Vy au as
VALIUKE-
NAS,
P anas
Juozas
ZILINSK-
AS DEL
KAI KURIY
METROL-
OGIJOS
TERMINU
Daba in-
és
lie u iy
kalbos
Zodyne [1]
Zodis
me olog-
ija
desc e -
éziamas
assim:
me o
moksogi-
ja
ma ylas.
Li uane
s anda -
d e LST
1281-93,,M-
e ologij-
a. Te mos
e
desc ize-
mai [2]
encon -
amos que
é a
ciência
sob e
medições,
mé odos
e meios
jy
ieno ei
maiky i
beiidus
eikiam-
am
measu e-
imy
obje i o
a ingi *.
P udai
p epa a-
mame,,Ta-
p au ini-
ame
pag indin-
iy i
bend yjy
me olog-
ijos
e miny
Zodyne [3]
me olog-
ija -
ma a imy
mokslas
(angl.
science
o
measu e-
men ,
anc.
science
de Ja
mesu e).,,Ta p au iniy Zodziy
Zodyne
[4] isso
múslas,
in es igan-
do
medidas i-
mos, jy
mé odosus,
unidades de
medição,
iene y
e alonus.
LTE [5]
andame:
me ologi-
ja isikos
Saka,
in es igan
medidas i-
mos,
mé odos,
pelos quais
a ingiu jy
uni o mida-
de e
eque ido
p ecisão.
Vemos que
me ologi-
as como
ciência
desc i éZi-
mai na a ual
Li u iskoje
li e a u a-
je né a
homodi,
aiu quase
em cada
desc i ézi-
me é Zodis
medidação,
issky us,,D-
aba inés
lie u iy
kalbos
zodyna.,,Ta-
p au iné-
je
s anda y
klasi ikaci-
joje [6]
me ologia
é dedicada
s i is, cuja
denominaç-
ão,,,Me ol-
ogija i
ma a imai.
Fisicas
ei8kiniai.
Misyone
opinião,,,Da-
ba inés
lie u iy
idiomas
Zodyne
me ologij-
osapib ézi-
mas
aisy inas.
No amen e
p epa am-
mo Zodyne
me o/ogi-
ja eiké y
desc i é2-
i
assim:,,me-
ologija
medição
mokslas.
Já kelin i
me ai
discu ida
dél
e miny
alo e e
eiksmé
consumo
[7-9].
Li uane
s anda -
d e [2]
izikinio
dydzio
e é
desc ezi-
ama
assim:
izikinio
dydzio
skai iné
iS ai8ka
escolhid-
os
une ais.
da no ma
li uana
LST ISO
31,,Dydiiai
e
unidade-
s* 0
encon -
amos:
e é
dydzio
unidade e
skai¢iaus
sandaug-
a; al
skai¢ius é
chamado-
,,dydzio,
is eik8 o
Siuo
unidade,
numine
alo .
Zodyne
[3] dydzio
e e
(angl.
alue o a
quan i y,
anc.
aleu
dune
g andeu-
)
desc e i-
za-se
assim:,,ki-
ekybiné
am em-
p e o
isolho
dydzio
i8 ai8ka,
dazniaus-
iai
suda y a
is medida
de
unidade,
mul iplic-
ado i8
skai¢iaus.
Assim,
especiais
nas
publicaç-
ões de
me olo-
gia
iSaiSkin -
a, o que é
dydzio
e é,
ku iq
cu ai
galé ume
desc e -
é2 i
assim:
dydZio
e é
Siozio
dyd
skai iné
i8 aiska
escolh a-
is
unidades.
Po que,,-
Daba in-
és
lie u iy
48
idiomas
zodyne*
[1],
aiSkinan
Zodj
e e,
não
ala-se
sob e
dydzio
e e,
isso Sio
zodzio
eikSmes
si ily u-
me
papildy i
mui o
impo a-
n eu
ísica,
écnica e
ki y
s i¢iy
me olo-
gias
dydZio
e e e
consumi
misy
siillomg
apib ézi-
mg.
Te mino
eiksmé
u ilização
é
ab a as
[7].
Bi inai
p ecisa
se ic i e
angly bei
p anciizy
kalby Zodziy
e e ence i
é é ence
lie u isko
a i ikmens
a ojima.
S anda e [2]
angly
linguagem
e mo
e e ence
ma e ial e
p ancukalbos
e mo
ma é iau
é é ence
lie u iskas
co espondê-
ncia é
e aloniné
zy
e pé. En ão
angly e
p anciizy
de
kalby Zodiiai
e e ence
(angl.) e
é é ence
( an .)
anslamiam
Li u isku
biid a dziu
e aloninis (-é).
Se obedece ao
sis ema8ku-
mo p incípio,
isso angly e
p anciizy
kalby e miny
e e ence
s anda d
(angl.) e
é alon de
é é ence
( ac.), ku iy
apib ézimas
ma as,
e aloniné,
pama iné
meziaga
(mmedzZiaga)
ou sis ema de
medição,
des inado a
uma unidade
de medida,
uma ou
medidas seu
e éms
como
pama inéms
apib éz i,
ealizá,
iSsaugo i ou
a ku i,
keliu iskas
co espondê-
ncia bi y e a
e alon
e alonas
(?).[3]
A k eip inas
démesys j é
isso, que né
numie alboje
angly,
anciizu,
okieciy ou
usy
sudé iniame
e mine
e e ence
ma e ial
(angl.),
ma é iau de
é é ence( -
anc.),
Re e nzma -
e al( ok.),
cTaHyapTHoe
BellecTBo
( us.) né a
Zodzio
e alonas.
Me ologijo-
je e alonas é
uma especial
sq oka, que
em bi i
consumida só
de aco do
paski j.
Rendiamame,,-
Ta p au inia-
me pag indiniy
i bend yjy
me ologijos
e miny
Zodyne angl.
e e ence
ma e ial,
anc.
ma é iau de
é é ence é
o necido
lie u i8kas
a i ikmuo
pama iné
medZiaga, e
não e aloniné
e pé.
O e mo
e a/loniné
medZiaga
é
emp ega-
do
ambém
em
ou as
no mas
[10-12].
Ten
ambém
a8oma
e a/oninis
mé odo,
e aloniné
e pé,
e aloninis
i palas,
da binis
e aloninis
i palas,
e alonin-
és
medZiag-
os
méginys,
pi miné
(an iné)
e aloniné
medZiaga,
e alonin-
és
en eag-
os
ca ac e-
ís ica i
pan., 0
u é y
bi i
undame-
n al
mé odo,
pama iné
medZiaga,
pama inis
i palas,
pama is
i palas,
pama in-
és
medZiag-
os
( e pés)
méginys,
pama iné
(an iné)
pama iné
medZiag-
as
( e pé), pama inés en e pa ame ai p im e panaga.
49
Ou o
e mo em
que são
usados
zodziai
e e ence
(Inglês)
i
e e ência
( en .)
é e e ence
s anda d(eng.)
i
é alon
de
é é en-
ce
( en .).
Rendiamame,,Ta-
p au iniame
pag indiniy
i
bend ujy
me ologijos
e miny Zodyne*
con o midade é o
jo
e e en onas.
Foi
si ilymy
chama ia
jj
a¢ am/niu
e a/onu.
En ão
a aminis
a
undinis?
A ama pila s is,
—
daik as, que
embo a pa emia,
ka
unda as esse
luga daik as, j
0
ku j mia masi
-
a
e
[1].
Ape a iamasse
e alona é
e alona,,usual-
—
men e endo as
melho es
p op iedades
me ologicas
naquele
luga ( é)je
naquela
o ganização, na
qual medidase.
a
Ele é o
undamen al,
mais
impo an e,
p incipal
es anda e
pelo qual
e
-
miasi odos os
ou os po
subo dinação
desde
pe encendo
e alonai.
jo
En ão
be
nenhuma
dú idaés
e e ence
s anda d
(Inglês)
i
é alon
de
e e encia
( en .)
p ecisa
chama --
ne
se
a aminiu
0
e a/onu,
pama iniu e a onu
(plg.
undamen-
al désnis
[1],
undamen-
ais
ques ões
[13],
da
iloso ia undamen al
Zodis ou
da ybos
undamen o
(kalbo y oje)
. . ).
i
Com base na
desc ição,
miné ajj
e along bi y
pode se
chamado de
es alão
p incipal, mas
e alony no
sis ema ainda
é pi minis
e a/onas,,,ap-
i ado
a plaéiai
p ipazin ado
como
ge iausiy
me ologiniy
ba
sa ybiy
e alonas,
cujo e é é
de e minado
nãoi emiendo
ou os
p óp ios
g andzio
e alones*.
o
Assim bi i
con iniá -
eis d iejy
desiguodo
sub aldu-
mo
e alony
denominai-
nimas.
Misy em
opinião,
aisy iny
dalyky es ão
nos
i
documen use
es aduais.
Po
,,
exemploziui,
Me ologijas js a yme
(I-1452) é
u ilizado
e mis
als ybés
e alonas.
Ainda é
Zinomi
e minai
masés
e a/onas,
Jaiko
e alonas,
daznio
e alonas
i
. .
Ago a
S anda ização
depa amen o
p epa ado
i
Go e no da
República da
Li uânia
nu a ím
No.
518
(1997
05
27)
ou o
documen o
con i mado,
no qual já se
p e ê u é i
es a alés
e alono
saugo oya. Na
galijanci
pad ão es á
o necido o
melho e mo
es a al
[2]
e alonas
(bid a dis
es a al
nusako
e alono iisj),
cujo kazkodél
Li uânia
da República
Seimas,
Go e noé
i
Depa amen o da
Li uânia de
pad onização não
p ecisa.
Toks
nepag js as
al e ação do
nome do
e alono a do
e alo e miny
sis ema, plg.,
ny
in e nacional
e alonas,
pi minis
e alonas,
secundinis
e alonas,
da binis
e alonas,
in e medinis
e alonas,
pama inis
e alonas.
50
Reiké y mui o
iipes ingai
discu i i
e mo
ka/ib a imas
a ojima
documen os. O
e mo
cal a agem é
desc i o como
assim:
e ks isuma,
que po indicas
salgas
my
de e mina os
do ins umen o
de medição
sis ema
odomyziy
e ciy ou
e ciy, que
a
o necem
medidas
pama iné
e pé, y§j
e alony c iados
co espondom
aos
alo esémis
a
su
[3].
S anda e
[2]
são
o necidos
Sie e inai:
calib a ime-
n o,
calib a ion
(angl.),
é alonnage
( en .).
A siz elgus
j
desc e éZi-
i
ma baseado
p anciizy
língua, bi y
mui o
logiskiau
luga e mo
cal a imas
consumi
e mina
e alona imas
(plg.
anc.
é a-
Jonnage).
Isso leis y
is eng i
nesusip a imy
aiskinan
i
e mina,
§j
aplicando
i
mené ojo
desc izimo
p ocedii a.
Abejoniy
su ge dél
e mo medida
i
de uno é
consumo.
,,Me ologijas
js a yme
(I-1452) na
i
no ma
igen e sis o
[2]
e mo sis
desc e e-se
assim:
Ma a imy
qualybés
ca ac e ís ica,
quando os
jy
esul ados são
ap esen ados i
j eis unidades,
sublegados
Zinomos
necessá iaima
ikimybe sua
su
ne i sija
es abelecy
limi es.
i
Enquan o
isso
Zodyne
[3]
(plg.
angl.
aceabili y,
p anc.
agabili é):
Resul ado
de medição
ou
e alosa yb-
no
é, leidzjan i
eles sie
i
su
pama inémis
e émis,
daznicamen e
es a ís icos
su
in e nau iniais
a
alona s, a kan
e
escolhidas
neapib éz ies
nepe aukiamajj
lyginimy bidg.
18
angly
i
p anciizy
idiomas
biid a diiy,
plg.
angl.
aceable,
anc.
agable,
aze
daik a a dziai,
plg.
angl.
aceabili y,
p anc.
agabili é,
lie u iSkai
e éiami
daik a a diniu
junginiu
ma a imy
ieno e, que
não em
bid a dzio.
En ão
aceable
(Inglês)
i
agable
( en .)
não em
co espon-
dência do lie u isko.
Isso coloca
mui o
di iculdumy
ansiendo
j ai ius
documen os
Li uu iy
j
língua.
Zodyne
[3]
e mo
(Inglês)
aceabili y,
( en .)
acabili é
lie u isku
a i ikmeniu
si ily ume
Zodj
se is
(plg., Zodis
oma
%oodzi
im zi
espec i a-
men e:
i8
jun is
jun i,
i8
sudé is
sudé i,
i8
baig is
baig i, sly is
i8
Sly i pan.
i
).
Tada
angly
i
p anc izy
idiomas
zodzius
aceable
(Inglês)
i
agable
( en .)
co espo-
nde á
pa icipi
susie as,
que é
usado
oda como
biid a dis.
Is o só alguns
e minologia
e mininai,
ku iy
a osena
lie u iy
kalboda
nenusis o éjo.
je
Jy
é mais.
i
Ac edi am-
os que
i
ou os
especialis -
as da á ea
me ológi-
ca
exp essa -
ão a sua
opinião.
Li e a i a
1.
Dabo in-
es lie u iy
linguagem
Zodynas.
V., 1983. 2.
LST
1281-93.
Me ologi-
a. Te mos
e
desc içõ-
es
3.
In e na ional
Vocabula y
o
Basic and
Gene al
‘Te ms
in
Me ology.
Gene a,
1993. P59.
4,
In e p a-
u iniy
Zodziy
Zodynas.
V., 1985. 5.
Lie u is-
koji
a ybiné
enciklop-
edija.
V.,T. 1981.
7. P. 447.
6.
In e pau iné
pad ãoy
klasi ikacija,
1997
(Li uu os
s anda izacijos
depa amen o
leidinys). 7. U8palis
K. Ma ema ikos
e miny Zodyno
sulaukus
//Te minologija.V-
., 1995. Kn. 2. P.
27-31.
8. Zajankauskas
S.
Dél kai
ku iy
bend yjy
écnica
e minos
//
Te minol-
ogija.V.,
1996. Kn. 2.
P. 65-69. 9.
Zeb aus-
kas S. Kai
ku iy
e mo de
ele o e-
chnikos
a ose-
nos
di iculdu-
mai|
Te minol-
ogija e
p esen -
eis
(Mokslo
da bai /).
K., 1997. P.
216-221.
10. LST
1320:1993.
Kokybés
udZ ik i-
namen o
labo a o-
inéie
medicina-
e. Os
p incipais
e mos e
desc iZi-
mai. 11.
LST
1386:1995.
Cheminé
analisé.
Te minin-
ai e
desc ezi-
mai. 12.
LST
1435:1996.
E alonin-
és
en eag-
os e
ce i ic-
ados
e alonin-
és
en eag-
os.
13.$lioge-
is A.
T ansce-
ndencij-
os yla.
V., 1996.
52
SUMMARIES
OF
THE
MAIN
PAPERS
Kazimie
Gai enis.
Te minisa ion
and
de- e minisa ion.
This a icle
analyzes wo
p ocesses:
he u ning
wo ds in o
e ms and
he u ning
o
e ms in o
simple wo ds.
o
The o me
o en
changes he
g amma ical
and lexical
cha ac e
wo ds:
alency,
ela ions
o
synonymy
and
an onymy.
o
Fo
example,
a
wo d
o
s anda d
language
saluska
(sal ) does
no ha e
plu al, bu
chemis y
a
he plu al
d uskosis
in
used name
class
chemical
compounds.
o
a
o
The
an onym
o
he
s anda d
language
wo d
si/uma
(hea )
is
he wo d
sa/ is
(cold),
bu he
e m
physics
o
si/uma
does no
ha e
an onym,
because
an
as
a
concep
Sal is
does no
exis
physics.
in
In
some ields
science (bo any,
o
zoology,
ca le-b eeding,
me eo ology) he
c ea ion e ms
using
e minologisa ion
equen
o
occu ence.
is
a
In
o he
ields
(chemis y,
compu e
science,
as onomy)
i
happens
qui e
a ely.
The e
ha e
o
be
ce ain
condi ions
o e ms
u n in o
o
s anda d
language
wo ds.
Fi s all
o
e m has
a
o
be
widesp ead
and well
known no
only
specialis s.
o
Mos o en
happens
i
e ms
o
physics and
o
enginee ing
(e.g.
caib as
(calib e),
espec o
(spec um),
apa a us
(appa a us),
pulso/
(pulse,
impulse),
e c. ).
S asys
Keinys.
The
pene a ing
su ix
o
adjec i es
-inis,
-é
I
is
his pape
in
s a ed
ha he
numbe
adjec i es
wi h he
o
su ix
-inis, -éin
Li huanian
inc eased
conside ably
in
he
20 h
cen u y.
They ook
he place
adjec i es
wi h he
o
su ix
-ISkas,
-a
which we e
equen ly
co ec ed
linguis s
by
and hey
also push
cases ou
usage.
o
Such ac i i y
hese su ixes
o
kep and o en
s imula ed
is
o eign
up
languages
(especially
by
Sla onic and
Ge manic).
This
s a emen
is
suppo ed
by
he analysis
e ms and
o
combina ions
wo ds such
kons i uciné
o
pa aisa
(amendmen
as
he
o
Cons i u ion),
au o inés
eisés
(copy igh ),
eleições
p esidenciais
(p esiden ial
elec ions),
e c.
53
Jonas
Klima i ius.
Si galius,
ais uolis,
mégéjas,
anas
( an).
This
pape
deals
wi h
usage o
ou
spo ing
synony-
ms
(s/ ga/iu-
s,
ais uoli-
s,
mégéjas,
anas) in
s anda d
language
and
e minol-
ogy. All o
hese
synony-
ms name
one
concep
-spo s
an. The
sp eadi-
ng o
hese
wo ds in
dialec s
and
w i ings
is
e iewed
and hei
seman i-
cs
analyzed.
is
I
is
s a ed ha
a emp s
push he
o
wo d
si ga/ius ou
o usage
we e
unsuccess -
ul. The usage
o he wo d
ais uolis is
no se led
ye . The
wo d
mégéjas is
sui able o
name a
pe son who
is
in e es ed
in spo s
and likes i ,
al hough
amas names
only a
spo s an
who hinks
posi i ely
abou
himsel . I is
sugges ed
no o use
his wo d.
None o
hese wo ds
a e s ic ly
s anda dis-
ed. Vilius
Palenskis,
Vy au as
Valiukénas,
Vale ijonas
Zalkauskas.
On e ms o
abalho
(wo k),
a uação
(ope a ion),
e ka
(ac ion) and
eiksena
(ope ing
mode). This
pape
discusses
he usage o
Li huanian
e ms
da bas,
eikimas,
eika,
po eikis and
hei
ela ions
wi h English
(wo k,
wo king,
ope a ion,
ac ion),
F ench
( a ail,
onc ionne-
men ,
ac ion),
Ge man
(A bei ,
Be ieb,
Wi kung,
Einwi kung),
Russian
(pa6o a,
QYHKWUHO-
HUpOBaHHe,
AeHicTBHe,
Bo3AeHcTB-
He) e ms.
Thei
p eciseness
and
co ec ne-
ss a e also
discussed.
Fo example,
o
emphasise
he
unc ioning
o some
de ice o
equipmen ,
he
Li huanian
e m
e kimas
should be
used, no
da bas.
I
is
sugges ed
o
use he
Li huanian
e m
eska
as
an
equi alen
o
he
English
e m
ac ion o
desc ibe
he
e ec o
one
objec
o i s pa
on
ano he
one.
An
Bu aanaséa-
s. Economic
in o ma ion
and
p oblema ic
aspec s o
e minology.
In his pape ,
e ms o
he
Li huanian
ansla ion
o
Ch is ophe
Pass, B yan
Lowes and
Leslie Da ies
Dic iona y
o
economics
(London,
1988) a e
discussed.
The au ho
ouched
upon some
gene al
ques ions
o ma ion
e minology,
selec ion
bo owings
and usage
p o essional
ja gon.
54
o
o
o
o
In
his
ansla ion,
consis ency
o
e ms no
is
always
obse ed,
e.g.
he
English
e m
pe manen
income has
he
Li huanian
equi alen
auo/a inés
endimen o-
s, bu
economis s
no mally use
he e m
pas o iosios
endimen o-
s. Speci ic
e ms a e
no always
p ope ly laid
ou , e.g.
he e m
acções
isgo ado
di idendos
(s ock
di idend)
gi en he
e m
is
akcija
by
(sha e),
no
by
di idendos
(di idend).
Vy au as
Valiukénas,
P anas
Juozas
Zilinskas.
Abou
some
Li huanian
e ms
o
me ology.
The a icle
deals wi h
he
p oblems
ansla ion
in o
o
Li huanian
used
in
me ology.
The
s anda disa ion,
consis ency and
cohe ence and
ha monisa ion
e ms di e en
languages
o
accen ua ed.
in
is
Some
e ms,
i.e.
me ology,
alue,
e e ence
ma e ial,
e e ence
s anda d,
na ional
s anda d,
aceabili y
and aceable
a e analysed
and
co esponding
e ms and
de ini ions
in
Li huanian
a e
sugges ed.
55