S aipsniai / A icles 245
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
ORCID id: o cid.o g/0000-0003-2196-8937 Las di ecciones de
in es igaciones: mo osin aksė, alen ingumas,
semán ica, ipología.
DOI: doi.o g/10.35321/all87-12
VÍDGEU KONSTRUCCIÓN
VALENTINGUMO ASPECTO
Cons uc ion wi h a ž ilgiu om he
Pe spec i e o Valency
ANOTACIJA El obje o de es e a ículo polinksniškojo espec o cons ucción. Aimslas basado
Daba inės lie u ių kalbos eks yno (DLKT) ma e ial, escla eškin i kalbamosios kons ukcijos
elacionį con alen ingumu. El es udio mos é que en la sen encia polinksniškoyo espec o la
cons ucción se u iliza y como leksemos alen inis ak an as, y como ne alen inis lib ez
miemb o. ESMINIAI VODŽIAI: alen ingumas, alen inis ak an as, lib eis miemb o, espec o
kons ukcija.
ANNOTATION
The objec o his a icle is he cons uc ion wi h pos posi ional espec o. The aim is o ind
ou he ela ion be ween he said cons uc ion and alency d awing on he da a om The
Co pus o Con empo a y Li huanian Language. The s udy e ealed ha he cons uc ion wi h
pos posi ional a ž ilgiu is used in a sen ence bo h as a alen ac an o he lexeme and as a
non- alen ( ee) elemen .
KEYWORDS: alency, alen ac an , ee elemen , cons uc ion wi h espec o.
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
246 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII
1.INVADINS NOTABAS
Jaus as F aenkelis (1928: 185186) en su abajo sob e la lengua li uánica
aleg nius mini daik a a džio aspekgis įnagininką1. Jonas Jablonskis (1957: 632) 12
ejemplos en elación al us o, llama a la di e encia un ennagininku y sos iene que
ési as aleg es son an solo un cie o modo o ennagios ennagine ía ski . 1) Ese
aspec o no di ie e de los demás. (ci ado según Jablonskis 1957:
632)
2) Su esc i u a y espec o al lenguaje sopo an. (ci ado según Jablonskis 1957:
632)
Šiandienoje Jonas Šukys (1998: 267) eigia, kad a ž ilgiu y a a ž ilgio, a ba iks-
linamasis ( . p.: 557), įnagininkas, que palygin i nesa a ankiškas, a menudo
eminescendo palab as, a imus p ielinksniams ( iksliau polinksniams), po que
ai eina po [...] dažniausiai kilmininko, i jį ikslina, a si suda o su juo kaip
pap askoks polinksnis cie a cons ucción; especialmen e p ensas y la esc i u a
en el lenguaje ecuen a un pa odo, en cuyo sen ido se desc ibe daik as o
eiškinys. Shukys (1998: 268) ec i ica que en cuan o más ecuen e en la lengua
a k eipia dėmesį į ai, kad a ž ilgiu a ojamas, „kai y a aiški požiū io į ką no s,
adminis a i a y cien í ica, y algo signi icación de e aluación, y kai en oque,
signi icado de e aluación apiblankusi, nope š inas adicionales gi esnės lenguaje
aiškos p iemonės. En luga del kilmininko con polinksniškai pa a o o espec o
puede mejo ic i p ie eiksmiai (ž . 3), pu yni linksniai (ypač naudininkas) (ž . 45),
p ielinksninės (ypač p ielinksnio dėl) kons ukcijos (ž . 68).
3) Chikai aquí ugdomi isiniu do iniu, p o iniu espec o (plg. ísicamen e,
do iškai, p o iškai). (ci ado según Šukys 1998: 268) 4) ¿Podéis algo bueno hace
espec o de in alidos (plg. in alidams). (ci ado según Šukys 1998: 268) 5) Ju au
miemb os del comi é iedad espec o de mí (plg. man). (ci ado según Šukys
1998: 268)
6) No se oma on ninguna medidas espec o de los in ac o es (plg. con a
in ac o es). (ci ada según Šukys 1998: 268) 7) Deli gen e enía una opinión
nega i a espec o ins i u o (plg. sob e ins i ú). (ci ado según Šukys 1998: 268)
8) El Gobie no espec o escuelas no iene alegudo a polí ica (gale ía se y po
escuelas). (ci ado según Šukys 1998: 267) 1 Išsamesnę da bų espec o sob e
apž algą ž . Akelai is (2005: 6770).
A ículos A icles 247 /
A ž ilgiu kons ukcija alen ingumo aspek u
Los consejos de lenguaje (KP S1 2009: 90) Šukys pa ikila que 3 ejemdyje polinksnio
signi icado en uso en elación es secundu inis (dalinis) a ian e de no ma. Él, como
lib oginis eiškinys, puede se u ilizado bend inėje colboje, pe o p emenidad
deci ina básicoiniam (neu al) a ian e de la no ma būdo p ie eiksmiui. O 46, como y
911 en ejemplos espec o gene inée en el habla es ne a o ino. Aquí la elación
di ec a con el obje o ha de se exp esado bene icia io, p ielinksnių cons ucciones
(KP S1 2009: 89; ambién é. Akelai is 2005: 71, 76). 9) Didesnės espabos ikė umėmės
me gaičių a ž ilgiu (=me gai ėms). (ci uo-
jama pagal KP S1 2009: 89)
10) Us ed se á ko ek iški espec o de noso os (=mums). (ci a según
Akelai is 2005: 71)
11) In ole ancia espec o de Li uania (=Lie u ai), sin abejo, ue. (ci ado según
Akelai is 2005: 71) ojamas indi ec o a elación con obje o eikš i 12
Šukys (KP S1 2009: 89) pažymi, kad bend inėje kalboje a ž ilgiu gali bū i a -
ejemjdyje.
12) Nieko blogo aiko a ž ilgiu nepada iau.
Gin au as Akelai is (2005: 67) analiza espec o la cons ucción en la lengua
adminis a i a (ž . 1011) a i ma y que espec o (i pun o de is a) išsiski ia
ecuencia de consumo, aki aizdžiu adminis a i iniu unkciniu s ilis iniu a spal iu.
Él (Akelai is 2005: 76) accede a la conclusión de que adminis acinas cons ucciones de
la lengua kilm. + [...] espec o impa em as i iąja a osena y según el su gimien o
iempo es a dy as suin elek in os lenguaje eiškinys. Akelai is (2005: 67) a i ma:
es o, que espec o eina po daik a a džių y daik a a diškųjų palab as kilmininko,
igual y leis ų ellos conside a ce canos polinksniams. Ve dadei as polinksniais ellos
no pueden se conside ados po la man enida signi icación lexína. O a azón de la
combinación de cons ucciones y cons ucciones con daik a a diškųjų palab as
kilmininku a menudo es án a imos o incluso o man g e ybes, plg.: económicamen e
espec o y economía espec o. Po o a pa e, Sob e la base de ejemplos de ex o
de la lengua li uana ac ual ealizado un es udio con espec o al consumo en la lengua
adminis a i a, Akelai is (2005: 70) ašo: Aps aba ėjęs espec o suelen u iliza se
ninku [...], be labai e as de inimo būdu suda y uose junginiuose [...] – san-
ykis 0,07 : 0,93“. Iš išsamaus jo y imo aiškėja, kad a ž ilgiu kons ukcijos
con daik a a diškųjų palab as kilmian acinėje el habla co ec amen e u ilizadas,
algunas de ellas indican algo en base a pašalinį, objek ą o būseną sąlygą eiksmą (Akelai is 2005:
71), como una a ian e secunda ia de la no ma adecuadas pa a usa azón a una
elación eikš i (Akelai is 2005: 7475) o a una elación obje i a, que puede ene un
ono de azón y un posible aspec o, deci , la conside ación a ese obje o
indi ec o, (Akelai is 2005: 73). Además de que espec o no co esponde a elación
di ec a con obje o eikš i (Akelai is 2005: 71), habamosios kons ukcijos ne a o inos
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
248 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII p iežasčiai eikš i (Akelai is 2005: 73).
También, donde sea posible, especialmen e donde ulne able nusis o ojusi la
lengua li uánica sin aksinių san ykių aiška, debe ía e i a inis, san ykis
kons ukcijų kilm. + a ž ilgiu [...], kai u i bū i iš eikš as požymio, a ba a ibu-
(Akelai is 2005: 73).
Foliau la cues ión, si en elación es ( ampa) polinksnis, dejándose nuošalyje y como
da binis e mis a ículo u ilizado polinksniškasis en elación. Kons ukción con él,
como explica deja de ci ados ejemplos y de lo que b e emen e discu ida, u ilizadas
sen encia y conjunción ni eleniu. A inencia a Akelaičio (2005: 72) men į: kai u ilizados
cons ucciones kilm. + espec o [...], acción, ac i idad o peculia idad di ec o
e e i se a obje o a si suš elninamas, za ušuojamas. An es ojo eniendoin 412
ejempla es, pos e io men e se plan ea p egun a, cuál és e suš elnaudininką 10
nin o san ykio su objek u pag indas i kodėl, pa yzdžiui, ipišką bene icien o
ejemdyje habė ojas elkasi keis i polinksniškuoju espec o. A osena es á
(kaip) ai susiję su žodžio eikšme i alen ingumu. Jei polinksniškojo a ž ilgiu
elacionada con alen ingum, en onces, man eniendo el concep o de modelo del
enunciado e bocén ico, se pueden hace a ios supues os: además, que (a)
polinksniškojo espec o a osenai in luencia iene daik a a džio aspek gis eikšmė, (b) polinksniško-
jo a ž ilgiu a osenai į akos u i sakinio p edika o leksiniai, seman iniai a ki i
požymiai, žodžio i iso sakinio seman ika.
Responde a dichas p egun as se ha seleccionado basado en el ma e ial ecopilado
del Kauno VDU Kompuu e inės ling is ikos cen o suda y o Daba inės lie u ių
kalbos eks yno ( oliau DLKT) (ž . pa e 2). En es e es udio explo a o io se
plan ean a eas: (a) discu i daik a a džio aspek gis signi icado en dicciona ios
(ž . 3 pa e), (b) b e emen e asumi los pun os de e e encia de la eo ía
alen ingumo y menė i, como es o se elaciona con polinksniškojo espec o
a osena (ž . pa e 4), (c) desde el pun o de is a alen ingumo denag ina la
cons ucciones a osen en la cons ucción empi ical de DLKT (ž . 5 y 6 pa e).
T as eso odo esumi (ž . pa e 7). Quan o conocido, abajos sob e polinksniškąjį espec o aspek u alen ingumo no.
2. TIRIAMOJI MEDŽAGA
G an pa e de la DLKT cons i uye ašy inės, a menudo edaguo as, di e en es
géne os (publicis ikos, g ožinės, neg ožinės o adminis a i as li e a u a) de
lenguaje ex ai. Saky ines ejemplos de lengua allí son apa en emen e menos. Es o
se e en la abla 1 donde mos ada, como espec o se dis ibuyó po géne os DLKT2
pai a esul ados de búsqueda. 2 Ejemplos de DLKT ecoge m. junio de 2022 mes
A ículos A icles 249 /
A ž ilgiu kons ukcija alen ingumo aspek u
De la abela 1 se e que el uncional es ilois puede ene signi icados polinksniškojo
espec o a osenai. A ž ilgiu ečiausius saky inėje kalboje. Rašy inėje kalboje
polinksniškasis espec o ečiausiai se u iliza g ožinėje li e a u a, y gene almen e
publicis ikoje y neg ožinėje li e a u a. DLKT3 publicis ikai a ibuye: pe iodica
gene al, pe iodico popula , pe iodica cien í ica, lib os (au obio a ías, memua ai,
a minimai, c onikos, me aščiai, dieno aščiai, liškai, esė, apyb aižos y k .) y k ., o
neg ožinė es o cien í ica, mokomoji, poznin inė, li e a u a de di ulgación de la
ciencia y k . DLKT g ožina li e a u a la o man apysacos, apsakymai, no elės,
pasakos, omanai y pan. Teniendo en cuen a el hecho de que DLKT p opo cionan
li e a u a adminis a i a (documen os) ejemplos con polinksniškuoju espec o es
i i (Akelai is 2005), pos e io men e se basa cuan o más de 600 o os gén ų
ejemplos, donde espec o se u iliza polinksniškai. Conc e amen e hablando, la base
de un pos e io es udio expl algomoyo se oma po 200 ejemplos de g ožinės,
žinės li e a ū os i publicis ikos, aip pa u imi 5 pa yzdžiai iš saky inės kalbos.
neg o1 LENTEL. A ž ilgiu a osena po géne o
Teks yno dalis Iš iso
palab as Užklausa
Uso núme o
Núme o de
šal inių žodžių
analizadas
G ožinė li e a u a 15765554 espec o 601 2478947 Neg ožinė li e a u a 19322341
espec o 5873 4377158 Adminis acinė li e a u a 13625715 espec o 1422 1524835
Publicis ika 86497837 is o espec o 9981 20774801 Saky inė kalba 447396 espec o
26146 del o al 1790: 140921288 espec o 17903 29184887 En é minos de ejemplos (ž . 2
abelę) elacionados con el u ismo, que sak polinksniško kons ukcija (puede) se
suomising de un e bo, un adje i o, una o ma de daik a a d o un p e eiksmio. En el
ojo cae lo que en el ma e ial disponible ne e o minimo de la palab a signi icación
implica pe cep i ųjį subjek ą (plg., sen i is, nusis a y i, indi e en is, jau us,
nuos a a, paziu a, e c. .), o, hablando del aspec o de las unciones seman inas
asignadas bajo alen ingum, pe cipien ą [Pcp] psycho. būsenos pa y ėją (Sližienė
1994: 20), lo que, en mi opinión, iene un impac o polinksniško a osenai.
Teniendo en cuen a el hecho de que u ismos de di e en es ejempla es de gén ?s
polinksniškasis espec o ca ojasi con las mismas palab as ó en dis in os géne os
u ilizados 3 Žiū ė a [2022-06-12] aquí: h p:// eks ynas. du.l / eks ynasmenu?page=abou .
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
250 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII
žodžiai, su ku iais y a seman iškai i sin aksiškai susijusi polinksniškojo a ž ilgiu
cons ucción, más bien uno o o apildo que paneigia, adelan e ejemplos según
géne os no di idomi. Po ejemplo, de la li e a u a g ožínica y publicís ica enima
ejemplos con polinksniškojo espec o cons ucciones elacionadas con
eiksmažodžiu nu(si) eik i, y de la li e a u a publicis ikos y neg ožínijas con
sen íbimas, o de la in luencia de la li e a u a g ožínica y publicis ikos u ima
ejemplos con polinksniškuoju espec o siejamais būd a dži ge ano iškas, ole an i,
ū oje pasi aikė su ole ancija. Tai, kad isų nag inėjamų s ilių eks uose a ž ilgiu
a ojamas su ais pačiais a ba panašiais žodžiais, leis ų many i, kad unkcinis
a neg ožinske li e as ilius ajas lemioska polinksniškojo a osenai. 2 LENTEL.
A ž ilgiu kons ukcijos sąsaja con pa e del lenguaje en la ase
Pa e de la lengua Pa yzdžiai
Veiksmajodis se , hace , de ė i, elg is, įpa eigo i, eus is, segui , (ne)mo aliza se,
nu(si) eik i, nusleis i, nus(is) a y i, nu e ė i, pasielg i, pa i i, pasikeis i, pasisaki i,
en iydė i, p iešin is, eaguo i, mos a i, capi e, sus e imė i, aplica , ene y pan.
Búsqueda adap i e, indi e en e, ag esi o, clas, aplaidus, ín imos, ese us, (no)
abie o, bjau us, blogas, ciniškas, disc e iškas, (no) u ilo as, amigas, o us,
(no)gailes ingas, (no)ge ano iškas, es ic as, (no)e iškas, įdomus, įky us, išdidus,
izkalb, inkus, įžeidus, humaniškas, jau us, konse a y us, ko ek iškas, k i iškas,
lygus, mandagus, neu alus, nega i us, niekingas, pado us, pa us, pakan us,
palankus, pa auklus, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas,
pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas,
(ne)sąžiningas, sa a ankiškas, (ne)šališkas, š elnus, (ne) eisingas, (ne)
pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas,
pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas,
pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas,
pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas,
pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas,
pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas,
pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas,
pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas, pakas,
pakas Daik a a dis a ogancia, indi e ingumb e, ag esión, ag esi idad,
ambi alen ismo, indulgencia, cau ela, delika umas, a enciones, despo icismo,
pozicija, pozi y umas, p anašumas, p iešiškumas, p ie a a, p o okacija,
disc iminación, amis ad, ac uación, i onía, aición, a ogumb e, sospecha, sospecha,
sen imien o, gailes inguma, galia, ge ano iškumas, culpa, culpa, in ención, lengua,
(ne) ole ancija, i umas, užsispy imas, eiksmas, il is, žodis, (ne)
kėslas, pacibė, kan umas, kie aškdys as, klusnumas, c í ica, c i icumas,
ep esiones, ko ek ium, laikys, lükšena, ole ancia, odio, nuce a, sup a is, simpa ikumas, opinias, simpa izan es, despacien e, e o , (ne) espe o, espe o, jus icia, jus icia, jus icia, pasionismo, polí ica, panicismo, ep esiones, y susc imismo. P ie eiksmis bien, pa alag ečiai, (ne)palankiai, pik ai, oponšiškai, skep iškai y k .
A ículos A icles 251 /
A ž ilgiu kons ukcija alen ingumo aspek u
3. DAIKTAVARDŽIO ATŽVILGIS REIKŠM
AIŠKINAMUOSIUOSE LIETUVI KALBOS
VODYNUOSE
C eyendo que polinksniamen e u ilizado espec o iene signi icado y ella puede
ene in luencia a osenai de la cons ucción habamóse, de a menciona
daik a a džio aspek is de iniciones. Ac ualmen e en el dicciona io de la lengua
li uanas (DLKŽe) daik a a dis aspekgis se p esen a como 1. ‘a siž elgamien o, a si
mi adaʼ, 2. ‘požiū isʼ (ž . 1). En el Académico dicodine del idioma Li uano (LKŽe)
aspec os son i eikšmis: 1. ‘a si mi adación e ocede , apsidai ymasʼ (ž . 13); 2. ‘požiū is, ž ilgsnisʼ (ž . 14; ambién z . 2); 3. ‘a endiendo
( é . 15).
13) El lobo una o eía cap u ó, o as sin aspec o exlaks é
Tie a. 14) Nues a li e a u a se con i ió signi ica i amen e
di e sai esnė espec o de o ma š. 15) Po a gų de odos quizá hab á algún aspek is K kn.
Tenieniendo en cuen a, daik a a džio aspek gis įnagininkas, u ilizado 112 ejemplos,
iene ( u ė ų ene ) ‘požiū is, ž ilgsnisʼ signi icado. Daik a a djiui aspek gis
seman i icamen e ce cano en oque ambién d i eikšmis: 1. ‘Ž ilgsnis, aspec sʼ, 2.
‘conc e i puzu a, nus idymas4ʼ (DLKŽe; plg. LKŽe). Así enimas mínimo un uno con
o o elacionados daik a a dos (a ž ilgis, požiū is, ž ilgsnis, pažiū a, nuomonė,
nusis a ymas) leksinis seman inis campos. Aquí con iene señala a ención a lo
kaip jau 2 dalyje minė a, daik a a džiai pažiū a, nuomonė, požiū is, nusis a ymas
que, es u ilizados con el de discusión polinksniškoyo espec o cons ucción. Es o
es i ica ía espec o g ama alización p oceso.
Žiū in en el pun o de is a de los obje os abs ac os, pálgsnis, pažiū a pama inių žodžių
(pa)žiū ė i i ž elg i alen ingumą Nijolės Sližienės Lie u ių kalbos eiksmažodžių
junglumo žodyne ( oliau LKVJŽ) cla i ica que el eiksmažodis e ė i ‘y ipais, a siž elg i
exigen pe cipien ą a liepiančio subjek o y kon en y o5 kelminininko o šalu inio sakinko (ž .
16). Veiksmažodžiai (pa)žiū ė i y jele g i ‘ u ė i susida ius opinię, e i iʼ equie en
pe cipien inio suje o ciją a i inkančio p ie eiksmio (ž . 1718) (Sližienė 2004: 457, 461). Así
a dininko, pa ien ą6 a liepiančios p ielinksnio į kons ukcijos i moduso7 unk-
daik a a džio aspekgis ‘požiū is, ž ilgsnisʼ seman ikoje glūdi pe cipien o, pacien een o,
4 Plg. LKŽe: nusis a ymas opinié, pžiū a. DLKŽe: Nuomonė 2. pá iou a, nusis a imas. 5
Kon en y as [Con] unción del con enido de acción o es ado (Sližienė 1994: 22). 7 Modusas
[Mod] acción de calidad, būdo unción (Sližienė 1994: 25).
6 „Pa ien as [P] – eiksmo po eikio ga ėjo a ba būsenos u ė ojo unkcija“ (Sližienė 1994: 20).
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
252 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII kon en y o, moduso unkcijos con su aiška.
El suje o pe cipien e debe ía limi a polinksniškoyo espec o a oseną con el ac o
ac i o ( anzi y iais) p edicaka ais. Sin emba go, como se ha is o, digamos, 4
ejemjdyse, polinksniškasis espec o se u iliza (ž . adelan e). Po o o lado, puede
conside a se que, po ejemplo, 11 ejemjdy en p ecisamen e polinksniškuoju
espec o es ma cima ( ok. ma kie ) en sen ido ancho del humano, como pe cipien o,
puzu a, ni ición y así (kon) eks e asignado mencionado e ec o indi ec o al obje o,
a liepiančiam bene icien ą8 (plg. 1920). 16) ¿ Tú [Pcp] su [Con] mi a ás Jb. (ci ado según
Sližienė 2004: 457) 17) Algunos que [Pcp] incluso į a inai [M] mi ó al mismo Be ingą [P] y
odo su iaje [P] B . (ci ado según Sližienė 2004: 457) 18) ¿Los indi iduos se uel en
mo ūs, depende de lo que [M] en ellos [P] mi an o as pe sonas [Pcp] VDTUk. (ci a ada
según Sližienė 2004: 461) 19) F ancia sociedadé nusi eikusi hos ilmen e. Has a
ole an iškos isuomenės linda osi sus conocimien os depo i os y expe iencia.
[Pcp] musulmon a ž ilgiu [B] šiuo a eju kaip niekada oli9.
20) Jis [Pcp] bu o ole an iškas dideliam i mažam [B], su isais mielai da-
¿Es án 1920 ejemplos, donde se habla de di e en e in e p e a ímín de ealidades, dis in osini du
ole an iškas alen ingumai? Visaip puede se (ž . adelan e). Según ikoniškumo, o isomo ismo,
p incipio una di e en e aiška es á elacionada con dis in as signi icmadas p edica o: cada o ma
iene su signi icado. El concep o de iconi icación implíci amen e se elaciona con ma cė umu (angl.
ma kedness). Talmy Gi ónas (1990: 945947; plg. 2001: 3841), ma cė umó ap injezós según es
es uc ūsaja en e cogni y ino y es uc u al complexidad es uno comúnusių ikoniškumo aspec s
inio i kogni y inio kompleksiškumo i dažnumo – k i e ijus, eigia, jog są-
kogni y iškai žymė ą ka ego iją ends ama žymė i i s uk ū iškai, and a i kščiai10. Iconiskum y
signi icė ud es án di ec amen e elacionadas con nio deci lo más posible mínimos medios de
exp esión lingüís ica y es ue zos (ž . más adelan e). odo es o con men e is a, es p obable que y
ekonomiškumu i dis ink y umu kalboje: kalbė ojas siekia kuo daugiau u i-
polinksniškojo espec o el uso se e ie e a la de los usua ios de la lengua g ama icales es uc u as
de exp esškos 8 Bene icien as [B] del des ina a io, ganėjo, del enedo unción, p opia de los se es
i os, especialmen e a pe sonas, pa a bene icio o no de los cuales lo que ocu e, hace, es (Sližienė
1994: 21). 9 Si no se indica lo con a io a los ejemplos, ellos es án de DLKT. 10 The me a-iconic
ma kedness p inciple: Ca ego ies ha a e cogni i ely ma ked end also o be s uc u ally ma ked
(Gi ón 1995: 58). Plg.: Ca ego ies ha a e s uc u ally ma ked a e also na u alesis economías
po eikiais (que no siemp e coincide con lengua no ma) comunicación.
subs an i ely ma ked“ (Gi ón 1990: 965).
A ículos A icles 253 /
A ž ilgiu kons ukcija alen ingumo aspek u
4. VALENTINGUMAS Y POLINKSNIŠKASIS
ATŽVILGIU
T umpai pasaky ina, kad alen ingumas – ai žodžio eikšmės lemiama ypa-
ybė ab i un cie o núme o de luga es acíos, que en la ase o en la combinación
de palab as ocupan cie as signi icanzas palab as y sus o mas o sus
co espondien es (ž . Sližienė 1994: 16; Vaičiuly ė-Semėnienė 2001: 19 y en ci ojama
li e a u a). Valen ingum no malmen e se elaciona con es ni elesim:
abs acakčiu loginės seman icas y dos conc e os ni elesim del lenguaje sin aksės
y leksinės seman icas. En el ni el de semán ica logís ica se de e mina el núme o de
luga es acíos de la palab a y sus posibles ac an és seman ís icas, en el ni el
sin aksés se de e mina la o ma g ama ical de los alen ines ak an és y su
esenciainidad o acul a i idad, en el ni el de semán ica lexicís ica se de e mina la
semán ica de los alen ines ak an és (quales clases seman ines palab as pueden
se ac an es de la palab a). En alen ínicos sin aksínicos ak an os, cuyas
bū inidad y acul a i idad se es ablece en la o ación, asignan lib es ieji miemb os la
o ación palab as, que no son condicionables de la palab a signi icanzas y nep iklauso
su alen ingumb e. P edika inėje es uc u a sepa us p edicaka us, y no
a gumen os p edica o, co espondien es lib es miemb os nožpildo p edica o
abe os espacios lib es, su suzają con p edica u lemia a él, como a cie o pa e del
35). Bū inieji sin aksiniai ak an ai sakinyje negali bū i p aleidžiami, kadangi
lenguaje, ca ac e ís ico pu amen e g ama ico capacidad de uni o as palab as y
sus o mas (Sližienė 1994: los pasaidos deja á de se neg ama iškas sakin.
Essenaisiais ac an a sin aksiniais desn a esa pa e de la si uacion, que de la
palab a signi icado es más impo an e y ac ualia (Sližienė 1994: 31). Los acul a i os
sin aksiniai ak an as son los que en la ase pueden se pasadoisados, y la ase
pe manece g a iškas y comp endamas. Sakiniai sin acul a i íos ak an os
signi ica ap oximadamen e lo mismo que y con ellos, pues o que acul ul a i íos
ak an es es án implici ados en la misma signi icación de la palab a (Sližienė 1994: 35).
Fakul a i iaisiais ak an ais, que más adelan e DLKT p opo cionan ejemplos se
esc iben en lenk iniuose skliaus uos, nusakoma esa pa e de la si uación, que
p edica o signi icadome menos ac uali. Acep ándose que los es ic os lími es
en e bū inųjų y acul a i iųjų ak an á y lib esųjų miemb os no hay (Hen schel,
Weyd 1994: 345). Vilmos Ágel (2000: 211212) plan ea hipó esis: cuan o más a menudo
inio alen ingumo komponen us, o pas a ieji laikui bėgan pagal Paulo G ice
lib es ieji miemb os (A) se á consumidos, el más ellos se án espe ados. En onces, en su opinión, miemb os lib es iejos como especi icado es de con enido (INSP) pueden se pe in e p e ados en p edica o seman inkamumo (angl. ele ance) maksimą asen a se como comunicciamen e bū ini
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
260 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII eiksmažodžiu pasakomo ac o el suje o es
menos ipiškas agen y u o pun o de is a. Ap a iamoje si uaciones el suje o
(pono, e go) ealiza una acción di ec amen e no očia obje o (ki o, suęs).
51) Lo que el amo hace con espec o o o, lo hacei y con espec o a su p opio, y
lo que el escla o hace con espec o a su p opio, él hacei y con espec o o o.
De es e modo su gió unila e al y desigual econocimien o. En es e caso
neesmingoji sąmonę ponui es obje o.
Desde el ad e bio hace ‘eg is kieno espec oʼ se puede pasa al ad e bio eg is. N.
Sližienė (1994: 193) dis inge elg is ‘1. de una mane a u o a segui , ac ua ʼ, ej., Él [A1]
se compo a decen emen e, boni amen e, jus amen e [Mod]23, o ‘2. unaip o de o o
elaciona se, a ec a kien des inoʼ, ej., Él [A1] indo ai [Mod] pique ó con su mad e
[P]. B e emen e hablando, mencionadoje hace signi icamemen e explicikuo a
aspek gio sema es implíci a elg is signi icaciones de ini yse. Es o iene in luencia
polinksniškojo espec o a osenai 5254 ejemplos con elg is, compo amien o,
poelgis. 52 ejemzdyje en luga de ipiques pa ien ą co espondien es p ielinksnio
con cons ucciones elegida polinksniškoyo espec o cons ucción. Al compa a 53 y
54 ejemplos cla i ica, que el uso con espec o polinksniškojo 54 ejemzdyje bū inas
g a icialmen e nulem o. A aeña la a ención ambién a lo que, po ejemplo, 55
ejemjdyse espec o a osenai hace in luencia y lo que el adje i o sąžiningas
ambién se u iliza con polinksniškuoj espec o (ž . 25). Es o aki aizdu 5657 ejemplos,
donde sen inio p edika o (eg is) modusą co espondien e alen ino ak an o,
eiškiamas būd a diniu p ie eiksmiu mismo equie en bene icien inio ak an o
(panašiai pasakoma y g e a, ej., amis osamen e, sąžiningai, oponšiškai, ne ak iškai,
šališkai o k .) o conec a el lais ąjį na į. Los úl imos ejemplos mues an que con
espec o polinksniškoyo al a ojimui in luencia puede ene an o la sen encia
p incipal p edica o (elg is) alen ingum, an o uno de p edica o leksikalizuo as
ak an os alen ingum o la palab a conjunlumas.
52) Nė puse lūpų [conse a o iai] no hay pasakę, como ellos se compo an en
Seime espec o a mino ía.
53) El compo amien o del pad e ue noble. Tan con espec o Nanas e a él
desp eciable. 54) Kondi e is ambién desi ylęs k ikdem egeesiu uno espec o de
o o (plg. nusi ylęs?k ikdemų egeesiu uno con o o). 55) Su opinión posi i a o
nega i a sob e homb e de homb e o máis comunicando con él, acgia edes
sąžiningamen e an o suyo, como espec o de él. 56) El niño us ado sumido
pasidee jud us, enojado, ac úa ag esi amen e espec o de su compañe o de
edad.
23 Plg. LKVJŽ (Sližienė 1994: 166) des inada a hace ‘elg isʼ, например., Nep o ingai [Mod], ka el [A1], da ai.
S aipsniai / A icles 261
A ž ilgiu kons ukcija alen ingumo aspek u
57) Esą Didžiojo Tė ynės ka o minėjimo me u Jonas i aš nemandagiai elgė-
mės e e ano [...] espec o.
De mane a simila u ismos DLKT en ejemplos espec o la cons ucción se u iliza,
cuando el p edicado p incipal de la ase a accionesmajodžių nu(si) eik i, nusis a i i
‘2. esol e se, adhe i se i memen e opinión, decisiónʼ (DLKŽe) o ma o
polinksniškasis espec o se e ie e con es os o o os pe cep y iųjų eiksmažodžių
abs ac os obik a a džiais nuss a emen , disposi ion, nuos a a, in inimas (ž . 5861).
58 pa yzdyje polinksniškojo a ž ilgiu a osenai į akos da o ne i(e)k neagen-
y us nu eik i ‘sukel i kokią nuo aiką, jausmusʼ, kiek, kaip minė a, būd a diš-
kasis desa ankiai, que él mismo exigen bene icien inio ak an o. Simila men e is o en
59 ejemplo con sang ąžinio sen i se: polinksniškasis espec o ambién elacionado
con būd a diškuoju ge ano iškai (en i uos ejemplos se u iliza analógicamen e con
sen i se, cuando g e a es bien, pik ai, hos ilmen e, escép icamen e, e c.), pe o su,
di e en emen e que 58 caso, cambio bene icien o es á más limi ado al usua io
in anzi i ismo p edica o. 6061 ejemplos mues an que el usojim espec o
polinksniškojo in luencia in luye y leksemas ca ego icas p opiedades ( ambién é.
2628). Que la pe cep i idad leksema iene in luencia con espec o a osenai en la
o ación, ob iamen e de 62 ejemplo, donde polinksniškojo espec o la elección puede
se explicable no po ipišką bg is alen ingumą (plg. bg is con o os su p opia
disc eción), pe o po disc eción ‘manymas, opiniěʼ (DLKŽe).
58) Negi yo aho a puedo gas a al menos una así des a o ablemen e mi espec o
(plg. man) nu eik ą?
59) Una mi ad menos c eemos que la o a con espec o a ella (?jai) ge ano ialmen e
nusi eikusi.
60) El alumno noąconscien emen e sien e el eache de sen i se a su espec o. 61)
No om neno om cambia y mūs disposiciones j espec o. 62) Lais ė, la cual ellos
de endían, ue libe ad ac ua a su disc ejiú a ki espec o. Conside ando que
con espec o al ejemplo 62 el usojim iene in luencia y disc e ia semán ica, se
hace cla o po qué en 6365 ejemplos se lo elige usa en luga de kon en y ą
co espondien e a p e e encia de o po cons ucción con opinión, posición ‘3. p k.
is a, p incipis nus idymasʼ (DLKŽe). 64ejzdy en puede e y es o que en cuan o
cons ucciones a ojimui iene in luencia el con ex o. 63) Muchos, yo mismo y
muchos de nues os pa ieños iene muy aiškią opinię
Paleckio en elación.
64) – Ką gi? – Apie jūsų d augą Mozę. Jo a ž ilgiu aš susida iau i ą
opinión.
65) ¿Cuál es la o icial de es os iempos Iglesia posición espec o judíos?
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
262 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII
6365 ejemplos de base puede se explica ables polinksniškojo espec o el uso con
polí ica ‘ ‘es a ís ica de ges ión de asun os, eo ía es a al de pode y p axuoja
ikaʼ (DLKŽe). Kalbė ojas pasi ink u žymėjimu, a kim, 66 pa yzdyje ak uali-
de polí icas como eo ía, ideología, pažiū os aspec o, aunque no impiega que al
designación gene alice y hablando de aspec o p ác ico de polí ica
(ž . 67).
66) A la p egun a, ¿en Moscú aho a se c ee que la an e io polí ica con
espec o Vaka ue demasiadog nuolaidi.
67) Sin emba go, longa y dolo minga Mažeikių na os his o ia plan ea dudas,
si la polí ica de Li uania espec o de Rusia se á basįs a p agma izmu.
6. POLINKSNIŠKASIS ATŽVILGIU
IR NEVALENTINIAI (LAISVIEJI) NARIAI Como mencionada, p incipal di e encia de los
miemb os lib es de los acul a i os ak an os es la de que ellos no ienen apoyo en la
es uc u a del p edicado seman ínico alen ingum, ne ealizándose ningún
seman ínicos ak an os logís icos en el plano semán ico. 68 ejemzdyje
polinksniškojo espec o la cons ucción es lib eis sakinio p edika o (laikėsi)
miemb o. Sin emba go, como an es se dijo, ella es uno de p edica o alen inos
ak an as (neapykan a) exigido sin ác ico ak an (neapykan a žydų a ž ilgiu (plg.
žydams)). En o as palab as hablando, sen inio ni elem espec o cons uccia es
lib eis miemb o, compuinio ni elem […] alen inis ak an . 68) Sin emba go no odos los
pensamien osi os de la Escocia epochos ue on ge ano iški judíos. Nemaja pa e
de ellos, aunque y c i icó iejas adiciones, pe o žido espec o
laikėsi neapykan os.
Desde el pun o de is a alen inismo al habla de los lib es miemb os sakinyje, les se
asigna un lib e naudininkas ( ok. eie Da i ). Él es, N. Sližienės (1994: 39) opinión, iso
elemen o de la es uc u a sin aksís ica del enunciado, eiškian is eiksmu
in e esado pe sona o cosaik ą, al cual lo que sucede (bene icien ą). Axelis Hol oe as y
Vesla a Čižik-P okaše a (2005: 8192) discu ie en cua u is ipos de usua io lib ejo:
da i us commodi, da i us sympa he icus, da i us e hicus, da i us iudican is. Los
au o es (Hol oe , Čižik-P okaše a 2005: 83, 86, 88, 90) da i us commodi in e p e an
como bene icien o en o no, da i us sympa he icus como a gumenJie (Hol oe ,
o suskaidymo a ejį, da i us e hicus sieja su disku su i laiko sakinio aplinkybe.
Čižik-P okaše a 2005: 90, 92) a i man que da i us iudican is es semán icamen e exigido
y sin aksialmen e aldomas, ačiau jis aldomas ne eiksmaž. Agnieszka
Rembiałkowska (2009: 159161) emiasa Simono
A ículos A icles 263 /
A ž ilgiu kons ukcija alen ingumo aspek u
Diko (Dik 1997) de la eo ía de g amá ica uncional soluciones y capasniuidas
seman inės sakinio s uk ū os koncepcija i , ap a dama ski ingus lais uosius
usua ios, p opone clasi icando [...] basa se en sus ap ėp ies (angl. scope) c i e io
(Rembiałkowska 2009: 149). Los ipos de bene icia ios de la licencia se asignan an e
odo po eso [...], con el que a ni el de p edicación o man una unidad más es echa
y con el que a ni el de p edicación se limi a el e ec o de su mani ies ima p edicación
(Rembiałkowska 2009: 149150). Según es e undamen o da i us sympa he icus
codi icadas posesy ines éikšmės pasi eiškia še dinės24 p edikacijos ni elio,
da i us commodi incommodi codi icadas bene iecien ines maleen inės eikšmės ( .
p.: 167168) u ė ų p iklausy i išplės inės25 p edikacijos (ex ended p edica ion)
ni elio ( . p.: 16 16 […]da i us iudican is signi ica i os [coduojamos] p opozición
še dinės24 p edikacijos ni elio, da i us e hicus saknekos ak o (sakinio) ni elio[…]
( .: 16268).
Es o, que con da i us commodi incommodi, po el cual se indica pe sona ó
cosaik as, cuyo bene icio ó nougu a espec o se ealiza una acción ó qué es, es
elacionada cons ucción, is o 6970 ejemplos (i allí, donde g ama ialmen e a -
ž ilgiu susijęs su humaniškas, neu alus, nega y us, pasy us, sa anaudiškas; aika,
sup a ingumas, neu alumas, nežmoniškumas; niekinamai, niekingai i k .).
69) De qué consis e ese p opio alo pa-sen ido? Sup esimi os, se puede deci que
de odos los sen imien os y pensamien os, los cuales en su espec o (plg. sí,
sa yje) sen imos.
70) En la ida conocí a muchos g andes a is as, pe o no había encon adoés al, que ue a an
abs acakčiai y neklys amai obje i ous espec o de su p opio. Lajo da i us iudican is más común
unción indique un sis ema de e aluación, según la cual pueda juzga se si jus amen e se a ibuye a
alguien cie o požysu ampa con los es ánda es de e aluación acep ados en sociedad o inminidos
mis. Po eikis nu ody i e inimo sis emą a si anda no in pab ėž i, kad ji ne-
(Rembiałko ska 2009: 156). Las a asis p opoziciones (angl. p oposi ion) ni elmeniu pe enecien e con
pe cipien u elacionado da i us iudican is, como is o 7172 o panabjau u, nehigieniška, nee iška,
nemandagu, pado u, nede ama y k . ambién cambiable espec o kons ukcija. P oposición a ni el, que
šiuose pa yzdžiuose su ciniškas, p asmingas, nee iškas; ambi alen iškumas; ge ai,
co esponde posima ac a 24 Še dinės p edikacijos (angl. co e p edica ion [...]) a ni el se de inen idiniai
elemen a iosios si uacijos pa ame as (Rembiałkowska 2009: 160). 25 Expės inės p edikacijos ni elenu
pa eclaba el iempo, luga , causa de la apa ición de la si uacion elemen a , obje i o, e c.
(Rembiałkowska 2009: 160). 26 P oposición, o a i mación, ni eleniu p esen a el pun o de is a del o ado a
la elemen a iąją si uación
(Rembiałkowska 2009: 160).
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII 264
i ku p is a omas kalbė ojo požiū is į elemen a iąją si uaciją (plg. Dik 1997:
68), da i us iudican is especi ica las condiciones de igencia del a gumen o (Rembiałko ska 2009:
163).
71) ¡Jus o así se ía inmunda inmunda espec o odo!
72) Ta o alga sumažės ben d igubai, be ki aip negalima, bū ų ne eisinga ki
a ž ilgiu.
Ti osa ma e ia undamen o añadi ía lo que mencionado al p incipio del a ículo:
polinksniškasis espec o se u iliza en luga de būdo p ie eiksmių (aplinkybių). Es o
se e en el ejemplo 73. Los úl imos modi icado es, ma cimi polinksniškojo espec o
cons ucción, neįeina en b anduolina (angl. nuclea ) sainio p edikació y cons i uye
še dina (angl. co e) p edikació. Tokie con el mismo p edicado del enunciado
elacionados modi icado es del p ime ni el (p o o ipiamen e modo, medidas,
calidad y e c.) modi ican al p edicado p incipal eiškiamą suceso, o, según S. Diką7
(1992: 22 226), b anduolinės p edikacijos (angl. nuclea p edica ion) cosas padė į (angl.
s a es o a ai s (SoA)) (da 74 ejemplo, donde en elación polinksniškojo
cons ucción se dice base).
73) Nominaliza o iaus unción a liekan i į a dinė mo ema ni concep ualmen e, ni
(mo ) onologiniu espec o no exis e sa a ankiška. 74) Se puede islumb a una
cie a a e geomé ico y epo kininys é an o ideaïs como en é minos de o ma.
es que polinksniškasis espec o se e ie e con el segundo ni el modi ica o ia,
dis inguamais sen inel ni el, donde eiškiama Sob e la si uación de cosas luga , iempo, ezul-
a o, ikslo, p iežas ies i pan. a ž ilgiu (Dik 1997: 243–244), leidžia kalbė i
7576 ejemplos.
75) Ma ijus ya cla amen e pake ėjęs esa chica. . . ¿Cuáles sus césped espec o
de esa jo en c ia u a?
76) Yo Σας una ez más ag adezco po las ma chas, hechosy us en mi
espec o, solo, desa o unadamen e, ningún esul ados de aún no.
7. APENDINIMINAS Y IŠVADOS
Išnag inėjus 600 DLKT ejemplos de con polinksniškojo espec o cons ucción, is o
que es a cons ucción se u iliza y en luga de palab a alen inių ak an ų, y como
lib es ieji miemb os. Desde el pun o de is a de alencia, el ma e ial es udiado
pe mi e compila las siguien es co elaciones:
Con espec o Polinksniškojo cons ucción como lib e miemb o se u iliza
še dinės, išplės inės p edicaciones y p opoziciones ni elmeniu. Valen ingumo
A ículos A icles 265 /
A ž ilgiu kons ukcija alen ingumo aspek u
pun o de is a con lib e usua io (o p ielinksnio con cons uccia) elacionado
sis a ž ilgiu y a lais asis na ys, ku is a i inka pe cipien ą a ba bene icien ą. Tais
polinksniškaa ejais, cuando espec o cons uccia señalimas lib e miemb o en
sakinyje a (būdo, pag indo, p iežas ies) al ededo , él elacionado con
p ie eiksmiu, p ielinksybe cons ucciones.
Polinksniškoyo espec o cons ucción de lib es miemb os (p edika o, sakinio
modi icika o ių (aplinkybių)) es pe ėjusios en la palab a alen inių ak an ų ( aldinių
(ne iesioginių objek ų)) luga . Según comunicciamen e necesa iamen e polinksniškoyo
espec o cons ucción de ma camien os lib es de miemb os analogía es paselenkama
ma ca se co espondien es ac an us de alen inidad seman inio de la palab a. Con
espec o Polinksniškojo la cons ucción es p edica o imp escindible alen ino ak an :
así (des)dis in en una leksema d i signi icanzas con di e en es alen ingumas (plg.:
ko ek iškas ‘mandagus, ak iškasʼ (BLKŽe), ej., Él ue (mano espec o) (plg. con
manimi) ganek iškas (DLKT), y ko ek iškas ‘ eisingas, ikslus, co espondien es, ej.,
Cons i ucinis Teismas, Seimas s a u as documen as no es á dispues o a con adeci
la ley undamen al del país: Tačiau jis nė a ko ek iškas. (DLKT)). Con espec o
Polinksniškojo la cons ucción se eligen usa en luga leksemos alen inių (bū inųjų
unciones y acul a i iųjų) ak an os en aquellos casos, cuando ellos a liepia
pe cipien o, bene icien o o kon en y o. En onces en la o ación indi ec amen e obje o
en elación cons uccia keicia bene iciininką o p ielinksnine (su, a, sob e, debido)
cons uccia ma cimą ak an ą; suje o puede cumpli pe cipien á, pa ien á, agen á. Con
espec o Polinksniškoyo la cons ucción iendama op a is usa en aquellos casos,
cuando leksema numa o pe cipien ą co espondien e al suje o sin aksinį ak an ą.
Pe cep i um iene in luencia al que y con ac i o ac o de accionmažodžiais ípicamen e usua ioim
ma cado bene icien o ak an es cambiado polinksniškojo espec o cons ucción. Di iamas
(links ama dedica ) bene icien a būsenai esp. ac i a iam eiksmui ac ualiza se i ma ca ė i.
Teniendo en cuen a es o, hay undamen o alega que pe cep y ios p edicaka ų menos ipišką
bene icien ą27 co espondien e ac an o semán ico se á señalado en a ias o mas sin ác icas:
usua ioku y o polinksiškojo espec o cons uccija. Polinksniškoyo espec o a osena es á
elacionada con leksemos (in) anzi y um y suje o (ne)agen i um. Las p opiedades ca egó icas de la
lexis ac úan con obje o indi ec o ko eliuojancio ac an o seman ino (bene icien o, pacien e,
kon en y o) mo osin aksinio (nominado ku, p ielinksnių į, sob e o e c. cons ucciones y o
polinksniškojo espec o a la cons ucción). P iksmio dominas sin ác ico ac an puede se señalado
solo polinksniškojo espec o cons ucción (p z., Jis pa ojingai (i 27 Plg. men alinio ecipien o ( ok.
men ale Rezipien ) samp a ą Hen schel (2001: 183), Ba els (2005:
106–107).
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
266 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII
nepalankiai jo ilči a ž ilgiu) (plg. *i nepalankiai jo il ims) susimąs ęs pa-
k ie ė pada ėją (DLKT)). Semán icamen e y g ama icamen e necesa ia puede se y
daik a a dío exigida polinksniškojo espec o cons ucción (plg. okiečių
disk iminacija su espec o, * okiečių jų disk iminacija). En aquellos casos, cuando
aspec o de aspec o como de ac i ud, de miedad es á explici uado o implíci o en la
misma leksema signi ican e (p.ej., enemigos ‘2. no amigablemen e dispues a,
inclina se a o o mala pe sonaʼ (DLKŽe); ad e so ‘4. que o os ymas, disi ipimien o
pažiū ų, ned augiškai nusi eikęs, p iešiškasʼ (LKŽe); despo izmas – ‘2. aldin-
gumas i sa i alė aplinkinių a ž ilgiuʼ (BLKŽe), nuo aika – ‘3. pp . pl. nusis a-
kieno no s espec oʼ (LKŽe) y . .), es o puede se inclins ama o necesa io
señala se consumi polinksiškojo espec o cons ucción (plg. Según común la
nación li uana mo aiką žyd espec o, aplicando y Šilalės alschi, las cosas así
enseñs ėsi. (DLKT)). Según analogía en oque, sen íbimas (usualmen e con
pe cepción p edika ais) señalimas y en aquellos casos, cuando leksemos signi icado
de es e aspec o no mues a. Poziū io, del es ado de ánimo aspec o, ma cado
polinksniškojo espec o cons ucción, elacionado con ne iesiogiškumu (plg., Yo
puedo espe a , que y mis po ciones nuby ės indulgencias de su a uodo, si do ai me
con essinsiu hecho hecho pecadoę jūs espec o? (DLKT)).
ŠALTINIAI
BLKŽe – Bend inės lie u ių kalbos žodynas, y . ed. D. Liu ke ičienė, Vilnius:
Lie u ių kalbos ins i u as, 2013–2022. P ieiga in e ne e: h ps://ekalba.l /
bend ines-lie u iu-kalbos-zodynas/.
DLKT – Daba inės lie u ių kalbos eks ynas, Kaunas: Vy au o Didžiojo uni e si e as.
P ieiga in e ne e: h p:// eks ynas. du.l / eks ynas/.
DLKŽe – Daba inės lie u ių kalbos žodynas, 8-as pa ais. i papild. leidimas, y . ed.
S . Keinys, e. a ian as, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2021. P ieiga in e ne e:
h ps://ekalba.l /daba ines-lie u iu-kalbos-zodynas/.
LKŽe – Lie u ių kalbos žodynas 1–20 (1941–2002), ed. kolegija G. Nak inienė,
J. Paulauskas, R. Pe okienė, V. Vi kauskas, J. Zaba skai ė, y . ed. G. Nak inienė,
e. a ian as, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2005 (a naujin a e sija 2018). P ieiga
in e ne e: h ps://ekalba.l /lie u iu-kalbos-zodynas/.
LITERATŪRA
Ágel Vilmos 2000: Valenz heo ie, Tübingen: Gun e Na Ve lag.
S aipsniai / A icles 267
A ž ilgiu kons ukcija alen ingumo aspek u
Akelai is Gin au as 2005: Kons ukcijos su a ž ilgiu, požiū iu adminis acinėje kal-
boje. – Kalbos kul ū a 78, 67–78.
Ba els Hauke 2005: Da i ode P äposi ion: Zu Ma kie ungs a ian ion im Kon ex
adjek i ische P ädika e im Deu schen, Russischen und Polnischen (S udia Sla ica
Oldenbu gensia 12), Oldenbu g: BIS-Vlg.
Cha e Wallace 1983: Чейф У. Память и вербализация прошлого опыта [Pamja ’ i
e balizacija p ošlogo opy a]. – Новое в зарубежной лингвистике [No oe za ubežnoj
ling is ike] 12, 35–73.
Dik Simon C. 1997: The Theo y o Func ional G amma . Pa 1: The S uc u e o he
Clause, Second, e ised edi ion, ed. by K. Henge eld, Be lin, New Yo k: Mou on de
G uy e .
F aenkel E ns 1928: Syn ax de li auischen Kasus, Kaunas: Lie u os uni e si e o
Humani a inių mokslų akul e as.
Gi ón Talmy 1990: Syn ax. A Func ional-Typological In oduc ion 2, Ams e dam,
Philadelphia: John Benjamins Publishing Company.
Gi ón Talmy 1991: Ma kedness in G amma : Dis ibu ional, Communica i e and
Cogni i e Co ela es o Syn ac ic S uc u e. – S udies in Language 15, 335–370.
Gi ón Talmy 1995: Func ionalism and G amma , Ams e dam, Philadelphia: John
Benjamins Publishing Company.
Gi ón Talmy 2001: Syn ax 1, Ams e dam, Philadelphia: John Benjamins Publishing
Company.
G aščenko Pa el V. 2018: Гращенков, Павел В. Синтаксические зависимые:
лексический и конфигурационный подходы (на материале прилагательных)
[Sin aksičeskie za isimye: leksičeskij i kon igu acionnyj podxody (na ma e iale p ilaga-
el’nyx)]. – Вестник Института востоковедения РАН [Ves nik Ins i u a os oko e-
denija RAN], № 5, Москва: ИВ РАН [Mosk a: IV RAN], 160–174.
G ice Paul 1989: Logic and Con e sa ion. – S udies in he Way o Wo ds, Camb idge,
Massachuse s: Ha a d Uni e si y P ess, 22–40.
Hen schel Elke, Weyd Ha ald 1994: Handbuch de deu schen G amma ik, 2. Au l.,
Be lin, New Yo k: De G uy e .
Hen schel Ge d 2001: Da i e o p eposi ional ma king o noun ph ases in he
con ex o Russian adjec i al expe encie p edica es. – Va iie ende Ma kie ungen on
Nominalg uppen in Sp achen un e schiedlichen Typs (S udia Sla ica Oldenbu gensia 4),
H sg. W. Boede , G. Hen schel, Oldenbu g: Biblio heks- und In o ma ionssys em de
Uni e si ä Oldenbu g, 171200.
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
268 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII
Hol oe Axel, Čižik-P okaše a Vesla a 2005: suplemen iniai y ci cuns ancias.
G ama inių unkcijų y imai (Lie u ių kalbos g ama ikos da bai 3), ed. A. Hol oe , R.
Mikulskas, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o, 6592. inés y cien í icas li e a u a
Jablonskis Jonas 1957: Rink iniai aš ai 1, sud. J. Palionis, Vilnius: Vals ybinė poli-
edi o ial.
KP S1 2009: Kalbos pa a imai 2: Sin aksė 1. Linksnių a ojimas, sud. R. Miliūnai ė, y .
ed. A. Pupkis, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as.
Rembiałkowska Agnieszka 2009: Lie u ių kalbos lais ieji naudininkai i p edikaci-
jos lygmenys. – G ama inių unkcijų p igim is i aiška (Ac a Salensia 3), ed. A. Hol oe ,
R. Mikulskas, Vilnius: Vilniaus uni e si e as, asociacija „Academia Salensis“, 147–168.
Sližienė Nijolė 1994: Lie u ių kalbos eiksmažodžių junglumo žodynas 1, Vilnius:
Mocklo y enciklopedijas edi o ial.
Sližienė Nijolė 1998: Lie u ių kalbos eiksmažodžių junglumo žodynas 2(1), Vilnius:
Mocklo y enciklopedijas edi o ial.
Sližienė Nijolė 2004: Lie u ių kalbos eiksmažodžių junglumo žodynas 2(2), Vilnius:
del Ins i u o de lenguas Li uanas.
Šukys Jonas 1998: Lie u os kalbos linksniai i p ielinksniai: a osena i no mos, Kaunas:
Š iesa.
Vaičiuly ė-Semėnienė Lo e a 2001: Lie u ių kalbos būd a džių alen ingumas:
dak a o dise acija, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as.
Cons uc ion wi h a ž ilgiu om he
Pe spec i e o Valency
SUMARY
The a icle add esses he cons uc ion wi h pos posi ional espec o om he pe spec i e
o alency. I d aws on 600 examples collec ed om The Co pus o Con empo a y Li huanian
Language, which was de eloped a he Cen e o Compu a ional Linguis ics o Vy au as
Magnus Uni e si y in Kaunas.
I appea ed ha he cons uc ion wi h pos posi ional a ž ilgiu is used in a sen ence bo h
ins ead o he alen ac an s o he wo d and as ee elemen s. da i e (o he cons uc ion
As a ee elemen , he cons uc ion wi h pos posi ional a ž ilgiu is ela ed o he ee
wi h he p eposi ion su), p eposi ional cons uc ions, ad e b; hey a e used a he co e,
ex ended and p oposi ional le el.
A ículos A icles 269 /
A ž ilgiu kons ukcija alen ingumo aspek u
The e is a endency o use he cons uc ion wi h pos posi ional a ž ilgiu ins ead o he alen
(manda o y and acul a i e) ac an s o he lexeme whe e hey co espond o he unc ions o
he pe cipien , bene icia y o con en i e. In such case, he cons uc ion wi h a ž ilgiu used as an
indi ec objec eplaces he da i e o he ac an exp essed by a p eposi ional (su, in o, ace ca,
debido) cons uc ion; he subjec co esponds o he pe cipien , pa ien , agen . The
cons uc ion wi h pos posi ional a ž ilgiu is p e e ed when he lexeme deno es he syn ac ic
ac an o he subjec co esponding o he pe cipien . A bene icia y is speci ied ( ends o be
speci ied) in o de o highligh and ma k a s a e o an ac i e ac ion.
The usage o pos posi ional a ž ilgiu pe ains o he (in) ansi i i y o he lexeme and he
(non)agency o he subjec .
The ca ego ical p ope ies o he lexeme a ec he mo phosyn ac ic ma king o he
seman ic ac an co ela ing o he indi ec objec (by he da i e, cons uc ions wi h he
p eposi ions a, ace ca, e c. and/o he cons uc ion wi h pos posi ional a ž ilgiu).
Į eik a 2022 m. oc ub e 21 d.
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius, Li uania
lo e [email protected]