scieee Science in your language
[en] (orig) [lt] [de] [fr] [it] [es] [pt]

Baltic “*balā” ‘mud, bog, marsh’ at the Indo-European Backdrop

Abstract

    In this article the Baltic term *balā ‘mud, bog, marsh’ is analyzed from the point of view of its word-formation and etymology. The discussion of preceding etymologies leads to the choice of the cognates in Germanic *pōla-, and possibly Continental Celtic *bolā, all ‘swamp, marsh’, plus newly the Slavic term *ǫb(ъ)lъ ‘source, spring; well’ as *-bo ‘unmuddy’ = ‘clear (water)’. The Germanic comparanda imply the rare initial *b-, for some linguists, namely representatives of the Leiden school, indicating the “non-Indo-European” origin. It is tested if the etymon could represent an extension in -l- from the root *gu̯ebh- ‘marsh, swamp’ in the zero-grade of ablaut in agreement with the ideas of Alexander Lubotsky.

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Baltic “*balā” ‘mud, bog, marsh’ at the Indo-European Backdrop

Author: Václav Blažek
Year: 2022
DOI: 10.35321/all87-01
Source: https://journals.lki.lt/actalinguisticalithuanica/article/download/2183/2287
S aipsniai / A icles 11
VÁCLAV BLAŽEK
Masa yk Uni e si y
ORCID id: o cid.o g /0000-0002-6797-7188 Campos de pesquisa:
e imologia e onomás ica bál ica e indo-eu opeia.
DOI: doi.o g/10.35321/all87-01 (em inglês)
BALTIC *BALĀ ‘MUD, BOG,
MARSH NO INDO-
Fon e de e e ência eu opeia
Bal ų *balā ‘pu as, liūnas, pelkė’
indoeu opiečių kalbų kon eks e
Ano ação
Nes e a igo, o e mo bál ico *balā […] lama, pân ano, pân ano[…] é analisado do pon o de is a de
sua o mação de pala as e e imologia. A discussão das e imologias an e io es le a à escolha dos
cogna os em ge mânico *pōla-, e possi elmen e cel a con inen al *bolā, odos […]pân ano,
pân ano[…], além do no o e mo esla o *[…]b(ъ)lъ […] on e, p ima e a; bem como *-bo […]unmuddy[…]
= […]clea (água)[…]. Os compa andos ge mânicos implicam a a a inicial *b-, pa a alguns linguis as,
nomeadamen e ep esen an es da escola de Leiden, indicando a o igem "não-indo-eu opeia". É
es ado se o e imon pode ia ep esen a uma ex ensão em -l da aiz *guebh- […]pân ano,
pân ano[…] no g au ze o de ablau de aco do com as ideias de Alexande
O Lubo sky.
Pala as-cha e: Bál ico, ge mânico, cel a, esla o, on e, húmido, pân ano.
ANOTACIJA (em inglês)
S aipsnyje bal iškas e minas *balā ‘pu as, liūnas, pelkė analizuojamas pala as da ybos
i e imologijos požiū iu. Ap a us anks esnes e imologijas, pasi enkami giminiški žodžiai
ge manų *pōlai galbū žemyno kel ų *bolā, eiškian ys ‘pelkė, liūnas, o aip pa naujai
p idedamas sla iškas e minas *b(ъ)lъmė ‘ e s, šal inis; šulinys, ku is analizuojamas kaip
*-bo ‘nepu inas = ‘skaid us ( anduo). Kai ku ių kalbininkų, kaip an ai Leideno mokyklos
a s o ų, eigimu, ge maniški lyginamieji žodžiai nu odo e ą žodžio p adžios *b-, ku i
suponuoja neindoeu opie išką kilmę. Remian is Alexand o Lubo skio idėjomis,
VÁCLAV BLAŽEK
12 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII s aipsnyje analizuojama, a šis e imonas galė ų
bū i nulinio balsių kai os laipsnio šaknį *guebh- ‘liūnas, pelkė p aplečiančio elemen o
-lpa yzdys. Pelkė. (em inglês)
ESMINIAI ŽODŽIAI: bal iškas, ge maniškas, kel iškas, sla iškas, e smė, nepu inas,
1.A es ação
1.1. bacia li uana, pân ano, á ea pan anosa; Água de amada, poça, discagem.
ambém bal[…]; de i ados: balýnas […]pân ano, pân ano[…], balỹnė id., balỹs as,
-à dial. […] lamacen o, pan anoso[…], balókšnis […]pequena á ea lamacen a, poça,
baló os pe os . pl. ‘muddy meadows’, linabalė ‘boggy meadow’.
bu aco cheio de água, po exemplo, numa es ada[…], Topônimos: nomes de ios
Balái is, Bal[…]nis, Bãlupis; nomes dos lagos Baluosỹs, Baluõšas, Bãlakampis,
Bãlaže is; nomes de luga es Bãlos, Balalė, Bališkės 2x, Bãliškiai 2x, Balškiai 2x,
Balùškiai 2x, Ažùbaliai 12x, Ažùbalis 9x, Pabalia, žbaliai 9x, Užùbaliai 17x, cp.
Balagãnas, Balagãnai, Babu ai, Baldegia, Bakalnis, e gliabaliai, Ožkabalia 3x,
Šlapabalė, Ve šióbalis, Vilkabaliai 3x (Smoczyński 2018: 86: alguns desses nomes podem pe ence ao adj. Básico
"b anco" ALEW 87). A Comissão conside a que a Comissão não em compe ência pa a de e mina a compa ibilidade de uma medida de auxílio com o me cado in e no.
1.2. Le ão bala1 […] al a giloso, sem á o es […], pl. balas […] sujo, solo in é il […]
(ME I: 253), além de blu e […] bu aco cheio de água […] (ME I: 278), que co esponde
ao li uano balù ė id. (Ne skaja 1977: 18); e De i ados: baliņa […]puddle[…] (ibid.).
Topônimos: nome do io Balupe, ou seja, " io-pân ano" (Endzelin 1934: 121); nome
da mon anha Bala es kalns, ou seja, "mon anha-pân ano" (F aenkel 1962 […] 1965: 30).
1.3. Em p ussiano an igo, o apela i o co esponden e não é
conhecido, apenas opônimos, que p o a elmen e es ão elacionados:
Nome do lago Balyngen (1361) co esponden e ao hid ônimo li uano
Balingu a; nomes de luga es como 1409 Balionynen, 1284 Balowe, 1423 Balosi en
~ li uano Baluoso ẽže as (Ge ullis 1922: 15, 232; Topo o 1975: 184; Blažienė: 24),
1782 Bali e (Blažienė 2000: 15), Bałupiany, 1790 Ballupöhnen ~ nomes de ios
li uanos Balùpis, Bãlupis (P zyby ek 1993: 18), 1423 Bolausen (Ge ullis 1922: 14;
Blažienė 2005: 32 […] 33). O que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é
1.4 Exis em es ígios dos hid ônimos bál icos elacionados o a do e i ó io das línguas bál icas
his ó icas, a sabe , Bályn na bacia do io Desna uc aniano, co esponden e ao nome do lago Balinis
li uano (Topo o , T ubace , 1962) ou do io Baly, da bacia do io I. A pala a é a es ada apenas na
izinhança da on ei a linguís ica le ão-li uana. É po isso que é possí el pensa na o igem li uana
des a pala a le ã (c . ALEW 87).
S aipsniai A igo 13.o
Bal ic *balā ‘mud, bog, ma sh’ a he Indo-Eu opean Backd op
Ho yň (T ubače 1968: 227, 249; SHU 32), embo a sua o igem esla a não possa
be excluded oo.
1.5. Bal ic o igin can be asc ibed o one No heas Russian dialec ism
bala úžina ‘puddle’ om he basin o he uppe Volga, Vja ka and Don
(c . Vasme I: 46 e Anikin 2008: 127, p e e indo a o ma p imá ia com me a ese de
líquidos *ba alúžina ou *ba olúžina). É en ado pensa no compos o p imá io
bál ico […] esla o o ien al *bala-lužina co esponden e a, po exemplo, Polonês
kałuża […] *kało-łuża (Pas nek 1902: 303), checo kaluž […] *kalo-luža […]puddle[…],
li . […]puddle lamacen o[…] (Machek 1968: 237), embo a a segmen ação kał-uża
ambém es eja na peça.
2. Há pelo menos duas abo dagens
TO ETYMOLOGIZING BALTIC *BALĀ
2.1 O e mo bál ico *balā […] lama, pân ano, […] em sido ge almen e ligado ao esla o
*bòl o […] pân ano, que pene ou em algumas línguas mode nas não esla as dos
Balcãs: albanês bal ë […] lama, pân ano […]; Romeno bal ă […] lama, pân ano[…]; O
g ego mode no βάλτος […]pân ano[…] (De ksen 2007: 53). Mas no que diz espei o à
o mação da pala a, a con apa e exa a do esla o *bòl o é o bál ico *bal as
‘whi e’ > Li huanian bál as, La ian ba s ‘whi e’, Old P ussian NL Namuynbal
(De ksen 2015: 80), que de e es a elacionado com o li uano bãlas […]whi e[…],
La ian bls ‘pale’; Sla ic *blъ ‘whi e’2 (De ksen 2015: 78), and u he G eek
φαλός· λευκός (Hesych.), φαλιός […]b igh , whi e-spo ed[…] (Call.), e c. ; *bala-
gó ico, g a ado po e.g. Ennodius: de equo badio e balane […]de um ca alo cinzen o
e bala[…] (Lehmann 1986: 59; Poko ny 1959: 118[…]119). Esses cognados implicam a
inicial *bh-.
2.2. O conjun o al e na i o de cogna os ao bál ico *balā […] lama, pân ano,
pân ano[…] conco da com ele an o na o mação de pala as quan o na
semân ica, enquan o a inicial de e se econs uída como IE *b-, po exemplo,
sem qualque aspi ação. 2.2.1. Ge mânico Ociden al *pōla- (EWAhd 6: cc.
505[…]507; K oonen 2013: 398: não-IE):
2 A elação semân ica en e […]pân ano, pân ano, lama[…] e […]b anco[…] pode se ilus ada pelos
exemplos esla os anspa en es como o biel polonês (dial.), bielaw, o bel bela ussian […] […] p ado
pan anoso[…], ambos de i ados de *b[…]lъ […] b anco[…] (De ksen 2007: 53; ESSJ 2: 180).
VÁCLAV BLAŽEK
14 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII
• Inglês An igo. m. […]pân ano, pân ano[…],3 Inglês Médio […]l(e) […]pequeno co po de
água quie a, lago, lago, pân ano[…], Inglês pool […]pequeno co po de água quie a,
lago, lago, pân ano, água asa em um ma […];
• Inglês an igo > nó dico an igo poll m. […] ound bay, pond, puddle[…], islandês,
e oês pollu m. id., no ueguês poll id. (> Saami No . bllo ‘pequeno io de
edondo), mais No n pøl, poil m. ‘baía es ei a, lago, pân ano > Manx poyll (de V ies 1962:
427);
• Velho isão. m. […]pân ano, bu aco lamacen o, bu aco cheio de água[…], New Wes
Poel isão m/ . "água es agnada, lagoa, lago, p o undidade";
• An igo baixo- anconiano puol […]pond, pân ano[…] (ge almen e em opônimos), médio
holandês, holandês poel m. […] pân ano, pân ano, lagoa, águas es agnadas[…];
• Alemão médio baixo "puhl", "puhl" m. "puddle", "ma sh"; daqui pöl dinama quês
[…]puddle[…], no ueguês (Bm/Nn.) pøl m. […] bu aco cheio de água, poça,
pân ano[…], sueco an igo, sueco pöl id. (com o plu al umlau );
• Old High Ge man p uol m. (a- o i-s em), om he 11 h cen . in glosses:
"pân ano, poça, bu aco com es ume líquido; cloaca, lama, palus, olu ab um[…],
alemão P uhl m. […]li le pond; acumulação de água suja, es ume líquido. A ogal
aiz alongada no ge mânico ociden al *pōlas ando con a a ogal aiz cu a no
bál ico *balā pode ia se explicada a a és da o mação ddhi da o ma
ge mânica. A ogal aiz não alongada em ge mânico pode se iden i icada em
peel holandês […]ma sh, swamp[…] […]ge mânico ociden al *pali-. Bou kan &
Siebinga (2005: 309) ac escen a am ainda o palle (d) mode no da F ísia O ien al […] pân ano, pân ano […] *pall-, e
Islândia mode na pula id. * < pul-
Da pe spec i a da o mação de pala as, as p o o o mas *pōlaand *palimay ep esen am um pa ,
que é análogo ao ge mânico no oes e *mō a- […] solo pan anoso[…] e ao ge mânico *ma i- […] ma […]
(Udolph 1994: 135; c . Da ms 1978: 158[…]166). 2.2.2. Ou a língua que di e e en e as pa adas aspi adas
ocais e ocais indo-eu opeias é o sânsc i o. C.C. Uhlenbeck (1898: 99, 97) pensou em uma conexão com
o inglês an igo "wól m". "pân ano, pân ano", o alemão an igo "p uol" "pân ano, poça, bu aco com
es e co líquido", o li uano "balà", "ba o, pân ano, á ea pan anosa"; água de amada, poça […] po
um lado e sânsc i o jambāla- […] lama, ba o, pân ano […] (Pañca an a, e c.) po ou o lado.
Uhlenbeck iu na pala a sânsc i a um compos o, onde o p imei o componen e de e ia
co esponde ao édico. 3 A o igem do inglês an igo oi a ibuída a o mas cel as insula es como o
galês médio (décimo qua o século), galês pwll 'bu aco, lago, poça; mine, Old Co nish pol ‘pu eus,
Middle Co nish pol ‘hole, bem; osso, osso […], b e ão an igo NL Pul-Bili, b e ão médio pul, poul,
b e ão poull […] bu aco, osso […]; I ish poll ‘bu aco, abe u a na e a (Deshayes 2003: 595). Pull
inglês an igo m. a-s . . ò-s . ‘pond, bay, com a a ian e pyll m. (a-s .) ‘na ow bay, a m o a i e ,
pond > Middle English pil ‘na ow bay, English pill id., são p o a elmen e um back-bo owing do
b i onico.
S aipsniai A igo 15.o
Bal ic *balā ‘mud, bog, ma sh’ a he Indo-Eu opean Backd op
Jm[…] - "Te a". Po ou o lado, Kuipe (1948: 60[…]61) iu aqui um emp és imo de
o igem mundana com base em San ali jab jab, j[…]b j[…]b, j[…]b[…], j[…]bh[…] […]mole,
úmido, úmido[…], j[…]b[…] […]sujo, úmido, ola na lama ou água[…], jubhi […]pân ano,
pan anoso, pan anoso[…], juba i Mundhi, Ho jobe […]mud[…], Kha ia jobhi […]
[…]pân ano, e c. Em p incípio, é legí imo pensa em um hipo é ico híb ido mundico
[…] compos o indo-a iano *jab-bāla, cujos dois componen es êm um signi icado
mais ou menos idên ico […]mud[…]. O componen e *bālacould e le i ambos
*beHlo-/*boHlo e *boloin aco do com Lex B ugmann ou sua a ian e p olongada
ddhi. Embo a es a ideia seja a aen e, pe manece apenas uma especulação.
2.2.3. A mo e p obable ela i e could be ound in he p e-Romance dialec ism
bola […]pân ano, pân ano[…], que oi egis ada no Piemon e, no no e da I ália, e no
can ão do Ticino/Tessin, no sul da Suíça, na localidade de A bedo. Meye -Lübke
(1935: n. 1191b) pensou em sua o igem gaulesa ou ligu iana e iden i icou seus
pa en es em alemão P uhl e li uano balà. Mas a língua ligú ia p o a elmen e não
e a usada ão longe da cos a do Medi e âneo. Tan o o Piemon e quan o o Ticino
são e i ó ios onde o lepon ico e a usado. Independen emen e da o igem cel a
ou ligu iana de bola, a inicial b pode e le i an o IE *b- *bh-, enquan o a aiz- ocal
o apenas IE *.
2.2.4. Du idano (1969: 19) o e eceu conec a o opônimo daciano Βάλαυσον
(P ocopius de Cesa ea, De Aedi iciis 4.4: um cas elo no dis i o de Skassa ena)
com o an igo p ussiano Bolausen, e imologizando an o com base no li uano balà
[…]pân ano, pân ano[…] ou bãlas […]b anco[…], quan o no su ixo de i a i o li uano
-aus-, que o ma, po exemplo, os hid onimos li uanos como Lẽ ausas, Smukaūsis.
Al e na i amen e, Du idano pensou em um compos o cujo segundo componen e
de e ia se a aiz *h2e[…]s- (c . Poko ny 1959: 90; Kümmel, LIV 275 […] 276), que o ma
hid ônimos como o nome do io i aliano Ausa (c . K ahe 1964: 44) ou *Ho[…]s-( -) > Old
P ussian aus o […]mou h[…], usso usťje […] i e mou h[…], e c.
(Poko ny 1959: 784 […] 85). O que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é.
2.2.5. Pode ia-se adiciona ainda ou o cogna o não econhecido, o esla o *b(ъ)lъ
"Fon e, nascen e; bem […]5
4 Ku yłowicz (1925: 208) en ou iden i ica ou o candida o cel a pa a elação em alguns e mos
galo omanos que e le em o hipo é ico pon o de pa ida gaulês *balko-, que é econs uído com base em
o mas como o an igo balc p o ençal […]humide[…], Fo ezanish bauche […]i is d[…]é ang[…], Dauphinish bauchi
[…] oin de ma ais don on ai li iè e au bé ail[…] (FEW I: 211). Wa bu g (l.c.) mencionou igualmen e o bâlc
omeno […]swamp[…] e o balc i landês […]ge ockne e Lehm; K us e, que se o ma de ido ao calo na
supe ície da Te a. O balcão do caule é compa í el com as o mas analisadas no § 2.2. apenas se o
de i ado de *b[…]Hko- (c . Zai 2012: 82[…]84). 5 Nas línguas esla as há uma ica e minologia aplicada a
on es ou poços: po exemplo, *jjz ojj, *jjz okъ, *jjz o ъ, *ključj, *koldězj, *k ynica, *oko*okъno,
*b(ъ)lъ, *my, * od(ь)nikъ, *spo ъ, *s ubьlь, *s udьnьja, * ympo ę, *ud, *j, * ( )ělo* ( ) ъkъ* (ь)/ja,
*že dj ( e Rol 1979).

VÁCLAV BLAŽEK
16 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII
2.2.5.1. In he appella i e unc ion i appea s only in he Sou h Sla ic b anch
e na pe i e ia no oes e do amo esla o ociden al: esla o eclesiás ico (de
edação ussa) оуболъ ‘фреар, pu eum, ou seja, ‘well, egis ado em
Патерикъ синайский, . 143 (S ezne skij III: 1116):
• жена нѣкто хо҃любива оуболъ рыяше и, глоубиноу прѣмногоу копавъши,
não обрте воды (‘pu eum odi ).
Възя ст҃го (икону) и низьвѣсивъше ѥго въ оуболъ, абиѥ скоро вода изиде
въ кладѧзѣ.
Al hough he e a e phone ic and mo phological ea u es o he Eas Sla ic
p o enance in his ex , he lexical Russisms a e missing and so i is possible o
acei a a o igem esla a do sul da pala a оуболъ (c . Sławski 1971: 445).
• búlga o ắbel (Paza džik, P esla , No des e), ôbel (Rodopi), ắmbel
(Solunsko) " on e, nascen e, poço" (BER I: 201).
• Jabel macedônio […] bu aco cheio de água, bu aco de água, piscina, on e […], mos ado . (em inglês)
[…] lago (S ama oski 1973: 78).
• Sé io (Mon eneg o) […]bao, gen. […]bla […] bu aco esca ado na e a, onde a
água é ex aída; ipo de poço (Ka adžić 1935: 788; Skok III: 533 […] 34); a co sé io.
ub(ь)lь ‘piscina ecep aculum aquae: di ei o нис потокь подь оубьль (Daničić
1864: 343); Se bio (Koso o) ubo, ubla […] medida de capacidade (pa a líquidos) […]
(Elezo ić 1935: 376).
• Sé io > albanês ubël, pl. ubla […]poço, poço, poço de encos a[…] (Popo ić 1960:
378; Sławski 1971: 448; Udolph 1979: 439; O el 1998: 482
su p eenden emen e ligou a pala a albanesa com o gó ico ubils […]e il[…]).
• Polabian * bål ‘well é econs uído com base em egis os como
Wumbâl & Wûmbâl ‘B unnen (Hennig: Vocabula ium Venedicum), Wungwool ‘De
B unnen (Vocabula ium e Ph aseologicum Vandalicum), Wungwóol (Ecca d),
Wungwōl ‘Un pui s (P e inge ) e Polański 1994: 1040. 2.2.5.2. Tendo em con a a
dis ibuição oponímica de *b(ъ)lъ e seus de i ados, é comum em odos os amos
esla os:
• G eece: NL Ἄμπλιανη, Ὀμπλοῦ Μονή, Βαμπέλι, Βόμπλο (Vasme 1941:
24, 80, 136, 190).
Albânia: Vunbeli […] pe o da cidade de Elbasan (Udolph 1979: NL 440).
• Bulgá ia: NF Văbela a luen e do io Luda Kamčija po Aspa uxo o, a no e da
in he sou h o he Va na egion; NL Văbel – Nikopolsko by he Danube in he
Bulgá ia; Vbela po Le oče o, a egião de Smoljansko, no sul da Bulgá ia, e c.
(BER I: 200).
• Macedônia: NF Jábel; Jablinje e Jabliš a; NL Vumbel (Udolph 1979:
440–441).
S aipsniai A igo 17.o
Bal ic *balā ‘mud, bog, ma sh’ a he Indo-Eu opean Backd op
• Mon eneg o: Uba, gen. Ubla […] 2 hid ônimos de Nikšić; NF Uba […] po
Boka Ko o ska; e Ublica […] po Danilo g ad; Ubalac […] po Nikšić; NL
Ubalac […] po Podgo ica (Udolph 1979: 440 […] 441).
• C oácia: Ubla […] hid ônimo na ilha de B ač; Baía de Ubli com duas on es na
ilha de Las o o; NF Ombla […] po Dub o nik (a a és da mediação i aliana).
• Eslo énia: NF Ubel (p imei o 1260); (Malo, Veliko) Ubelsko, 1402 Vbelczk, NL (Malo, Veliko) Ubelsko, 1402 Vbelczk, NL (Malo, Veliko)
(Bezlaj II: 282) Não é possí el.
Eslo áquia: NL Ubľa, 1773, 1808 Ubly, Ubla […] aldeia pela cidade de Humenné
(Maj án 1972: 433); NF Ubľa = Ublianka (a luen e do io Uh) […] dis i o de Snina,
no des e da Eslo áquia e pa e adjacen e da Uc ânia (Udolph 1979:
441; SHU 577). A Comissão conside a que a Comissão não cump iu as ob igações que lhe incumbem po o ça do a igo 107.o, n.o 1, do TFUE.
• Checa: NL Úblo, 1377 Ubla […] aldeia jun o à cidade de K no ; Ublo (do
15o século.) […] aldeia pela cidade de Vizo ice (Hosák, Š ámek 1980: 628).
• Alemanha: NL Wamli z, 1261 Wammeli z […] dis i o de Randow; NF Vamlei z […]
pela cidade de Gusbo n; Fammels […] pela cidade de Tollendo ; Fummels […] pela
cidade de Teichlosen […] udo no bai o de Hanô e (Udolph 1979: 441).
• Polónia: NL Wąblany, 1470[…]1480 Wamblany, 1508 Wablani […] dis i o de
Opoczno, no cen o-sul da Polónia; FN Ubliczyn(y) dis i o de H ubieszów, no
sudes e da Polónia; 1583 Ublišče […] dis i o de Równe, no sudes e da Polônia,
a é 1939, hoje Ri ne, na Uc ânia Ociden al (Udolph NL 1979: 441).
• Bielo ússia: Úbeľ […] a sudes e de Minsk (Udolph NL 1979: 441).
• Rússia: Ublja […] hid ônimo na on ei a das an igas p o íncias de
Vo onezh e Ku sk (Udolph 1979: 441).
2.2.5.3. A é o momen o, á ias en a i as o am o e ecidas pa a
e imologiza *b(ъ)lъ:
2.2.5.3.1. B ückne (1918: 185) sepa ou as o mas esla as do sul, cuja inicial ele
de i ou de * ъ- (como Miklosich 1886: 396), do wungwool polabiano […]well[…], que
ele conec ou com o ú al checo […] alley basin[…] e as o mas wąwal […]
*ǫ alъ. On he o he hand, Skok (III: 534) ied o connec he Sou h Sla ic
polonesas com o wąwal polonês.
2.2.5.3.2. Mladeno (1941: 85) judged ha *ǫb(ъ)lъ ep esen ed an adap a ion
o Middle G eek ἔμβολος, bu i did no mean ‘aqueduc ’, bu ‘ oo ed s ee ’
(c . also Vasme III: 169 who ejec ed his idea).
2.2.5.3.3. Geo gie e al. (BER I: 200) iu uma conexão com o édico ámbha- & ámbu-
[…]água[…], abh á- […]nu em de chu a[…]; O jo em A es ano es á assus ado. ;
A menian amb & amp ‘cloud; G ego […]μβρος […] chu a […]; La im imbe […] ain[…],
embo a os e lexos *bh & *b acilem aqui. A mesma ideia oi desen ol ida po
Sławski (1971: 449) que de e minou o su ixo de i acional *-ъlъ, que ele ambém
iden i icou no esla o *-ъlъ […]co ne , angle[…] ~ la im angulus id., ou esla o *pьkъlъ
[…] esin[…] ~ la im pix, gen. picis id. (c . Sławski 1974: 111).
VÁCLAV BLAŽEK
18 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII
2.2.5.3.4. Rozwadowski (1948: 238) acei ou o isoglosso esla o do sul […] Polabian com
o p e ixo inicial *[…]-. Sua ideia oi desen ol ida po Sławski (1971: 449) que
pensou sob e o compos o *- + *bhel cujos con inuan es esla os ele iden i icou,
po exemplo, em diale o polonês. beł […]whi lpool[…], eslo eno bôl […]go ge[…]
which may be supplemen ed by Uk ainian boč ‘deep place in he i e hollowed
[…] *bъl ъ, o a pela água[…] […] *bъl jь (ESSJ 3: 120).
2.2.5.3.5. The p esen new e ymology ollows he ideas o Rozwadowski and
Sławski, mas ambém os modi ica. O p e ixo esla o *[…] inha duas unções: (1)
[…]in, inside[…]; (2) sem, - menos, sem:
(1a) O an igo esla o eclesiás ico […]dolъ m., […]dolь . […] alley[…], polonês
wądoł, usso udol id. con a o an igo esla o eclesiás ico dolь […] alley[…]
(Janyško á, ESJS 3: 139; Dunkel, LIPP 2: 224);
(1b) Esla o * […] ozъ > sé o-c oa a ú oz […] pa e do pá io, que é a en ada pa a
agões […], checo ú oz […] bacia do ale […], polonês wąwóz […] ale p o undo,
es ada esca ada […] s. esla o * ozъ […] agão […] (Bo yś 2005: 683); (2a) O an igo
esla o eclesiás ico […] odъ […] pessoa ola, bu o[…], usso u ód […] pessoa
aleijada[…] s. o an igo checo ne ódcě […] pessoa i acional ou ola[…], o an igo
esla o eclesiás ico ne odi i […] negligencia , desconside a , não se impo a […]
(Janyško á, ESJS 10: 618; Ša apa ko á, ESJS 13: 773; Dunkel, LIPP 2: 535); "sem
(2b) Old Chu ch Sla onic ǫ ьlъ ‘holey’ s. ьlo ‘bo om’, hence ‘holey’ <
undo" (Janyško á, ESJS 10: 619[…]620; Dunkel, LIPP 2: 535). É di ícil in e p e a *[…]
em esla o *[…]-b(ъ)lъ como […]in, inside[…], uma ez que não há unção adequada
pa a *b(ъ)lъ.6 Tendo em con a a unção nega i a do p e ixo *-, a aiz independen e
*b(ъ)ls de e ia se mais ou menos an ônima ao signi icado " on e, p ima e a". Um
bom candida o pa a um cognado da o ma esla a *b(ъ)lin o g au ze o de ablau
pode se bál ico *balā ‘ba o, pân ano, pân ano no g au comple o (o) de ablau .
No que diz espei o aos a gumen os an e io es, é possí el analisa o esla o
*-b(ъ)lo como um compos o do úl imo IE *-bo […]unmuddy[…], semelhan e ao g ego
[…]θολος […]no u bid, clea […] (Luc. His . Consc . 51) de θολός […]mud, di (esp. em água)[…]
(A is . F . 311).
6 Tal ez com a exceção da aiz *bhle[…]H-> g ega φλύω […]a e e , e e […]; Fluō la ino, -e e ‘ lui ,
co e (de águas), lu ius ‘ io (Schi me , Kümmel, LIV 90; de Vaan 2008: 228), embo a a es u u a
in e na do esla o *b(ъ)lъ pe maneça ince a, al ez *bhHu-?
S aipsniai A igo 19.o
Bal ic *balā ‘mud, bog, ma sh’ a he Indo-Eu opean Backd op
3. RESUMINDO DA PROBABLIA
COGNATES INDO-EUROPÉS
Resumindo, os cogna os mais p óximos do bál ico *balá ‘ba o, pân ano,
pân ano podem se iden i icados no ge mânico ociden al *pōla- ‘pân ano,
pân ano, com as a ian es apo ônicas *pali-, *pallo & *pulo, lepon ico ou
cisalpino gaulês (bol?) *ā ‘pân ano, pân ano, hipo é ico dacio *bal-, e esla o
*b(ъ)lъ ‘ on e, p ima e a; bem, in e p e á el como *-bo […]unmuddy[…].
4. Discussão do hipo é ico
E imologia baseada na aiz *guebh- ‘MARSH, SWAMP, MUD Abs aindo da exis ência
du idosa do indo-a iano *bāla-mud ‘, essas o mas elacionadas são conhecidas
apenas nos amos eu opeus do indo-eu opeu. Es a dis ibuição geog á ica limi ada e
a inicial *b quali icam o e imônio en e os candida os em sua o igem
p é-indo-eu opeia, especialmen e do pon o de is a da Escola Indo-Eu opeia de Leiden
( e explici amen e Bou kan, Siebinga 2005: 309; K oonen 2013: 398). Pa adoxalmen e,
ou os ep esen an es de Leiden o e ece am uma solução, que elimina o a gumen o
do *b- inicial. No diálogo com o p esen e au o Alexande Lubo sky ( e ambém
P onk 2013: 4, e e indo-se à pales a de Lubo sky sob e o mesmo ópico de 18 de
junho de 2012, Müns e ) mencionou ou o e ymon IE com a inicial * ep esen ada pelo
bálan édico. […] o ça[…], bálīyān […]mais o e[…], báliṣṭha- […]mais o e[…]; G ego
βελτίων & βέλτερον ‘be e , βέλτιστος & βέλτατος ‘bes ; La im dē-bilis […] aco;
in álido […]; O an igo esla o eclesiás ico bolii ‘maio , bolje ‘mais (B ugmann 1897: 507,
§ 553; Poko ny 1959: 96; Šau & Ha lo á, ESJS 2: 72). Lubo sky in e iu o
desen ol imen o do *bin inicial do aglome ado de consoan es *dbh- > *db- > *b-,
enquan o ambas as consoan es e am […] espessu a, go du a; ugosidade […],
udobelě i & udebelě i […] o na -se go do […]; Dábls le ão, dabļš […] ank,
p ese ed in he o ms o he ull ablau g ade Old Chu ch Sla onic debelьs o
abundan e[…], além do debīkan p ussiano an igo […]big[…] ou dapiš hi i a
"Todos, odos; mui os […] sem a ex ensão l (ESSJ 4: 201[…]203; Skalka, ESJS 2: 12)
menciona am o su ixo de i a i o esla o *-elъ, o mando ambém ou os adje i os,
po exemplo * ęželъ, * eselъ; P onk 2013:
A econs ução do *bh aspi ado é con i mada pelo a o de que an es des e labial
não há ogal alongada no bal o-esla o, enquan o *b implica ia o alongamen o de
aco do com Lex Win e & Ko land . Um bom candida o pa a a solução analógica é
a aiz IE *guebh-:
VÁCLAV BLAŽEK
26 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII
K oonen Guus 2013: Dicioná io e imológico do p o o-ge mânico, Leiden, Bos on:
B ilho.
Kuipe F anciscus B. J. 1948: Pala as P o o-Munda em sânsc i o: A deeling
Le e kunde Nieuwe Reeks, Ams e dã: N. V. Noo d-Hollandsche Ui ge e s
Maaschappij. Disponí el em: h ps:
www.indiancul u e.go .in/ebooks/p o o-munda-wo ds-sansk i . Ku yłowicz Je zy
1925: Sob e alguns mo s p é- omans. […] Mélanges linguis iques o e s à J. Vend yes pa ses amis e ses élè es, Pa is: Lib ai ie Ancienne Edoua d
Campeão, 203 […] 216.
Lehmann Win ed P. 1986: Um dicioná io e imológico gó ico, Leiden: B ill. Lejeune Michel
1972: Foné ica his ó ica do mycénien e do g ego an igo (T adi ion de l'humanisme, IX),
Pa is: Klincksieck.
LIPP […] Lexikon de indoge manischen Pa ikeln und P onominals ämme 1[…]2,
on G. E. Dunkel, Heidelbe g: In e no de 2014.
LIV […] Lexikon de indoge manischen Ve ben, 2. A Lei dos Ve bos
Indo-Ge mânicos Au l., po M. Kümmel, T. Zehnde , R. Lipp, B. Schi me , edição.
H. Rix, Wiesbaden: Reiche , em 2001. Macdonell A hu A. 2000 [1916]: Uma g amá ica édica pa a es udan es, Delhi: Mo ilal
O Bana sidass.
Machek Václa 1968: E ymologický slo ník jazyka českého, P aga: Academia. Maj án
Milan 1972: Náz y obcí na Slo ensku za os a ných d es o oko , B a isla a:
Vyda a eľs o Slo enskej akadémie ied.
Mažiulis Vy au as 2013: P ūsų kalbos e imologijos žodynas, Vilnius: Mokslo i
enciklopedijų leidybos cen as.
I[…]IV […] Mühlenbach Ka lis, Endzelin Janis 1923[…]1932: Le isch-deu sches
Wö e buch 1[…]4, Riga: Le isches Bildungsminis e ium/Le ische Kul u s ond.
Meye -Lübke Wilhelm 1935: Romanisches e ymologisches Wö e buch, Heidelbe g (em alemão)
In e no.
Miklosich F anz 1886: E ymologisches Wö e buch de sla ischen Sp achen, Viena: É um li o de e imologia sob e as línguas esla as.
O B aumülle .
Mladeno S e an 1941: E imologičeski i p a opisen ečnik na bălga skija knižo en ezik,
So ija: Dano . Ele é um esc i o e esc i o usso.
Olsen Bi gi A. 1999: The Noun in Biblical A menian O igin and Wo d-Fo ma ion […] com
ên ase especial na he ança indo-eu opeia (T ends in Linguis ics. S udies and Monog aphs
119), Be lim, No a Io que: de G uy e Mou on.

S aipsniai / A icles 27
Bal ic *balā ‘mud, bog, ma sh’ a he Indo-Eu opean Backd op
O el Vladimi 1998: Albanian E ymological Dic iona y, Leiden, Bos on, Köln: B ill.
O ębski Jan 1965: G ama ica lingua li ewskiego 2. Nauka o budowie wy azow, Va só ia:
Pańs wowe Wydawnic wo Naukowe. Pas nek F an išek 1902: I an Ljud igo ič Losj,
Složnyja slo a ъ polьskomъ jazyk, São Pe e sbu go, 1901 [Recenze]. […] Lis y
ilologické 29, 302[…]304. Poko ny Julius 1959: Indoge manisches e ymologisches
Wö e buch, Be na, Munique:
O F ancke.
Polański Kazimie z 1994: Słownik e ymologiczny języka D zewian połabskich, P onk
Zeszy 6, Wa szawa: Wydawnic wo Ene geia.
Popo ić I an 1960: Geschich e de se bok oa ischen Sp ache, Wiesbaden: Ha assowi z.
Tijmen 2013: Vá ias pala as indo-eu opeias pa a "denso" e suas e imologias. […] Jo nal de
Es udos Indo-Eu opeus 41, 1[…]19. P zyby ek Rozalia 1993: O snamen bal ische He kun
im südlichen Teil Os p eußens (Nome de o igem bál ica no sul da egião da P ússia
O ien al). […] Hyd onymia Eu opaea, Sonde band I, h sg. on W. P. Schmid, S u ga : F ans S eine
Edição.
Ringe Donald 2006: Do p o o-indo-eu opeu ao p o o-ge mânico, Ox o d: Uni e sidade
P essão.
Rozwadowski Jan 1948: S udia nad nazwami wód słowiańskich, C acó ia: Polska
Academia da Humildade.
Schön eld Mo i z, bea b., 1911: Wö e buch de al ge manischen Pe sonenund
Völke namen nach de Übe lie e ung des klassischen Al e ums bea bei e , Heidelbe g:
In e no.
SHU […] Slo nyk hid onimi Uk ajiny [Dicioná io de hid onimos da Uc ânia], ed. kolehija A. P.
Nepokupnyj, O. S. S yžak, K. K. Cilji ujko, Ky: Nauko a dumka, 1979. Skok Pe a 1971[…]1973:
E imologijski ječnik h a skoga ili s pskoga jezika 1[…]3, Zag eb: Jugosla enska Akademija
znanos i i umje nos i. Sławski F anciszek 1971: Bolga skoe ăbel: ubel (o az i ii
pe ichnogo nachalnogo ) [búlga o ăbel: ubel (sob e o desen ol imen o da inicial p imá ia )].
[…] Issledo aniya po sla ianskomu iazykoznaniyu. Sbo nik ches […] shes idesia ile iia p o .
S. B. Be nsh eina ed. E. I. Demina, È. I. Zelenina, Moscou: Nauka, 444[…]449. Sławski F anciszek
[S udies in Sla ic linguis ics. Collec ion o a icles in honou o P o . S. B. Be ns ein],
1974: Słownik p asłowiański 1 (A[…]B), W ocław, Va só ia, C acó ia, Gdańsk: Ossolineum.
VÁCLAV BLAŽEK
28 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII
Smoczyński Wojciech 2018: Dicioná io E imológico Li uano, ed. po A. Hol oe e S .
Young com a assis ência de W. B owne, Be lim, Be na, B uxelas, No a Yo k, Ox o d,
Va só ia, Viena: Pe e Lang.
S ezne skij Izmail I. 1912: Ma e ialy dlja slo a ja d e ne usskogo jazyka po S ama oski
pis’mennym pamja nikam 3, Sank Pe e bu g: Tipog a ija Impe a o skoj Akademii nauk.
T ajko 1973: Makedonska a onomas ička leksika kako iz o za li e a u nio jazik.
Re e a i na makedonski e sla is a za VII meuna oden sla is ički kong es o Va ša a, ed.
M. u čino i d ., Skopje: Sojuz na d uš a a za makedonski jazik i li e a u a na SRM,
7582.
S e d up Jakob 1929: Das ge manische Den alp ä e i um. (em alemão) […] No sk Tidsk i pa a
S idp ogenskap 2, 596. (em inglês)
Šulhač Vik o P. 1998: P aslo janskyj hid onimnyj ond ( ahmen ekons ukciji), Kyji :
Nacionalna akademija nauk Uk ajiny, Ins y u uk ajinskoji mo y. Topo o Vladimi N. 1975:
P usskij jazyk. (em inglês) Slo a […] A[…]D, Mosk a: Nauka. Topo o Vladimi N., T ubače
Oleg N. 1962: Ling is ičeskij analiz gid onimo e xnego Podnep o ja [Análise linguís ica
dos hid onímicos da egião do Al o Dniepe ], Mosk a: Izda els o Akademii nauk SSSR.
T ubače Oleg N. 1968: Naz anija ek p a obe ežnoj Uk ainy [Os nomes dos ios da
ma gem di ei a da Uc ânia], Mosk a: Nauka.
Udolph Jü gen 1979: Es udos sob e nomes de águas- i as e egis o de águas- i as esla os.
Uma con ibuição pa a a ques ão do país dos esc a os. Beihe 17, Heidelbe g: In e no.
Udolph Jü gen 1994: Namenkundliche S udien zum Ge manenp oblem, Be lim, No a Alemanha
Wal e de G uy e . (em inglês)
Un e mann Jü gen 2000: Wö e buch des Oskisch-Umb ischen, Heidelbe g: In e no.
(em inglês) "Vasme Max 1941: ""Os esc a os na G écia,"" de Wal e de G uy e "
Vasme Max 1953 […] 1958: Russisches e ymologisches Wö e buch 1[…]3, Heidelbe g:
In e no.
Zai Nicholas 2012: Os e lexos das la íngeas p o o-indo-eu opeias em cel a,
Leiden, Bos on: B ill.
Zeuss Johann Kaspa 1837: Die Deu schen und die Nachba s ämme, München (Os alemães e os izinhos, Munique)
O Len ne .
Ag adecimen o: O au o gos a ia de exp essa sua g a idão a Ha ald Bichlmeie po
sua c í ica saudá el: ele inha azão em odos os pon os. Os seus ag adecimen os ambém pe encem
o John D. Beng son o his co ec ion o English.
S aipsniai A igo 29.o
Bal ic *balā ‘mud, bog, ma sh’ a he Indo-Eu opean Backd op
Bal ų *balā ‘pu as, liūnas, pelkė’
indoeu opiečių kalbų kon eks e
SANTRAUKA (em inglês)
S aipsnyje ap a iami a imiausi giminiški žodžiai bal iškam e minui *balā ‘pu as, liūnas, pelkė,
ku ie y a ak uojami kaip sinonimai aka ų ge manų *pō *pali-, pulaų, kel ų *bolā i islandlai
dakų kalbos oponimui Βάλαυσον. Es as o mas já an e io men e o am laikomos bal iškajai
o mai giminiškais pala as. S aipsnyje į edamas i sla iškas e minas *b(ъ)lъ ‘ e smė, šal inis;
šulinys, ku is čia analizuojamas kaip *-bo ‘nepu inas = ‘skaid us ( anduo). Ge maniška iječžio
p adžios *pnu odo e ą ide. *b- S aipsnyje analizuojama, p aplečiančio elemen o -lpa yzdys,
a šis e imonas galė ų bū i nulinio balsių kai os laipsnio šaknį *guebh- ‘liūnas, pelkė’
baseado Aleksand o Lubo skio idėja apie p og esy inę asimiliaciju žodžio p adžios junginyje,
nes e caso *gubh- > *gub- > *b-. A sakymas é aip, mas as condições são ão complexas, kad
adicinė ekons ukcija su žodžio p adžios *bi pailgėjusiu ddhi da iniu ge manų kalbose
a odo p iim inesnė e sija.
Į eik a 2022 m. junho 27 d.
VÁCLAV BLAŽEK
Depa amen o de Linguís ica e Es udos Bál icos
Masa yk Uni e si y
No áka 1, CZ-60200 B no
incêndio [e-mail p o egido]