„Atžvilgiu“ konstrukcija valentingumo aspektu

S aipsniai / A icles 245 LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ Lie u ių kalbos ins i u as ORCID id: o cid.o g/0000-0003-2196-8937 Les di ec ions de eche ches scien i iques: mo osin aksée, alen ingumus, séman ique, ypologie. DOI: doi.o g/10.35321/all87-12 Il es p obable que l'on ai ou é une solu ion à ce p oblème. VOILŽGIU KONSTRUCTION le VALENTINGUMA Aspec du Cons uc ion wi h a ž ilgiu om he Pe spec i e o Valency ANOTATIJA Ce a icle obje de polinksniškojo ela i emen cons uc ion. Aik las basé Daba inės lie u ių kalbos eks yno (DLKT) ma é iau, explique i pa lamosios kons ukcijos ela ion a ec alen ingumu. L'é ude mon ai que dans la ph ase polinksniškojo ela i emen cons uc ion es u ilisée e comme leksemos alen inis ak an , e comme ne alen inis lib ez memb e. ESMINIAI VOODŽIAI: alen ingumas, alen inis ak an , lib eis memb e, ela i emen kons ukcija. ANNOTATION The objec o his a icle is he cons uc ion wi h pos posi ional éga d. The aim is o ind ou he ela ion be ween he said cons uc ion and alency d awing on he da a om The Co pus o Con empo a y Li huanian Language. The s udy e ealed ha he cons uc ion wi h pos posi ional éga d is used in a sen ence bo h as a alen ac an o he lexeme and as a non- alen ( ee) elemen . KEYWORDS: alency, alen ac an , ee elemen , cons uc ion wi h ela i emen . LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ 246 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII 1.INTADINS NOTABS Jaus as F aenkelis (1928: 185186) dans son a ail su la langue li uanienne linksnius mini daik a a džio aspekgis įnagininką1. Jonas Jablonskis (1957: 632) 12 exemples en usage nomme le di é encié en ce qui conce ne le įnagininku e p é end que chi as linksnis es iens ai un ce ain būdo ou įnagių įnagininko ski ybė. 1) Ce aspec il ne di è e pas des au es. (ci é selon Jablonskis 1957: 632) 2) Son éc i s e en e mes de langage son supp imés. (ci ée selon Jablonskis 1957: 632) Šiandienoje Jonas Šukys (1998: 267) eigia, kad a ž ilgiu y a a ž ilgio, a ba iks- linamasis ( . p.: 557), įnagininkas, qui palygin i nesa a ankiškas, sou en essemblan mo sžius, a imus p elinksniams ( iksliau polinksniams), ca ai eina po [...] dažniausiai kilmininko, i jį ikslina, a si suda o su juo kaip pap askoks polinksnis une ce aine cons uc ion; en pa iculie des p esses e de l'éc i u e le langage n'es sou en qu'un pa audo, au ega d duquel déc i s un uc ou un phénomène. Shukys (1998: 268) p écise que ela i emen le plus équen a k eipia dėmesį į ai, kad a ž ilgiu a ojamas, „kai y a aiški požiū io į ką no s, adminis a i e e scien i ique le langage, e quelque chose de l'é alua ion signi ica ion, e kai de l'app oche, la signi ica ion de l'é alua ion déc lankusi, nepe š ine adi ionnelles i esnées de la langue aiškos ins umen s. Au lieu du kilminink a ec polinksniquemen pa a é ela i emen peu mieux ic i p ie eiksmiai (ž . 3), g yni linksniai (ypač naudininkas) (ž . 45), p ielinksninės (ypač p ielinksnio dėl) kons ukcijos (ž . 68). 3) Les en an s ici ugdomi physiniu do iniu, p o iniu éga d (plg. physiquemen , do iquemen , p o iškai). (ci ée selon Šukys 1998: 268) 4) Pou ez ous quelque chose de bon ai e en e s les handicapés (plg. handicapams). (ci é selon Shukys 1998: 268) 5) Ju au memb es du comi é oideu en e s moi (plg. man). (ci é selon Šukys 1998: 268) 6) Aucune mesu e n'a é é p ise en e s les con e enan s (plg. con e les con e enan s). (ci ée selon Šukys 1998: 268) 7) Dalis des gens a aien une opinion néga i e en e s ins i u (plg. su ins i u ą). (ci ée selon Šukys 1998: 268) 8) Le Gou e nemen n'a aucune poli ique p é endue en ma iè e de écoles (gale ai ê e e pou écoles). (ci ée selon Šukys 1998: 267) 1 Išsamesnę da bų éga d su apž algą oi Akelai is (2005: 6770). A icles A icles a icles 247 / A ž ilgiu kons ukcija alen ingumo aspek u Les conseils de langage (KP S1 2009: 90) Šukys pa ikslie que 3 exemplezdyje polinksnio signi icme u ilisé dans le espec es un secondau is (dalinis) no me a ian e. Il, comme li eginis éškinys, peu ê e u ilisé bend inée pa ambe, mais p émeni é eik ine ondamen al (neu al) a ian de la no me būdo p ie eiksmiui. O 46, comme e 911 dans les exemples ela i emen commun inée du langage es ne a o ine. ici la ela ion di ec e a ec l'obje doi ê e écipiée u ilisa eu ku, p ielinksnių cons uc ions (KP S1 2009: 89; oi aussi Akelai is 2005: 71, 76). 9) Didesnès espec os ikė umėmės me gaičių a ž ilgiu (=me gai ėms). (ci uo- jama pagal KP S1 2009: 89) 10) Vous se ez ko ek iški en e s nous (=mums). (ci ée selon Akelai is 2005: 71) 11) L'in ole ances au ega d de Li uanie (=Lie u ai), sans abejo, a é é. (ci ée selon Akelai is 2005: 71) ojamas au appo indi ec e a ec l'obje eikš i 12 Šukys (KP S1 2009: 89) pažymi, kad bend inėje kalboje a ž ilgiu gali bū i a - exemplezdyje. 12) Nieko blogo aiko a ž ilgiu nepada iau. Gin au as Akelai is (2005: 67) é udie ela i emen la cons uc ion dans la pa ole adminis a i e (ž . 1011) e p é end que ela i emen (i poin de ue) išsiski ia équence de consomma ion, aki aizdžiu adminis a i iniu unkciniu s ilis iniu a spal iu. Il (Akelai is 2005: 76) a i e à la conclusion que adminis acines cons uc ions de langue o igm. + [...] ela i emen impa em es i ąja a osena e selon le emps d'appa i ion es a dly as suin elek in os langue eiškinys. Akelai is (2005: 67) p é end: ce, que ela i emen eina po daik a a džių e daik a a diškųjų mo s de kilmininko, comme e leis ų les considé e p ochesis polinksniams. T ès polinksniais ils ne peu en ê e considé és pou la signi ica ion lexnée main enue. Une au e aison de la combina ion de cons uc ions e de cons uc ions a ec daik a a diškųjų mo s kilmininku son sou en a imos ou même cons i ue g e ybes, plg.: économiquemen ela i emen e économie ela i emen . D'au e pa , Ac uelles Li uaniennes de la langue ex e dans des exemples su le ondemen e ec ué ela i emen à l'u ilisa ion dans le langage adminis a i , Akelai is (2005: ninku [...], be labai e as de inimo būdu suda y uose junginiuose [...] – san- ykis 0,07 : 0,93“. Iš išsamaus jo y imo aiškėja, kad a ž ilgiu kons ukcijos 70) ašo: Aps aba ėjęs ela i emen le plus sou en u ilisé a ec daik a a diškųjų mo s de kilmi dans le langage adminis acine co ec emen u ilisés, quand eunies indiquen quelque chose d'ap ès obje in, pašjan ą ou būseną sąlygą eiksmą (Akelai is 2005: 71), comme une a ian e secondai e de la no me app op iées à u ilise ondemen ela ion à eikš i (Akelai is 2005: 7475) ou à ela ion objec i e, qui peu a oi aison d'un ein e d'un possible aspec , la p ise en comp e de ce obje indi ec e, di e Akelai is 2005: 73 (Akelai is 2005: 73). En plus de que ela i emen ne con ien à une ela ion di ec e a ec l'obje eikš i (Akelai is 2005: 71), pa lamosios kons ukcijos ne a o inos LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ 248 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII p iežasčiai eikš i (Akelai is 2005: 73). De même, où possible, pa iculiè emen où ulné able nusis ue une liaison des ela ions syn axinai es de la langue li ouwennes, de ai é i e inis, ela ionis kons ukcijų kilm. + a ž ilgiu [...], kai u i bū i iš eikš as požymio, a ba a ibu- (Akelai is 2005: 73). Fallai la ques ion, si le espec es ( ampa) polinksnis, é an laissé à nuošalyje e comme a ailis e mis a icle u ilisé polinksniškasis le espec . Kons ukcija a ec lui, comme cla i ie de ci és exemples e de ce, ce qui b iè emen discu é, u ilisées sen in e join au ni eauniu. A en ion d'a en ion à Akelaičio (2005: 72) men į: kai u ilisées cons uc ions kilm. + poin de ue [...], ac e, ac i i é ou ca ac é is ique di ec appela ion à l'obje comme suš elninamas, za ušuojamas. A an œil ayan in 412 exemples, ensui e soulè e la ques ion, quel de ce suš elnaudininką 10 nin o san ykio su objek u pag indas i kodėl, pa yzdžiui, ipišką bene icien o exemplezdyje pa lė ojas enkas se polinksniškuoju ela i emen . A a osena (kaip) ai susiję su žodžio eikšme i alen ingumu. Jei polinksniškojo a ž ilgiu es liée à alen ingum, alo s, enan un concep de modèle de sen in e bocen ique, il es possible de ai e quelques hypo hèses: en plus, que (a) pa appo polinksniškojo a osenai in luence a daik a a džio aspek is eikšmė, (b) polinksniško- jo a ž ilgiu a osenai į akos u i sakinio p edika o leksiniai, seman iniai a ki i požymiai, žodžio i iso sakinio seman ika. Répond e à ci-dessus ques ions a é é choisi su base du Kauno VDU Kompuu e inės ling is ikos cen o suda y o Daba inės lie u ių kalbos eks yno ( oliau DLKT) ecueilli le ma é iau (ž . 2 pa ie). Dans ce e é ude explo a oi e, des âches son posées: (a) discu e daik a a džio aspek is eikšmę žodynuose (ž . 3 pa ie), (b) b iè emen su eni des poin s de é é ence de la héo ie alen ingumo e menė i, comme cela conce ne a ec polinksniškojo ela i emen a osena (ž . pa ie 4), (c) du poin de ue de alen ingumo desnag ine les cons uc ions a osen dans la cons uc ion empi ique de DLKT (ž . 5 e 6 pa ie). Ap ès cela ou ésume (ž . pa ie 7). Quan o connu, des a aux su polinksniškąjį ela i emen à l'aspec alen ingume n'exis e. 2. TIRIAMOJI MEDŽAGA La plus g ande pa ie DLKT cons i ue éc i ines, sou en edaguées, di é en s gen es (publicis ikes, g ožinės, neg ožinės ou adminis a i ines li é a u es) des ex es de langue. Saky ines langues exemples de là son clai emen moins. Cela es isible 1 ableau, où mon ée, commen ela i emen s'es épa is pa gen es DLKT2 paîchés ésul a s. 2 Exemples de DLKT ecueilli m. juin 2022 mois A icles a icles 249 / A ž ilgiu kons ukcija alen ingumo aspek u Du ableau 1 on oi que le unc ionnis s yleus peu a oi des signi ica ions polinksniškojo ela i emen a osenne. A ž ilgiu ečiausias saky inėje pa boje. Rašy inėje kalboje polinksniškasis ela i emen ečiausiai es u ilisé g ožinėje li é a u e, e le plus sou en publicis ikoje e neg ožinėje li é a u e. DLKT3 publicis iques es a ibuée: pé iode commune, pé iodique populai e, scien i ique pé iodique, li es (au obio a ies, memua ai, a minimai, ch onikos, me aščiai, dieno aščiai, laiškai, esė, apyb aižos e k .) e k ., e neg ožinė ce scien i ique, mokomoji, poznin inė, li é a u e de popula isa ion de la science e k . DLKT g ožine li é a u e comp end apysakos, apsakymai, no elės, pasakos, omanai e pan. Comp e enu du ai que DLKT ou nis son des exemples de li é a u e adminis a i e (documen s) a ec polinksniškuoju éga d son i i (Akelai is 2005), con inuellemen baséamasi quan plus de 600 au es gen ų exemples, où éga d es u ilisé polinksniškai. Konk ečiau pa lan , la base d'une ul é ieu e enquê e žinės li e a ū os i publicis ikos, aip pa u imi 5 pa yzdžiai iš saky inės kalbos. plagolomoye es p ise pa 200 exemples de g ožinės, neg o1 LENTEL. A ž ilgiu a osena pa gen e Teks yno dalis Iš iso mo s de Užklausa U ilisa ion nomb e Nomb e šal inių žodžių d'analysées G ožinė li e a ū a 15765554 ela i emen 601 2478947 Neg ožinė li e a ū a 19322341 ela i emen 5873 4377158 Adminis acinė li e a ū a 13625715 ela i emen 1422 1524835 Publicis ika 86497837 ela i emen 9981 20774801 Saky inė kalba 447396 ela i emen 26146 du o al 1790: 140921288 17903 29184887 Du cô é des exemples (ž . 2 ableelę) que sak amen polinksniškojo cons uc ion (peu ) ê e suomising un e be, un adjec i , une o me de daik a a dj ou un p é eiks. Dans les yeux ombe ce que dans le ma é iel disponible ne e o minimo le sens du mo implique un suje pe cep y us (plg., seus is, nuss a y i, indiingas, jau us, p o isions, pziu a, e c. .), ou, pa lan du poin de ue de l'in luence des onc ions séman iques a ibuées au ondemen de alen ing, pe cipien ą [Pcp] psychines būsenos pa y ėją (Sližienė 1994: 20), qui, selon moi, a un polinksniško a osenai. Tenan comp e du ai que u ismes dans di é en s exemples de gen es polinksniškasis ela i emen se épè e a ec les mêmes mo s ou dans di é en s gen es u ilisés 3 Žiū ė a [2022-06-12] ici: h p:// eks ynas. du.l / eks ynasmenu?page=abou . LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ 250 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII žodžiai, su ku iais y a seman iškai i sin aksiškai susijusi polinksniškojo a ž ilgiu cons uc ion, plu ô un au e complildo que paneigia, da an age exemples pa gen es ne se di isen pas. Pa exemple, du cô é de la li é a u e g ožnice e publicis ique, il y a des exemples de cons uc ions liées à la polinksniškojo, liées à ac ionmažodžiu nu(si) eik i, e du cô é de la li é a u e publicis ique e neg ožinske a ec disposi ion, ou de l'in luence de la li é a u e g ožnice e publicis ique, des exemples de u images a ec polinksniškojo, ils se lien à des ca ac è es ge ano iškas, ole an s, ū oje pasi aikė su ole ancija. Tai, kad isų nag inėjamų s ilių eks uose a ž ilgiu a ojamas su ais pačiais a ba panašiais žodžiais, leis ų many i, kad unkcinis e le neg ožinske li e as ilius n'a pas de lames dans le polinksniškojo a osenai. 2 LENTEL. A ž ilgiu cons uc ions sąsaja a ec la pa ie de langue dans la ph ase Pa ie de langue Pa yzdžiai Veiksmajodis ê e, ai e, de ė i, ég is, įpa eigo i, seus is, sui e, (ne)mo alize , nu(si) eik i, nusleis i, nus(is) a y i, nu e ė i, pasielg i, pa i i, pasikeis i, pasisaky i, en iydė i, p iešin is, eaguo i, mon e , comp end e, sus e imė i, applique , a oi e pan. Bû a dis adap i e, indiigne, ag essi , a eugle, aplaidus, p oche, ése es, (ne) ou e , bjau us, blogus, ciniquemen , disc e iquemen , (ne) u ilo ais, d augiquemen , e us, (ne)gailes ingas, (ne)ge ano iškas, s ic s, (ne)e iquemen , įdomus, įky us, išdidus, iškalb, inkus, humaniškas, jau us, konse a i us, ko ek iškas, k i iškas, lygus, mandagus, neu alus, nega i us, niekingas, pado us, pa us, pa us, pakan us, palankas, pa auklus, pan, gen il, jus e, jus e, espec , e ole an . Daik a a dis a ogance, indi é ence, ag ession, ag essi i é, ambi alence, condescendance, (ne)sąžiningas, sa a ankiškas, (ne)šališkas, š elnus, (ne) eisingas, (ne) p udence, délica ume, a en ion, despo izme, disc imina ion, ami ié, compo emen , i onie, ahisseu , a ogance, soupçon, soupçon, sen imen , gailes ingume, galia, ge ano iškume, culpume, langueu , in en ionnemen , kėslas, pa i bė, kan uma, kie aškdys , klusnumas, c i ique, c i ique, ep ime, ko ek iškume, complisena, lūkū a, ole ance, ha ia, nuisance, nuisance, sup a ikumas, opinion, sympa hisme, c ime, sympa hie, désa eu , désa eu , (ne) espec , espec , jus ice, jus ice, jus ice, poli isme, panne, pa don, pa don, pa don, e o e c uau isme. P ie eiksmis bien, pa allag ečiai, (ne)palankiai, pik ai, ennuiškai, skep iškai e k . pozicija, pozi y umas, p anašumas, p iešiškumas, p ie a a, p o okacija, (ne) ole ancija, i umas, užsispy imas, eiksmas, il is, žodis, (ne) A icles A icles a icles 251 / A ž ilgiu kons ukcija alen ingumo aspek u 3. DAIKTAVARDŽIO ATŽVILGIS REIKŠM AIŠKINAMUOSIUOSE LIETUVI KALBOS VOODYNUOSE Il s'agi d'un g oupe de jeunes qui on é é o més dans le cad e d'un p oje d'aménagemen u bain. Considé an que polinksniquemen u ilisé ela i emen a une signi ica ion e elle peu a oi in luence a osenai de la cons uc ion pa lamosios, de a mené e daik a a džio aspek is dé ini ion is. Aujou d'hui, dans le dic ionnai e de la langue li uanienne (DLKŽe) daik a a dis aspekgis es ou ni comme 1. ‘a siž elgemen , a sioi emen ʼ, 2. ‘požiū isʼ (ž . 1). Dans le Dic ionnai e du Li uanien Académique (LKŽe) aspec s son i eikšmis: 1. ‘a sioi emen en a iè e, apsidai ymasʼ (ž . 13); 2. ‘požiū is, ž ilgsnisʼ (ž . 14; oi aussi 2); 3. ‘a siž elgemen (j . 15). 13) Le loup un moieu a apé, au es sans éga d élaks é Zem. 14) No e li é a u e es de enu signi ica i emen di e si esnée en e mes de o me sh. 15) Po a gų ous peu ê e quel aspec s K kn. Hencesi, daik a a džio aspek gis įnagininkas, u ilisé 112 exemples, a ( u ė ų u ė i) ‘požiū is, ž ilgsnisʼ signi ica ion. Daik a a djiui aspek his séman iquemen p ochemas app oche aussi bien d i eikšmis: 1. ‘Ž ilgsnis, aspec sʼ, 2. ‘conc e i pzuu a, nuss a ymas4ʼ (DLKŽe; plg. LKŽe). Ainsi u imis minimalus un a ec l'au e liés daik a a džių (a ž ilgis, app oche, ž ilgsnis, pažiū a, nuomonė, nusis a ymas) lexic seman ique champs. ici de a a i e l'a en ion à ce kaip jau 2 dalyje minė a, daik a a džiai pažiū a, nuomonė, požiū is, nusis a ymas que, es u ilisés a ec d'in e ieweyo polinksniškojo ela i emen kons ukcija. Cela émoignen en e mes de g amma ikalisa ion p ocessus. Žiū in dans l'abs ac i s daik a a džių poin de ue, j'ai u, pažiū a pama inių žodžių (pa)žiū ė i i ž elg i alen ingumą Nijolės Sližienės Lie u ių kalbos eiksmažodžių junglumo žodyne ( oliau LKVJŽ) cla i ie que le eiksmažodis ega de ‘y ipais, eni comp e exigen pe cipien ą a liepiančio subjek o a dininko e kon en y o5 kilminino ou šalu inio sakinko (ž . 16). Veiksmažodžiai (pa)žiū ė i e jele g i ‘ u ė i susida ius nuomonę, e i iʼ exigen du pe cipien suje ciją a i inkančio p ie eiksmio (ž . 1718) a dininko, pa ien ą6 a liepiančios p ielinksnio į kons ukcijos i moduso7 unk- (Sližienė 2004: 457, 461). Donc daik a a džio aspek gis ‘požiū is, ž ilgsnisʼ séman ikoje glūdi pe cipien o, pa ien o, 4 Plg. LKŽe: nuss a ymas opinion, pžiū a. DLKŽe: Nuomonė 2. pu sui , nuss a emen . 5 Kon en y as [Con] onc ion du con enu de l'ac ion ou de l'é a (Sližienė 1994: 22). 7 Modusas [Mod] ac e de quali é, būdo onc ion (Sližienė 1994: 25). 6 „Pa ien as [P] – eiksmo po eikio ga ėjo a ba būsenos u ė ojo unkcija“ (Sližienė 1994: 20). LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ 252 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII kon en y o, moduso unkcijos a ec sa aiška. Le suje pe cipien de ai limi e le polinksniškojo ela i emen a oseną a ec l'ac ion ac i e ( anzi y iais) p édicaka ais. Pou an , comme a é é u, disons, 4 exemplezdyde, polinksniškasis ela i emen u ilisé (ž . plus loin). D'au e pa , on peu considé e que, pa exemple, 11 exempledye p écisémen polinksniškuoju éga d es pažymima ( ok. ma kie ) au sens la ge d'homme, comme pe cipien o, pgui e, dé en ion e ainsi (kon) ex e es a ibué men ionné indi ec emen e e à l'obje , a liepiančiam bene icien ą8 (plg. 1920). 16) A u [Pcp] son [Con] ega de as Jb. (ci ée selon Sližienė 2004: 457) 17) Quel que [Pcp] même į a inai [M] ega dai à pa į Be ingą [P] e ou son oyage [P] B . (ci ée selon Sližienė 2004: 457) 18) Que les indi idus de iennen mo aux, dépend de la açon, [M] en eux [P] ega de d'au es gens [Pcp] VDTUk. (ci éée selon Sližienė 2004: 461) 19) La socié é ançaise s'es disposée hos ilemen . Jusqu'une olé an ique socié é linda osi son spo connaissances e expé ience. [Pcp] musulmon a ž ilgiu [B] šiuo a eju kaip niekada oli9. 20) Jis [Pcp] bu o ole an iškas dideliam i mažam [B], su isais mielai da- Es 1920 dans les exemples, où on pa le d'une di é en e in e p é a issemen des choses de éali é, dis incini du ole an iškas alen ingumai? Visaip peu ê e (ž . plus loin). Selon iconici é, ou isomo isme, p incipe un di é en e aiška es liée à di é en es signi ica ions p edica o: chaque o me a sa signi ica ion. Le concep d'ikoniali é implici iquemen liée à ma kedė um (angl. ma kedness). Talmy Gi ónas (1990: 945947; plg. 2001: 3841), žymė umą app ib ėžęs pagal is s uk ūsaja en e cogni y inio e s uc u inio kompleksiškumo es un commun iausių ikoniškumo inio i kogni y inio kompleksiškumo i dažnumo – k i e ijus, eigia, jog są- aspek ų kogni y iškai žymė ą ka ego iją ends ama žymė i i s uk ū iškai, and a i kščiai10. Iconiskume e signi icé é son di ec emen liées à nio di e au an possible minimes moyens linguis iques d'exp ession e des e o s (ž . plus loin). ou cela ayan à l'esp i il es aisemblable ekonomiškumu i dis ink y umu kalboje: kalbė ojas siekia kuo daugiau u i- que e du polinksniškojo con ex e l'usage conce ne la des consomma eu s g amma icales s uc u es d'exp ession 8 Bene icien as [B] du des ina a, ece eu , du dé en eu onc ion, ca ac é is ique aux ê es i an s, pa iculiè emen aux pe sonnes, pou béné ice ou non béné ices ce qui se passe, se ai , son (Sližienė 1994: 21). 9 Si les exemples ne son pas indiqués au emen , ils son de DLKT. 10 The me a-iconic ma kedness p inciple: Ca ego ies ha a e cogni i ely ma ked end also o be s uc u ally ma ked (Gi ón 1995: 58). Plg.: Ca ego ies ha a e s uc u ally ma ked a e also na u aleis économie po eikiais (qui ne coïncide pas oujou s a ec langue no ma) communica ion. subs an i ely ma ked“ (Gi ón 1990: 965). A icles A icles a icles 253 / A ž ilgiu kons ukcija alen ingumo aspek u 4. VALENTINGUMAS e POLINKSNIŠKASIS ATŽVILGIU T umpai pasaky ina, kad alen ingumas – ai žodžio eikšmės lemiama ypa- ybė ou i un ce ain nomb e de places lib es, que dans la ph ase ou dans la combinaison de mo s occupen des mo s de ce aines signi ica ions ainsi que leu s o mes ou leu s co espondances (ž . Sližienė 1994: 16; Vaičiuly ė-Semėnienė 2001: 19 e là ci ojamą li é a u e). Valen ingume géné alemen lié à ois ni eaux: abs ak iu logines séman iques e deux conc e s ni eaux du langage synakses e leksines séman iques. Au ni eau de la séman ique logique es dé e miné le nomb e de places lib es du mo e leu s possibles ak an és séman iques, au ni eau de la syn axe es dé e minée la o me g amma icale des alen ines ak an ées e leu essen ini é ou acul a i i é, au ni eau de la séman ique lexicale es dé e miné la séman ique des alen ines ak an ées (quels classes séman iques les mo s peu en ê e ak an s du mo ). À pa des alen ins syn axinai es ak an és, don essen inali é e acul a i i é es dé e miné dans la ph ase, son a ibués lib es ieji memb es sen inien mo s, qui ne son pas condi ionnables du mo signi ica ions e nep iklauso de son alen ingumui. Dans la p édika ique s uc u e sépa i us p edicaka us, e non a gumen us p edica o, co espondan s lib es memb es než illdo p edika o ou és des places lib es, leu sousają a ec p edica u 35). Bū inieji sin aksiniai ak an ai sakinyje negali bū i p aleidžiami, kadangi lemia lui, comme à un ce ain langage pa ie, ca ac é is ique pu emen g amma ic capaci y de joind e au es mo s e leu s o mes (Sližienė 1994: ils passés sakinys pasida o neg ama iškas. Essenaisiais ac an s synaksiques déc i en ce e pa ie de si ua ion, qui au sens du mo es la plus impo an e e ac uale (Sližienė 1994: 31). Les acul a i s synaksiniai ak an es son ceux qui dans la ph ase peu en ê e passésjiés, e la ph ase es e g amique e comp éhensibles. Sakiniai sans acul a i ųjų ak an ų signi ie app oxima i emen la même chose que e a ec eux, puisque les acul a i ieji ak an s son impliqué dans la même signi ica ion du mo (Sližienė 1994: 35). Fakul a i iaisiais ak an ais, qui plus loin DLKT ou nis dans les exemples éc i en dans les lenk iniuose skliaus u, nusakoma a pa ie de si ua ion, qui signi ica o p edica o moins ac uali. On econnaî qu'il y a des limi es s ic es en e les essen iens e acul a i iais ak an es e les lib es memb es (Hen schel, Weyd 1994: 345). Vilmos Ágel (2000: 211212) pose hypo hèse: plus sou en les lib es ieji inio alen ingumo komponen us, o pas a ieji laikui bėgan pagal Paulo G ice memb es (A) se on u ilisés, le plus ils se on a endus. Alo s, de son poin de ue, les memb es lib es ieux comme spéci ica eu s de con enu (INSP) peu en ê e pe in e p é és en p edica o seman inkamumo (angl. ele ance) maximą ins alli i comme communiciellemen essen iini LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ 260 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII eiksmažodžiu pasakomo ac e le suje de l'ac ion es moins ipiškas agen y u o poin de ue. Ap a iamoje si ua ion dans le suje (pono, e go) e ec uée l'ac ion di ec emen ne oucha l'obje (ki o, son p op e). 51) Ce que le maî e ai ela i emen l'au e, il ai i e ela i emen à son p op e, e ce que le escla e ai ela i emen à son p op e, il ai i e ela i emen l'au e. C'es ainsi appa u unila é al e inégal econnaissance. Dans ce cas neesmingoji sąmonę monsieu es un obje . De l'ac ionsmajo a i ai e ‘eg is kieno éga dʼ il es possible de passe à l'ac ionsmajo a i ég is. N. Sližienė (1994: 193) di ise le compo emen is ‘1. d'une açon ou au e espec e , agi ʼ, c'es -à-di e, Il [A1] se compo e décemmen , jolimen , jus emen [Mod]23, ou ‘2. d'une açon ou d'une au e ai e , a ec e quien des inimaʼ, ex., Il [A1] déo ai [Mod] piqué a ec sa mè e [P]. B e pa lan , men ionnée-je ai e signi icmée expliciku a aspec gio sema es impliquée eg is signi icmens dé in yse. Cela a in luence polinksniškojo ela i emen a osenai 5254 exemples dans les a ec se compo e , compo emen , poelgis. 52 exemplezdyje au lieu ipique pa ien ą co espondan es p elinksnie a ec cons uc ions choisie polinksnichoyo ela i emen cons uc ion. En compa an 53 e 54 exemples cla i ie que le usage polinksniškojo ela i emen 54 exemplezdyje bū inas g amiquemen nulem es. A ibuable une a en ion e à ce que, pa exemple, 55 exemplede en ega d a osenne ai in luence e le ai que l'a ibu sąžiningas es aussi u ilisé a ec polinksniškuoj en appo (ž . 25). Cela aki aizdu 5657 des exemples, où le sen inium p edika o (eg is) modusą co espondan alen inis ak an , eiškiamas būd a diniu p ie eiksmiu lui exige bene icien inio ak an o (panašiai pasakoma e g e a, p z., d augiškai, sąžiningai, p o i šiškai, ne ak iškai, šališkai ou k .) ou join ia lais ąjį na į. Ces de nie s exemples mon en que pa appo polinksniškojo au a ojim au in luence peu a oi an le sen in p incipal p edica o (elg is) alen ingum, an l'un du p edica o leksikalizuées ak an ų alen ingum ou le mo junglums. 52) Nė puse lūpų [conse o iai] n'es pasakę, comme ils se compo en au Seime en e s mino i é. 53) Le compo emen du pè e é ai noble. Tain Nanas éga d il é ai méchan . 54) Kondi e is aussi bien nusi ylęs k ikdem égesiu un en e s l'au e (plg. nusi ylęs?k ikdemų égesiu un a ec l'au e). 55) Sa posi i e ou néga i e opinion su homme ous o mez en communiquan a ec lui, aggia ès sążynie an pou soi que en e s lui. 56) L'en an us a ion a ein de ien émo us, âché, se compo e ag essi emen en e s son cama ade. 23 Plg. LKVJŽ (Sližienė 1994: 166) désignée ai e ‘elg isʼ, exemple., Nep o ingai [Mod], ka el [A1], da ai. S aipsniai / A icles 261 A ž ilgiu kons ukcija alen ingumo aspek u 57) Esą Didžiojo Tė ynės ka o minėjimo me u Jonas i aš nemandagiai elgė- mės e e ano [...] conce nan . De même u ismes DLKT dans les exemples ela i emen la cons uc ion es u ilisée, quand le p incipal p édica de la ph ase a ac ionmajodžių nu(si) eik i, nusis a i i ‘2. décide z- ous, e memen adhé e opinion, décisionʼ (DLKŽe) o me ou polinksniškasis éga d conce ne a ec ces ou au es pe cep y iųjų eiksmažodžių abs ai s desik a a džiais nuss a emen , déli emen , disposi ions, 58 pa yzdyje polinksniškojo a ž ilgiu a osenai į akos da o ne i(e)k neagen- y us nu eik i ‘sukel i kokią nuo aiką, jausmusʼ, kiek, kaip minė a, būd a diš- in en ionnemen (ž . 5861). kasis nepalankemen , qui lui exige bene icien inio ak an o. Similai emen u 59 exemplede a ec sang ąžiniu nusi eik i: polinksniškasis ela i emen es égalemen lié a ec būd a diškuoju ge ano iškai (dans les i s exemples ela i emen analogiquemen u ilisé a ec nusi eik i, quand g e a es bien, pik ai, hos ilemen , scep iquemen , e c.), cependan son, di é emmen que 58 cas, chi imen bene icien o u ilisa eu es da an age limi é in anzi i um p edica o. 6061 exemples mon en que le polinksniškojo is-à- is us oim es in luencé e leksemes ca égo ies p op ié és (égal oi 2628). Ce que la lexème pe cep i i é a in luence ela i emen a osenai dans la ph ase, es é iden de 62 exemple, où polinksniškojo ela i emen le choix peu ê e expliquable non selon ipišką beg is alen ingumą (plg. se compo e a ec d'au es son disc é ion), mais selon disc é ion ‘manymas, opiniěʼ (DLKŽe). 58) Negi moi main enan je peux dépense au moins une ainsi déloyalemen à mon éga d (plg. man) nu eik ą? 59) Une moi ié moins c oyons que l'au e pa appo à elle (?jai) ge ano iquemen nusi eikusi. 60) L'élè e neąconsciemmen sen i le disposi i du p o esseu à son éga d. 61) No om neno om change e mūs disposi ions j éga d. 62) Lais ė, laquelle ils dé endaien , é ai lib e ė agi sa disc éu a ki ela i emen . Considé an que dans le con ex e de l'exemple 62, le usage es in luencé e disc é ionnai e séman ique, il de ien clai pou quoi dans les exemples 6365 il es choisi u ilise au lieu de con en i co espondan e p é é ence de ou pou cons uc ion a ec opinion, posi ion ‘3. p k. poin de ue, p incipe dé e minymasʼ (DLKŽe). 64zdy en oi e ce que le con ex e a une in luence su le usage de la cons uc ion. 63) Beaucoup, je moi e beaucoup de nos pa iciaux on ès aiškią opinię Paleckio ela i emen . 64) – Ką gi? – Apie jūsų d augą Mozę. Jo a ž ilgiu aš susida iau i ą opinion. 65) Quelle es la posi ion o icielle de ces jou s de l'Église en e s jui? LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ 262 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII 6365 exemples de base peu ê e explicable polinksniškojo con ex e l'u ilisa ion a ec poli ique ‘a ai es de l'É a ges ionnemen , héo ie de la puissance publique ikaʼ (DLKŽe). Kalbė ojas pasi ink u žymėjimu, a kim, 66 pa yzdyje ak uali- e p a ique de la poli ique comme héo ie, idéologie, aspec de pau e, bien ne exclu que el désigna ion géné alise e en pa lan de l'aspec p a ique de la poli ique (j . 67). 66) À la ques ion, si à Moscou main enan on pense que la poli ique an é ieu e en e s Vaka é ai opélg nuolaidi. 67) Cependan longue e doulou euse Mažeikių na os his oi e susci e des dou es, si la poli ique de la Russie en e s la Li uanie se a basisée su le p agma isme. 6. POLINKSNIŠKASIS ATŽVILGIU IR NEVALENTINIAI (LAISVIEJI) NARIAI Comme men ionnée, p incipale di é ence des memb es lib es du acul a i des ak an és es ce qu'ils n'on pas d'appui dans la s uc u e du p édica séman ique alen ingume, ne ealisen aucun séman i s ak an és logiques au ni eau séman ique. 68exemplezdyje polinksniškojo ela i emen cons uc ion es lib eis sakinien p edika o (laikėsi) memb e. Cependan , comme p écédemmen di , elle es de l'un des p edika o alen inių ak an ų (neapykan a) exigé syn axique ak an (neapykan a žydų a ž ilgiu (plg. žydams)). En d'au es mo s pa lan , le ni eau de sen in ela i emen la cons uc ion es lib eis memb e, le ni eau du compound alen inis ak an . 68) Néanmoins ne son pas ous Les penseu s de l'Époque de l'Éduca ion é aien ge ano iški jui s. Nemaja pa ie d'en e eux, bien e c i iqué ieilles adi ions, mais jui ela i emen laikėsi neapykan os. Du poin de ue alen ini é en pa lan de lib es memb es dans le sakinien, ils leu son a ibué un lib e u ilisa eu ( ok. eie Da i ). Il es , N. Sližienės (1994: 39) de l'a is, iso élémen de la s uc u e syn axinai e du sen inel, signi ian eiksmu in é essée pe sonne ou chose, auquel ce qui a i e (bene icien ą). Axelis Hol oe as e Vesla a Čižik-P okaše a (2005: 8192) discu en qua e ypes du lib e u ilisa eu : da i us commodi, da i us sympa he icus, da i us e hicus, da i us iudican is. Des au eu s (Hol oe , Čižik-P okaše a 2005: 83, 86, 88, 90) in e p è en da i us commodi comme bene icien o en i ybę, da i us sympa he icus comme a gumenJie (Hol oe , o suskaidymo a ejį, da i us e hicus sieja su disku su i laiko sakinio aplinkybe. Čižik-P okaše a 2005: 90, 92) p é end que da i us iudican is es séman iquemen exigé e synaksiquemen aldomas, ačiau jis aldomas ne eiksmaž. Agnieszka Rembiałkowska (2009: 159161) basé su Simono A icles A icles A icles 263 / A ž ilgiu kons ukcija alen ingumo aspek u Diko (Dik 1997) des solu ions de héo ie onc ionnelle g amma icale e s a i iée seman inės sakinio s uk ū os koncepcija i , ap a dama ski ingus lais uosius des usage s, p opose classi ian [...] base leu s champs (angl. scope) c i è es (Rembiałkowska 2009: 149). Les ypes de béné iciai es lâches son épa is a an ou selon ce [...], a ec lequel ni eau de p édica ion ils o men une uni é plus é oi e e a ec lequel ni eau de p édica ion se limi e l'e e de leu signi ica ion p édica ion (Rembiałkowska 2009: 149150). Su ce ondemen da i us sympa he icus codée posesy ines éikšmės pasi e signi ie še dinės24 p édica ion ni eau, da i us commodi incommodi codée bene iecien inės maleen inės eikšmės ( . p.: 167168) u ė ų p iklausy i išplės inės25 p edikacijos (ex ended p edica ion) ni eau ( . p.: 16 16 […]da i us iudican is signi ica ions [coduojamas] p oposi ion ni eau, da i us e hicus saknekos ak o (sakinio) ni eau[…] ( .: 16268). Ce que a ec da i us commodi incommodi, pa lequel désigne une pe sonne ou des choses, don pou béné ice ou non- béné ice ai l'ac ion ou ce qui es , es liée cons uc ion, u 6970 exemples (i là, où g a iquemen a - 69) De quoi consis e ce ž ilgiu susijęs su humaniškas, neu alus, nega y us, pasy us, sa anaudiškas; aika, sup a ingumas, neu alumas, nežmoniškumas; niekinamai, niekingai i k .). sens de sa aleu ? Sous-simpli iés, on peu di e que de ous les sen imen s e pensées, lesquels dans son éga d (plg. soi, sa yje) essen issons. 70) Dans la ie ai-je encon é beaucoup de g ands a is es, mais ne a ais encon é celui, qui se ai aussi abs akčiai e nonlysamai objec i us pa appo à son p op e. Le lais o da i us iudican is la onc ion la plus commune indique un sys ème d'é alua ion, selon lequel il es possible de décide si jus emen on a ibue quelqu'un un ce ain požysu ampa a ec les no mes d'é alua ion accep ées ou mis. Po eikis nu ody i e inimo sis emą a si anda no in pab ėž i, kad ji ne- supposées dans la socié é (Rembiałko ska 2009: 156). Las a asis p opozi ions (angl. p oposi ion) ni eaumeniu appa enan a ec pe cipien u lié da i us iudican is, comme oi 7172 ou panabjau u, nehigieniška, nee iška, nemandagu, pado u, nede ama e k . aussi bien changé is-à- is cons uccija. šiuose pa yzdžiuose su ciniškas, p asmingas, nee iškas; ambi alen iškumas; ge ai, P oposi ion au ni eau, qui co espond possible ai 24 Še dinės p edikacijos (angl. co e p edica ion [...]) au ni eau son dé inis idiniai pa amè es de la si ua ion élémen ai e (Rembiałkowska 2009: 160). 25 Ex és ines p édica ions au ni eau […]pa iculé emps, lieu, cause de l'appa i ion de la si ua ion élémen ai e, bu , e c. (Rembiałkowska 2009: 160). Il es à no e que la Commission n'a pas é é en mesu e d'examine la ques ion. 26 P oposi ion, ou a i ma ion, au ni eau […]p ésen é le poin de ue de l'o a eu dans la si ua ion élémen ai e[…] (Rembiałkowska 2009: 160). Il es à no e que la Commission n'a pas é é en mesu e d'examine la ques ion. LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII 264 264 i ku p is a omas kalbė ojo požiū is į elemen a iąją si uaciją (plg. Dik 1997: 68), da i us iudican is p écise les condi ions de alidi é d'une a i ma ion (Rembiałko ska 2009: 163). 71) Oui cela se ai inique inique is-à- is ou ! 72) Ta o alga sumažės ben d igubai, be ki aip negalima, bū ų ne eisinga ki  a ž ilgiu. Ti as base de ma iè e ajou ei ce qui m'a men ionné au débu de l'a icle: polinksniškasis éga d es u ilisé au lieu būdo p ie eiksmių (aplinkybių). Cela es u dans 73 exemple. Ces de nie s modi ia eu s, signi iimi polinksniškojo ela i emen kons ukcija, ne en eina dans b anduoline (angl. nuclea ) sakinio p edikaciju e cons i ue še dinę (angl. co e) p edikaciju. Tokie a ec le même p édica de la ph ase liés modi ia eu s du p emie ni eau (p o o ipiquemen mode, mesu es, quali é, e c.) modi ien le p incipal p édica éškiamą inciden , ou, selon S. Diką7: 225 22 (1996), b anduolines p edica ion (angl. nuclea p edica ion) choses padė į (angl. s a es o a ai s (SoA)) (da . 74 exemple, où polinksniškojo is-à- is cons uc ions di es base). 73) Nominaliza o iaus onc ion exliekan i į a dinė mo ema ni concep uellemen , ni (mo )phologiniu poin de ue n'es pas sa a ankiška. 74) On peu insé e une ce aine a is ique géomé ique e epo kininys é an en e mes d'idées que de o me. ce que que polinksniškasis ela i emen conce ne a ec du second ni eau modi ia eu s, dis incables au ni eau de la ph ase, où éškiama Au suje de la si ua ion des choses lieu, emps, ezul- a o, ikslo, p iežas ies i pan. a ž ilgiu (Dik 1997: 243–244), leidžia kalbė i 7576 exemples. 75) Ma ijus a déjà clai emen pake ėjęs ce e ille. [...] Quelles son ses cœu s is à is de ce e jeune c éa u e? 76) Je Vous eme cie une ois de plus pou les ma ches, ai esy us à mon éga d, seulemen , malheu eusemen , aucun ésul a s de pas enco e. 7. APPENDINIMES ET IŠVADOS Išnag inėjus 600 DLKT exemples de a ec polinksniškojo ela i emen cons uc ion, oi que ce e cons uc ion es u ilisée e au lieu du mo alen inių ak an ų, e comme lib es ieji memb i. Du poin de ue de alen ie, la ma iè e é udiée pe me de compose les sui an es co éla ions: Polinksniškojo ela i emen cons uc ion comme lib e memb e es u ilisée še diné, išplės inės p edikacijos e p opozicji lygmeniu. Du poin de ue A icles a icles 265 / A ž ilgiu kons ukcija alen ingumo aspek u alen ingume a ec lib e u ilisa eu ku (ou p ielinksnio a ec cons uc ie) lié sis a ž ilgiu y a lais asis na ys, ku is a i inka pe cipien ą a ba bene icien ą. Tais polinksniškaa ejais, quand ela i emen kons ukcija signi ié lib eis memb e sakinyje a (būdo, pag indo, p iežas ies) au ou , il es lié a ec p ie eiksmiu, p ielinksybe cons uc ions. Polinksniškojo ela i emen la cons uc ion de lib es memb es (p edika o, sakinien modi icika o ių (aplinkybių)) es pe ėjusios dans le mo alen inių ak an ų ( aldinių (ne iesioginių objek ų)) lieu. Selon communicciellemen nécessai emen polinksniškojo ela i emen cons uc ion des signes des lib es memb es analogie es passe kama ma que co espondan s mo du séman ique alen ingume ak an us. Rela i emen Polinksniškojo la cons uc ion es p edica o nécessai eis alen inis ak an : ainsi (is)dis ingués d'une leksemos deux signi ica ions a ec des alen ingumes di é en s (plg.: ko ek iškas ‘mandagus, ak iškasʼ (BLKŽe), no ammen , Il é ai (man ela i emen ) (plg. a ec manimi) ganek iškas (DLKT), e ko ek iškas ‘ eisingas, ikslus, co espondan , pa exemple, le T ibunal cons i u ionnel n'es pas disposé de son opinion, le s a u du Seimas ne documen ikomas en con adic ion à la loi ondamen ale du pays: Tačiau jis nė a ko ek iškas. (DLKT)). Polinksniškojo ela i emen la cons uc ion choquen se u ilise au lieu leksemos alen inių (bū inųjų onc ions e akul a y iųjų) ak an ų dans les cas où ils a liepia pe cipien o, bene icien o ou kon en y o. Puis dans la ph ase indi ec emen obje allan ela i emen la cons uc ion keičia naudininką ou p ielinksnine (su, à, à p opos, pa ce) la cons uc ion ma quan ak an ą; suje peu co espond e pe cipien é, pa ien é, agen é. Polinksniškojo ela i emen la cons uc ion ends ame choisi is u ilise dans ces cas, quand leksema numa o pe cipien ą co espondan suje du synaksinį ak an ą. Pe cep i i é a in luence au ai , que e a ec ac i des ac ionsmažodžiais ypiquemen u ilisa eu ku ma quan le bene icien e ak an es modi ié polinksniškojo ela i emen kons ukcija. Di iamas (links ama ski i) bene icien as būsenai esp. ac i am eiksmui ak ualize e žymė i. Comp e enu de cela, il es ondemen d'a i me que des pe cep y iens p édica s moins ipique bene icien ą27 co espondan séman ique ak an se a ma qué de plusieu s o mes syn axis iques: u ilisa eu ku e ou polinksiškojo ela i emen kons ukcija. Rela i emen Polinksniškojo a osena es liée à leksemos (in) anzi y um e suje (ne)agen i um. Les p op ié és ca égo ielles du lexe onc ionnen a ec l'obje indi ec ko eliuojan du ac an séman ique (bene icien o, pa ien o, kon en y o) mo osin aksinįėjimą (ma kinku, p ielinksnių į, abou a e c. cons uc ions e ou polinksnaudniškojo kons ukcija). P iksmio gou e domas oc an syn ac ique peu ê e ma qué seulemen polinksniškojo ela i emen kons ukcija (p z., Jis pa ojingai (i 27 Plg. men alinio ecipien o ( ok. men ale Rezipien ) samp a ą Hen schel (2001: 183), Ba els (2005: 106–107). LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ 266 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII nepalankiai jo ilči a ž ilgiu) (plg. *i nepalankiai jo il ims) susimąs ęs pa- k ie ė pada ėją (DLKT)). Séman iquemen e g amma icalemen nécessai e peu ê e e doik a a djio exigée polinksniškojo ela i emen cons uc ion (plg. okiečių disk iminacija leu éga d, * okiečių jų disk iminacija). Dans ces cas, où aspec s de l'aspec comme d'un poin de ue, d'une humeu es explici é ou impliqué en la même leksema signi ica ion (p.ex., ennemies ‘2. non amicalemen délibé é, salu ing à au e un mau ais hommeʼ (DLKŽe); opposé ‘4. qui au es ymas, pažiū ų, ned augiškai nusi eikęs, p iešiškasʼ (LKŽe); despo izmas – ‘2. aldin- gumas i sa i alė aplinkinių a ž ilgiuʼ (BLKŽe), nuo aika – ‘3. pp . pl. nusis a- disposi iemen kieno no s éga dʼ (LKŽe) e . .), cela peu ê e inclins ama ou nécessai e ema que u ilise polinksiškojo éga d kons ukciju (plg. Selon le géné al des peuples Li uiniens noo aiką žyd ela i emen , appliqu e Šilalės alschiu, choses comme enses ėsi. (DLKT)). Selon analogiją poin de ue, dé iensemen (habi uellemen a ec pe cep ions p edika ais) ma qué e dans les cas où leksemes signi ica ion de ce aspec ne mon e. Poi iū io, l'aspec de l'humeu , signi ié polinksniškojo ela i emen kons ukcija, lié à la ne iesiogiškumu (plg., Je peux espé e , que e mes po ions nuby ées indulgences de o e a uodo, si do ai me con essinsiu ai us péché ous ela i emen ? (DLKT)). ŠALTINIAI BLKŽe – Bend inės lie u ių kalbos žodynas, y . ed. D. Liu ke ičienė, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2013–2022. P ieiga in e ne e: h ps://ekalba.l / bend ines-lie u iu-kalbos-zodynas/. DLKT – Daba inės lie u ių kalbos eks ynas, Kaunas: Vy au o Didžiojo uni e si e as. P ieiga in e ne e: h p:// eks ynas. du.l / eks ynas/. DLKŽe – Daba inės lie u ių kalbos žodynas, 8-as pa ais. i papild. leidimas, y . ed. S . Keinys, e. a ian as, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2021. P ieiga in e ne e: h ps://ekalba.l /daba ines-lie u iu-kalbos-zodynas/. LKŽe – Lie u ių kalbos žodynas 1–20 (1941–2002), ed. kolegija G. Nak inienė, J. Paulauskas, R. Pe okienė, V. Vi kauskas, J. Zaba skai ė, y . ed. G. Nak inienė, e. a ian as, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2005 (a naujin a e sija 2018). P ieiga in e ne e: h ps://ekalba.l /lie u iu-kalbos-zodynas/. LITERATŪRA Ágel Vilmos 2000: Valenz heo ie, Tübingen: Gun e Na Ve lag. S aipsniai / A icles 267 A ž ilgiu kons ukcija alen ingumo aspek u Akelai is Gin au as 2005: Kons ukcijos su a ž ilgiu, požiū iu adminis acinėje kal- boje. – Kalbos kul ū a 78, 67–78. Ba els Hauke 2005: Da i ode P äposi ion: Zu Ma kie ungs a ian ion im Kon ex adjek i ische P ädika e im Deu schen, Russischen und Polnischen (S udia Sla ica Oldenbu gensia 12), Oldenbu g: BIS-Vlg. Cha e Wallace 1983: Чейф У. Память и вербализация прошлого опыта [Pamja ’ i e balizacija p ošlogo opy a]. – Новое в зарубежной лингвистике [No oe za ubežnoj ling is ike] 12, 35–73. Dik Simon C. 1997: The Theo y o Func ional G amma . Pa 1: The S uc u e o he Clause, Second, e ised edi ion, ed. by K. Henge eld, Be lin, New Yo k: Mou on de G uy e . F aenkel E ns 1928: Syn ax de li auischen Kasus, Kaunas: Lie u os uni e si e o Humani a inių mokslų akul e as. Gi ón Talmy 1990: Syn ax. A Func ional-Typological In oduc ion 2, Ams e dam, Philadelphia: John Benjamins Publishing Company. Gi ón Talmy 1991: Ma kedness in G amma : Dis ibu ional, Communica i e and Cogni i e Co ela es o Syn ac ic S uc u e. – S udies in Language 15, 335–370. Gi ón Talmy 1995: Func ionalism and G amma , Ams e dam, Philadelphia: John Benjamins Publishing Company. Gi ón Talmy 2001: Syn ax 1, Ams e dam, Philadelphia: John Benjamins Publishing Company. G aščenko Pa el V. 2018: Гращенков, Павел В. Синтаксические зависимые: лексический и конфигурационный подходы (на материале прилагательных) [Sin aksičeskie za isimye: leksičeskij i kon igu acionnyj podxody (na ma e iale p ilaga- el’nyx)]. – Вестник Института востоковедения РАН [Ves nik Ins i u a os oko e- denija RAN], № 5, Москва: ИВ РАН [Mosk a: IV RAN], 160–174. G ice Paul 1989: Logic and Con e sa ion. – S udies in he Way o Wo ds, Camb idge, Massachuse s: Ha a d Uni e si y P ess, 22–40. Hen schel Elke, Weyd Ha ald 1994: Handbuch de deu schen G amma ik, 2. Au l., Be lin, New Yo k: De G uy e . Hen schel Ge d 2001: Da i e o p eposi ional ma king o noun ph ases in he con ex o Russian adjec i al expe encie p edica es. – Va iie ende Ma kie ungen on Nominalg uppen in Sp achen un e schiedlichen Typs (S udia Sla ica Oldenbu gensia 4), H sg. W. Boede , G. Hen schel, Oldenbu g: Biblio heks- und In o ma ionssys em de Uni e si ä Oldenbu g, 171200. LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ 268 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII Hol oe Axel, Čižik-P okaše a Vesla a 2005: supplémen s e ci cons ances. G ama inai es onc ions y imai (Lie u ių kalbos g ama ikos da bai 3), ed. A. Hol oe , R. Mikulskas, Vilnius: Li u iens ins i u de langue, 6592. inée e li é a u e Jablonskis Jonas 1957: Rink iniai aš ai 1, sud. J. Palionis, Vilnius: Vals ybinė poli- scien i ique édi eu . KP S1 2009: Kalbos pa a imai 2: Sin aksė 1. Linksnių a ojimas, sud. R. Miliūnai ė, y . ed. A. Pupkis, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as. Rembiałkowska Agnieszka 2009: Lie u ių kalbos lais ieji naudininkai i p edikaci- jos lygmenys. – G ama inių unkcijų p igim is i aiška (Ac a Salensia 3), ed. A. Hol oe , R. Mikulskas, Vilnius: Vilniaus uni e si e as, asociacija „Academia Salensis“, 147–168. Sližienė Nijolė 1994: Lie u ių kalbos eiksmažodžių junglumo žodynas 1, Vilnius: Mokslo e encyclopedijų édi eu . Sližienė Nijolė 1998: Li uiniens langues eiksmažodžių junglumo dic ionn 2(1), Vilnius: Mokslo e encyclopedijų édi eu . Sližienė Nijolė 2004: Li uiniens langues eiksmažodžių junglumo dic ionn 2(2), Vilnius: Ins i u de langues Li uanies édi eu . Šukys Jonas 1998: Li uiniens langues linksniai e p ielinksniai: a osena e no mos, Kaunas: Š iesa. Vaičiuly ė-Semėnienė Lo e a 2001: Li uiniens langues būd a džių alen ingumas: dak a o dise acija, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. Cons uc ion wi h a ž ilgiu om he Pe spec i e o Valency SUMMARY The a icle add esses he cons uc ion wi h pos posi ional ela i emen om he pe spec i e o alency. I d aws on 600 examples collec ed om The Co pus o Con empo a y Li huanian Language, which was de eloped a he Cen e o Compu a ional Linguis ics o Vy au as Magnus Uni e si y in Kaunas. I appea ed ha he cons uc ion wi h pos posi ional éga d is used in a sen ence bo h ins ead o he alen ac an s o he wo d and as ee elemen s. da i e (o he cons uc ion As a ee elemen , he cons uc ion wi h pos posi ional a ž ilgiu is ela ed o he ee wi h he p eposi ion su), p eposi ional cons uc ions, ad e b; hey a e used a he co e, ex ended and p oposi ional le el. A icles a icles A icles 269 / A ž ilgiu kons ukcija alen ingumo aspek u The e is a endency o use he cons uc ion wi h pos posi ional éga d ins ead o he alen (manda o y and acul a i e) ac an s o he lexeme whe e hey co espond o he unc ions o he pe cipien , bene icia y o con en i e. In such case, he cons uc ion wi h éga d used as an indi ec objec eplaces he da i e o he ac an exp essed by a p eposi ional (su, į, abou , dėl) cons uc ion; he subjec co esponds o he pe cipien , pa ien , agen . The cons uc ion wi h pos posi ional éga d is p e e ed when he lexeme deno es he syn ac ic ac an o he subjec co esponding o he pe cipien . A bene icia y is speci ied ( ends o be speci ied) in o de o highligh and ma k a s a e o an ac i e ac ion. The usage o pos posi ional a ž ilgiu pe ains o he (in) ansi i i y o he lexeme and he (non)agency o he subjec . The ca ego ical p ope ies o he lexeme a ec he mo phosyn ac ic ma king o he seman ic ac an co ela ing o he indi ec objec (by he da i e, cons uc ions wi h he p eposi ions à, à p opos, e c. and/o he cons uc ion wi h pos posi ional éga d). Mise à disposi ion 2022 m. oc ob e 21 d. LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ Lie u ių kalbos ins i u as Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius, Li uanie lo e [email protected]