234 Auš a Rimku ė |
YOUCAT: LIETUVIŠKAS
JAUNIMO CATEKISMAS.
Vilnius: Ka alikų pasaulio leidiniai,
2011, 306 p.
AUŠRA RIMKUTė
Žemai ijos kolegija
2011 m. Li uania Vyskupų Kon e encijos edikla Ka alikų pasaulio lie u iškas
i aggio è usci o gio ani des ina o la ca echizmà YouCa : pa icola e e bene più
jaunimo ka echizmas ( oliau YouCa ). Leidinys conside a o pubblicazioni 10 000
g ande c is ianošku p oge o edi o iale, che, inco aggia i papieggio Jono
Pauliaus II, ealizza e ha aiu a o u o mondo escopai. P incipale compi o dei
sace do ici e a ak ualmen e, nujai, lingua gio animo sc i e e il ca echismo della
Chiesa Ka alikų. Lo s iluppo del ca echismo gio anile è s a o di e o
dall'a ci esco o di Vienna Ch is oph Sionbo n (Ch is oph Schönbo n). Aus ia
yskupų išleis ą YouCa (angl. You h Ca echism o he Ca holic Chu ch) p epa ò
più di 200 eologų e edeybos insegnan i, sace do i e laici. Ii aiu ò 1626 anni gio ani
mokslei iai e s uden i. L'edizione è già pubblica a in 25 lingue, in lingua li uanea dal
okiečių kalbos ka ekizmą ado a Te esėlė Danguolė Šniū e ičienė. YouCa
cos i uisce p a a mė papa Benede o XVI le e a agli gio ani e 4 ca echismo
pa i: 1. Cosa c ediamo; 2. Come celeb iamo c is ianiškuosius slėpinius; 3. Come
i iamo in C is o; 4. Come dobbiamo p ega e. Alla ine del lib o iene o ni a
eminė odyklė, indica a, do e ce ca e e mini della eligione dei de ini ičių, cosa
signi ica ca echizme u ilizza e S en ojo Raš o knygų, Visuo-
235Te minologija | 2012 | 19 inių Bažnyčios Susi inkimų dokumen ų i ki ų
šal inių san umpos. Il ca echismo gio animo p epa a o, come e
ca a e is ico ai ca echismi, domande e ispos e o ma (PR 2007: 472),
u a ia dai adizionali e no mali ca echismì esso di e isce nel a o che
pa aš ėse gausu pi u asliek, e mini di eligione de ini i, san i e ede
insegnan i, sc i o i, iloso i e k . minčių, a i commen i, che do ebbe o
aiu a e i gio ani a meglio pe cepi e conc e i domanda e ispos a ad esso.
Il ca echismo della gio inezza p a a mè papaio Benede o XVI sc i e che non
solo i con inen i e le lo o nazioni cul u sono di e si, ma e in ogni socie à es i
a ski ų zemynų: la o a o e mąs o di e samen e che s a oe is, isico
di e samen e che ilologo, imp endi o e di e samen e che gio nalis a,
gio aneoli di e samen e che ecchio uomo. Pe an o la nos a lingua e
pensie oesena do e a alza si quan o alz più u e quelle di e enzie,
bisogna a ce ca e di e se pensie oesenes comuni à, pun i di con a o. E ci
spiega a che ques o es o s'a ebbe do u o as e i e a di e si mondi, come
adu e in lo o lingua, pe capi e la gen e pensa eynà isponde e a le lo o domande (p. 89).
Palyginos YouCa con 1997 m. Isp i o Ca echismo della Chiesa Ca olica, ede e
e minì di e enzie, eg., nel ca echismo des ina o ai gio ani assegna i ali doni
della San issima Spi i o: saggezza, comp ensione, consiglio, e mezza,
cognizione, maldingumas, imo e di Dio (p. 176), e il ca echismo della Chiesa
Ca olica è non conoscimen o, ma conoscimen o (KBK 1997: 388). Menziona e nel
2011 il ca echismo emesso: puikybė, gobšumas, gašlumas, ūs umas, in idia, saiko
ne u ėjimas, lazumu e o aleškas abejingumas (p. 179), e nel Ka ekismus della
Chiesa Ca olica usa o non il e mine saiko ne u ėjimas, e nesaikingumas
mangiando e be endo (KBK 1997: 392). Ne ienodai a icinijami e Š en osios
D asios u i. YouCa sc i e che i u i dell'Anima San a sono 9: meilė, gioia,
amybė, kan ybė, Ca echismo della Chiesa lo o indica a p esso 12: meilė, gioia,
malonumas, ge umas, iš ikimybė, omumas, susi aldymas (p. 76). Ka alikų
paika, kan ybė, piace e, gen ilezza, gen umas, meilumas, iš ikimybė, modli à,
susi aldimen o, skais ybė (p. 387). Ques e di e genze indicano che il con enu o
dei conce i di alcune eligioni nonché l'ampiezza anche e XXI a. p . è
nenusis o ėję, pe lo o non s'agg a a.
Il ca echismo gio animo usa o usa odinis p eesagos -imas daik a a dis
nupuolimas (p. 49), il suo Ka alikų Bažnyčios ca echismise non usa o e minus
nuopolis (KBK 1997: 27). Non o iamo ques o e mine e Religijo y os dizzyno
(RŽ 1991).
236 Auš a Rimku ė |
Nel diziona io ecensi ica o pa icola men e a ia combinazioni con la pa ola
ede, plg. ede in Dio Mad e (p. 57), ede in Die ą ė ą (p. 29), ede in Jėzų K is ų
(p. 69) e ede Š enčiausiąją T ejybę (p. 29)1 e k . Šių ne ienodumų,
appa en emen e, è so o a causa del linguaggio a ojamų dei due a i iu
Die ą e iu in Die ą. Ca ekizme You o iamo anche e galininkinių junginių, e
junginių su p elinksniu e so: Jį [Die ą] ikė i (p. 25), ikė i Die ą (p. 26), ikiu
Bažnyčią (p. 30), ikime uno De ą (p. 33) e Tikiu in Die ą Tė ą (p. 13, 31), Tikiu in
Die ą Tė ą isagalį (p. 29), Tikiu į Jėzų K is ą (p. 13, 31, 51), Tikiu Š en ąją K asią
(p. 13, 29, 30, 73), ikime į Die ą (p. 30, 33), ikimi į K. 37), k ikš ijam į Die ą (p. 28) e
k . Bisogna di e che già più di cen o anni nonu a iama, che o ma di eina, o
a o inos abi. 1909 m. Seinuos iuni a p imai Po e ių lingua asimo
commissione kun. Juozas Laukai is, kun. Al onsas Pe ulis, kun. Aleksand as
Damb auskas (Adomas Jakš as) insieme con gli espe i kalbininkais Kazimie u
Būga, Juozu Balčikoniu, Jonu Jablonski Shu, Ju giu Ballapeliė anche conside s è
ques a ques ione. Kalbininkai sugge ì pe iei i be p elinksnio in, pe ché egli
la yniškame o iginale è appa so non secondo la ynišką c edo in Deum2, ma a
causa polkų kalbos į akos3. Tu a ia Po e ių linguaggio co ezione
commissione, eškodando un comp omesso con senąja cle ininkija, decise
lascia le pa ole dei combinamen i con p elinksniu į (PMT 1909: 19, PP 1909: 109).
Come a e ma kun. Vaclo as Aliulis, nuo pa XX a. inizia i i no e ūs linguis ici Li uani mol isic eiškė nep i a imą
o mai ikiu in cosa, i enendo ques o kaimynų sla ų į aka. Lenkai ma be senza la più piccola di e enza di ogge o
hanno: Ja wie zę ylko w Pana Boga, a y w każde głups wo wie zysz (pazodžiui: Io c eio solo in Signo e Dio, e u
c edi in ogni k ailys ę). Bažny inėje sla ų kalboje ie uju sakoma apie u e san enybe senza dis inzione, a i iosi
usų, bal a usių, uk ainiečių e k . sla ų kalbose ie iu ie iu e pan. sakoma e ci ca san i à, e ci ca banalybes. Non
edendo in li a iškoje a oseno la conseguua di e enza di signi ica o a c edo in cosa e c edo in cosa, i nos i
mode niesi comun inè lingua geni o i nu a ė au en iška i ene e o mą senza p elinksnio e ichiede a usa e
c edeu Die ą, ma non c edou in Die ą (Aliulis: 2000 4749; 2008). 1 J. Klima ičius nell'a icolo Ca echismo pa la linguaggio
ca echism discu e b e emen e azionimazodio ikė i i abs ac o ikėjimas a oseną ka alikų Bažnyčios
ka echizme (Klima ičius: 2002 108109). 2 P ielinksnis in la ynų lingua p obabilmen e nacque a causa della aduzione dal
g eco, e ques 'ul ima lingua […] dal eb aico (a amėjų) lingua (Zinke ičius 2000: 36). 3 Pe più sul Po e ių lingua
co ezione commissione c . Zinke ičius 2000: 176189; Rimku ė 2006: 154155.
237Te minologia | 2012 | 19
Un al o discu uo ino aspe o e mine a naša a osena. Il kalbinis a Jonas
Klima ičius nell'a icolo Auka, apie a, a naša: his o ijos i a osenos b uojai ašo,
che il e mine a naša è […]lenkiškos (no s la yniškos kilmės) apie os e alinis
pakai alas (no s a si adęs jau aukai), ma ne ikslus e ne ydingas: nuo lo . o e e o,
ob uli, obla um, o e e e neš i p iešais; iscomme e e in a an i; a kiš i; mos a e
nušoka in a neš i pa onimą a e o, a uli, alla um, a e e (Klima ičius 2005: 44, plg.
Klima ičius 2002: 109). Pe an o do ebbe o co egge e i seguen i e mini: a naša
(=auka) (p. 126, 127), s en oji a naša (=auka) (p. 127), a naša imo (=aukojimo) malda (p.
127), panos e ino a našos (=aukos) (p. 127), a našų (=aukų) p epa ašimas (p. 176). Nel
Ca echismo in u o iene o ni a più di 100 e mini di de ini i. App ensėbili non solo
e mini di eligione, ma e psicologia, poli iche, medicina, sociologia e al i campi e mini,
dei quali necessi i, spekinando p incipali c edenze iesas. Ques o mol o lode ole,
pe ché age ola la le u a ca echismo. I e mini, pe che li sia più acile o a e,
escludono semib aodžiu in ca a e o. Pu oppo, non u e p esen a e de ini ys
bene nusako concep ų esmę, sono aškias, umpos e comp ensibili, pa icola men e
yaunesnio e à le o a ojui. Una al a de ini ì sa ebbe possibile p ecisa e, eg.,
e mine spi i uingumas (la . spi i uali as d asia): Fo ma di pie à della Chiesa,
de i usios da a ie san i p a iche di i a pe melk os della S essa D asi. Pa liamo di
benedic inų, p anciškonų o domininkonų spi i uingumą (p. 273). Te minus spi i uali à
do ebbe p ima di u o esse e de ini o come una ce a ca a e is ica del
c eden e, e non o ma o o me di pie à. Bū ų possibile i ede e e e mine pa uzija
(g . pa ousia pe sonale pa ecipazione) de ini ì: C is o's enimen o pe Pasku inį
(=Pasku inį) eismą (p. 72), poiché ques o e mine è usa o solo Nel Nuo o Tes amen o
e inizii issima c is iani à le e a u a (RŽ 1991: 284). Paini k eacionismo (la . c ea io
kū imas) de inizione: comp ensione (ge iau samp a a au . pas .), che Dio ha c ea o la
Te a da subi o di e amen e agendo, come se il lib o P adžios osse I p o ocolli degli
e en i e a i della C eazione (p. 37), plg. k eacionism: concezione, a e mando, che il
mondo ha c ea o Dio (Vai kŽTŽ 2003). Kiek keis okai si spiega che cosa è ca echumenas
(g . ka echein moky i): anco a an ica Chiesa chi olin ie ice e e degli adul i K ikš ą
ka echumenai uscida o e g adopii pa engimą ka echumena ą Lodio della Pa ola
li u gii e i à di ede insegnamen o (p. 117). mol o ampiamen e desc i a, cosa è
Su inizzazione (la . con i ma io sus ip inimas, su inizzazione): come K ikš o e
Eucha is ii sac amen , così e Su inizzazione è la Sak amen a di Ink ikščionamen o
della Chiesa Ca olica. Pe mines Š en-
238 Auš a Rimku ė | oji S ia è discesa su la comuni à dei discepini, così Lei iene e da
ciascun pak iš y ąjį, che chiede la Chiesa San a Spa iosia g azie, e o i ica lo, che
i imo pajėg ų es imonia e K is ų (p. 120). Vapocchiamen e a icinjama, che è
abe nakulis (la . abe naculum namelis, palapinė): analogoškas del Vecchio
Tes amen o A chi dell'A c, Ka alikų Bažnyčioje appa do abe nakulis come nobile, esili
luogo allo Š enčiajam Sak amen ui (K is ui panonos adu) ene e (p. 131). Nel diziona io
Religijo y os sc i e che si a a di un disposi i o della chiesa ka alikų spin elė
al a io (no malmen e g andissimo) al cen o allo Š enčiajam Sak amen um ene e (RŽ
1991: 371). Ques a de inizione mol o cos'più chia a. Cla i ica e do ebbe il e mine
exzo cizmas (g . exo kismos p i e s i a si olin i) de ini ì: p eghie a, che p o egge
oppu e libe a esse i umani dal mal agio (p. 156). L'exzo cizmo non è p eghie a, è un i o
pe espelle e gli spi i i mal agi (RŽ 1991: 111). Come si ede da desc i i e mini e lo o
de ini izioni, non u e le de inizioniis nsacoma e mine esmė, non u e sono logiškos,
aiškias e comp engamas.
O ganizza o i ca echismo ėmėsi noneleng o la o o a spieghin i in e nazionali
pa ole e o igini dei skolini, kai quando e signi ica o. Pecca che la o igine dei
e mini delle eligioni in e nazionali desc i a nenuoseklamen e, ad esempio,
noniaškinama dal la inoino lingua de i a o in e nazionale e mine eligija (p. 15)
kelmė, pe ò aiškinama e mini mission (la . missio siun imas) (p. 18), pa uzija (g .
pa ousia pe smeninis pa ecipazione) (p. 72) e k . kelmė. Ca echismo le i oio può
susci a e con usione allo a, quando l'o igine e mine è discussa più di una ol a,
ecc., ecchio skolinio chiesa. Vienu sc i e così: Bažnyčia (g . ekklesia)
suchiuk ieji (p. 77), al u così: Bažnyčia (g . ky iake appa enen i al Signo e,
anziali sla ų boznica maldykla) sono suchiuk ieji (g . ex kaleo, ekklesia) a u e
le nazioni e pe K ikš ą appa enan i al C is ous Kūnui (p. 77). San i a no a a e
al e nonikslumų, eg., į a džiuo inių i neį a džiuo inių o mų į ai a imo:
amžinas gy enimas (p. 48) e amžinasis gy enimas (p. 94) (=amžinasis gy enimas);
Ulminio ibunale (p. 72) e Ul imo ibunale (p. 42, 98) (=Pasku inis ibunalis);
quando do e sa ebbe necessa io į a džiuo inės o me, eg., ka dinalios
(=ka dinaliosios) do ybės (p. 173), plg. die iškosios do ybės (p. 172), žmogiškosios
do ybės (p. 172), sunkioji (mi ina) (=mi inoji) nuodėmė (p. 178). Nonuniodai
innominiamo lo s esso cosa, ecc. : Nekal asis Ma ijos p asidėjimas (p. 57),
Nekal asis p asidėjimas (p. 57) e
Nekal asis P asidėjimas (p. 57) (=Nekal asis Š č. M. Ma ijos p asidėjimas);
Lasku inė aka ienė (p. 115), Vaka ienė (p. 124) e aka ienė (p. 124) (=Pasku inė
aka ienė). Siūly ina usa e kilmininko o ma, e non p ecessaga -inis

239Te minologija | 2012 | 19 būd a dį, ad esempio: elykinis (=Velykų) A inėlis (p.
64), plg. Velykų A inėlis (p. 105). Taisy ina delle lingue li uane nonūdinga o dini
delle pa ole: P a a mė popiežiaus Benedik o XVI (=popiežiaus Benedik o XVI
p a a mė) (p. 3). Ol e a u i menziona i ine iclamen i, no a a e co ek ū os
e o i: Laškas (=LaišKa alikiškų ka ekismų leidimo lie u ių kalba adicijos
kas)e eziečiams(p. 23), Hi e iui(=Hi le iui)(p. 69).
siekia XVI a. pabaigą ca holiks pi mąjį ka ekismą Didžiojoje Lie u oje pa engė
Mikalojus Daukša (1595 m., Vilnius). ino a ques i gio ni, già più di
mezzocen ocen omecio, ca echizmi sono ado i da la ynų, polkų, okiečių o
al i lingue nella nos a na i a lingua. Come già menziona o, YouCa es e na o
da okiečių lingua. Bisogna deplo es au i che la adu ice quasi non ebbe a
cosa basa si anche se esis u e e mini di eligione dei dizioní è, esempio. :
Religijo y os slo ynas (1991), Česlo o Ka aliausko T umpas eologijos žodynas
(1992), K ikščioniškosios ikonog a ijos žodynas (1997), Gin a o Be esne ičia
Religijo y os slo ynas: pag indinės są okos (2003), He be o Vo g imle io
Naujasis eologijos žodynas (2003)4, u a ia lo o insu icien i, dic ioni
necessa i aggio nini, alcuni quali conce i si in e p e ano a eis iškai, in lo o
non esis e co ispondmenų e pan di al i lingu.
Il p op io linguaggio bisogna con inuamen e i inge e e imuo e e da esso u o
ciò che non è pe e o, sc i e YouCa : lie u iškame jaunimo ka echizme (p. 16).
Ques o si può di e anche di linguaggio i idi, che de e esse e non solo pe u i sia
gio ani, sia ecchi comp ensibile, ma e comp ensibile ugualmen e. Con le
p onuncia e osse azioni e no a e mino i ca enze, che in nessun modo non
diminuiscono il me icoloso la o o della adu ice, olu o mos a e che anco a
ci sono imas e cose pe ezionabili, che la lingua dei idi, anche e la e minia, con
cui linguis icamen e si elaziona con Dio, de e esse e senza qualchi diusu a e pecca i (Maceina 1982: 129).
LI ERa ŪRa
Aliulis V. 2000: Tikė i ką, ikė i į ką?–Sando a3, 47–49.
Aliulis V. 2008: Tikėjimoišpažinimas:„ ikė iDie ą“i „ ikė iįDie ą“? P ieiga pe in e ne ą: www. lkk.l /li /
naujienos/naujiena.1092.h ml.
Be esne ičius G. Religijo y osžodynas: pag indinėssą okos. Vilnius: Ty o alba, 2003.
Ka aliauskas Č. T umpas eologijosžodynas. Vilnius: Logos knyga, 1992.
KBK 1997: Ka alikųBažnyčioska ekizmas.Kaunas: LKB Ta pdiecezinė ka eche ikos komisijos leidykla.
Klima ičius J. 2002: Ka ekizmo kalba – kalbos ka ekizmas. – Kalboskul ū a75, 105–119.
Klima ičius J. 2005: Leksikologijosi  e minologijosda bai:no mai is o ija. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o
leidykla.
K ikščioniškosiosikonog a ijosžodynas. Vilnius: Vilniaus dailės akademijos leidykla, 1997.
4 Iš okiečių kalbos iš e ė Gediminas Žukas.
240 Auš a Rimku ė |
Maceina A. 1982: Is min ies mondo. Aidai 2, 128132. 1909 PP: Pa aisy ieji po e iai. Vodo 14, 107129. 1909 PMT:
P esso maldì co ezione. Vado 9, 1737. 2007: PR Le eligioni del mondo: nuo o populia us conoscynas.
Vilnius: Alma li e a. Rimku ė A. 2006: Regolkyba e minijos Religijos D augijoje. Te minologia 13, 149159.
RŽ 1991: Dic ionynos Religijo y os. Sud. R. Pe ai is. Vilnius: Min is. Š en asis Raš as: Nuo asis e
Senasis Tes amen as. Vilnius: Ka alikų pasaulio leidiniai, 2009. Vai kTŽŽ 2003: Vai ke ičiū ė V.
Dic ionnai e des mo s in e na ionaux. Vilnius: Fo onija (e. edizione). Vo g imle H. Naujasis diziona io
della eologia. Kaunas: Ka alikų in e ne o a nyba, 2003. Zinke ičius Z. 2000: Lie u ių po e iai: mokslo
kalbos s udija. Vilnius: Mokslo e encyclopedijų publybos ins i u o.
Rice u a 2012-11-04
Auš a Rimku ė
Žemai ijos kolegija
Muziejaus g. 29, LT-87356 Telšiai
E. pos a aus a. [email p o ec ed]