S aipsniai / A icles 11
VÁCLAV BLAŽEK
Masa yk Uni e si y
ORCID id: o cid.o g /0000-0002-6797-7188 Campos de pesquisa:
e imologia e onomás ica bál ica e indo-eu opeia.
DOI: doi.o g/10.35321/all87-01 (em inglês)
BALTIC *BALĀ ‘MUD, BOG,
MARSH NO INDO-
Fon e de e e ência eu opeia
Bal ų *balā ‘pu as, liūnas, pelkė’
indoeu opiečių kalbų kon eks e
Ano ação
Nes e a igo, o e mo bál ico *balā […] lama, pân ano, pân ano[…] é analisado do pon o de is a de
sua o mação de pala as e e imologia. A discussão das e imologias an e io es le a à escolha dos
cogna os em ge mânico *pōla-, e possi elmen e cel a con inen al *bolā, odos […]pân ano,
pân ano[…], além do no o e mo esla o *[…]b(ъ)lъ […] on e, p ima e a; bem como *-bo […]unmuddy[…]
= […]clea (água)[…]. Os compa andos ge mânicos implicam a a a inicial *b-, pa a alguns linguis as,
nomeadamen e ep esen an es da escola de Leiden, indicando a o igem "não-indo-eu opeia". É
es ado se o e imon pode ia ep esen a uma ex ensão em -l da aiz *guebh- […]pân ano,
pân ano[…] no g au ze o de ablau de aco do com as ideias de Alexande
O Lubo sky.
Pala as-cha e: Bál ico, ge mânico, cel a, esla o, on e, húmido, pân ano.
ANOTACIJA (em inglês)
S aipsnyje bal iškas e minas *balā ‘pu as, liūnas, pelkė analizuojamas pala as da ybos
i e imologijos požiū iu. Ap a us anks esnes e imologijas, pasi enkami giminiški žodžiai
ge manų *pōlai galbū žemyno kel ų *bolā, eiškian ys ‘pelkė, liūnas, o aip pa naujai
p idedamas sla iškas e minas *b(ъ)lъmė ‘ e s, šal inis; šulinys, ku is analizuojamas kaip
*-bo ‘nepu inas = ‘skaid us ( anduo). Kai ku ių kalbininkų, kaip an ai Leideno mokyklos
a s o ų, eigimu, ge maniški lyginamieji žodžiai nu odo e ą žodžio p adžios *b-, ku i
suponuoja neindoeu opie išką kilmę. Remian is Alexand o Lubo skio idėjomis,
VÁCLAV BLAŽEK
12 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII s aipsnyje analizuojama, a šis e imonas galė ų
bū i nulinio balsių kai os laipsnio šaknį *guebh- ‘liūnas, pelkė p aplečiančio elemen o
-lpa yzdys. Pelkė. (em inglês)
ESMINIAI ŽODŽIAI: bal iškas, ge maniškas, kel iškas, sla iškas, e smė, nepu inas,
1.A es ação
1.1. bacia li uana, pân ano, á ea pan anosa; Água de amada, poça, discagem.
ambém bal[…]; de i ados: balýnas […]pân ano, pân ano[…], balỹnė id., balỹs as,
-à dial. […] lamacen o, pan anoso[…], balókšnis […]pequena á ea lamacen a, poça,
baló os pe os . pl. ‘muddy meadows’, linabalė ‘boggy meadow’.
bu aco cheio de água, po exemplo, numa es ada[…], Topônimos: nomes de ios
Balái is, Bal[…]nis, Bãlupis; nomes dos lagos Baluosỹs, Baluõšas, Bãlakampis,
Bãlaže is; nomes de luga es Bãlos, Balalė, Bališkės 2x, Bãliškiai 2x, Balškiai 2x,
Balùškiai 2x, Ažùbaliai 12x, Ažùbalis 9x, Pabalia, žbaliai 9x, Užùbaliai 17x, cp.
Balagãnas, Balagãnai, Babu ai, Baldegia, Bakalnis, e gliabaliai, Ožkabalia 3x,
Šlapabalė, Ve šióbalis, Vilkabaliai 3x (Smoczyński 2018: 86: alguns desses nomes podem pe ence ao adj. Básico
"b anco" ALEW 87). A Comissão conside a que a Comissão não em compe ência pa a de e mina a compa ibilidade de uma medida de auxílio com o me cado in e no.
1.2. Le ão bala1 […] al a giloso, sem á o es […], pl. balas […] sujo, solo in é il […]
(ME I: 253), além de blu e […] bu aco cheio de água […] (ME I: 278), que co esponde
ao li uano balù ė id. (Ne skaja 1977: 18); e De i ados: baliņa […]puddle[…] (ibid.).
Topônimos: nome do io Balupe, ou seja, " io-pân ano" (Endzelin 1934: 121); nome
da mon anha Bala es kalns, ou seja, "mon anha-pân ano" (F aenkel 1962 […] 1965: 30).
1.3. Em p ussiano an igo, o apela i o co esponden e não é
conhecido, apenas opônimos, que p o a elmen e es ão elacionados:
Nome do lago Balyngen (1361) co esponden e ao hid ônimo li uano
Balingu a; nomes de luga es como 1409 Balionynen, 1284 Balowe, 1423 Balosi en
~ li uano Baluoso ẽže as (Ge ullis 1922: 15, 232; Topo o 1975: 184; Blažienė: 24),
1782 Bali e (Blažienė 2000: 15), Bałupiany, 1790 Ballupöhnen ~ nomes de ios
li uanos Balùpis, Bãlupis (P zyby ek 1993: 18), 1423 Bolausen (Ge ullis 1922: 14;
Blažienė 2005: 32 […] 33). O que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é
1.4 Exis em es ígios dos hid ônimos bál icos elacionados o a do e i ó io das línguas bál icas
his ó icas, a sabe , Bályn na bacia do io Desna uc aniano, co esponden e ao nome do lago Balinis
li uano (Topo o , T ubace , 1962) ou do io Baly, da bacia do io I. A pala a é a es ada apenas na
izinhança da on ei a linguís ica le ão-li uana. É po isso que é possí el pensa na o igem li uana
des a pala a le ã (c . ALEW 87).
S aipsniai A igo 13.o
Bal ic *balā ‘mud, bog, ma sh’ a he Indo-Eu opean Backd op
Ho yň (T ubače 1968: 227, 249; SHU 32), embo a sua o igem esla a não possa
be excluded oo.
1.5. Bal ic o igin can be asc ibed o one No heas Russian dialec ism
bala úžina ‘puddle’ om he basin o he uppe Volga, Vja ka and Don
(c . Vasme I: 46 e Anikin 2008: 127, p e e indo a o ma p imá ia com me a ese de
líquidos *ba alúžina ou *ba olúžina). É en ado pensa no compos o p imá io
bál ico […] esla o o ien al *bala-lužina co esponden e a, po exemplo, Polonês
kałuża […] *kało-łuża (Pas nek 1902: 303), checo kaluž […] *kalo-luža […]puddle[…],
li . […]puddle lamacen o[…] (Machek 1968: 237), embo a a segmen ação kał-uża
ambém es eja na peça.
2. Há pelo menos duas abo dagens
TO ETYMOLOGIZING BALTIC *BALĀ
2.1 O e mo bál ico *balā […] lama, pân ano, […] em sido ge almen e ligado ao esla o
*bòl o […] pân ano, que pene ou em algumas línguas mode nas não esla as dos
Balcãs: albanês bal ë […] lama, pân ano […]; Romeno bal ă […] lama, pân ano[…]; O
g ego mode no βάλτος […]pân ano[…] (De ksen 2007: 53). Mas no que diz espei o à
o mação da pala a, a con apa e exa a do esla o *bòl o é o bál ico *bal as
‘whi e’ > Li huanian bál as, La ian ba s ‘whi e’, Old P ussian NL Namuynbal
(De ksen 2015: 80), que de e es a elacionado com o li uano bãlas […]whi e[…],
La ian bls ‘pale’; Sla ic *blъ ‘whi e’2 (De ksen 2015: 78), and u he G eek
φαλός· λευκός (Hesych.), φαλιός […]b igh , whi e-spo ed[…] (Call.), e c. ; *bala-
gó ico, g a ado po e.g. Ennodius: de equo badio e balane […]de um ca alo cinzen o
e bala[…] (Lehmann 1986: 59; Poko ny 1959: 118[…]119). Esses cognados implicam a
inicial *bh-.
2.2. O conjun o al e na i o de cogna os ao bál ico *balā […] lama, pân ano,
pân ano[…] conco da com ele an o na o mação de pala as quan o na
semân ica, enquan o a inicial de e se econs uída como IE *b-, po exemplo,
sem qualque aspi ação. 2.2.1. Ge mânico Ociden al *pōla- (EWAhd 6: cc.
505[…]507; K oonen 2013: 398: não-IE):
2 A elação semân ica en e […]pân ano, pân ano, lama[…] e […]b anco[…] pode se ilus ada pelos
exemplos esla os anspa en es como o biel polonês (dial.), bielaw, o bel bela ussian […] […] p ado
pan anoso[…], ambos de i ados de *b[…]lъ […] b anco[…] (De ksen 2007: 53; ESSJ 2: 180).
VÁCLAV BLAŽEK
14 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII
• Inglês An igo. m. […]pân ano, pân ano[…],3 Inglês Médio […]l(e) […]pequeno co po de
água quie a, lago, lago, pân ano[…], Inglês pool […]pequeno co po de água quie a,
lago, lago, pân ano, água asa em um ma […];
• Inglês an igo > nó dico an igo poll m. […] ound bay, pond, puddle[…], islandês,
e oês pollu m. id., no ueguês poll id. (> Saami No . bllo ‘pequeno io de
edondo), mais No n pøl, poil m. ‘baía es ei a, lago, pân ano > Manx poyll (de V ies 1962:
427);
• Velho isão. m. […]pân ano, bu aco lamacen o, bu aco cheio de água[…], New Wes
Poel isão m/ . "água es agnada, lagoa, lago, p o undidade";
• An igo baixo- anconiano puol […]pond, pân ano[…] (ge almen e em opônimos), médio
holandês, holandês poel m. […] pân ano, pân ano, lagoa, águas es agnadas[…];
• Alemão médio baixo "puhl", "puhl" m. "puddle", "ma sh"; daqui pöl dinama quês
[…]puddle[…], no ueguês (Bm/Nn.) pøl m. […] bu aco cheio de água, poça,
pân ano[…], sueco an igo, sueco pöl id. (com o plu al umlau );
• Old High Ge man p uol m. (a- o i-s em), om he 11 h cen . in glosses:
"pân ano, poça, bu aco com es ume líquido; cloaca, lama, palus, olu ab um[…],
alemão P uhl m. […]li le pond; acumulação de água suja, es ume líquido. A ogal
aiz alongada no ge mânico ociden al *pōlas ando con a a ogal aiz cu a no
bál ico *balā pode ia se explicada a a és da o mação ddhi da o ma
ge mânica. A ogal aiz não alongada em ge mânico pode se iden i icada em
peel holandês […]ma sh, swamp[…] […]ge mânico ociden al *pali-. Bou kan &
Siebinga (2005: 309) ac escen a am ainda o palle (d) mode no da F ísia O ien al […] pân ano, pân ano […] *pall-, e
Islândia mode na pula id. * < pul-
Da pe spec i a da o mação de pala as, as p o o o mas *pōlaand *palimay ep esen am um pa ,
que é análogo ao ge mânico no oes e *mō a- […] solo pan anoso[…] e ao ge mânico *ma i- […] ma […]
(Udolph 1994: 135; c . Da ms 1978: 158[…]166). 2.2.2. Ou a língua que di e e en e as pa adas aspi adas
ocais e ocais indo-eu opeias é o sânsc i o. C.C. Uhlenbeck (1898: 99, 97) pensou em uma conexão com
o inglês an igo "wól m". "pân ano, pân ano", o alemão an igo "p uol" "pân ano, poça, bu aco com
es e co líquido", o li uano "balà", "ba o, pân ano, á ea pan anosa"; água de amada, poça […] po
um lado e sânsc i o jambāla- […] lama, ba o, pân ano […] (Pañca an a, e c.) po ou o lado.
Uhlenbeck iu na pala a sânsc i a um compos o, onde o p imei o componen e de e ia
co esponde ao édico. 3 A o igem do inglês an igo oi a ibuída a o mas cel as insula es como o
galês médio (décimo qua o século), galês pwll 'bu aco, lago, poça; mine, Old Co nish pol ‘pu eus,
Middle Co nish pol ‘hole, bem; osso, osso […], b e ão an igo NL Pul-Bili, b e ão médio pul, poul,
b e ão poull […] bu aco, osso […]; I ish poll ‘bu aco, abe u a na e a (Deshayes 2003: 595). Pull
inglês an igo m. a-s . . ò-s . ‘pond, bay, com a a ian e pyll m. (a-s .) ‘na ow bay, a m o a i e ,
pond > Middle English pil ‘na ow bay, English pill id., são p o a elmen e um back-bo owing do
b i onico.
S aipsniai A igo 15.o
Bal ic *balā ‘mud, bog, ma sh’ a he Indo-Eu opean Backd op
Jm[…] - "Te a". Po ou o lado, Kuipe (1948: 60[…]61) iu aqui um emp és imo de
o igem mundana com base em San ali jab jab, j[…]b j[…]b, j[…]b[…], j[…]bh[…] […]mole,
úmido, úmido[…], j[…]b[…] […]sujo, úmido, ola na lama ou água[…], jubhi […]pân ano,
pan anoso, pan anoso[…], juba i Mundhi, Ho jobe […]mud[…], Kha ia jobhi […]
[…]pân ano, e c. Em p incípio, é legí imo pensa em um hipo é ico híb ido mundico
[…] compos o indo-a iano *jab-bāla, cujos dois componen es êm um signi icado
mais ou menos idên ico […]mud[…]. O componen e *bālacould e le i ambos
*beHlo-/*boHlo e *boloin aco do com Lex B ugmann ou sua a ian e p olongada
ddhi. Embo a es a ideia seja a aen e, pe manece apenas uma especulação.
2.2.3. A mo e p obable ela i e could be ound in he p e-Romance dialec ism
bola […]pân ano, pân ano[…], que oi egis ada no Piemon e, no no e da I ália, e no
can ão do Ticino/Tessin, no sul da Suíça, na localidade de A bedo. Meye -Lübke
(1935: n. 1191b) pensou em sua o igem gaulesa ou ligu iana e iden i icou seus
pa en es em alemão P uhl e li uano balà. Mas a língua ligú ia p o a elmen e não
e a usada ão longe da cos a do Medi e âneo. Tan o o Piemon e quan o o Ticino
são e i ó ios onde o lepon ico e a usado. Independen emen e da o igem cel a
ou ligu iana de bola, a inicial b pode e le i an o IE *b- *bh-, enquan o a aiz- ocal
o apenas IE *.
2.2.4. Du idano (1969: 19) o e eceu conec a o opônimo daciano Βάλαυσον
(P ocopius de Cesa ea, De Aedi iciis 4.4: um cas elo no dis i o de Skassa ena)
com o an igo p ussiano Bolausen, e imologizando an o com base no li uano balà
[…]pân ano, pân ano[…] ou bãlas […]b anco[…], quan o no su ixo de i a i o li uano
-aus-, que o ma, po exemplo, os hid onimos li uanos como Lẽ ausas, Smukaūsis.
Al e na i amen e, Du idano pensou em um compos o cujo segundo componen e
de e ia se a aiz *h2e[…]s- (c . Poko ny 1959: 90; Kümmel, LIV 275 […] 276), que o ma
hid ônimos como o nome do io i aliano Ausa (c . K ahe 1964: 44) ou *Ho[…]s-( -) > Old
P ussian aus o […]mou h[…], usso usťje […] i e mou h[…], e c.
(Poko ny 1959: 784 […] 85). O que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é o que é.
2.2.5. Pode ia-se adiciona ainda ou o cogna o não econhecido, o esla o *b(ъ)lъ
"Fon e, nascen e; bem […]5
4 Ku yłowicz (1925: 208) en ou iden i ica ou o candida o cel a pa a elação em alguns e mos
galo omanos que e le em o hipo é ico pon o de pa ida gaulês *balko-, que é econs uído com base em
o mas como o an igo balc p o ençal […]humide[…], Fo ezanish bauche […]i is d[…]é ang[…], Dauphinish bauchi
[…] oin de ma ais don on ai li iè e au bé ail[…] (FEW I: 211). Wa bu g (l.c.) mencionou igualmen e o bâlc
omeno […]swamp[…] e o balc i landês […]ge ockne e Lehm; K us e, que se o ma de ido ao calo na
supe ície da Te a. O balcão do caule é compa í el com as o mas analisadas no § 2.2. apenas se o
de i ado de *b[…]Hko- (c . Zai 2012: 82[…]84). 5 Nas línguas esla as há uma ica e minologia aplicada a
on es ou poços: po exemplo, *jjz ojj, *jjz okъ, *jjz o ъ, *ključj, *koldězj, *k ynica, *oko*okъno,
*b(ъ)lъ, *my, * od(ь)nikъ, *spo ъ, *s ubьlь, *s udьnьja, * ympo ę, *ud, *j, * ( )ělo* ( ) ъkъ* (ь)/ja,
*že dj ( e Rol 1979).
VÁCLAV BLAŽEK
16 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII
2.2.5.1. In he appella i e unc ion i appea s only in he Sou h Sla ic b anch
e na pe i e ia no oes e do amo esla o ociden al: esla o eclesiás ico (de
edação ussa) оуболъ ‘фреар, pu eum, ou seja, ‘well, egis ado em
Патерикъ синайский, . 143 (S ezne skij III: 1116):
• жена нѣкто хо҃любива оуболъ рыяше и, глоубиноу прѣмногоу копавъши,
não обрте воды (‘pu eum odi ).
Възя ст҃го (икону) и низьвѣсивъше ѥго въ оуболъ, абиѥ скоро вода изиде
въ кладѧзѣ.
Al hough he e a e phone ic and mo phological ea u es o he Eas Sla ic
p o enance in his ex , he lexical Russisms a e missing and so i is possible o
acei a a o igem esla a do sul da pala a оуболъ (c . Sławski 1971: 445).
• búlga o ắbel (Paza džik, P esla , No des e), ôbel (Rodopi), ắmbel
(Solunsko) " on e, nascen e, poço" (BER I: 201).
• Jabel macedônio […] bu aco cheio de água, bu aco de água, piscina, on e […], mos ado . (em inglês)
[…] lago (S ama oski 1973: 78).
• Sé io (Mon eneg o) […]bao, gen. […]bla […] bu aco esca ado na e a, onde a
água é ex aída; ipo de poço (Ka adžić 1935: 788; Skok III: 533 […] 34); a co sé io.
ub(ь)lь ‘piscina ecep aculum aquae: di ei o нис потокь подь оубьль (Daničić
1864: 343); Se bio (Koso o) ubo, ubla […] medida de capacidade (pa a líquidos) […]
(Elezo ić 1935: 376).
• Sé io > albanês ubël, pl. ubla […]poço, poço, poço de encos a[…] (Popo ić 1960:
378; Sławski 1971: 448; Udolph 1979: 439; O el 1998: 482
su p eenden emen e ligou a pala a albanesa com o gó ico ubils […]e il[…]).
• Polabian * bål ‘well é econs uído com base em egis os como
Wumbâl & Wûmbâl ‘B unnen (Hennig: Vocabula ium Venedicum), Wungwool ‘De
B unnen (Vocabula ium e Ph aseologicum Vandalicum), Wungwóol (Ecca d),
Wungwōl ‘Un pui s (P e inge ) e Polański 1994: 1040. 2.2.5.2. Tendo em con a a
dis ibuição oponímica de *b(ъ)lъ e seus de i ados, é comum em odos os amos
esla os:
• G eece: NL Ἄμπλιανη, Ὀμπλοῦ Μονή, Βαμπέλι, Βόμπλο (Vasme 1941:
24, 80, 136, 190).
Albânia: Vunbeli […] pe o da cidade de Elbasan (Udolph 1979: NL 440).
• Bulgá ia: NF Văbela a luen e do io Luda Kamčija po Aspa uxo o, a no e da
in he sou h o he Va na egion; NL Văbel – Nikopolsko by he Danube in he
Bulgá ia; Vbela po Le oče o, a egião de Smoljansko, no sul da Bulgá ia, e c.
(BER I: 200).
• Macedônia: NF Jábel; Jablinje e Jabliš a; NL Vumbel (Udolph 1979:
440–441).
S aipsniai A igo 17.o
Bal ic *balā ‘mud, bog, ma sh’ a he Indo-Eu opean Backd op
• Mon eneg o: Uba, gen. Ubla […] 2 hid ônimos de Nikšić; NF Uba […] po
Boka Ko o ska; e Ublica […] po Danilo g ad; Ubalac […] po Nikšić; NL
Ubalac […] po Podgo ica (Udolph 1979: 440 […] 441).
• C oácia: Ubla […] hid ônimo na ilha de B ač; Baía de Ubli com duas on es na
ilha de Las o o; NF Ombla […] po Dub o nik (a a és da mediação i aliana).
• Eslo énia: NF Ubel (p imei o 1260); (Malo, Veliko) Ubelsko, 1402 Vbelczk, NL (Malo, Veliko) Ubelsko, 1402 Vbelczk, NL (Malo, Veliko)
(Bezlaj II: 282) Não é possí el.
Eslo áquia: NL Ubľa, 1773, 1808 Ubly, Ubla […] aldeia pela cidade de Humenné
(Maj án 1972: 433); NF Ubľa = Ublianka (a luen e do io Uh) […] dis i o de Snina,
no des e da Eslo áquia e pa e adjacen e da Uc ânia (Udolph 1979:
441; SHU 577). A Comissão conside a que a Comissão não cump iu as ob igações que lhe incumbem po o ça do a igo 107.o, n.o 1, do TFUE.
• Checa: NL Úblo, 1377 Ubla […] aldeia jun o à cidade de K no ; Ublo (do
15o século.) […] aldeia pela cidade de Vizo ice (Hosák, Š ámek 1980: 628).
• Alemanha: NL Wamli z, 1261 Wammeli z […] dis i o de Randow; NF Vamlei z […]
pela cidade de Gusbo n; Fammels […] pela cidade de Tollendo ; Fummels […] pela
cidade de Teichlosen […] udo no bai o de Hanô e (Udolph 1979: 441).
• Polónia: NL Wąblany, 1470[…]1480 Wamblany, 1508 Wablani […] dis i o de
Opoczno, no cen o-sul da Polónia; FN Ubliczyn(y) dis i o de H ubieszów, no
sudes e da Polónia; 1583 Ublišče […] dis i o de Równe, no sudes e da Polônia,
a é 1939, hoje Ri ne, na Uc ânia Ociden al (Udolph NL 1979: 441).
• Bielo ússia: Úbeľ […] a sudes e de Minsk (Udolph NL 1979: 441).
• Rússia: Ublja […] hid ônimo na on ei a das an igas p o íncias de
Vo onezh e Ku sk (Udolph 1979: 441).
2.2.5.3. A é o momen o, á ias en a i as o am o e ecidas pa a
e imologiza *b(ъ)lъ:
2.2.5.3.1. B ückne (1918: 185) sepa ou as o mas esla as do sul, cuja inicial ele
de i ou de * ъ- (como Miklosich 1886: 396), do wungwool polabiano […]well[…], que
ele conec ou com o ú al checo […] alley basin[…] e as o mas wąwal […]
*ǫ alъ. On he o he hand, Skok (III: 534) ied o connec he Sou h Sla ic
polonesas com o wąwal polonês.
2.2.5.3.2. Mladeno (1941: 85) judged ha *ǫb(ъ)lъ ep esen ed an adap a ion
o Middle G eek ἔμβολος, bu i did no mean ‘aqueduc ’, bu ‘ oo ed s ee ’
(c . also Vasme III: 169 who ejec ed his idea).
2.2.5.3.3. Geo gie e al. (BER I: 200) iu uma conexão com o édico ámbha- & ámbu-
[…]água[…], abh á- […]nu em de chu a[…]; O jo em A es ano es á assus ado. ;
A menian amb & amp ‘cloud; G ego […]μβρος […] chu a […]; La im imbe […] ain[…],
embo a os e lexos *bh & *b acilem aqui. A mesma ideia oi desen ol ida po
Sławski (1971: 449) que de e minou o su ixo de i acional *-ъlъ, que ele ambém
iden i icou no esla o *-ъlъ […]co ne , angle[…] ~ la im angulus id., ou esla o *pьkъlъ
[…] esin[…] ~ la im pix, gen. picis id. (c . Sławski 1974: 111).
VÁCLAV BLAŽEK
18 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII
2.2.5.3.4. Rozwadowski (1948: 238) acei ou o isoglosso esla o do sul […] Polabian com
o p e ixo inicial *[…]-. Sua ideia oi desen ol ida po Sławski (1971: 449) que
pensou sob e o compos o *- + *bhel cujos con inuan es esla os ele iden i icou,
po exemplo, em diale o polonês. beł […]whi lpool[…], eslo eno bôl […]go ge[…]
which may be supplemen ed by Uk ainian boč ‘deep place in he i e hollowed
[…] *bъl ъ, o a pela água[…] […] *bъl jь (ESSJ 3: 120).
2.2.5.3.5. The p esen new e ymology ollows he ideas o Rozwadowski and
Sławski, mas ambém os modi ica. O p e ixo esla o *[…] inha duas unções: (1)
[…]in, inside[…]; (2) sem, - menos, sem:
(1a) O an igo esla o eclesiás ico […]dolъ m., […]dolь . […] alley[…], polonês
wądoł, usso udol id. con a o an igo esla o eclesiás ico dolь […] alley[…]
(Janyško á, ESJS 3: 139; Dunkel, LIPP 2: 224);
(1b) Esla o * […] ozъ > sé o-c oa a ú oz […] pa e do pá io, que é a en ada pa a
agões […], checo ú oz […] bacia do ale […], polonês wąwóz […] ale p o undo,
es ada esca ada […] s. esla o * ozъ […] agão […] (Bo yś 2005: 683); (2a) O an igo
esla o eclesiás ico […] odъ […] pessoa ola, bu o[…], usso u ód […] pessoa
aleijada[…] s. o an igo checo ne ódcě […] pessoa i acional ou ola[…], o an igo
esla o eclesiás ico ne odi i […] negligencia , desconside a , não se impo a […]
(Janyško á, ESJS 10: 618; Ša apa ko á, ESJS 13: 773; Dunkel, LIPP 2: 535); "sem
(2b) Old Chu ch Sla onic ǫ ьlъ ‘holey’ s. ьlo ‘bo om’, hence ‘holey’ <
undo" (Janyško á, ESJS 10: 619[…]620; Dunkel, LIPP 2: 535). É di ícil in e p e a *[…]
em esla o *[…]-b(ъ)lъ como […]in, inside[…], uma ez que não há unção adequada
pa a *b(ъ)lъ.6 Tendo em con a a unção nega i a do p e ixo *-, a aiz independen e
*b(ъ)ls de e ia se mais ou menos an ônima ao signi icado " on e, p ima e a". Um
bom candida o pa a um cognado da o ma esla a *b(ъ)lin o g au ze o de ablau
pode se bál ico *balā ‘ba o, pân ano, pân ano no g au comple o (o) de ablau .
No que diz espei o aos a gumen os an e io es, é possí el analisa o esla o
*-b(ъ)lo como um compos o do úl imo IE *-bo […]unmuddy[…], semelhan e ao g ego
[…]θολος […]no u bid, clea […] (Luc. His . Consc . 51) de θολός […]mud, di (esp. em água)[…]
(A is . F . 311).
6 Tal ez com a exceção da aiz *bhle[…]H-> g ega φλύω […]a e e , e e […]; Fluō la ino, -e e ‘ lui ,
co e (de águas), lu ius ‘ io (Schi me , Kümmel, LIV 90; de Vaan 2008: 228), embo a a es u u a
in e na do esla o *b(ъ)lъ pe maneça ince a, al ez *bhHu-?
S aipsniai A igo 19.o
Bal ic *balā ‘mud, bog, ma sh’ a he Indo-Eu opean Backd op
3. RESUMINDO DA PROBABLIA
COGNATES INDO-EUROPÉS
Resumindo, os cogna os mais p óximos do bál ico *balá ‘ba o, pân ano,
pân ano podem se iden i icados no ge mânico ociden al *pōla- ‘pân ano,
pân ano, com as a ian es apo ônicas *pali-, *pallo & *pulo, lepon ico ou
cisalpino gaulês (bol?) *ā ‘pân ano, pân ano, hipo é ico dacio *bal-, e esla o
*b(ъ)lъ ‘ on e, p ima e a; bem, in e p e á el como *-bo […]unmuddy[…].
4. Discussão do hipo é ico
E imologia baseada na aiz *guebh- ‘MARSH, SWAMP, MUD Abs aindo da exis ência
du idosa do indo-a iano *bāla-mud ‘, essas o mas elacionadas são conhecidas
apenas nos amos eu opeus do indo-eu opeu. Es a dis ibuição geog á ica limi ada e
a inicial *b quali icam o e imônio en e os candida os em sua o igem
p é-indo-eu opeia, especialmen e do pon o de is a da Escola Indo-Eu opeia de Leiden
( e explici amen e Bou kan, Siebinga 2005: 309; K oonen 2013: 398). Pa adoxalmen e,
ou os ep esen an es de Leiden o e ece am uma solução, que elimina o a gumen o
do *b- inicial. No diálogo com o p esen e au o Alexande Lubo sky ( e ambém
P onk 2013: 4, e e indo-se à pales a de Lubo sky sob e o mesmo ópico de 18 de
junho de 2012, Müns e ) mencionou ou o e ymon IE com a inicial * ep esen ada pelo
bálan édico. […] o ça[…], bálīyān […]mais o e[…], báliṣṭha- […]mais o e[…]; G ego
βελτίων & βέλτερον ‘be e , βέλτιστος & βέλτατος ‘bes ; La im dē-bilis […] aco;
in álido […]; O an igo esla o eclesiás ico bolii ‘maio , bolje ‘mais (B ugmann 1897: 507,
§ 553; Poko ny 1959: 96; Šau & Ha lo á, ESJS 2: 72). Lubo sky in e iu o
desen ol imen o do *bin inicial do aglome ado de consoan es *dbh- > *db- > *b-,
enquan o ambas as consoan es e am […] espessu a, go du a; ugosidade […],
udobelě i & udebelě i […] o na -se go do […]; Dábls le ão, dabļš […] ank,
p ese ed in he o ms o he ull ablau g ade Old Chu ch Sla onic debelьs o
abundan e[…], além do debīkan p ussiano an igo […]big[…] ou dapiš hi i a
"Todos, odos; mui os […] sem a ex ensão l (ESSJ 4: 201[…]203; Skalka, ESJS 2: 12)
menciona am o su ixo de i a i o esla o *-elъ, o mando ambém ou os adje i os,
po exemplo * ęželъ, * eselъ; P onk 2013:
A econs ução do *bh aspi ado é con i mada pelo a o de que an es des e labial
não há ogal alongada no bal o-esla o, enquan o *b implica ia o alongamen o de
aco do com Lex Win e & Ko land . Um bom candida o pa a a solução analógica é
a aiz IE *guebh-:
VÁCLAV BLAŽEK
26 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII
K oonen Guus 2013: Dicioná io e imológico do p o o-ge mânico, Leiden, Bos on:
B ilho.
Kuipe F anciscus B. J. 1948: Pala as P o o-Munda em sânsc i o: A deeling
Le e kunde Nieuwe Reeks, Ams e dã: N. V. Noo d-Hollandsche Ui ge e s
Maaschappij. Disponí el em: h ps:
www.indiancul u e.go .in/ebooks/p o o-munda-wo ds-sansk i . Ku yłowicz Je zy
1925: Sob e alguns mo s p é- omans. […] Mélanges linguis iques o e s à J. Vend yes pa ses amis e ses élè es, Pa is: Lib ai ie Ancienne Edoua d
Campeão, 203 […] 216.
Lehmann Win ed P. 1986: Um dicioná io e imológico gó ico, Leiden: B ill. Lejeune Michel
1972: Foné ica his ó ica do mycénien e do g ego an igo (T adi ion de l'humanisme, IX),
Pa is: Klincksieck.
LIPP […] Lexikon de indoge manischen Pa ikeln und P onominals ämme 1[…]2,
on G. E. Dunkel, Heidelbe g: In e no de 2014.
LIV […] Lexikon de indoge manischen Ve ben, 2. A Lei dos Ve bos
Indo-Ge mânicos Au l., po M. Kümmel, T. Zehnde , R. Lipp, B. Schi me , edição.
H. Rix, Wiesbaden: Reiche , em 2001. Macdonell A hu A. 2000 [1916]: Uma g amá ica édica pa a es udan es, Delhi: Mo ilal
O Bana sidass.
Machek Václa 1968: E ymologický slo ník jazyka českého, P aga: Academia. Maj án
Milan 1972: Náz y obcí na Slo ensku za os a ných d es o oko , B a isla a:
Vyda a eľs o Slo enskej akadémie ied.
Mažiulis Vy au as 2013: P ūsų kalbos e imologijos žodynas, Vilnius: Mokslo i
enciklopedijų leidybos cen as.
I[…]IV […] Mühlenbach Ka lis, Endzelin Janis 1923[…]1932: Le isch-deu sches
Wö e buch 1[…]4, Riga: Le isches Bildungsminis e ium/Le ische Kul u s ond.
Meye -Lübke Wilhelm 1935: Romanisches e ymologisches Wö e buch, Heidelbe g (em alemão)
In e no.
Miklosich F anz 1886: E ymologisches Wö e buch de sla ischen Sp achen, Viena: É um li o de e imologia sob e as línguas esla as.
O B aumülle .
Mladeno S e an 1941: E imologičeski i p a opisen ečnik na bălga skija knižo en ezik,
So ija: Dano . Ele é um esc i o e esc i o usso.
Olsen Bi gi A. 1999: The Noun in Biblical A menian O igin and Wo d-Fo ma ion […] com
ên ase especial na he ança indo-eu opeia (T ends in Linguis ics. S udies and Monog aphs
119), Be lim, No a Io que: de G uy e Mou on.
S aipsniai / A icles 27
Bal ic *balā ‘mud, bog, ma sh’ a he Indo-Eu opean Backd op
O el Vladimi 1998: Albanian E ymological Dic iona y, Leiden, Bos on, Köln: B ill.
O ębski Jan 1965: G ama ica lingua li ewskiego 2. Nauka o budowie wy azow, Va só ia:
Pańs wowe Wydawnic wo Naukowe. Pas nek F an išek 1902: I an Ljud igo ič Losj,
Složnyja slo a ъ polьskomъ jazyk, São Pe e sbu go, 1901 [Recenze]. […] Lis y
ilologické 29, 302[…]304. Poko ny Julius 1959: Indoge manisches e ymologisches
Wö e buch, Be na, Munique:
O F ancke.
Polański Kazimie z 1994: Słownik e ymologiczny języka D zewian połabskich, P onk
Zeszy 6, Wa szawa: Wydawnic wo Ene geia.
Popo ić I an 1960: Geschich e de se bok oa ischen Sp ache, Wiesbaden: Ha assowi z.
Tijmen 2013: Vá ias pala as indo-eu opeias pa a "denso" e suas e imologias. […] Jo nal de
Es udos Indo-Eu opeus 41, 1[…]19. P zyby ek Rozalia 1993: O snamen bal ische He kun
im südlichen Teil Os p eußens (Nome de o igem bál ica no sul da egião da P ússia
O ien al). […] Hyd onymia Eu opaea, Sonde band I, h sg. on W. P. Schmid, S u ga : F ans S eine
Edição.
Ringe Donald 2006: Do p o o-indo-eu opeu ao p o o-ge mânico, Ox o d: Uni e sidade
P essão.
Rozwadowski Jan 1948: S udia nad nazwami wód słowiańskich, C acó ia: Polska
Academia da Humildade.
Schön eld Mo i z, bea b., 1911: Wö e buch de al ge manischen Pe sonenund
Völke namen nach de Übe lie e ung des klassischen Al e ums bea bei e , Heidelbe g:
In e no.
SHU […] Slo nyk hid onimi Uk ajiny [Dicioná io de hid onimos da Uc ânia], ed. kolehija A. P.
Nepokupnyj, O. S. S yžak, K. K. Cilji ujko, Ky: Nauko a dumka, 1979. Skok Pe a 1971[…]1973:
E imologijski ječnik h a skoga ili s pskoga jezika 1[…]3, Zag eb: Jugosla enska Akademija
znanos i i umje nos i. Sławski F anciszek 1971: Bolga skoe ăbel: ubel (o az i ii
pe ichnogo nachalnogo ) [búlga o ăbel: ubel (sob e o desen ol imen o da inicial p imá ia )].
[…] Issledo aniya po sla ianskomu iazykoznaniyu. Sbo nik ches […] shes idesia ile iia p o .
S. B. Be nsh eina ed. E. I. Demina, È. I. Zelenina, Moscou: Nauka, 444[…]449. Sławski F anciszek
[S udies in Sla ic linguis ics. Collec ion o a icles in honou o P o . S. B. Be ns ein],
1974: Słownik p asłowiański 1 (A[…]B), W ocław, Va só ia, C acó ia, Gdańsk: Ossolineum.
VÁCLAV BLAŽEK
28 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII
Smoczyński Wojciech 2018: Dicioná io E imológico Li uano, ed. po A. Hol oe e S .
Young com a assis ência de W. B owne, Be lim, Be na, B uxelas, No a Yo k, Ox o d,
Va só ia, Viena: Pe e Lang.
S ezne skij Izmail I. 1912: Ma e ialy dlja slo a ja d e ne usskogo jazyka po S ama oski
pis’mennym pamja nikam 3, Sank Pe e bu g: Tipog a ija Impe a o skoj Akademii nauk.
T ajko 1973: Makedonska a onomas ička leksika kako iz o za li e a u nio jazik.
Re e a i na makedonski e sla is a za VII meuna oden sla is ički kong es o Va ša a, ed.
M. u čino i d ., Skopje: Sojuz na d uš a a za makedonski jazik i li e a u a na SRM,
7582.
S e d up Jakob 1929: Das ge manische Den alp ä e i um. (em alemão) […] No sk Tidsk i pa a
S idp ogenskap 2, 596. (em inglês)
Šulhač Vik o P. 1998: P aslo janskyj hid onimnyj ond ( ahmen ekons ukciji), Kyji :
Nacionalna akademija nauk Uk ajiny, Ins y u uk ajinskoji mo y. Topo o Vladimi N. 1975:
P usskij jazyk. (em inglês) Slo a […] A[…]D, Mosk a: Nauka. Topo o Vladimi N., T ubače
Oleg N. 1962: Ling is ičeskij analiz gid onimo e xnego Podnep o ja [Análise linguís ica
dos hid onímicos da egião do Al o Dniepe ], Mosk a: Izda els o Akademii nauk SSSR.
T ubače Oleg N. 1968: Naz anija ek p a obe ežnoj Uk ainy [Os nomes dos ios da
ma gem di ei a da Uc ânia], Mosk a: Nauka.
Udolph Jü gen 1979: Es udos sob e nomes de águas- i as e egis o de águas- i as esla os.
Uma con ibuição pa a a ques ão do país dos esc a os. Beihe 17, Heidelbe g: In e no.
Udolph Jü gen 1994: Namenkundliche S udien zum Ge manenp oblem, Be lim, No a Alemanha
Wal e de G uy e . (em inglês)
Un e mann Jü gen 2000: Wö e buch des Oskisch-Umb ischen, Heidelbe g: In e no.
(em inglês) "Vasme Max 1941: ""Os esc a os na G écia,"" de Wal e de G uy e "
Vasme Max 1953 […] 1958: Russisches e ymologisches Wö e buch 1[…]3, Heidelbe g:
In e no.
Zai Nicholas 2012: Os e lexos das la íngeas p o o-indo-eu opeias em cel a,
Leiden, Bos on: B ill.
Zeuss Johann Kaspa 1837: Die Deu schen und die Nachba s ämme, München (Os alemães e os izinhos, Munique)
O Len ne .
Ag adecimen o: O au o gos a ia de exp essa sua g a idão a Ha ald Bichlmeie po
sua c í ica saudá el: ele inha azão em odos os pon os. Os seus ag adecimen os ambém pe encem
o John D. Beng son o his co ec ion o English.
S aipsniai A igo 29.o
Bal ic *balā ‘mud, bog, ma sh’ a he Indo-Eu opean Backd op
Bal ų *balā ‘pu as, liūnas, pelkė’
indoeu opiečių kalbų kon eks e
SANTRAUKA (em inglês)
S aipsnyje ap a iami a imiausi giminiški žodžiai bal iškam e minui *balā ‘pu as, liūnas, pelkė,
ku ie y a ak uojami kaip sinonimai aka ų ge manų *pō *pali-, pulaų, kel ų *bolā i islandlai
dakų kalbos oponimui Βάλαυσον. Es as o mas já an e io men e o am laikomos bal iškajai
o mai giminiškais pala as. S aipsnyje į edamas i sla iškas e minas *b(ъ)lъ ‘ e smė, šal inis;
šulinys, ku is čia analizuojamas kaip *-bo ‘nepu inas = ‘skaid us ( anduo). Ge maniška iječžio
p adžios *pnu odo e ą ide. *b- S aipsnyje analizuojama, p aplečiančio elemen o -lpa yzdys,
a šis e imonas galė ų bū i nulinio balsių kai os laipsnio šaknį *guebh- ‘liūnas, pelkė’
baseado Aleksand o Lubo skio idėja apie p og esy inę asimiliaciju žodžio p adžios junginyje,
nes e caso *gubh- > *gub- > *b-. A sakymas é aip, mas as condições são ão complexas, kad
adicinė ekons ukcija su žodžio p adžios *bi pailgėjusiu ddhi da iniu ge manų kalbose
a odo p iim inesnė e sija.
Į eik a 2022 m. junho 27 d.
VÁCLAV BLAŽEK
Depa amen o de Linguís ica e Es udos Bál icos
Masa yk Uni e si y
No áka 1, CZ-60200 B no
incêndio [e-mail p o egido]