scieee Science in your language
[lt] (orig) [de] [fr] [it] [es] [pt]

Dėl kai kurių metrologijos terminų

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Dėl kai kurių metrologijos terminų

Author: Vytautas Valiukėnas; Pranas Juozas Žilinskas
Year: 1997
Source: https://journals.lki.lt/terminologija/article/download/809/900
Vy au as
VALIUKE-
NAS,
P anas
Juozas
ZILINSK-
AS DEL
KAI KURIY
METROL-
OGIJOS
TERMINU
Daba in-
és
lie u iy
kalbos
Zodyne [1]
Zodis
me olog-
ija
desc ibe-
ziamos
así:
me o
moksogi-
ja
ma ylas.
es ánda
de
Li uania
LST
1281-93,,M-
e ologij-
a.
Té minos
y
desc ip -
ézimai [2]
encon -
amos que
es la
ciencia de
medicion-
es,
mé odos
y medios
jy
ieno ei
paiky i
beiidus
eikiam-
am pa a
log a la
me a im-
y*. P udai
p epa a-
mame,,Ta-
p au ini-
ame
pag indin-
iy i
bend yjy
me olog-
ijos
e miny
Zodyne [3]
me olog-
ija -
ma a imy
mokslas
(angl.
science
o
measu e-
men ,
anc.
science
de Ja
mesu e).,,Ta p au iniy Zodziy
Zodyne
[4] es
música,
in es igan-
do
medidas i-
mos, jy
mé odosus,
unidades de
medición,
iene y
e alonus.
LTE [5]
andame:
me ología
ísicos
Saka,
in es igan-
i
medidas i-
mas,
mé odos,
po los
cuales se
alcanza jy
uni o mid-
ad y
eque ido
p ecisión.
Vemos que
las
me ologí-
as como
ciencia
desc ip é-
Zimai en la
ac ual
Li u iskoje
li e a u a-
je né a
homodi,
aiau casi
en cada
desc ip éz-
ime es á
Zodis
medidación,
issky us,,D-
aba inés
lie u iy
kalbos
zodyna.,,Ta-
p au iné-
je
s anda y
klasi ikaci-
joje [6]
me ologij-
ai dedicada
es s i is,
cuya
denominaci-
ón,,,Me ol-
ogija i
ma a imai.
Fisicas
ei8kiniai.
Misyone
opinión,,,Da-
ba inés
lie u iy
lengua
Zodyne
me ologij-
osapib ézi-
mas
aisy inas.
Nue amen-
e
p epa amo-
me Zodyne
me o/ogi-
ja eiké y
desc i é2-
i
así:,,me -
ologija
ciencia de
medida.
Ya kelin i
año se
discu e
dél
e miny
alo e e
eiksmé
consumo
[7-9].
Es ánda-
e de
Li uania
[2]
izikinio
dydzio
e é
desc ézi-
ama así:
izikinio
dydzio
skai iné
iS ai8ka
seleccio-
nados
unidades.
de la
no ma
li uana
ISO
31,,Dydiiai
y
unidade-
s* 0
encon -
amos:
e é
dydzio
unidad e
skai¢iaus
sandaug-
a; al
skai¢ius
es
llamado,,-
dydzio,
is eik8 o
Siuo
unidades,
nume ine
alo e.
Zodyne
[3] dydzio
e e
(angl.
alue o a
quan i y,
anc.
aleu
dune
g andeu-
)
desc ézi-
ama
así:,,kiek-
ybiné
am em-
ic o
sepa ad-
ojo
dydzio
i8 ai8ka,
dazniaus-
iai
suda y a
is medida
de unidad,
mul iplic-
ado i8
skai¢iaus.
Así en
especiali-
zaciones
de
me olo-
gía en
publicaci-
ones
iSaiSkin -
a, lo que
es dydzio
e é,
ku iq
b e ai
galé ume
desc é-
2 i así:
dydZio
e é Sio
sizio
skai iné
i8 aiska
unidades
elegidas.
Pues,,Da-
ba inés
lie u iy
de
48
palab as
zodyne*
[1],
aiSkinan
Zodj
e e, no
hablama
de dydzio
e e,
es o Sio
zodzio
eikSmes
si ily u-
me
papildy i
muy
impo a-
n eu
ísica,
écnica y
ki y
s i¢iy
me olo-
gías
dydZio
e e y
consumi
misy misy
siillomg
desc é-
zimg.
Te mino
eiksmé
consumo
es
ab a as
[7].
Bi inai hay
que ap a i y
angly bei
p anciizy
kalby Zodziy
e e ence i
é é ence
lie u isko
a i ikmens
a ojima.
S anda e [2]
angly
lenguaje
é mino
e e ence
ma e ial e
p ancukalbos
é mino
ma é iau
é é ence
lie u iskas
co espondie-
n emen o es
e aloniné
e pé. Así
zy
angly e
p anciizy
kalby Zodiiai
de
e e ence
(angl.) e
é é ence
( ench.) se
aducen
Li u isku
biid a dziu
e aloninis (-é).
Si se sigue el
p incipio de
sis emi8kumo,
es angly y
p anciizy
kalby e miny
e e ence
s anda d
(angl.) y
é alon de
é é ence
( ac.), ku iy
apib ézimas
ma as,
e aloniné,
pama iné
meziaga
(mmedzZiaga)
o sis ema de
medición,
des inado a
una unidad de
medida, una o
medidas su
e éms
como
pama inéms
apib éz i,
ealiza se,
iSsaugo i o
a ku i,
keliu iskas
equi alencia
bi y e a e
e alon
e alonas
(?).[3]
A k eip inas
démesys j
es o, que né
unoje calboje
angly,
anciizu,
okieciy o
usy
sudé iniame
e mine
e e ence
ma e ial
(angl.),
ma é iau de
é é ence( -
anc.),
Re e nzma -
e al( ok.),
cTaHyapTHoe
BellecTBo
( us.) né a
Zodzio
e alonas.
Me ologijo-
je e alonas
es especial
sq oka, quien
iene bi i
consumida
sólo según
paski j.
Regiamame,,T-
a p au inia-
me pag indiniy
i bend yjy
me ologijos
e miny
Zodyne angl.
e e ence
ma e ial,
anc.
ma é iau de
é é ence es
p opo ciona-
do Li u i8kas
co espondi-
men o
pama iné
medZiaga, y
no e aloniné
e pé.
El
é mino
e a/loniné
medZiaga
es á
usado
ambién
en o as
no mas
[10-12].
Ten
ambién
a8oma
e a/oninis
mé odo,
e aloniné
e pé,
e aloninis
i palas,
da binis
e aloninis
i palas,
e alonin-
és
medZiag-
os
méginys,
pi miné
(an iné)
e aloniné
medZiaga,
e alonin-
és
en eag-
os
ca ac e-
ís ica i
pan., 0
u é y
bi i
me odis
pama ini-
s,
pama iné
medZiaga,
pama inis
i palas,
pama is
i palas,
pama in-
és
medZiag-
os
( e pés)
méginis,
pama iné
(an iné)
pama iné
medZiag-
as
( e pé),
pama inés en e pa ame ai p im y panaga.
49
O o
é mino en
el que se
usan
zodziai
e e ence
(Ing)
i
e e encia
( en .)
es e e ence
s anda d(angl.)
i
é alon
de
é é en-
ce
( en .)
Reganamame,,Ta-
p au ico
undamen aliniy
i
bend ujy
me ologijos
e miny Zodyne*
con o midad es
jo
el e e encial
e alonas.
Fue
si ilymy
llami i
jj
a¢ am/niu
e a/onu.
Así
a aminis
a
undinis?
A ama pila s is,
—
deik as, quien
aunque pa emia,
ka
unda es luga
deik as, j ku j
0
mia masi
-
a
e
[1].
Ap a iamasis
es alón es es e
es alón,,usual-
—
men e eniendo
las mejo es
p opiedades
me ologicas
en aquella
luga ( é)je
aquella
o ganización, en
la cual medida
a
se.
Es el
undamen al,
más
impo an e,
p incipal
es anda e
con el que
e
-
miasi odos
o os según
subo dinación
desde
pe enecien -
es e alonas.
jo
Así
be
ninguna
dudaonés
e e ence
s anda d
(Ing)
i
é alon
de
e e encia
( en .)
hay que
llama
ne
a aminio
e a/onu,
0
básico
e a onu
(plg.
undamen-
al désnis
[1],
undamen-
ales
cues iones
[13],
ilosó icas
undamen al
Zodis o
da ybos
undamen o
(kalbo y oje)
. . ).
i
Basándose en
desc ip ézim-
o, miné ajj
e along bi y
puede
llama se el
es alón
p incipal,
pe o e alony
en el sis ema
aún es
pi minis
e a/ones,,,ap-
obado
a plaéiai
p ipazin o
como
ge iausiy
ba
me ologiniy
sa ybiy
e alonas,
cuyo e é se
de e mina
noi emiendo
o os p opios
de medida
e alones*.
o
Así bi i
con inién-
dose
d iejy
desiguodo
sub aldu-
mo
e alony
nomb inimas.
Misy opinión,
aisy iny
dalyky es án
es a ales
documen use.
i
Po
,,
ejemploziui,
Me ologijos js a yme
(I-1452) es
consumido
e mis
es a alés
e alonas.
Toda ía
es
Zinomi
e minai
masés
e a/onas,
Jaiko
e alonas,
daznio
e alonas
i
. .
Aho a
S anda ización
depa amen o
p epa ado
i
Gobie no de
la República
de Li uania
nu a ím
No.
518
(1997
05
27)
o o
documen o
con i mado,
en el que ya se
p e é u é i
es a alés
e alono
saugo oya. En
la galiojanci
es ánda se
p esen a un
mejo
é mino
[2]
es a al
e alonas
(bid a dis
es a al
nusako
e alono iisj),
cuyo kazkodél
Li uania
de la República
Seimas,
Gobie noybé
i
Depa amen o de
Li uania de
es anda izacion-
es no necesi a.
Toks
nepag js as
cambio del
nomb e del
e alono a do
e alo e miny
sis ema, plg.,
ny
in e nacional
e alonas,
pi minis
e alonas,
secundinis
e alonas,
da binis
e alonas,
in e medinis
e alonas,
pama inis
e alonas.
50
Reiké y muy
iipes ingai
discu i i
é mino
ka/ib a imas
a ojima
documen os. El
é mino
calib amien o
es desc íbido
así:
e ks isuma,
que po las
semblanzas
my
indicadas
de e mina el
sis ema de
medición del
ins umen o de
medición
odomyziy
a
e ciy ó e ciy,
que
p opo cionan
medidas
pama iné
e pé, y§j
e alony
c eados po el
co espondien-
e alo émis
a
su
[3].
S anda e
[2]
es án
p opo cionados
Sie
e mininai:
calib amien -
o, calib a ion
(angl.),
é alonnage,
( en .)
A siz elgus
j
desc éZima
i
basado
p anciizy
habla, bi y
mucho
logiskiau
luga
é mino
cal a imas
consumi
e mina
e alona imas
(plg.
anc.
é a-
Jonnage).
Es o leis y
is eng i
nesusip a imy
aiskinan
i
e mina,
§j
aplicando
i
mené ojo
desc ézimo
p ocedii a.
Abejoniy
su ge dél
é mino
i
medida de
uno é
consumo.
,,Me ologías
js a yme
(I-1452) en la
i
no ma
igen e sis el
[2]
é mino sis se
desc ibe así:
Ma a imy
qualybés
ca ac e ís ica,
cuando los
jy
esul ados se
p esen an
jc in és
unidades,
sublegidos
Zinomos
necesa iaima
su
ikimybe su
ne i sija
es ablecy y limb.
i
Mien as
an o
Zodyne
[3]
(plg.
angl.
aceabili y,
p anc.
agabili é):
Resul ado
de medición
o
e alosa yb-
no
é, leidzjan i
ellos sie
i
su
pama inémis
e émis,
dazniausiai
es a ales
su
in e nau iniais
a
alona s, a kan
e
elegidas
neapib éz ies
nepe aukiamajj
lyginimy bidg.
18
angly
i
p anciizy
idiomas
biid a diiy,
plg.
angl.
aceable,
anc.
agable,
hace
daik a a dziai,
plg.
angl.
aceabili y,
p anc.
agabili é,
lie u iSkai
e éiami
daik a a diniu
junginiu
ma a imy
ieno e, que no
iene
bid a dzio.
Así
aceable
(Ing)
i
agable
( en .)
no iene
co espon-
dencia de lie u isko.
Es o
plan ea
mucho
di icul umy
ansiendo
j ai ius
documen os
j
lie u iy
lengua.
Zodyne
[3]
é mino
(Ing)
aceabili y,
( ench)
acabili é
lie u isku
a i ikmeniu
si ily ume
Zodj
se is
(plg., Zodis
oma
%oodzi
im zi
espec i a-
men e:
i8
jun is
jun i,
i8
sudé is
sudé i,
i8
baig is
baig i, sly is
i8
Sly i pan.
i
).
Tada
angly
i
p anc izy
idiomas
zodzius
aceable
(Ing)
i
agable
( en .)
coincidi á
pa icipi
susie as,
que se
u iliza
oda como
biid a dis.
Es o sólo unos
pocos
e minología
e mininai,
ku iy
a osena
lie u iy
kalboda
nenusis o éjo.
je
Jy
hay más.
i
C eemos
que o os
i
especialis -
as en el
ámbi o
me ología
p esen a -
án su
opinión.
Li e a i a
1.
Dabo in-
es lie u iy
lenguaje
Zodynas.
V., 1983. 2.
LST
1281-93.
Me olog-
ía.
Te minos
y
Desc ézi-
mos
3.
In e na ional
Vocabula y
o
Basic and
Gene al
‘Te ms
in
Me ology. (En inglés)
Gene a,
1993. P59.
4,
In e p a-
u iniy
Zodziy
Zodynas.
V., 1985. 5.
Lie u is-
koji
a ybiné
enciklop-
edija.
V.,T. 1981.
7. P. 447.
6.
In e pau iné
es ánda y
clasi icación,
1997
(Li uu os
s anda izacijos
depa amen o
leidinys). 7. U8palis
K. Ma ema ikos
e miny Zodyno
sulaukus
//Te minologija.V-
., 1995. Kn. 2. P.
27-31. La Comisión
conside a que las
medidas
adop adas po el
Es ado miemb o
no cons i uyen
ayuda es a al en
el sen ido del
a ículo 107,
apa ado 1, del T a ado.
8. Zajankauskas
S.
Dél kai
ku iy
bend yjy
écnica
e minos
//
Te minol-
ogija.V.,
1996. Kn. 2.
P. 65-69. 9.
Zeb aus-
kas S. Kai
ku iy
elec o -
echnikos
e miny
a ose-
nos
di icul a-
des|
Te minol-
ogija y
p esen -
eis
(Mokslo
abajo-
s) /. K.,
1997. P.
216-221.
10. LST
1320:1993.
El
Consejo
de
Segu id-
ad de las
Naciones
Unidas ha
decidido:
Kokybés
udZ ik i-
namien o
en
labo a o-
ioiné en
medicina.
P incipal-
es
e minin-
ai y
desc éZi-
mai. 11.
LST
1386:1995.
Cheminé
analizé.
Te minin-
ai y
desc ézi-
mai. 12.
LST 1435:1996. La Comisión conside a que las medidas adop adas po el Es ado miemb o no cons i uyen ayuda es a al en el sen ido del a ículo 107, apa ado 1, del T a ado. E aloninés en eagos y ce i icados e aloninés en eagos.
13.$lioge-
is A.
T ansce-
ndencij-
os yla.
V., 1996.
52

SUMMARIES
OF
THE
MAIN
PAPERS
Kazimie as
Gai enis.
Te minisa ion
and
de- e minisa ion.
This a icle
analyzes wo
p ocesses:
he u ning
wo ds in o
e ms and
he u ning
o
e ms in o
simple wo ds.
o
The o me
o en
changes he
g amma ical
and lexical
cha ac e
wo ds:
alency,
ela ions
o
synonymy
and
an onymy.
o
Fo
example,
a
wo d
o
s anda d
language
saluska
(sal ) does
no ha e
plu al, bu
chemis y
a
he plu al
d uskosis
in
used name
class
chemical
compounds.
o
a
o
The
an onym
o
he
s anda d
language
wo d
si/uma
(hea )
is
he wo d
sa/ is
(cold),
bu he
e m
physics
o
si/uma
does no
ha e
an onym,
because
an
as
a
concep
Sal is no
exis e
physics.
in
In
some ields
science (bo any,
o
zoology,
ca le-b eeding,
me eo ology) he
c ea ion e ms
using
e minologisa ion
equen
o
occu ence.
is
a
In
o he
ields
(chemis y,
compu e
science,
as onomy)
i
happens
qui e
a ely.
The e
ha e
o
be
ce ain
condi ions
o e ms
u n in o
o
s anda d
language
wo ds.
Fi s all
o
e m has
a
o
be
widesp ead
and well
known no
only
specialis s.
o
Mos o en
happens
i
e ms
o
physics and
o
enginee ing
(e.g.
caib as
(calib e),
espec o
(spec um),
apa a o
(appa a us),
pulso/
(pulse,
impulse),
e c. ).
S asys
Keinys.
The
pene a ing
su ix
o
adjec i es
-inis,
-é
I
is
his pape
in
s a ed
ha he
numbe
adjec i es
wi h he
o
su ix
-inis, -éin
Li huanian
inc eased
conside ably
in
he
20 h
cen u y.
They ook
he place
adjec i es
wi h he
o
su ix
-ISkas,
-a
which we e
equen ly
co ec ed
linguis s
by
and hey
also push
cases ou
usage.
o
Such ac i i y
hese su ixes
o
kep and o en
s imula ed
is
o eign
up
languages
(especially
by
Sla onic and
Ge manic).
This
s a emen
is
suppo ed
by
he analysis
e ms and
o
combina ions
wo ds such
kons i uciné
o
pa aisa
(amendmen
as
he
o
Cons i u ion),
au o inés
eisés
(copy igh ),
elecciones
p esidencial-
es
(p esiden ial
elec ions), e c.
53
Jonas
Klima i ius.
Si galius,
ais uolis,
mégéjas,
anas
( an).
This
pape
deals
wi h
usage o
ou
spo ing
synony-
ms
(s/ ga/iu-
s,
ais uoli-
s,
mégéjas,
anas) in
s anda d
language
and
e minol-
ogy. All o
hese
synony-
ms name
one
concep
-spo s
an. The
sp eadi-
ng o
hese
wo ds in
dialec s
and
w i ings
is
e iewed
and hei
seman i-
cs
analyzed.
is
I
is
s a ed ha
a emp s
push he
o
wo d
si ga/ius ou
o usage
we e
unsuccess -
ul. The usage
o he wo d
ais uolis is
no se led
ye . The
wo d
mégéjas is
sui able o
name a
pe son who
is
in e es ed
in spo s
and likes i ,
al hough
amas names
only a
spo s an
who hinks
posi i ely
abou
himsel . I is
sugges ed
no o use
his wo d.
None o
hese wo ds
a e s ic ly
s anda dis-
ed. Vilius
Palenskis,
Vy au as
Valiukénas,
Vale ijonas
Zalkauskas.
On e ms o
abajo
(wo k),
uncionamie-
n o
(ope a ion),
e ka
(ac ion) and
eiksena
(ope ing
mode). This
pape
discusses
he usage o
Li huanian
e ms
abajo,
eikimas,
eika,
po eikis and
hei
ela ions
wi h English
(wo k,
wo king,
ope a ion,
ac ion),
F ench
( a ail,
onc ionne-
men ,
ac ion),
Ge man
(A bei ,
Be ieb,
Wi kung,
Einwi kung),
Russian
(pa6o a,
QYHKWUHO-
HUpOBaHHe,
AeHicTBHe,
Bo3AeHcTB-
He) e ms.
Thei
p eciseness
and
co ec ne-
ss a e also
discussed.
Fo example,
o
emphasise
he
unc ioning
o some
de ice o
equipmen ,
he
Li huanian
e m
e kimas
should be
used, no
da bas.
I
is
sugges ed
o
use he
Li huanian
e m
eska
as
an
equi alen
o
he
English
e m
ac ion o
desc ibe
he
e ec o
one
objec
o i s pa
on
ano he
one.
Bu a
An anaséas.
Economic
in o ma ion
and
p oblema ic
aspec s o
e minology.
In his pape ,
e ms o
he
Li huanian
ansla ion
o
Ch is ophe
Pass, B yan
Lowes and
Leslie Da ies
Dic iona y
o
economics
(London,
1988) a e
discussed.
The au ho
ouched
upon some
gene al
ques ions
o ma ion
e minology,
selec ion
bo owings
and usage
p o essional
ja gon.
54
o
o
o
o
In
his
ansla ion,
consis ency
o
e ms no
is
always
obse ed,
e.g.
he
English
e m
pe manen
income has
he
Li huanian
equi alen
auo/a inés
ing esos,
bu
economis s
no mally use
he e m
pas o iosios
ing esos.
Speci ic
e ms a e
no always
p ope ly laid
ou , e.g.
he e m
acciones
ispagado
di idendos
(s ock
di idend)
gi en he
e m
is
akcija
by
(sha e),
no
by
di idendos
(di idend).
Vy au as
Valiukénas,
P anas
Juozas
Zilinskas.
Abou
some
Li huanian
e ms
o
me ology.
The a icle
deals wi h
he
p oblems
ansla ion
in o
o
Li huanian
used
in
me ology.
The
s anda disa ion,
consis ency and
cohe ence and
ha monisa ion
e ms di e en
languages
o
accen ua ed.
in
is
Some
e ms,
i.e.
me ology,
alue,
e e ence
ma e ial,
e e ence
s anda d,
na ional
s anda d,
aceabili y
and aceable
a e analysed
and
co esponding
e ms and
de ini ions
in
Li huanian
a e
sugges ed.
55