173Te minologie | 2012 | 19
Janio Endzelyno e minologικές įž algos Janio Endzelyno e minologinės įž algos Janio Endzelyno e minologinės įž algos Janio Endzelyno e minologinės įž algos
SOLVITA LABANAUSKIENė es une emme
Ins i u des langues Li uanies
ESMINIAI VOODŽIAI: bal es langues, la iens e minologija, Li uiniens langue,
e minologijas p icipai
Janio Endzelyno pou le 140e anni e sai e de naissance
<...> Kā bi ī e medu sūca,
Tā es ļaužu alodiņu.
Es saliku ā du ziedus,
Kā puķī es ainagā <...>
(de la ians liaudies dainos)1
Indoeu opeis es, ameux XX a. la is es Janis Endzelynas (Jānis
dzelīns) naî 1873 m. asa io 22 d. (p.p. l'ancien calend ie 10 d.)
Enšiau ės La ijoje, p ès de Valmie os ille. Mi ė 1961 m. juille 1 d.
Kuoknesėje, en e é à Rygo, Rainio kapinėse. Il il y a plus que demi-siècle a
é é des iné de eni l'un des plus g ands langbinike s le onais. Dans ce
a icle es b iè emen p ésen é J. Endzelyno ac i i é scien i ique,
langbines disposi ions, pa iculiè e a en ion es acco dée à ses
e minologiques pau e.
Les Le onais géžinas2, comme il le déc i la plupa des che cheu s, J.
Endzelynas kalbo y ą a é udié en Es ijade (à l'époque Do pa o, ac uel Ta u
uni e si é) e en Uk aine (à l'époque impé iale usse ancienne Cha ko o
uni e si é). Ses p emiè es publica ions scien i iques appa è en des
années d'é udes sous le pseudonyme Kaugu ie is (p. pa lieu de naissance
Kaugu ų alsčiuje) (Zī iņae 2012). Depuis 1920 m. de Cha ko o déplaikėlė à
Rygą e commença a aille La ijos als ybiniame uni e si e e. 1920 m.
son ini ia i e ici ins au é bal es ilologie chapi e, auquel ou le emps lui
e di igeai . J. Endzelynas lisai la iens cou s de langue, p ê ée Li uiniens
e p ū1 Les mo s su pa l im i d'une des J. Endzelyno p é é ées chansons. 2
Pi masis ainsi J. Endzelyną in i ulé K. Būga.
174 Sol i a Labanauskienė | Janio Endzelyno e minologinės įž algos sų,
senąsias ge manų kalbas, sansk i ą e au es compa igamosios kalbo y os
suje s. Ses leçons se son ca ac é isées d'un ex ao dinai e sys émingume,
ai s abondan s, p écisiziškumu (Sabaliauskas 1962: 305). J. Endelyns lib emen
u ilisai di é en s ai s lingues, les susiédan en logiquemen aiškią, ikslią
sys ème. N'un seul scien i ique le onien n'a pas é é élu memb e d'une elle
mul i ude d'é ablissemen s e o ganisa ions que J. Endzelyns il é ai non
seulemen eu opéen (Chéquie, Es onie, Hollande, Finlandie, Suède, Amé ique e
Allemagne.), mais aussi memb e hono ai e de la socié é des linguis es (EL k : 155
1972). Au cou s de soixan e a ec somme um ans ukusį in ensi ios ac i i és
scien i iques pé iode kalbo y ininkas a publié su 300 a aux la ies, usų,
okiečių, lie u ių, i alų, ancūzų, polkų langues. Des onda oi es J. Endzelyno
bal is ikos da bų minė ini: Slaвяно-балтийские этюды (Sla ų i bal ų e iudai),
1911 m.; Senp ūšu aloda (Seno ės p ūsų kalba), 1943 m.; Bal u alodu skaņas un
o mas (Bal ų kalbų ga sai i o mos 1957 m. éleis a lie u ių kalba), 1948 m.;
Ie ads bal u iloloģijā (Bal ų ilologijos į adas), 1945 m. Impo bu men ionne i
1951 m. seconde ois Rygoje éleis ą La iešu alodas g ama ika (La ių kalbos
g ama iką)3, dans laquelle, cla i ian la ių kalbos ak ų is o iją, J. Endzelynas
sou en ėmėsi i lie u ių kalba. Dans ce ai sens ce eikal peu ê e
considé é comme la p emiè e g ammai e des langues bal es, où les ai s de la
langue le oue son p ésen és en p emie lieu (Sabaliauskas 1982: 109). 19211940
m. J. Endzelynas édaga le jou nal Filologu bied ības aks i (Filologų d augijos
s aipsniai, édi é 20 nume ių). La plupa des a aux du kalbininko cons i uée
en qua u omée œu es sélec ionnée Da bu izlase, des inée bal is ikos,
compa igamosios is o inės kalbo y os, la ių e nogenezės, dialek ologijos,
oponimikos, kalbų kon ak ų, ak ualiems la ių kalbos kul ū os,
leksikog a ijos i k . klausimams s ičių ap a i.
BENDRINS KALBOS NORMINIMO PAJIŪROS Dainos Ny inios des mo s, J.
Endzelyno les poin s de ue héo iques peu en se consis e , su la base
di e si iapussies é udes du hé i age scien i ique (Nī iņa
1972: 12).
J. Endzelyns ensemble a ec un au e ameux langueininku le onien Ka liu Miūlenbachu (Kā lis
Mīlenbahs) a dé eloppé e consolidé les p incipaux p incipes de no mmina ion de la langue le oue.
Mokslininkas, sui an Leipcigo skolos ling is ais, sc upulemmen examiné chaque dé ail de langue
dans di e s de ses aidos e a3 1958 m. pou ce a ail J. Endzelynui p emie scien i ique en
Le onie a é é consac ée la écompense Lenine.
175Te minologija | 2012 | 19 puose. Il é ai impo an non seulemen his o iques
données de la langue le oue che chan une é alua ion objec i e, il p oposai
p end e de la compa aison, i. e. ses e mes de langue compa e a ec des
kininiškomis langues (Po ī e 1973: 70). T app des plus impo an s p incipes de
no mminim du langage J. Endzelynas mini a ank. Déjà el même p incipe
signi ie ce ains pe es […] choisissan quoi du plusieu s, quoi quoi nous de ons
enonce . Alo s même simple sélec ion es un a ail esponsable, impo an
p end e ce qui con ien amême e p écieuse, e abandonne pas esnių e peu
nécessai es op ions. Le a ail no malisé seule s'élanka ne s'i i e pas, il au
c ée e ou nou eaux, langage n'an es ou de elle di ec emen ne p is des
phénomènes (Kniūkš a 2001: 142).
Comme e Jonas Jablonskis, J. Endzelyns ega da la pu e é de la langue
ma e nelle. Ou ei e s ic emen , c i iquemen kėlė des e eu s de
langue, ne aisyklingumus. Le p o esseu é ai ca ac é isé une p écision
ex é ieu e (Ādamsons 1999: 5), lingubique ko ek iškumas: mo s
signi ica ion obse a ion, g amma icale èglingume e sonambume
(Celmiņa 1999: 36). Cela il exigeai e de chaque pa lan ius e éc šan ius.
Kal ių kalbininkė Tama a Puo y ė (Tamā a Po ī e) lis e les sui an s J.
Endzelyno c i è es de no minemen du langage: 1) mo s de o ma ions ou
cons uc ions ieumas, 2) mo s de o ma ions ou cons uc ions
consomma ion adi ion e épandi ion, 3) analogie, 4) séman ique ôle des
pa ies du mo , 5) économie du langage, 6) clai , 7) égula i é (Fo ume 1973:
7174). Ku damas bend inée no mes du langage, g ande signi ica ion J.
Endzelynas p oposée la iens liaudies dainoms (Endzelīns I: 31). Son a is,
l'ancienne liaudies dainos la seule pu as sou ce de langue la ies, celle
langue, pa laquelle pa le passé pa laien le ans, nemokėję ni é ange s
langues, ni bend a o une langue, dans laquelle au ai é é ge manizmų e sla izmų (Endzelīns III2:
236–237).
Mokslininkas soulignai les langues oisines signi ica i i é. J. Endzelynas comme
exemple du le onien pa iend à la langue li uanienne, sou en dans ses eche ches
appliée des ai s du li uanien (Nī iņa 1972: 11). Cela es u e aux É a s-Unis d'Amé ique
émises dans le li e P o esso a J. Endzelīna a bildes. Rīgas la iešu bied ības
alodniecības nodaļas sēžu p o okoli 19331942 (P o esso iaus J. Endzelyno
a sakymai. Rygos la ių d augijos kalbo y os sky iaus posėdžių p o okolai 19331942),
p z. : Kā pa eizi sauk ê e blikumu (Die Gla ze, плешь)? A b. : Glika ex s ā a odams
ā ds pleĩķis, mais as ou son ķ skaņu na la isks. De ē u ie ies jaunu ā du
pleĩce, ce qui a bils u lš. pleĩkė (Endzelīns 2001: 23).
176 Sol i a Labanauskienė | Janio Endzelyno e minologικές įž algos Vai pa eizi
esamība (das Sein)? A b.: šai nozīmē labāk sacī esme (kā lš. esm) un i a. Abu šo
ā du nozīmes a ē u šķi (Endzelīns 2001: 24). A eljē ā da ie ā, ce qui e bez
la iskas galo nes, pou aien u ilise le nom di bīkla (sal. ou lš. di byklà) un
P iekulē pazīs amu e bu piedi b = pie aisī )
(Endzelīns 2001: 32)4.
Dans cesu s Rygėos la ių d augijos séances on é é examinées syn axes,
s ilis ikos, ašybos, e minologijos e au es domaines ques ions. Juise y
on pa icipé e les ep ésen an s Li uaniens Pe as Jonikas e Jonas
Kabelka. La langue Lie u ių J. Endzelynas a app is au a ankiquemen e
elle lui de in non seulemen auxiliai e médium à d'au es langues é udie ,
mais aussi di ec inium obje d'é udes (Sabaļausks 1959: 23). Aux Li uiniens
žu nalus (Lie u ių au a, A chi um Philologicum) éc é des a icles,
s'immisça dans le cul u el Li uanien ie. J. Endzelynas a ec un g and
sincé i é oujou s menée les kalbininkus Li uu į Kazimie ą Būgą e es ą
Paulių A is ę (Paul A is e) (Bi ī eMu ele 1999: 25). K. Būgą le iens sa an
encou agea alle pa oleynininko keliu (Vosyly ė 1956: 88). Non oubliché es a
e J. Jablonskis. Jį J. Endzelynas men ionné comme enseignan e, app isusį
des suje s héo iques e aidėjusį gé e e miniją.
J. Endzelyno ecensionnai es, éc i s e a an le Deuxième mondial gue e,
e posa io années, pa iculiè emen a sclède langue disposi ions. Éc i an
su des ex es adui s, il p oposé au an que possible da an age
obse e o iginalalo, mais e ne k iaus i saosios langues (Endzelīns I: 656).
Selon lui, doi ê e in isauchiée dans le langage d asią, gy as į. Noujai
o me du mo i é oque J. Endzelynas inspi épimo semda osi des éc i ains.
Valen ina Skujinia (Valen īna Skujiņa) soulignai , que J. Endzelynas
laikėsi opiniès, que langue es un o ganisme i an , qui change e
pe ec ionnée ensemble a ec publiomene. Pa conséquen sou en
ce qui es considé é jus e pendan une pé iode, ap ès lequel emps peu appa aî e nonbé in (Skujiņa
1972: 27–28).
4 T ans imas: Commen appele co ec emen nuplikusie place de la ê e (Die Gla ze, плешь)? A s. : Gliko
ex e ou ons le mo pleĩķis, mais il, dans lequel es le son ķ, n'es pas la iškas. Il aud ai in odui e un
nou eau mo pleĩce, qui co espond ai aux plu. pleĩkė (Ich Kalbo y os s'occupan d'une séance qui eu lieu le 7 décemb e 1933 d., auquel p ésidai
J. Endzelynas).
Es égulie le mo ésibili é (das Sein)? A s.: ce e signi ica ion mieux appele esme (kaip lie . esmė) e i a.
Les deux mo s signi ica ions de aien sépa e (Iš Kalbo y os sen ale de séance, échoué 1933 m décemb e.
21 d., qui é ai di igé J. Endzelynas).
Au lieu du mo a eljē, qui n'a pas les la ians ca ac é is iques galūnēs, mieux se ai u ilise le mo di bīkla
(plg. lie . di byklà) e P iekulėje žinomą eiksmažodį piedi b = p i aisy i) (Ich Kalbo y os sec o posēdžio,
qui eu lieu m. 27 sep emb e 1934, lequel é ai di igé J. Endzelynas).
177Te minologie | 2012 | 19
TERMINOLOGIJOS DARBO PRINCIPAI La P ak ine de la langue ac i i és J.
Endzelynas commencè en XIX e XX amžių sandū oje, i. i. au momen ,
quand y a o indi idualūs la ių au o ių c ée nesuno min i mo s. À la
pé iode, comme sos iene la ians e minologė V. Skujinia, en Le onie
n'a ai enco e cons i ué e mes de c éa ion p incipes (Skujiņa
1972: 17).
V. Skujinia es éc isusi su le ameux kalbininko le onien nuopelnus e minologijai.
Selon elle, J. Endzelyn n'a pas publié une é ude sépa ée des inée aux p oblèmes de
e minologie, mais son opinion su ce e ques ion scien i ique peu se o me ,
pe skaičius knygą Dažādas alodas kļūdas (Į ai ios kalbos klaidos) (I éd. 1928 m., IV éd.
1932 m.), ainsi que des a icles sépa és de ses édagués de li es (P. Ozoliņa Valbosas
p ak es jau ājumi (Kalķ p ak os jau ājumi) (1935) e V. Rūe Valbosas aks un
jau ājumi (Kalbosas i ašybos (1940)) (Skujiņa: 1972). J. Endzelynas e minologies
ques ions éc i é a iclesnels, qui épuisdi i dans pe iodinai es édi ions, pa exemple,
Dzim enes Vēs nesis (Tė ynės žinios), La ijas Sa gs (La ijos sa gas), La is,
La ju Mēneš aks s (La ių mėnesinis leidinys), Skolo āju A īze (Moky ojų
laik aš is) e k . Il e minologies a aux a con ibué à la langue la ienne e minijos
a kybos. M. au débu de 1919 Pe e bu ge o mée p emiè e commission de
e minologie de langue la ienne La ju e min komisija (La ių e minų komisija).
Tels mêmes ans é éa ą Le minis è e de l'Éduca ion p opose une commission
e minologies ins au ée e Rygoje, qui a é é subdi isée en sek ions e a angée
di é en s domaines e minus. Elle onc ionna jusqu'à la Seconde gue e mondiale. La
commission de Te minologie a é é pa aldi une commission spéciale kalbo y os, qui
composé 7 memb es: J. Endzelynas (į eiklą įsi aukė 1920 m.), E nes as Blesė (E nes s
Blese), Paulas
Dalė (Pauls Dāle), Vilis Plūduonis (Vilis Plūdonis), Lina das Laicenis (Lina ds
Laicens) e k . ce e commission a ai pou âche de é i ie la pa ie
langbinée du a ail e ec ué sekcijās (Skujiņa 2002: 16). J. Endzelynas a é é
nommé consul an . 1922 m. commission éluido Zinā niskās e minoloģijas
ā dnīca (Te minologijos žodyną), dans lequel les e mes pa eik i usų,
okiečių e la ių langues. Là publie plus que dixim ies domaines des e mes:
kalbo y os, philosophies, d oi s, inances, a , chimies, ma hémos e k .
Te minologies lexique son p ésen és la iškos kilmės e minai (liaudies
e minai, naujada ai) e s e imžodžiai. Néanmoins le ocodyne ne âch e pas
e pu isme: dans 1922 m. dic ionnai e à cô é des mo s in e na ionaux on é é
ou nis a i iciellemen c éés des e mes ne comp enables (G abis 2006: 224), exemple.: ine ce ku ība, klien s

178 Sol i a Labanauskienė | Janio Endzelyno e minologines įž algos pienāksnieks,
koe icien s eizulis, ko ido s s a peja, signalizācija ziņdošana, empé a u e
sil kāpe, ēze dē s e k . Comme isible, la Commission des e mes la iens essaya
de égui la majeu e pa ie des mo s in e na ionaux (jues J. Endzelynas enco e
appelai mode niomis s e imybėmis), keisdama les naujažodžiais. Dans la p esse
on é é annoncées des enquê es de ce e maniè e dans la c éa ion du e me a é é
incluse e socié é.
Pasi odžius Dic ionnion de Te minologie, dans les médias il l'a p ise acha ai
c i ique . J. Endzelynas a publiquemen publié ois le eškus, ad essées à
l'un des c i iques sciences médicales d'He man Buduli, qui a appelé le
dic ionnai e s ip iai pa i šu inišku ques ions de e minologie (plaî oi
Endzelīns iii 1272:133). Le kalbinis e le onien éc i i une s ic e éponse,
auquel app eš a ai sans ondemen e absu demen c i iques. Les le es
de o me de éponse il a indiqué non seulemen H. Budulio éc i ikuaien les
mo i s de choix des e mes, mais e dé inie les p incipes de c éa ion des
e mes. T ižodžiai e mesins J. Endzelyno son considé és plus e minis, e
dé in imis, pa exemple, elpas īkles āks (an ge klis). Son a is, il es
impo an que p emiè emen soi ecueilli ous les mo s u ilisés au peuple,
e seulemen ap ès cela il es possible g abb is mo s de da ybos (Skujiņa
1972: 22). T ès signi ica i , de l'a is du scien i ique, spécialis es e kalbininkų coopé a ion.
Dans le oisième e qua ième siècle XX. décennies en Le onie se dé oulai assez in ensi a ail de c éa ion de
e mes, cependan cela é ai ai de açon non sys éma ique, nede inan e nekoo donnan des di é en s
domaines e minologies (Skujiņa 2002: 18). J. Endzelynas déplo ai que c éan des e mes, les Li uus a ec les
La es mu uellemen ne sidé aien ainsi il é ai possible de cons i ue nemažai communes les deux peuples de
e mes (Endzelīns III: 373). Son a is, le emps s'écoulan e miniją au ou pâ i i , enou ele , apildy i. Le
kalbinis e le onais es edaga ęs pas un dic ionnai e, en e eux e quelques e mes de dic ionnai es. 1939 m.
éleis us d ikalbis e minų žodynas Vāciski-la iska elek o echniskā ā dnīca5 (La ijas Elek o echniskās
bied ības e minoloģijas komisijas sakopojums. [Red. J. Endzelīns]. Rīgā, 1939) (Vokiečiųla ių kalbų
elek o echnikos žodynas), don le e minus a é é e u pa J. Endzelynas. Ce u le p emie dic ionnai e des iné
élec o echniquei, dans lequel à cô é de okiškų e minų a é é p ésen é e la iški (apie 5000 e minų). 5 Di La .
elec o echninis dic ionnai e. J. Endzelyno es ime, selon les adi ions de langue la ies égulie nommemen
se ai elek o ehnikā ā dnīca (elek o echnikos ā dynas), ca la o me kilmininko signi ie appa enimą, e
p éesagos - edinis žymimi ūšiniai san ykiai, pobūdis. C'es en de els cas les langues uses e okieches u ilisen
l'a ibu (Skujiņa 1999: 104105).
179Te minologie | 2012 | 19
V. Skujinios, 1939 m. le dic ionnai e a con i mé que alo sine ac i i é
in elligen sie le è es donnai de bons ésul a s la plus g ande pa ie des
e mes es u ilisée e dans la langue ac uelle. Ce son , a an ou , umpi
e con o ables e mes galūnės -e ediniai, e , deuxièmemen , sudu iniai
e mes. No e qu'une pa ie des la iques e mes se composen ap ès un
exemple de langue okie (Skujiņa 1999: 101). Menė ini quelques J. Endzelyno
edague le dic ionnai e, dans lesquels il a é i ié non seulemen
ko ek ū ą, mais e aisė e minus, nomenkla ū inius nommés e dé ini ion is (Bibliog a ija 1958: 11):
La iešu pa eiz aks ības ā dnīca (La ių ašybos ā dynas). Sakā . Ed. Ozoliņš.
Red. J. Endzelīns, Rīga, 1924.
S eš ā du Dic ionnai e (S e imžodžių Dic ionynas). Sakā . Ed. Ozoliņš. Red. J.
Endzelīns, Rīga, 1926.
Tau saimniecības ā dnīca (Tau os ūkio ā dynas). 1.–4. [Non e minée]. Gal .
édi eu s: E. Dunsdo s. Rédac eu s: A. Aizsilnieks, K. Bē ziņš, L. Šulcs. Valodas
édi eu s: J. Endzelīns, E. Hauzenbe ga-Š u ma. K ie u alodas edak ise
N. Sinaiska-Lapa. Rīga, 19431944.
Auziņš A., Kleinbe gs F. un Plos nieks F. Vāciski-la iski g āma ūpniecības
e mini (Vokiečiųla ių kalbų knygų p amonės e minai). Red. A. Augs kalns.
[Ko ek ū ā g āma u ska īja p o . J. Endzelīns un de a dažus p iekšlikumus un
aiz ādījumus]. Rīga, 1940.
La iešu, ācu un k ie u g āma ūpniecības ā dnīca (La ių, okiečių i usų kalbų
knygų p amonės ā dynas). Sakā . A. Auziņš, (Vā dnīcas nomenkla ū u ediģējis p o .
J. Endzelīns), Rīga, 1942.
De ces dic ionnes on peu juge su les linguines pažiè es du scien i ique
le onien, ainsi que su les c i è es de o ma ion des e mes. La plupa
des modèles de e mes qu'ils ou nissen son p oduc ux e aujou d'hui.
Milžinišką da bą J. Endzelynas a e ec ué join s à K. Miūlenbachu
p épa an un des plus g ands mo s la iens slo ynų La iešu alodas
ā dnīca (1923 1932) (La ių kalbos žodynas). Le e dyne gausu a mybių,
qui donne possibili é de u ilise e empli la ac uelle e miniją (ž . Skujiņa
1972: 30). Ce dic ionnai e enco e impo an e pa le ai que ici il es
possible ou e beaucoup de langues Li uaniennes u iles de ma iè e é imologique.
T a aillan un p a ique a ail de e minologie, J. Endzelynas a i é l'a en ion
su des mo s da ybą. Il soulignai les moyens de ab ica ion des mo s
una eikšmiškumą (Skujiņa 1972: 24), i. i. bū inumą p end e en comp e le ôle
séman ique de chaque pa ie du mo ( unkciju). S'agissan de signi ica ions
abs ai es edinius, J. Endzelyns p oduc i iause a achaga laikė -ība
(in ensy esnėms ou pas o esnėms pa icula i és nomme i), exemple.:
ag īnība anks y umas, dīdzība dygumas, noda binā ība ap ūpinimas da bu;
180 Sol i a Labanauskienė | Janio Endzelyno e minologικές įž algos ība
pas o umas e k . Požymiui ou būsenas in odui e il u ilisai p éesagos -ums
edinius. Ce ype ediniai a conc e esnę signi ica ion, ils son u ilisés pou in i ule
sépa é un cas ou laikiną būseną, exemple.: nopie nums im umas, pa iesums
eisingumas e k . J. Endzelynas p opose des nou eaux e minus ai e a ec galūne
-e: els ediniai a une plus cou e o mé e plus déc end in ą signi ica ion, i. i. peu
in i ulini e le p ocessus d'ac i i é, e le ésul a (Saule-Sleine 1972: 11), exemple.:
aizdedze uždegimas, bīde šly is, slīde slydimas e k . Le kalbinis e la iens k ie ė
nuošaly ne laisse i e dū inių, lesquels pa ogu a o i, ca ils un mo hi pe me
exp ime des concep s complexes (a i inka e minų umpumo eikala imą)
(Skujiņa 1972: 11), comme: da bie ilpība da bo imlumas, sausumiz u ība
a spa cie umas saus ai, ziemība a spa umas žiemai e k .
occupi umas, no uĮ la ies langues e miniją J. Endzelynas incluukée beaucoup
de nou eaux mo s, sans lesquels neapseinama e ac uelle e minijoje. Un g and
nomb e de ses p oposés e mes, pa iculiè emen cons i ués a ec p ésagés
e galūnées e dū inių, se son ins allés dans la ac uelle langue le onne, eg:
ap umsums už emimas, a i udeme san ykis, dā zeņi da žo ės, do umi
duomenys, dzinēj a s smag a is, iz i dums išsi e žimas; p o ūkis, laimes s
laimėjimas, p é ā ds p ielinksnis, pā s ā is a s o as, ide aplinka, ziede
epalas e k . J. Endzelyns pa iculie a en ion a alloué à l'analogie.
S'acco dan de nou eaux mo s, il appliqua des semblables, déjà exis an s en
langues la ies, mo s de modèles (Po ī e 1973: 7172). Le lebinis e le onien ne
eje ai pas des mo s de da ybos selon d'au es langues des exemples.
Les moyens d'en ichissemen de la langue, selon J. Endzelyno, son des
mo s emp unissemen s de a mių, aussi bien de Li uiniens ou p ūsų langues
ou sa es ai eimas. Sa osios kalbos leksiką, comme la plus impo an e
sou ce de e minologie, es emphėžęs e c éa eu de la héo ie de
e minologie Li uanies S asys Šalkauskis (plačiau ž . Šalkauskis 1991: 2460).
Ap ès la Seconde gue e mondiale 1946 m. a é é ins i uée La ijas (alo s enco e
TSR) Mokslų akademijai pa aldi Te minologijos komisija (pi miausia a é é nommée
La iešu alodas e minoloģijas un pa eiz aks ības komisija (La ių kalbos
e minologijos i ašybos komisija), plus a d nommée ab égée e ansnommée en
La iešu alodas e minoloģijas komisija (La ių kalbos e minologijos komisija)
(Skujiņa 2007: 5)). J. Endzelynas es de enu le che scien i ique du dépa emen
Kalbo de l'ins i u de Langbos e li é a u e. À cô é des capi alines la ies de la
langue esea chemen s J. Endzelynas ou é emps e ac uels de la langue
p a iques ainsi e minies ques ions. Tuome inė La ijos TSR
181Te minologie | 2012 | 19
Mokslų akademija ėmė leis i le jou nal Zinā ņu akademijas ēs is (Mokslų
akademijos žinios) e comme sépa é p iedą Te minologijos komisijos
biule enius (en 30 ans son so is 42 e minų biule eniai). Ils é aien dedans
les commissions de dénag ine e app ou e la iški di é en s domaines
e mininai e usų kalbos e minų a i ikmenys. Tad de 1946 m. à 1955 m. J.
Endzelynas a aillai Mokslų akademijos la ių kalbos e minologijos
komisijoje, éc é a siliepimus su science, a e echnique domaines
e minus, les p éciseino e kū ė nou eaux mo s. Les ques ions de e mines
doibes p écieux consul a ions il ou nai à de nomb eux spécialis es
(Skujiņa 1972: 30). Depuis 1946 m., é ablis la Le onie Mokslų akademijos Kalbos
i li e a ū os ins i u ą, J. Endzelynas a di igé le dépa emen de langue, e
plus a d jusqu'à même la mo sec eu mo synų.
IŠVADOS
J. Endzelynas non seulemen un des plus célèb es la is es, mais e
bal is es. Il es l'un des p incipaux p incipes de no mminim de la langue
le oue suda y ojs. J. Endzelyno p incipes essence espec e
s ic emen les ac s de l'his oi e de la langue, compa e a ec
kininiškomis langues, sélec ionne , ce qui con ien amême e alen issima,
espec e la pu e é de la langue, g amma icale èglemen i ude, sonambume e obse e des mo s signi ica i s.
Ses héo iques e p a iques a aux scien i ique a con ibué à la c éa ion
la iškos e minijos. Ses pa cou s héo iques, des inées aux p oblèmes de
e minologie ésoud e, éme geai de a ai es de langue p a ique des inées
des li es Į ai ios kalbos klaidos, di e s jou naux e magazines le iškuose
son appa us des a icles, des edaguo s e minų, s e imžodžių e éc ybos
žodynų bei knygų. Valigne ma iè e aux e mes Li uiniens peu ê e ou ée J.
Endzelyno e K. Miūlenbacho eng an du dic ionnai e de la langue La ienne.
Didelę signi ica ion sa inie p oposée liaudies langbai, la considé ai l'une des
p incipales sou ces e minie. Il p oposai c ée nou eada us seulemen alo s,
quand ne ou ai pas le mo u ilisé dans la liaudie. En langues le u es la
p éposaga p oduc i e laikė -ība e -ums, siūlė naujus e minus ai e a ec
galūne -e e ne eng i dū inių ( umpumo k i e ijus).
Le lebinis e le onien ne econnaissai pas longs, desc ip oi e des
e mes ižodžiai les e mes de son é aien considé és dé in imis. Il a
pa iculiè emen mis l'accen su la coopé a ion des kalbininkų e di e s
domaines spécialis es. J. Endzelyno g âce à la ių e minija a é é
dé elopp ojama, pildoma e a koma, e nemažai ses suku ų e minų ebe a ojama e main enan .