scieee Science in your language
[lt] (orig) [de] [fr] [it] [es] [pt]

Mintys apie didelį kalbininką ir terminologą Joną Jablonskį 150-tų gimimo metinių proga

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Mintys apie didelį kalbininką ir terminologą Joną Jablonskį 150-tų gimimo metinių proga

Author: Stasys Keinys
Year: 2010
Source: https://journals.lki.lt/terminologija/article/download/432/524
8 0 S. Keinys | pensamen os sob e g andeí olbinis a e e minologão Joną Jablonskį 150-...
Pensamen os sob e g ande
ilbinis a e e minologão Joną Jablonskį
150 h ani e sá ios de nascimen o
S aySkEINyS
Ins i u o das línguas Lie u ių
Pačiame 1930- ų, Vy au o o G andejo, ano gale, 30 de dezemb o dia, šai is, Rygiškių Jonas) se ynių dešimčių
al ez lūžinę, pessoas de ida sukak į e e que menciona semak u suk ininko daqueles mesmos anos de 23
me ų p óga. No en an o, es a s a u ėjo se e e enciado Jonas Jablonskis (K. Obelai is, Pe as K iaubią,
de e e ei o, domingo, pa aka ę o maio c iado da nossa linguagem comuni á ia, o g ande da linguagem1
saiu e e nino 1 homem. J. Jablonskį desc e eu o começo do elacionamen o da linguagem comuni á ia no
p imei o jo nal (p. 5), ela ando a mesma li Li Si P ą. Ska džius. Nuo auka de Jablonskich amília a chy o.
se não Jablons Jukkio manuais, não suas
pe manen es e sumanús aisymas, isso se ia
mesmo di ícil de imagina , que ipo de linguagem
li e á ia a nós i éssemos ago a e como ela
soa ia na escola e na ida pública.
Jonas Palionis
Te minologia | 2010 | 17 8 1 a ilsio, a e e ei o 25 dia pa aka é, pa ą a budė as
Kauno basilica e, elionis a gulė pan eoniniuose Vy au o p ospe o ombes
pe o de Kazimie o Jauniaus, Kazimie o Būgos e ou os g andes nau os
pessoas2. J. Jablonskio nuopelnai nossos idiomas e alo y a são ão g andes,
que, ainda i o sendo, oi chamado ašomosios lie u ių kalbos ( aip anuome
oi chamada bend inė kalba) ė u. Assim ele oi nomeado em 1922 em K. Būgos
mão esc i o e com Vinco K ė e-Micke ičium e Edua du Vol e iu assinado em
sen ença po J. Jablonskio ele ação Uni e sidade da Li uânia p o esso ium
(Pi očkinas 1978: 145). Esse hono á el nome pa imen ado e à elioni dedicada
em segunda do Kalbo e is a sąsiu inyje inse idos ex-de seu discípulo
P esiden e da República An ano Sme onos a siminimų b uožuos. Aqui
esc e e: J. Jablonskis não só nossa bend inês, ašomosios, pai da linguagem,
mas e mais des acado po o li ú ios ai in ojas. Tende-se a dize , sua ida é
in e essan e não só discu sininho, mas ambém polí ico, nosso
egene imen o in es igado ėjui. P adėjęs abalho, ele encon ou mui o
maža Li uãos, nação susip a usių, e ainda menos š iesių žmonių in eligen ų.
Ku -ne-ku 3 eles glib ia am, como escu idão na noi e S . Jono ba abalėlis
(Sme ona 1930: 37). Não há nem a meno dú ida de que J. Jablonskis oi, é e
pe manece á amigaėjè daqueles pessoas, que p incipalmen e são pada ę
Nação A giminos empos cada seu ba e odos comum iž u, a sidėjimu,
abalho e ida auka.
Nãoa sinciden emen e ele jun o é mencionado e semp e g a inado com
A gimimo maio es. Dou o neu opa ologis a Vik o as Vaičiūnas, pai da
poe ês Judi as Vaičiūnai ės, e ospismos começa am, menando que 1927 m.
p imei a ez le ado a Ka o hospi alizadas Ne os ligas klinikà, J. Jablonskis
bu o paguldido na mesma palá ia, cujoj jazia 1924 m. a. a Jonas Basana ičius
(Vaičiūnas 1930: 66). Gal nãoi coinciden inai p ela ui Jonui Mačiuliu, maio ham
Ogimimo caniui Mai oniu, e e de man e pa a elionį gedulo pamaldas. O nos
úmulos, en e mui os ou os amosos alan es, a linguagem de despedida disse República
P esiden e (Me kelis 1930: 36).
J. Jablonskis é um dos mais signi ica i os nossos pedagogas (nemažai ec u ada independen e es ado de
ciência, cul u a, polí ica e ou os domínios de pessoas didžia osi esą seus alunos ou es udan es mesmo
p abêgus dezim ims anos), imp udos compan ada bios desde pa au os ( ão mais algum empo a é
emp egado), ma ço2 Po i ke cio cen omecio, sendo es udan e cal inis a, an es pe sêsdando pa a Vilniaus
eninho, que uma ez nueida pa a pa ymo i dos nossos g andes cal inis as. Mais a de, aniquilando aqueles
cemi é ios, eles o am ans e idos em Pe ašiūnus.
3 ci a os e exemplos de esc i a e língua no a igo ne aisy a.
8 S. Keinys | pensamen os sob e didelį kalbininką i e minologą Joną Jablonskį 150- ų...
ojų už lie u ių kalbos eises i isuomenininkų. G andes seus nuopelnai nossa
g ožinha li e a u a mui o seu empo ele dedicou Žemai ės e ou os esc i o es de
ob as de edagação, co eção, en epais e imp ensdinho abalhos e p eocupações.
1893 m. chegando abalha Min aujos (la iamen e Jelga os) gimnasia de línguas
clássicas p o esso , J. Jablonskis apidamen e se ez conhecido e como ocupilan is
abalho do ciência homem. la ians kalbininkė Ina D u ie ė monog a ia sob e Ka lį
Miūlenbachą esc e eu que a o ano me o em gimnazios o exemplo do colabo ado mais
jo em J. Jablonskio al ez paakou es e la ians pedagogą d ąsiau a i sua pala a na
ciência da linguagem e que Jablonskis Miūlenbachui pa ūpinda a li os, e a
conhecimen os sob e li os de língua li uanos e ida dos li uanos (D u ie e 1990: 35).
Po ou a banda, e o p óp io J. Jablonskis inha o que se ensina de onde que esnio,
imp udos emba go nãožomo la ių ida cul u al e abalho de no mminimo de
linguagem. Não ilus a da cabeça, em quais klaikiai du os ambien es J. Jablonskis pa ou
em bend inês abalhos de c iação de linguagem. Sa ų nu au ėlių e es animųjų
mencinama, niekinama, sem nenhuma p oš ais ės į p ažū į s umiama, desde cul u a e
ciência a s um a língua, nau a, ne u in i sua língua mesmo iniciais escolas,
pe seguidojama e punída po qualque ipo de esc i a la yniškomis aidėmis laikimo e
skai imo, su lenkinamais, usinamais, okie inamais nomes de pessoas e luga es. Tokia
oi das pessoas da Li uânia kasdienybė Jablonskio anos de in ância e ju en ude. E ele
mesmo uns aos Jan Jabloński, aos ou os I an Осипович Яблонский [I an Osipo ič
Jablonskij], nascido Vladisla o o ( aip en ão o icialmen e chamado Naumies is)
pa apijoje (Pi očkinas 1974: 3638). A é Jablonskio abalho de língua auš a já es a a
puzzinusa não de um lei o ojo Li u iškumo espasi a, paugdjiusa sua linguagem meilę,
mos usiusa sua impo ância e eque ingumu a odo o po o i imen o, po ém em
essência não saída de socioling is ines de língua de discussões. J. Jablonskio de
linguagem ciência abalhos e oda com língua elacionada a i idades em
nemenks ancing alo ê, pois começa no o, mokslu baseado a mezpsnį de c iação e
desen ol es de linguagem comun inesa. Embo a e bem conhecendo as línguas
clássicas, que e ca ac e izado po inais do XIX. e começos do XX a. ussas his ó icas
compa a y os shulas Filypo Fo una o o, Fiodo o Ko šo e ou os ap endiz, de eles
mui o ap endizado e seus ak ojin a a língua li uanas, J. Jablonskis a siduiu
sinc oniais es udos de linguagem, po exemplozdinė bend inė ( ašom) ou, segundo o
es a u o de A do Pi očkino, kelio pe jungles skynimo (Pi očkinas 1978: 14), i. i. de sua
concepção, no ma i o, de desen ol imen o, e ouxe a língua naquela idade. Do di ei o
À e minologia ba ą J. Jablonskis pa ou desde o mesmo começo do abalho de sua
língua, pois, dedando a ual comuni á ia linguagem, aquela mais impo an e oda a
nação unijam communica i a ins umen os, undamen os e ela doando seu olidmeniu
Te minologija | 2010 | 17 8 3 não há al comun inês língua ba , no qual J.
Jablonskis não deixikê cla amen e isí eis pegas. By he way, em não um o ba
ele é p imei o e em mui os aspec osos neap enc ado a y oj. Nes e chamou
a enção o ani e sá io da mo e dos p imei os lingüis as publicado no a igo J.
Jablonskis P anas Ska džius, esc e endo que de ido ao pe ca bo senso da
linguagem e à habilidade a a di i mosus da linguagem dos g ūdos ele pediu
an es de ou os islumb a uma g ande quan idade da nossa linguagem désnių
e as adap a à língua comum; po isso ele oi o p imei o a pode pô as bases à
nossa e minologia, sin axe e em ge al línguas esc i as
(Ska džius 1931: 9).
Assim, J. Jablonskis, b galidade ou os abalhos, p imei o dėjo e nossos
undamen os de e minologia. Ve dade, não um u bū pap ieš a au ų,
lemb ando-se que esc i i á ias nossas e minologias e mesmos e mos, e
seus sis emas undamen os o am im i dė i já XVIXVII a., di b a ambém
a dilesnių amžių aš o žmonių. O J. Jablonskis pa a es e ba da p á ica da
língua pa ou no inal do século XIX, i. i. p aėjus bemaž puske i o
secleme ecio desde Ma yno Maž ydo li o, cuja i aš iniame lape esc i o:
Ka echismusa p as y Szadei, Makslas skai ima asch a y giesmes del
k iksczianis es bei del be neliu iaunuiey suguldi as nau Ka cz VIII i dena
Meneses, Me u szgimima Diewa M. D. XLVII. Soli Deo glo ia. En ão mais
p ecisamen e é dize , que Jablonskis dê a a ual comunhinês nossa linguagem
e minologia undamen os, an o o mando de essencia a é ago a nepaki usį
en endimen o, qual de e se e minologia, como ela ku ina, de onde aband,
como da y ina, an o pė ando, o denando, caso necessá io p óp io azendo
e mos de á ias á eas e ajudando isso a aze ou os.
bem aiškos possibilmis igual a com desde mais an igamen e desen ol iam línguas, não
se pode deixá o a de sua escala de linguagem e e minologia de c iação bem como
ape eiçoamen o. Não é de admi a , en ão, que já no p imei o Kalbos dalykų an aš e
em 1892 um a igo publicado po Va pe, en e ou as coisas, ele mos ou pala as e
e minos a dy i, a dymas e a dy ojas egula igumą, siūlė a o i žodžius
aldininkas, i šininkas, p ekyme is, elionis, e não hib idą u ėdninkas, e inį
me u gis i skolinį nabašninkas, negalimą edėjas eikė ašinį keis i pada iais
egula ia com pala as de di e en es signi icados ašy ojas i aš ininkas,
gyndamas skolin us e minus edak o ius i ne aija, supeik us imė ie oj deles
8 S. Keinys | pensamen os sob e g andeí olbininká e e minologá Joná Jablonskį 150-...
k . (JR IV 1218). Te minų
g andeíííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííí-
íííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííí-
íííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííí-
íííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííí-
íííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííí-
íííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííí-
íííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííí-
ííííííííííí Po exemplo, em 1927 m. publicado em um a igo sob e Ūkininko pa a ėjo
laik aščio kalbą (I ėl laik aš inės kalbos dalykai), na pa e de co eção dos emas
sin aksės pasakimo impo o i eisliniai paukščiai dali į pakei ė lie u išku būd a džiu
a ež iniai, a bi ininkys ės e miną magazininiai ėmai ez mais cla o e lie u iškesnį
sndėliniai a ilio ėmai (JR V 165167), assim mos ando ao mesmo empo que às pessoas
do campo e não só lhes é p eciso esc e e comp ehendamio, como ambém lie u iškiai.
Não um e mo emendado e no úl imo, em 1930 m. mencionado no p imei o Kalbos
sąsiu inyje publicado, a igo Laik aš inės kalbos dalykai, p z.: d asiškija, d asiškiai
d asininkai (=), ka iškiai ka iai (=), kanoniškos eisės (= kanonų, kanoninės eisės),
konko da oymas (= conco da o ykdymas), labda inga d augija (= labda ių, lãbda os
d augija), pa io inis auklėjimas pa io iškas auklėjimas (=), susilaiksa nuo balsa (=
nebalsa) e pildimas (JR V 223225). Seus a igos de linguagem e a igoselhos, manualėlių e
ou as publicações ecensionais po bemaž qua o dezim is anos J. Jablonskis é
pa aisęs não um milhão e minos, eliminando de nossa e minologia ba ba ybes e
ou os ne eque ingus emp inius, hyb idus e e inius, neaiškius, neskaid ius e po
isso e minoms eikš i não ap op iam aos consumam no os pala as ouada us,
ambém ne aisyklingai pada y us da inus. Po ou o lado, não menos e mos em
mencionados esc i os e em ou as ob as dele oi p opos a e, pa ecemos, a maio
pa e daquelas h eadini i memen e en ou oou em nossa e miniją, não num caso
cons i uindo a sua b anduolį. Ca u suge idos e minos e não an o a os (caip
mui as ezes dizem), que e s iukos, mas luga es quando necessá io a é pla ocas
ano ações bem como explicacionimas esc i os lei o ojai ensina im i e minus
p incipalmen e de pessoas, . i. i os, de línguas ou quando necessá io aze assim,
como daqueles mesmos pessoas habi ual aze pala as. E quan o e quais e minos
co igida e p opos a i o pala a íu a seus conselhos ou ajuda pedindo a pessoas que
abalham em di e sas á eas, ninguém nuncaguém escuchiu. Mui o aliosa pa e do
g ande nosso e minólogo legado é amigas escola de abalho. Ma o sé io e isingas
abalho de e minologia não é possibili sem cognição do assun o, mesmo bom seu
sabe anymo e sem puicaus linguagem pagamen o, sua espasios sen imo. Po isso ge almen e um só homem aqui não em mui o o que pode nuece . Além disso, mui o ú il eiksimus e minus amčiau discu i , passe s y i, que eles passassem não só escondei os ou suda y ojos. J. Jablonskis se á gos a dos e mos necessalu deba e e com ou os especialis as das á eas, e com lingubi-

Te minologia | 2010 | 17 8 5 ninkais. Isso indica no início do século XX oco e am susibú imas sob e ikybos
linguagem, sin aksés e ou os e minos. Du an e o p imei o gue a mundial (anuom chamado de G ande Gue a)
na cidade ussa de Vo ònežo ope a am escolas de e ugiados de gue a li uanos (nelas oi ensinado usiamen e)
p o esso es li uanos, p epa ando caminho a u u as escolas Li u iškas, a s ė e p iminėjo á ios e mos de
assun os escola es, p epa ou Li u iškus ado ėlius (i isso aze esc e eu Jablonskis, que p óp io p epa ou
li o de agas Va go mokyklai, nosso diccioná io, de 1919 m. Vilniuse Li huanian g ama ikas, aducido do manual de
a i mé ica). A pa i daquelas conside ações pa icipan es lemb anças ê-se, que o mais impo an e
pe sonagem e líde oi mes e J. Jablonskis (ž . Mašio as 1930: 48, Žemai is 1956: 3436; mais amplamen e s .
Pi očkinas 1978: 136139). Vo òneže e u bū an e io men e nu eik us abalhos e minologijos a um ce o g au
indicam mencionadasis 1918 m. ame cidade expleis as nosso ocynėlis. Va go escolas4 apêndice, que o mou
(žodynėlyje pa ašy a su inko) Rygiškių Jonas (esse a o i o após a e oma da imp ensa J. Jablonskio
pseudônimo). Nes a pala aynėlye, en e ou as pala as, é o necido bom pluoš as de á ios domínios
e minos. A maio pa e daqueles e mos i memen e en ou em c escimen o em nossa comun inha linguagem e
são desde os dias escola es conhecidos e quando necessá io u ilizados de a o de odos os Li uanianos.
Inciden emen e, conside á eis daqueles e mos de es abelece am-se chamados de pala as in e nacionais (i
e minos) no luga . Aqui es á žiupsnis desses e mos diccionêlio, cujas mais an igas ou uma das mais an igas
on es, insc i as em g ande pala a de Li uânia, são Jablons aš o ob ai: ak a is ho izon a, n spaudas peča ,
apýskai a o ka ъ (Daba de ing essos e despesas a p ý s a i ą ašau), ašgalis polсъю (zemli), a ėčmins моее, a s
ós yci anié ( eiksmas), a óg ąžis a óm opi, a ô dabogos дыпуск (для отха, лыха, ), dienó idinis меридианъ,
dùjos газы, газъ, eil aš is стихотворение, esm суть, сущность, g ýnanglis углеродъ, s aiga учреждение (mokslo,
abalho s a i g a ), kainó aš is прейскурантъ, kū yba (dailės) da yba; 4 Va go mokyklai. Bū elio mes es
cole ínio de linguagem pa a o assun o da ciência são d iem li os pe mi i skai iniai, cons i ui J. Jablonskio.
P imei a edição saiu 1916 m. Pe apilyje.
8 S. Keinys | pensamen os sob e didelį kalbininką e e minologą Joną Jablonskį... творчество... ( au os, liudies k ū ý
b a ), ledýnas gle che ъ, liemẽnė жилетъ, lýginamasis s o is удльный всъ, lyginỹs polo ina уравнения, mãšin
масштабъ, 150 pasako ada утокъъ, стасть ня, pa a à de ka, piekoвы, рибасỹs рисунок; oчеркъ ( composição
desenha; anglis p i e š i n ỹ s ), canš ùkas карандашъ, plùnksninė пеналъ, pós оборотъ, конструкция (pasakymas),
pusiujas экваторъ, esc emuõ письменный знакъ, eiškinš явлене, вырае (Kalbos, электроши k i n i u s ne pas ebi
algeb os e i k i n ỹ s ) , spiudinakis known day s numbe ( eiksmo), su ga a, ss s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s
s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s
s s s s s s s s s s so posição, apa ýbė oждество, apýba живопись, apinỹs kas apoma, nu apy a, ep ùkas
кисточка, кисть, ùpmena дробь ( upmenos p à p a s o s i o s e d e š i a n a kė s), klis регуляторъ, adýba в
домство (K a d b o j e ý e o),duõ воображена лиево, anden до родъ, a dklis ментель ( upmenos a a d l i s),
kýmà e ma и s s s s s s se idinho de imagem. P on o não um es e e mo en ou e em já na mesma Li uânia
leis us ma emá icos bem como ou as á eas manualêlios, e minos pala asynėlius e inkinėlius. Conhece a
nossa a ual e minologia ascensão impo an e é e em 1924 edi ado em. e s inha Samuelio Smailso li o Pa eiga e
di e umas inse ido dicynho, no qual explicado apie do cem não isad simples dos lei o do idioma pala as e
posakios, a o nes es e em ou os ipos daqueles esc i os (p. 34). Isso é p incipalmen e e mos e pala as da
é ica. E a pa i desse diccionêlio aqui é ap esen ado ambém, como a pa i do nosso diccionêlio, escolhidos
e minos pluoš elis, exemplo.: pe soonỹbė (asmenýbė) Pe sönlichkei ; ličnos , beýdis, -dė e beýdiškas, -ka be ýdų,
ne u įs ydų, neýdingas (Jis beydis, beydiškas and all his li e), do óp očiai, -čių do os įp očiai (do o ė), do ó ė
Si lichkei ; mo alidade; n a s ennos , hono oška (i hono myla) ga bi a n õ i s ( ga b a n õ is), - ė, hono ės
okš ąs žmogus; hon a de hon a, desejo de hon a; eh geizige Mensch, Eh geiz; čes oliubi ec, -liubije5, aiga
Ein lüs e ung, Eingebung; nušenije (į eigimas), nedo ó ė unsi lichkei ; niemo alidade; bezn a s ennos ,
núo aika Gemü ss immung; 5 Inciden emen e, ao diccioná io da língua Li uânia não inse ido na mesma desc ição de
hono ė oškos no início e em exemplos a osens pa imen ado a pala a ga bianõ is, - ė com dis inybe
ga banõ is; em ambos p imei o omo au o izações não inse ida nes e diccionêly p imei o di oà ki chiação
di e ência pe sonalỹbê.
Te minologija | 2010 | 17 8 7 aspoloženije ducha, чиновниkas, -kė gebąs (i p a ęs) ei i s oje
dužigas žmogus (Pa e g i n i n k a s žiū i, que e ou os do ai seus dužigas ei ų)6, pa a à
mokėjimas (sugebėjimas) ilgai pa (iš e i), pó oškidis no didelis ko (įsigeidimas), p
Anhänge ai; p i iazannos , sn ū a, sn ū is En hal samkei ; ozde žanije, ozde žnos ,
ozde žannos (abs inencia), sn a ka Ve assung, O dnung; s oj, us ojs o, sa s aba
Selbs beobach ung; samonabliudenije, ė yniẽ is, - ė Landsmann...; soo ečes ennik, -nica; os
mesmo ė y n ė s (jun o com o que k aš o) homem, aldýsena Regie ungs o m; p a lenija,
isúomen sposobnik, -kė isuomenės eikėjas, -ja, zemiẽ is, - ė os pačiõs e as, unõs com
quem e a (do mesmo k aš o) homem; Landsmann; zemliak, zemec. Não há mo i o de du ida
pelo a o de que a odos os mencionados ambos diccioná ios de pala as en a em em nossa
comun inha linguagem bem como sua e minologia e p igbição p incipalmen e é con ibuído J.
Jablonskis. Di icilmen e de e mina que essas pala as ealmen e são do seu p óp io aze . No
en an o bem amilia izados com a linguagem do lingüis a e ou os esc i os a pessoa bas an e
ób io é que ele e a g ande, e anuome o p óp io g ande mes e de pala as. Isso su giu de uma
con ínua aspi ação ealmen e bem e amplamen e conhece a mic e šnek ų, au osakos,
melho es esc i o es da língua e po isso simplesmen e exclusi o não só ano, especialmen e
p imei os décadas do século XX, me o en o nomis linguagem li u iosidade, chamada de espí i o
da linguagem, sensi o e ao mesmo empo, adap ando guia ikos da língua Li u iška. esc i o es e
lei o es (1901 m.) p a a mia de pala as, de pagamen o uma g ande quan idade de pala as
es anhas e nema e ça de e mos, que e ça nosso po o, em ou as pala as, sepa a es es
da g ama ica, po que g ama ica apenas g udei das línguas consumidas (K udi is: 1901 1). Úl ima
àquele mui o ajudou bom ilologico issimocslinação, das línguas clássicas e não de uma no a
no a língua pode . To quan o maio conhecimen o da língua e sua lixo de econhecimen o da
ciência caminho J. Jablonskis ėjo oda a ida lingüís ico. Po causa disso an o mais, an o mais
seu usa e o nece pala as ão p i iko à a dijamom aos concei os ma ca em, que não é
simples dize , se isso de seu onde gi dė o, ou nos esc i os apon ado, ou ei o p óp io a pala a
e e mo. A maio ia deles não em indi idualidade sinhais, a é cla os da iniai nea odo esą
naujada ai. E aquelas pala as são não só pu adas em seus p óp ios p epa ados diccionêlios,
mas e esba s y i em gausios seus abalho de esc i a an o po causa da linguagem, quan o
po ou as á eas e emas de ida da sociedade, po im isso6 Nes a pala a, p esun amen e,
se á co apusios pa eigos do homem e do a ual uncionūno signi icados.
8 S. Keinys | pensamen os sob e g andeí olbininká e e minologá Joná Jablonskį 150-...
si uos, edaguo uis ou os esc i os ou i o pala ažiu dize a ou in es ou pedin e de
conselho.
Como, cla amen e ge almen e e i amen e às pessoas esc e ia J. Jablonskis,
puikiai видно из его книгельтей Kole a a inas пасигайте!7, изданные в 1908 m.
como Vil ies laik aščio придат (Me kelis 1931: 24), здесь даваемых двух
выдержечек. 1) Cole a é e í el Liga Asiá ica. Da Ásia, sua na i a, ela às ezes
chega e à Eu opa e piauna suas pessoas. pessoas Li uanas ela piauna, e dade a
dize , nedažnai, mas piauna já bas an e anai. Desde o empo em que ela começou a
isi a mųsų k aš ą, se á já pe o de cem anos... (p. 1).
2) Como econhece a doença de cóle a? Susi gęs cóle a homem ido iuoja, lhe deixam eles ido ius.
Suas exc e as ai semp e skįs yn e eqünyn. Além disso, o homem oma omi a , os pés auko
mėšlungis. Sopuliai ai didyn; homem nebesi e ia, êk e ėkia. P aslenca algumas ho as, e doen e
comple amen e ansimaino: akįs įdumba, na is smailėja, odo o co po exo sa mui o leesas; pele
pamelei a, a šąla. O doen e anseia bebe , mas a i a não pode, po que udo o que ele inge e,
imedia amen e e expemia (p. 3). Só um ou o assun o de esc i a (ly ys piauna, mųsų, skįs yn, akįs ago a
esc i as pjauna, nosso, skys yn, olhos) mokančiam não in e ne - ele onina a ualina ašybą, ainda
p ie eiksmis senai, cujo luga quase odos são p a ę ou ap ende em há mui o empo, indica que usa
li os osgely es do esc i o não udo é esc i o assim, como quan o ele mesmo mais a de ėmė
esc e e e ago a é ap endido. Oi aí é a mais pe ei a e egulingíssima língua des es dias, embo a
esc i a an es de cen os com cimaum anos. Le Jablonskio esc i os e edaguo os ou aisy us ex os é
um p aze e assun o cla o, acilmen e comp eensí el, e ala llandi, p ecisli, sem desen endidos
pala as e pasakymų. Ele bem conhecia a língua izgales, conseguia usa seus meios ele mesmo e,
aisindo ou os linguagem, ne a žė min ies eiškimo į ai o ės. Em abundan es a igos de ugdomuosi
da linguagem J. Jablonskis não só, en e ou as coisas, aisê ne ykusius e minos, mas e decla ou
comuns das idéias, quais os e mos de em se e como a i icial abalho da e minologia8. De odos os
p imei os aquelas idéias su gi am de cedo nos es abelece iam os mesmos p incípios comuns de
linguagem de manejo e ugdymo, a um ce o bend inês, seu e mo ašomosios, linguagem idealo, i. i.
en endimen o, qual que a língua de e se , que, pe manecendo ealmen e lie u iška, melho sa isin as
as necessidades de comunhão da sociedade em odos os casos da ida do seu es ado. 7 Mui o ob iguei
colega Palmi ai Zemle ičiū ei, pa ūpinusiai des e edi inėlio ex o. 8 Plačiau ž . a igo Li uu ių
e minologijos kū imo apž alga ( ill 1940 m.), publicado Kalbo y os
XVIII . (1967 m.), 2125 p.