes moyens
linguis iques d'exp ession e des e o s (ž . plus loin). ou cela ayan à l'esp i il es aisemblable
ekonomiškumu i dis ink y umu kalboje: kalbė ojas siekia kuo daugiau u i-
que e du polinksniškojo con ex e l'usage conce ne la des consomma eu s g amma icales
s uc u es d'exp ession 8 Bene icien as [B] du des ina a, ece eu , du dé en eu onc ion,
ca ac é is ique aux ê es i an s, pa iculiè emen aux pe sonnes, pou béné ice ou non béné ices
ce qui se passe, se ai , son (Sližienė 1994: 21). 9 Si les exemples ne son pas indiqués au emen , ils
son de DLKT. 10 The me a-iconic ma kedness p inciple: Ca ego ies ha a e cogni i ely ma ked end
also o be s uc u ally ma ked (Gi ón 1995: 58). Plg.: Ca ego ies ha a e s uc u ally ma ked a e
also na u aleis économie po eikiais (qui ne coïncide pas oujou s a ec langue no ma) communica ion.
subs an i ely ma ked“ (Gi ón 1990: 965).
A icles A icles a icles 253 /
A ž ilgiu kons ukcija alen ingumo aspek u
4. VALENTINGUMAS e POLINKSNIŠKASIS
ATŽVILGIU
T umpai pasaky ina, kad alen ingumas – ai žodžio eikšmės lemiama ypa-
ybė ou i un ce ain nomb e de places lib es, que dans la ph ase ou dans la
combinaison de mo s occupen des mo s de ce aines signi ica ions ainsi que leu s
o mes ou leu s co espondances (ž . Sližienė 1994: 16; Vaičiuly ė-Semėnienė 2001: 19
e là ci ojamą li é a u e). Valen ingume géné alemen lié à ois ni eaux:
abs ak iu logines séman iques e deux conc e s ni eaux du langage synakses e
leksines séman iques. Au ni eau de la séman ique logique es dé e miné le nomb e
de places lib es du mo e leu s possibles ak an és séman iques, au ni eau de la
syn axe es dé e minée la o me g amma icale des alen ines ak an ées e leu
essen ini é ou acul a i i é, au ni eau de la séman ique lexicale es dé e miné la
séman ique des alen ines ak an ées (quels classes séman iques les mo s peu en
ê e ak an s du mo ). À pa des alen ins syn axinai es ak an és, don
essen inali é e acul a i i é es dé e miné dans la ph ase, son a ibués
lib es ieji memb es sen inien mo s, qui ne son pas condi ionnables du mo
signi ica ions e nep iklauso de son alen ingumui. Dans la p édika ique s uc u e
sépa i us p edicaka us, e non a gumen us p edica o, co espondan s lib es
memb es než illdo p edika o ou és des places lib es, leu sousają a ec p edica u
35). Bū inieji sin aksiniai ak an ai sakinyje negali bū i p aleidžiami, kadangi
lemia lui, comme à un ce ain langage pa ie, ca ac é is ique pu emen g amma ic
capaci y de joind e au es mo s e leu s o mes (Sližienė 1994: ils passés sakinys
pasida o neg ama iškas. Essenaisiais ac an s synaksiques déc i en ce e pa ie
de si ua ion, qui au sens du mo es la plus impo an e e ac uale (Sližienė 1994: 31).
Les acul a i s synaksiniai ak an es son ceux qui dans la ph ase peu en ê e
passésjiés, e la ph ase es e g amique e comp éhensibles. Sakiniai sans
acul a i ųjų ak an ų signi ie app oxima i emen la même chose que e a ec eux,
puisque les acul a i ieji ak an s son impliqué dans la même signi ica ion du mo
(Sližienė 1994: 35). Fakul a i iaisiais ak an ais, qui plus loin DLKT ou nis dans les
exemples éc i en dans les lenk iniuose skliaus u, nusakoma a pa ie de si ua ion,
qui signi ica o p edica o moins ac uali. On econnaî qu'il y a des limi es s ic es
en e les essen iens e acul a i iais ak an es e les lib es memb es (Hen schel,
Weyd 1994: 345). Vilmos Ágel (2000: 211212) pose hypo hèse: plus sou en les lib es ieji
inio alen ingumo komponen us, o pas a ieji laikui bėgan pagal Paulo G ice
memb es (A) se on u ilisés, le plus ils se on a endus. Alo s, de son poin de ue, les memb es lib es ieux comme spéci ica eu s de con enu (INSP) peu en ê e pe in e p é és en p edica o seman inkamumo (angl. ele ance) maximą ins alli i comme communiciellemen essen iini
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
260 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII eiksmažodžiu pasakomo ac e le suje de
l'ac ion es moins ipiškas agen y u o poin de ue. Ap a iamoje si ua ion dans le
suje (pono, e go) e ec uée l'ac ion di ec emen ne oucha l'obje (ki o, son
p op e).
51) Ce que le maî e ai ela i emen l'au e, il ai i e ela i emen à son
p op e, e ce que le escla e ai ela i emen à son p op e, il ai i e
ela i emen l'au e. C'es ainsi appa u unila é al e inégal econnaissance.
Dans ce cas neesmingoji sąmonę monsieu es un obje .
De l'ac ionsmajo a i ai e ‘eg is kieno éga dʼ il es possible de passe à
l'ac ionsmajo a i ég is. N. Sližienė (1994: 193) di ise le compo emen is ‘1. d'une
açon ou au e espec e , agi ʼ, c'es -à-di e, Il [A1] se compo e décemmen ,
jolimen , jus emen [Mod]23, ou ‘2. d'une açon ou d'une au e ai e , a ec e
quien des inimaʼ, ex., Il [A1] déo ai [Mod] piqué a ec sa mè e [P]. B e pa lan ,
men ionnée-je ai e signi icmée expliciku a aspec gio sema es impliquée eg is
signi icmens dé in yse. Cela a in luence polinksniškojo ela i emen a osenai
5254 exemples dans les a ec se compo e , compo emen , poelgis. 52 exemplezdyje
au lieu ipique pa ien ą co espondan es p elinksnie a ec cons uc ions choisie
polinksnichoyo ela i emen cons uc ion. En compa an 53 e 54 exemples cla i ie
que le usage polinksniškojo ela i emen 54 exemplezdyje bū inas g amiquemen
nulem es. A ibuable une a en ion e à ce que, pa exemple, 55 exemplede en
ega d a osenne ai in luence e le ai que l'a ibu sąžiningas es aussi
u ilisé a ec polinksniškuoj en appo (ž . 25). Cela aki aizdu 5657 des exemples, où le
sen inium p edika o (eg is) modusą co espondan alen inis ak an , eiškiamas
būd a diniu p ie eiksmiu lui exige bene icien inio ak an o (panašiai pasakoma e
g e a, p z., d augiškai, sąžiningai, p o i šiškai, ne ak iškai, šališkai ou k .) ou
join ia lais ąjį na į. Ces de nie s exemples mon en que pa appo
polinksniškojo au a ojim au in luence peu a oi an le sen in p incipal
p edica o (elg is) alen ingum, an l'un du p edica o leksikalizuées ak an ų alen ingum ou le mo junglums.
52) Nė puse lūpų [conse o iai] n'es pasakę, comme ils se compo en au
Seime en e s mino i é.
53) Le compo emen du pè e é ai noble. Tain Nanas éga d il é ai méchan . 54)
Kondi e is aussi bien nusi ylęs k ikdem égesiu un en e s l'au e (plg.
nusi ylęs?k ikdemų égesiu un a ec l'au e). 55) Sa posi i e ou néga i e opinion su
homme ous o mez en communiquan a ec lui, aggia ès sążynie an pou soi que
en e s lui. 56) L'en an us a ion a ein de ien émo us, âché, se compo e
ag essi emen en e s son cama ade.
23 Plg. LKVJŽ (Sližienė 1994: 166) désignée ai e ‘elg isʼ, exemple., Nep o ingai [Mod], ka el [A1], da ai.

S aipsniai / A icles 261
A ž ilgiu kons ukcija alen ingumo aspek u
57) Esą Didžiojo Tė ynės ka o minėjimo me u Jonas i aš nemandagiai elgė-
mės e e ano [...] conce nan .
De même u ismes DLKT dans les exemples ela i emen la cons uc ion es u ilisée,
quand le p incipal p édica de la ph ase a ac ionmajodžių nu(si) eik i, nusis a i i ‘2.
décide z- ous, e memen adhé e opinion, décisionʼ (DLKŽe) o me ou
polinksniškasis éga d conce ne a ec ces ou au es pe cep y iųjų eiksmažodžių
abs ai s desik a a džiais nuss a emen , déli emen , disposi ions,
58 pa yzdyje polinksniškojo a ž ilgiu a osenai į akos da o ne i(e)k neagen-
y us nu eik i ‘sukel i kokią nuo aiką, jausmusʼ, kiek, kaip minė a, būd a diš-
in en ionnemen (ž . 5861). kasis nepalankemen , qui lui exige bene icien inio ak an o.
Similai emen u 59 exemplede a ec sang ąžiniu nusi eik i: polinksniškasis
ela i emen es égalemen lié a ec būd a diškuoju ge ano iškai (dans les i s
exemples ela i emen analogiquemen u ilisé a ec nusi eik i, quand g e a es bien,
pik ai, hos ilemen , scep iquemen , e c.), cependan son, di é emmen que 58 cas,
chi imen bene icien o u ilisa eu es da an age limi é in anzi i um p edica o. 6061
exemples mon en que le polinksniškojo is-à- is us oim es in luencé e leksemes
ca égo ies p op ié és (égal oi 2628). Ce que la lexème pe cep i i é a in luence
ela i emen a osenai dans la ph ase, es é iden de 62 exemple, où polinksniškojo
ela i emen le choix peu ê e expliquable non selon ipišką beg is alen ingumą (plg.
se compo e a ec d'au es son disc é ion), mais selon disc é ion ‘manymas, opiniěʼ (DLKŽe).
58) Negi moi main enan je peux dépense au moins une ainsi déloyalemen à mon éga d
(plg. man) nu eik ą?
59) Une moi ié moins c oyons que l'au e pa appo à elle (?jai) ge ano iquemen
nusi eikusi.
60) L'élè e neąconsciemmen sen i le disposi i du p o esseu à son éga d. 61)
No om neno om change e mūs disposi ions j éga d. 62) Lais ė, laquelle ils
dé endaien , é ai lib e ė agi sa disc éu a ki ela i emen . Considé an que
dans le con ex e de l'exemple 62, le usage es in luencé e disc é ionnai e
séman ique, il de ien clai pou quoi dans les exemples 6365 il es choisi u ilise au
lieu de con en i co espondan e p é é ence de ou pou cons uc ion a ec
opinion, posi ion ‘3. p k. poin de ue, p incipe dé e minymasʼ (DLKŽe). 64zdy en
oi e ce que le con ex e a une in luence su le usage de la cons uc ion. 63)
Beaucoup, je moi e beaucoup de nos pa iciaux on ès aiškią opinię
Paleckio ela i emen .
64) – Ką gi? – Apie jūsų d augą Mozę. Jo a ž ilgiu aš susida iau i ą
opinion.
65) Quelle es la posi ion o icielle de ces jou s de l'Église en e s jui?
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
262 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII
6365 exemples de base peu ê e explicable polinksniškojo con ex e l'u ilisa ion
a ec poli ique ‘a ai es de l'É a ges ionnemen , héo ie de la puissance publique
ikaʼ (DLKŽe). Kalbė ojas pasi ink u žymėjimu, a kim, 66 pa yzdyje ak uali-
e p a ique de la poli ique comme héo ie, idéologie, aspec de pau e, bien ne exclu
que el désigna ion géné alise e en pa lan de l'aspec p a ique de la poli ique
(j . 67).
66) À la ques ion, si à Moscou main enan on pense que la poli ique an é ieu e
en e s Vaka é ai opélg nuolaidi.
67) Cependan longue e doulou euse Mažeikių na os his oi e susci e des
dou es, si la poli ique de la Russie en e s la Li uanie se a basisée su le p agma isme.
6. POLINKSNIŠKASIS ATŽVILGIU
IR NEVALENTINIAI (LAISVIEJI) NARIAI Comme men ionnée, p incipale di é ence des
memb es lib es du acul a i des ak an és es ce qu'ils n'on pas d'appui dans la
s uc u e du p édica séman ique alen ingume, ne ealisen aucun séman i s
ak an és logiques au ni eau séman ique. 68exemplezdyje polinksniškojo
ela i emen cons uc ion es lib eis sakinien p edika o (laikėsi) memb e.
Cependan , comme p écédemmen di , elle es de l'un des p edika o alen inių
ak an ų (neapykan a) exigé syn axique ak an (neapykan a žydų a ž ilgiu (plg.
žydams)). En d'au es mo s pa lan , le ni eau de sen in ela i emen la
cons uc ion es lib eis memb e, le ni eau du compound alen inis ak an . 68)
Néanmoins ne son pas ous Les penseu s de l'Époque de l'Éduca ion é aien
ge ano iški jui s. Nemaja pa ie d'en e eux, bien e c i iqué ieilles adi ions, mais jui ela i emen
laikėsi neapykan os.
Du poin de ue alen ini é en pa lan de lib es memb es dans le sakinien, ils leu son
a ibué un lib e u ilisa eu ( ok. eie Da i ). Il es , N. Sližienės (1994: 39) de l'a is,
iso élémen de la s uc u e syn axinai e du sen inel, signi ian eiksmu in é essée
pe sonne ou chose, auquel ce qui a i e (bene icien ą). Axelis Hol oe as e Vesla a
Čižik-P okaše a (2005: 8192) discu en qua e ypes du lib e u ilisa eu : da i us
commodi, da i us sympa he icus, da i us e hicus, da i us iudican is. Des au eu s
(Hol oe , Čižik-P okaše a 2005: 83, 86, 88, 90) in e p è en da i us commodi comme
bene icien o en i ybę, da i us sympa he icus comme a gumenJie (Hol oe ,
o suskaidymo a ejį, da i us e hicus sieja su disku su i laiko sakinio aplinkybe.
Čižik-P okaše a 2005: 90, 92) p é end que da i us iudican is es séman iquemen exigé
e synaksiquemen aldomas, ačiau jis aldomas ne eiksmaž. Agnieszka
Rembiałkowska (2009: 159161) basé su Simono
A icles A icles A icles 263 /
A ž ilgiu kons ukcija alen ingumo aspek u
Diko (Dik 1997) des solu ions de héo ie onc ionnelle g amma icale e s a i iée
seman inės sakinio s uk ū os koncepcija i , ap a dama ski ingus lais uosius
des usage s, p opose classi ian [...] base leu s champs (angl. scope) c i è es
(Rembiałkowska 2009: 149). Les ypes de béné iciai es lâches son épa is a an
ou selon ce [...], a ec lequel ni eau de p édica ion ils o men une uni é plus
é oi e e a ec lequel ni eau de p édica ion se limi e l'e e de leu signi ica ion
p édica ion (Rembiałkowska 2009: 149150). Su ce ondemen da i us
sympa he icus codée posesy ines éikšmės pasi e signi ie še dinės24 p édica ion
ni eau, da i us commodi incommodi codée bene iecien inės maleen inės eikšmės
( . p.: 167168) u ė ų p iklausy i išplės inės25 p edikacijos (ex ended p edica ion)
ni eau ( . p.: 16 16 […]da i us iudican is signi ica ions [coduojamas] p oposi ion
ni eau, da i us e hicus saknekos ak o (sakinio) ni eau[…] ( .: 16268).
Ce que a ec da i us commodi incommodi, pa lequel désigne une pe sonne ou des
choses, don pou béné ice ou non- béné ice ai l'ac ion ou ce qui es , es liée
cons uc ion, u 6970 exemples (i là, où g a iquemen a - 69) De quoi consis e ce
ž ilgiu susijęs su humaniškas, neu alus, nega y us, pasy us, sa anaudiškas; aika,
sup a ingumas, neu alumas, nežmoniškumas; niekinamai, niekingai i k .).
sens de sa aleu ? Sous-simpli iés, on peu di e que de ous les sen imen s e
pensées, lesquels dans son éga d (plg. soi, sa yje) essen issons.
70) Dans la ie ai-je encon é beaucoup de g ands a is es, mais ne a ais encon é celui, qui se ai
aussi abs akčiai e nonlysamai objec i us pa appo à son p op e. Le lais o da i us iudican is la
onc ion la plus commune indique un sys ème d'é alua ion, selon lequel il es possible de décide si
jus emen on a ibue quelqu'un un ce ain požysu ampa a ec les no mes d'é alua ion accep ées ou
mis. Po eikis nu ody i e inimo sis emą a si anda no in pab ėž i, kad ji ne-
supposées dans la socié é (Rembiałko ska 2009: 156). Las a asis p opozi ions (angl. p oposi ion)
ni eaumeniu appa enan a ec pe cipien u lié da i us iudican is, comme oi 7172 ou panabjau u,
nehigieniška, nee iška, nemandagu, pado u, nede ama e k . aussi bien changé is-à- is cons uccija.
šiuose pa yzdžiuose su ciniškas, p asmingas, nee iškas; ambi alen iškumas; ge ai,
P oposi ion au ni eau, qui co espond possible ai 24 Še dinės p edikacijos (angl. co e p edica ion [...])
au ni eau son dé inis idiniai pa amè es de la si ua ion élémen ai e (Rembiałkowska 2009: 160). 25
Ex és ines p édica ions au ni eau […]pa iculé emps, lieu, cause de l'appa i ion de la si ua ion
élémen ai e, bu , e c. (Rembiałkowska 2009: 160). Il es à no e que la Commission n'a pas é é en mesu e
d'examine la ques ion. 26 P oposi ion, ou a i ma ion, au ni eau […]p ésen é le poin de ue de l'o a eu
dans la si ua ion élémen ai e[…]
(Rembiałkowska 2009: 160). Il es à no e que la Commission n'a pas é é en mesu e d'examine la ques ion.
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII 264 264
i ku p is a omas kalbė ojo požiū is į elemen a iąją si uaciją (plg. Dik 1997:
68), da i us iudican is p écise les condi ions de alidi é d'une a i ma ion (Rembiałko ska 2009:
163).
71) Oui cela se ai inique inique is-à- is ou !
72) Ta o alga sumažės ben d igubai, be ki aip negalima, bū ų ne eisinga ki 
a ž ilgiu.
Ti as base de ma iè e ajou ei ce qui m'a men ionné au débu de l'a icle:
polinksniškasis éga d es u ilisé au lieu būdo p ie eiksmių (aplinkybių). Cela es u
dans 73 exemple. Ces de nie s modi ia eu s, signi iimi polinksniškojo ela i emen
kons ukcija, ne en eina dans b anduoline (angl. nuclea ) sakinio p edikaciju e
cons i ue še dinę (angl. co e) p edikaciju. Tokie a ec le même p édica de la ph ase
liés modi ia eu s du p emie ni eau (p o o ipiquemen mode, mesu es, quali é, e c.)
modi ien le p incipal p édica éškiamą inciden , ou, selon S. Diką7: 225 22 (1996),
b anduolines p edica ion (angl. nuclea p edica ion) choses padė į (angl. s a es o
a ai s (SoA)) (da . 74 exemple, où polinksniškojo is-à- is cons uc ions di es base).
73) Nominaliza o iaus onc ion exliekan i į a dinė mo ema ni concep uellemen ,
ni (mo )phologiniu poin de ue n'es pas sa a ankiška. 74) On peu insé e une
ce aine a is ique géomé ique e epo kininys é an en e mes d'idées que de
o me.
ce que que polinksniškasis ela i emen conce ne a ec du second ni eau
modi ia eu s, dis incables au ni eau de la ph ase, où éškiama Au suje de la si ua ion des choses lieu, emps, ezul-
a o, ikslo, p iežas ies i pan. a ž ilgiu (Dik 1997: 243–244), leidžia kalbė i
7576 exemples.
75) Ma ijus a déjà clai emen pake ėjęs ce e ille. [...] Quelles son ses cœu s
is à is de ce e jeune c éa u e?
76) Je Vous eme cie une ois de plus pou les ma ches, ai esy us à mon
éga d, seulemen , malheu eusemen , aucun ésul a s de pas enco e.
7. APPENDINIMES ET IŠVADOS
Išnag inėjus 600 DLKT exemples de a ec polinksniškojo ela i emen cons uc ion,
oi que ce e cons uc ion es u ilisée e au lieu du mo alen inių ak an ų, e
comme lib es ieji memb i. Du poin de ue de alen ie, la ma iè e é udiée pe me de
compose les sui an es co éla ions:
Polinksniškojo ela i emen cons uc ion comme lib e memb e es u ilisée
še diné, išplės inės p edikacijos e p opozicji lygmeniu. Du poin de ue
A icles a icles 265 /
A ž ilgiu kons ukcija alen ingumo aspek u
alen ingume a ec lib e u ilisa eu ku (ou p ielinksnio a ec cons uc ie) lié
sis a ž ilgiu y a lais asis na ys, ku is a i inka pe cipien ą a ba bene icien ą. Tais
polinksniškaa ejais, quand ela i emen kons ukcija signi ié lib eis memb e
sakinyje a (būdo, pag indo, p iežas ies) au ou , il es lié a ec p ie eiksmiu,
p ielinksybe cons uc ions.
Polinksniškojo ela i emen la cons uc ion de lib es memb es (p edika o, sakinien
modi icika o ių (aplinkybių)) es pe ėjusios dans le mo alen inių ak an ų ( aldinių
(ne iesioginių objek ų)) lieu. Selon communicciellemen nécessai emen polinksniškojo
ela i emen cons uc ion des signes des lib es memb es analogie es passe kama
ma que co espondan s mo du séman ique alen ingume ak an us. Rela i emen
Polinksniškojo la cons uc ion es p edica o nécessai eis alen inis ak an : ainsi
(is)dis ingués d'une leksemos deux signi ica ions a ec des alen ingumes di é en s
(plg.: ko ek iškas ‘mandagus, ak iškasʼ (BLKŽe), no ammen , Il é ai (man
ela i emen ) (plg. a ec manimi) ganek iškas (DLKT), e ko ek iškas ‘ eisingas, ikslus,
co espondan , pa exemple, le T ibunal cons i u ionnel n'es pas disposé de son
opinion, le s a u du Seimas ne documen ikomas en con adic ion à la loi ondamen ale
du pays: Tačiau jis nė a ko ek iškas. (DLKT)). Polinksniškojo ela i emen la
cons uc ion choquen se u ilise au lieu leksemos alen inių (bū inųjų onc ions e
akul a y iųjų) ak an ų dans les cas où ils a liepia pe cipien o, bene icien o ou
kon en y o. Puis dans la ph ase indi ec emen obje allan ela i emen la
cons uc ion keičia naudininką ou p ielinksnine (su, à, à p opos, pa ce) la cons uc ion
ma quan ak an ą; suje peu co espond e pe cipien é, pa ien é, agen é.
Polinksniškojo ela i emen la cons uc ion ends ame choisi is u ilise dans ces
cas, quand leksema numa o pe cipien ą co espondan suje du synaksinį ak an ą.
Pe cep i i é a in luence au ai , que e a ec ac i des ac ionsmažodžiais ypiquemen u ilisa eu ku
ma quan le bene icien e ak an es modi ié polinksniškojo ela i emen kons ukcija. Di iamas
(links ama ski i) bene icien as būsenai esp. ac i am eiksmui ak ualize e žymė i. Comp e enu
de cela, il es ondemen d'a i me que des pe cep y iens p édica s moins ipique bene icien ą27
co espondan séman ique ak an se a ma qué de plusieu s o mes syn axis iques: u ilisa eu ku
e ou polinksiškojo ela i emen kons ukcija. Rela i emen Polinksniškojo a osena es liée à
leksemos (in) anzi y um e suje (ne)agen i um. Les p op ié és ca égo ielles du lexe onc ionnen
a ec l'obje indi ec ko eliuojan du ac an séman ique (bene icien o, pa ien o, kon en y o)
mo osin aksinįėjimą (ma kinku, p ielinksnių į, abou a e c. cons uc ions e ou polinksnaudniškojo
kons ukcija). P iksmio gou e domas oc an syn ac ique peu ê e ma qué seulemen
polinksniškojo ela i emen kons ukcija (p z., Jis pa ojingai (i 27 Plg. men alinio ecipien o ( ok.
men ale Rezipien ) samp a ą Hen schel (2001: 183), Ba els (2005:
106–107).

LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
266 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII
nepalankiai jo ilči a ž ilgiu) (plg. *i nepalankiai jo il ims) susimąs ęs pa-
k ie ė pada ėją (DLKT)). Séman iquemen e g amma icalemen nécessai e peu
ê e e doik a a djio exigée polinksniškojo ela i emen cons uc ion (plg.
okiečių disk iminacija leu éga d, * okiečių jų disk iminacija). Dans ces cas, où
aspec s de l'aspec comme d'un poin de ue, d'une humeu es explici é ou impliqué
en la même leksema signi ica ion (p.ex., ennemies ‘2. non amicalemen délibé é,
salu ing à au e un mau ais hommeʼ (DLKŽe); opposé ‘4. qui au es ymas,
pažiū ų, ned augiškai nusi eikęs, p iešiškasʼ (LKŽe); despo izmas – ‘2. aldin-
gumas i sa i alė aplinkinių a ž ilgiuʼ (BLKŽe), nuo aika – ‘3. pp . pl. nusis a-
disposi iemen kieno no s éga dʼ (LKŽe) e . .), cela peu ê e inclins ama ou
nécessai e ema que u ilise polinksiškojo éga d kons ukciju (plg. Selon le
géné al des peuples Li uiniens noo aiką žyd ela i emen , appliqu e Šilalės alschiu,
choses comme enses ėsi. (DLKT)). Selon analogiją poin de ue, dé iensemen
(habi uellemen a ec pe cep ions p edika ais) ma qué e dans les cas où leksemes
signi ica ion de ce aspec ne mon e. Poi iū io, l'aspec de l'humeu , signi ié
polinksniškojo ela i emen kons ukcija, lié à la ne iesiogiškumu (plg., Je peux
espé e , que e mes po ions nuby ées indulgences de o e a uodo, si do ai me
con essinsiu ai us péché ous ela i emen ? (DLKT)).
ŠALTINIAI
BLKŽe – Bend inės lie u ių kalbos žodynas, y . ed. D. Liu ke ičienė, Vilnius:
Lie u ių kalbos ins i u as, 2013–2022. P ieiga in e ne e: h ps://ekalba.l /
bend ines-lie u iu-kalbos-zodynas/.
DLKT – Daba inės lie u ių kalbos eks ynas, Kaunas: Vy au o Didžiojo uni e si e as.
P ieiga in e ne e: h p:// eks ynas. du.l / eks ynas/.
DLKŽe – Daba inės lie u ių kalbos žodynas, 8-as pa ais. i papild. leidimas, y . ed.
S . Keinys, e. a ian as, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2021. P ieiga in e ne e:
h ps://ekalba.l /daba ines-lie u iu-kalbos-zodynas/.
LKŽe – Lie u ių kalbos žodynas 1–20 (1941–2002), ed. kolegija G. Nak inienė,
J. Paulauskas, R. Pe okienė, V. Vi kauskas, J. Zaba skai ė, y . ed. G. Nak inienė,
e. a ian as, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2005 (a naujin a e sija 2018). P ieiga
in e ne e: h ps://ekalba.l /lie u iu-kalbos-zodynas/.
LITERATŪRA
Ágel Vilmos 2000: Valenz heo ie, Tübingen: Gun e Na Ve lag.
S aipsniai / A icles 267
A ž ilgiu kons ukcija alen ingumo aspek u
Akelai is Gin au as 2005: Kons ukcijos su a ž ilgiu, požiū iu adminis acinėje kal-
boje. – Kalbos kul ū a 78, 67–78.
Ba els Hauke 2005: Da i ode P äposi ion: Zu Ma kie ungs a ian ion im Kon ex
adjek i ische P ädika e im Deu schen, Russischen und Polnischen (S udia Sla ica
Oldenbu gensia 12), Oldenbu g: BIS-Vlg.
Cha e Wallace 1983: Чейф У. Память и вербализация прошлого опыта [Pamja ’ i
e balizacija p ošlogo opy a]. – Новое в зарубежной лингвистике [No oe za ubežnoj
ling is ike] 12, 35–73.
Dik Simon C. 1997: The Theo y o Func ional G amma . Pa 1: The S uc u e o he
Clause, Second, e ised edi ion, ed. by K. Henge eld, Be lin, New Yo k: Mou on de
G uy e .
F aenkel E ns 1928: Syn ax de li auischen Kasus, Kaunas: Lie u os uni e si e o
Humani a inių mokslų akul e as.
Gi ón Talmy 1990: Syn ax. A Func ional-Typological In oduc ion 2, Ams e dam,
Philadelphia: John Benjamins Publishing Company.
Gi ón Talmy 1991: Ma kedness in G amma : Dis ibu ional, Communica i e and
Cogni i e Co ela es o Syn ac ic S uc u e. – S udies in Language 15, 335–370.
Gi ón Talmy 1995: Func ionalism and G amma , Ams e dam, Philadelphia: John
Benjamins Publishing Company.
Gi ón Talmy 2001: Syn ax 1, Ams e dam, Philadelphia: John Benjamins Publishing
Company.
G aščenko Pa el V. 2018: Гращенков, Павел В. Синтаксические зависимые:
лексический и конфигурационный подходы (на материале прилагательных)
[Sin aksičeskie za isimye: leksičeskij i kon igu acionnyj podxody (na ma e iale p ilaga-
el’nyx)]. – Вестник Института востоковедения РАН [Ves nik Ins i u a os oko e-
denija RAN], № 5, Москва: ИВ РАН [Mosk a: IV RAN], 160–174.
G ice Paul 1989: Logic and Con e sa ion. – S udies in he Way o Wo ds, Camb idge,
Massachuse s: Ha a d Uni e si y P ess, 22–40.
Hen schel Elke, Weyd Ha ald 1994: Handbuch de deu schen G amma ik, 2. Au l.,
Be lin, New Yo k: De G uy e .
Hen schel Ge d 2001: Da i e o p eposi ional ma king o noun ph ases in he
con ex o Russian adjec i al expe encie p edica es. – Va iie ende Ma kie ungen on
Nominalg uppen in Sp achen un e schiedlichen Typs (S udia Sla ica Oldenbu gensia 4),
H sg. W. Boede , G. Hen schel, Oldenbu g: Biblio heks- und In o ma ionssys em de
Uni e si ä Oldenbu g, 171200.
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
268 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII
Hol oe Axel, Čižik-P okaše a Vesla a 2005: supplémen s e ci cons ances.
G ama inai es onc ions y imai (Lie u ių kalbos g ama ikos da bai 3), ed. A.
Hol oe , R. Mikulskas, Vilnius: Li u iens ins i u de langue, 6592. inée e li é a u e
Jablonskis Jonas 1957: Rink iniai aš ai 1, sud. J. Palionis, Vilnius: Vals ybinė poli-
scien i ique édi eu .
KP S1 2009: Kalbos pa a imai 2: Sin aksė 1. Linksnių a ojimas, sud. R. Miliūnai ė, y .
ed. A. Pupkis, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as.
Rembiałkowska Agnieszka 2009: Lie u ių kalbos lais ieji naudininkai i p edikaci-
jos lygmenys. – G ama inių unkcijų p igim is i aiška (Ac a Salensia 3), ed. A. Hol oe ,
R. Mikulskas, Vilnius: Vilniaus uni e si e as, asociacija „Academia Salensis“, 147–168.
Sližienė Nijolė 1994: Lie u ių kalbos eiksmažodžių junglumo žodynas 1, Vilnius:
Mokslo e encyclopedijų édi eu .
Sližienė Nijolė 1998: Li uiniens langues eiksmažodžių junglumo dic ionn 2(1), Vilnius:
Mokslo e encyclopedijų édi eu .
Sližienė Nijolė 2004: Li uiniens langues eiksmažodžių junglumo dic ionn 2(2), Vilnius:
Ins i u de langues Li uanies édi eu .
Šukys Jonas 1998: Li uiniens langues linksniai e p ielinksniai: a osena e no mos,
Kaunas: Š iesa.
Vaičiuly ė-Semėnienė Lo e a 2001: Li uiniens langues būd a džių
alen ingumas: dak a o dise acija, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as.
Cons uc ion wi h a ž ilgiu om he
Pe spec i e o Valency
SUMMARY
The a icle add esses he cons uc ion wi h pos posi ional ela i emen om he
pe spec i e o alency. I d aws on 600 examples collec ed om The Co pus o Con empo a y
Li huanian Language, which was de eloped a he Cen e o Compu a ional Linguis ics o Vy au as
Magnus Uni e si y in Kaunas.
I appea ed ha he cons uc ion wi h pos posi ional éga d is used in a sen ence bo h
ins ead o he alen ac an s o he wo d and as ee elemen s. da i e (o he cons uc ion
As a ee elemen , he cons uc ion wi h pos posi ional a ž ilgiu is ela ed o he ee
wi h he p eposi ion su), p eposi ional cons uc ions, ad e b; hey a e used a he co e,
ex ended and p oposi ional le el.
A icles a icles A icles 269 /
A ž ilgiu kons ukcija alen ingumo aspek u
The e is a endency o use he cons uc ion wi h pos posi ional éga d ins ead o he alen
(manda o y and acul a i e) ac an s o he lexeme whe e hey co espond o he unc ions o
he pe cipien , bene icia y o con en i e. In such case, he cons uc ion wi h éga d used as an
indi ec objec eplaces he da i e o he ac an exp essed by a p eposi ional (su, į, abou , dėl)
cons uc ion; he subjec co esponds o he pe cipien , pa ien , agen . The cons uc ion wi h
pos posi ional éga d is p e e ed when he lexeme deno es he syn ac ic ac an o he subjec
co esponding o he pe cipien . A bene icia y is speci ied ( ends o be speci ied) in o de o
highligh and ma k a s a e o an ac i e ac ion.
The usage o pos posi ional a ž ilgiu pe ains o he (in) ansi i i y o he lexeme and he
(non)agency o he subjec .
The ca ego ical p ope ies o he lexeme a ec he mo phosyn ac ic ma king o he
seman ic ac an co ela ing o he indi ec objec (by he da i e, cons uc ions wi h he
p eposi ions à, à p opos, e c. and/o he cons uc ion wi h pos posi ional éga d).
Mise à disposi ion 2022 m. oc ob e 21 d.
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius, Li uanie
lo e [email protected]