9 As a Mi ke ičienė | Są oka lie u ių mokslo kalboje
Są oka de los li uanos ciencia en lengua
ASTA MITKEVIČIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
ESMINIAI VOODŽIAI: é mino, concep o, ex ynas, ciencia lengua, sin agminie elaciones,
seman iniai elaciones, konjunkcinė a osena, kon eks iniai sinonimai Te mino e minos
de ini yse gene almen e neišsi e ciama sin é mino concep oka, ma e minos acos umai
de iniéndose como į a dijimas del concep o. Se puede a e idamen e a i ma que el
concep o, como y é mino, es pama inė e minologijos sąwoka (y, sin dudo, é mino).
T adicinėje ( ambién denominada comúnja) e minología eo ía, la elación é mino y
concep o co esponde o malmen e a la elación palab a y signi icado (Kageu a 2002: 22)1.
P incipales di ecciones de abajo de e minología onomasiologica (nuo concep os an e
e minos) y semasiologica (nuo e minos an e concep os). Onomasiologicas di eccion
e minologías es udios cen in luga a i enka concep os nos e minologías escuelas
ep esen an es de. A pesa del concep o są oka al que se p es a a ención en abajos de
( ai lemia i a i inkamus y imų ezul a us)2. Be o, są oka y a iena iš
labiausiai disku uojamų e minologijos ka ego ijų, ypač adinamosios Vie-
e minología, su esencia aún no es á comple amen e e elleada (Ta a ino a 2006: 143144).
Los ex os son conside ados muy impo an es uen es indi ec as, de las cuales se puede ob ene
in o mación sob e concep os. Są oką disku se se puede alcanza po su designa ą, pe e miną (San os e
al. 2015: 155, 156, 157). Las nue as eo ías de e minología (komunikacinė e minologijos eo ija,
sociokogni y inė e minologija, ėmų ( eimų) e minologija) p opo cionan p io idad p ecisamen e ex os
de análisis (Fabe Bení ez 2009: 120). Pesebe ada que li uanos 1 Li u ios dialo y o sob e la palab a
signi ica i os y concep o elaciónį esc é E alda Jakai ienė (2010: 4649), Aloyzas
Guda ičius (2012) y k .
2 Onomasiologicas ex emau inum di ección é minos se conside an sólo concep os de e ique as (Fabe Bení ez 2009:
111; Kageu a 2015: 47 y k . ).
5Te minología | 2017 | 24 en el discu so cien í ico no se e i a el concep o de
é mino3, po lo que se espe a que de los ex os cien í icos se pueda más o
menos p egun a sob e la misma concepción są oka. En es e a ículo se
desc ibe el concep o de é mino a osena en el lenguaje cien í ico: el
es udio ue des inado a de e mina e minos seman inos (con exs inos)
pa ne ios, su seman ina ( emina) en o no y según é mino a osenes
peculia idades nub ėž i concep os są oka apma us. Es e ex o basado en
(angl. co pus-based) es udio, cuya p incipal uen e el ex o del idioma
cien í ico Li uano Co ALi ( a ios accesibles a odos: h p://co ali .l ). El
ex yn se compone de 19992009 publicadas m. de humanidades, sociales,
ísicas, biomedicinas y ecnología ciencias de di e sos ipos de ex os, y su
olumen 9 millonesai palab as (plačiau sob e ex yną z . Usonienė e . al. 2008).
Es e ex ynos, aunque y nedidelis, pa e io años noa naujinamas, y paieška en
él bas an e limi ada, sin emba go es bas an e con enius iš eklius ac uali a
esc i a ciencia Li u ias alengba y e minía i i. del ex o de la ciencia
Li uania Co ALi lema concep o ha pa o ado 779 eces ( isų minė ų mokslų
k ypčių eks uose). Hagiendo así, es e é mino en el mismo ex oyne más de
una ez y media más ecuen e que la e minología e mą e m, que ocu ió
447 eces (san ykis ilus ado ig. 1). Po jeje, no ado que en uno de las
humanidades ciencias ex os, en ekusių a el ex yną de in es igación,
é mino concepok inge a dijama palab a, y no é mino exp esškiama
concepok, . y. no cien í icinė o dalykinė concepok. Pe o en cualquie caso el
é mino á concep o lo más p obable puede conside a se un é mino gene al
de ciencia, como kokí mé odo ó eo ía4. O a cues ión, ¿es un concep o una
unidad me alakbos como y é mino. A. Guda ičiaus opina p obablemen e, no,
plg.: Apa en a, que lingüo y oje el é mino de concep os, nusakan i
lógicamen e su a ky ą mundo conocimien o esul ado a consciencia, del
odo ne eque ido. <...> Te mini concep o y concep o ija los esul ados del
conocimien o, el p ime o logína, concen ada o ma, el segundo más
indi idualizuada holis ina o ma; es os é minos pe enece ían a las ciencias
de lógica y epis emología (Guda ičius 2012: 112, 117).
3 1 millón de palab as mo ológicamen e ano uado ex o sob e la base And iaus U kos compues ame en
Dažniniame ašy inės lie u ių kalbos žodyje (2009) la palab a są oka ocupa 572-ą luga (pa o ojimo
ecuencia 244). Podemos compa a desigua eikšmis é mino en esa palab a es á en 916-oje luga
(pa a o a eces 156). 4 Plg. concep oka ilos., log. ca ego ía, eiškian i min ies con inio une ą,
nusakan į diik us, eiškinius y ex eyškian i esmines sus p opiedades. <...> Ma . logique ∆ es en endida
como log. clase, analizándola desde el pun o de is a del con enido, explicando clase cons i uyen es obje os esenciales y comunes asgos (VLE).
9 6 As a Mi ke ičienė | Są oka lie u ių mokslo kalboje 1 pa . Concep os de
é minos y é mino elaciónis según ecuencia ex yne P og ama An conc
3.4.4w5 p ocesando seleccionado líneas de conco danza con é mino
concep o, au omá icamen e de e mina la más ecuen e g e a esan ys
i iamojo é mino con ex iniai pa ne iai einan ys inmedia amen e después
de es e é mino (ž . 2 igu a.) o jus o an es de él (ž . 3 igu a.). De las pic illas
se e que algunos con ex iniai socios, po ejemplo, galios, e mo ikació, más
p obablemen e en ex yny en ó de ese mismo ex o. No a ema y la
p obabilidad de e o es de p ocesamien o de da os.
La lib e o den de palab as de la lengua li uana en la ase deduce que al
es udia konko dansá es necesa io ene en cuen a a odos los miemb os
de la ase, noúžsu icien e suscen a se en unas con ex ual pa ne ių
posiciones espec o de la palab a i iamojo (Ma cinke ičienė 2010: 49). Debido
a eso, in es igando concep o de é mino a oseną, en cada 300 ca ac e es
imp esos longi udio conco danso ilau é an e odo se buscaba o ación, en el
que hay cuidado é mino, comienzo y inal. G e imi konko danso eilučių
sakiniai pe ž elg i buscando i iamojo é mino con ex i os sinónimos.
Se escogió me odología de es udio seman inė žodžių junginių analizė. La
me odología del es udio ue p obada analizando é mino e mas a oseną
(ž . Mi ke ičienė 2016) y pa eisino lūkesčius. Visų p ime o se de e minaban
conjun os de palab as, a las que en a en juego el é mino concep ok, y
mí ase, cuál es la unción de es e é mino (suje o, obje o, a ibu o,
ci cuns ancia o p e di5 Ž . h p://www.lau encean hony.ne /so wa ean conc/.
7Te minología | 2017 | 24 ka i as)6. Siguiendo in es igando el concep o de é mino a oseną, conjun os
de palab as con el é mino concep o se ag upan po semejanza léxica, semán ica y emá ica7. El
a ículonyje ambién se abo da el concep o é mino konjunkcinė a osena y con ex ual sinonimija,
e lejinchas pa adigminius elacionesus de es e é mino. Te mino concep o de socios con ex i os a
ecuencia de g andes signi icaciones aquí no se aplica incluso y paó nig é mino in es igado pa ne is
puede se signi ica i o, si es udiadojay en ma e ial exis e de o os él semán icamen e o emá icamen e
ce canos pa ne es, con los cuales él caek á en la misma palab a de conjun os g upo. 6 El é mino
concep ok en la sen encia a menudo en a no en un solo compuño, po lo que con el mismo ex o en la
sen encia se puede ilus a no uno i iamojo é mino a osenes modelí. 7 Resiamasi Vi o Labucio
seman iniu palab as de conjun os dise ymu (Labu is 1998), da os ambién e i icados DLKG. En la
clasi icación de los compues os a ibu i os p incipalmen e se guía el a ículo Laimu ės Bune ičiū ės
(1998).
2 ig. Más ecuen es inmedia amen e después del é mino sąwoka que an palab as eks yne
9 As a Mi ke ičienė | Są oka lie u ių mokslo kalboje
1. Są okA TERMINOGRAFIJO8
1.1. Sąwok es el obje o de iloso ía, lógica, psicología y k . ciencias, espec i amen e se incluye en los
dicciona ios de esa á ea9. En los dicciona ios de é minos de iloso ía de la lengua Li uania se puede
encon a ales concep o de é mino de iniciones o ac ónimos10: 8 Aquí e minog a ía en endama
ampličiai ella incluye no sólo dicciona ios, sino y o os sis emiškus e minų duomenynus (bases de da os de
e minos, bankus, es ánda es). 9 Lie u iškų logikos žodynų ne u imos. Logikos manualėlios esc ibe: Są oka
es mąs ymo o ma, ex eyškian i esenciales y comunes obje os de signos. (Plečkai is 2009: 159);
apibudu indo el concep o apsi imos la indicación que el concep o se llama min ies d ė muo, en el que
indi iduos da jun o con sus a ibu os (Bubelis e al. 2012: 99).
10Los ilóso os no de ienden sob e los concep os y signi icados de elación (si los concep os son signi icados),
así como sob e si los concep os dependen del lenguaje (ž . CREPh 2000: 159; EPh 2006: 415, 416). 3 ig. F ecuen es
an es pa el e má są oka que an palab as eks yne
9Te minología | 2017 | 24
una de mundo e lejo del pensamien o o má [čia y adelan e e in-
a A. M.], ku ia pažįs ama eiškinių, p ocesų esmė, apibend inami jų esminiai
požymiai i pusės <...>“ (FŽ 1975);
koquie a p i s a ymas k aip uni e so inyb ės de mane a que es o jun os
se imagina como mucho kam común <...> (FŽ 2002)11. del Banco de e minos de
la República de Li uania hay es concep o de é mino de iniciones,
inspues as (o adap adas) de in o mación y documen ación y e minología
es ánda es y educología dicciona io:
Žinių i en e as, que cons i uye únicous signos de de inys. (LST ISO 5127:2008
In o mación y documen ación. Explicacións dicciona io ( apa us ISO
5127:2001), éase e minos banco LR);
Te minologijoje p až in imo ien e as, que cons i uye peculia combinación de
signos. Adap ado de ISO 1087-1:2000; 2. NATO es anda ización de é minos de
explicación dicciona io AAP-42B, 2011, é. LR banco de é minos (1.); inys, . y.
„Mąs ymo o ma, a spindin i esminius objek o požymius sąmonėje. Ji su-
sijusi su aizdiniu, žodžiu i ki omis są okomis. Są oka y a klasi ikacijos pada-
concep oka se dis ingue de o os imágenes, concep os, palab as de su iksliu
de inido umu compa ando, g upuojando. Vaizdinys y la palab a son su conc e o,
ma e ializado undamen o. <...> En el p oceso de enseñanza y educación las
concepciones domés icas se complemen an con conocimien os cien í icos y se
uel en cien í icas (ho a, agua, homb e, animal, solé, bondad, ín eg idad, e c. .).
Specialūs nomb es de concep os cien í icos e mininai. Algunos de ellos se
consumen en el hoga . <...> (Enciklopedinis edukologijos žodynas. Sud. Leonas
Jo aiša, 2007, ž . LR e minų bankas). De in eg ados ecu sos de lengua li uana y
esc i u a in o ma i os sis ema aš ija.l se e que el é mino concep o es á
incluido en poli echnikos, ma emá icas, in o má ica e minos dicciona ios,
de inidos de in o mación así como psicología e minos dicciona ios:
Min is, id ėja, exp esaškian i comunes y esenciales señas de cosa o enómeno. (T ečiokai ė A. Dicciona io
de e minos de In o mación, 1993, ž . aš ija.l ); Viena de loginio pensa ym o o mų del más al o ni el
apiben d in im as. Sąwoka puede se conc e os y abs ac os. Abs akčiaos concep os se llaman
ca ego ías. […]...> Se dis inguen concep os domés icas y cien í icas, s ichiška y egulada aida de
concep os […].> (Psichology's e mų žodynas, 1993, ž . aš ija.l ). A disposición pública del Depa amen o
de es anda ización de Li uania Te minos base ambién se puede encon a ya ci ada de inición de LST ISO
5127:2008, allí 11 LKŽe suplemen os ka o ekoe (ž . LKIIS) se puede encon a de inición del concep o
í imo del ilóso o S asio Šalkauskio esc i os: Są oka es p o o c ia u a y nos dice sob e lo que es la cosa
y lo que cons i uye su esmę. P eicialmen e es o es una de los p ime os de iniciones de es e é mino.
100 As a Mi ke ičienė | Są oka lie u ių mokslo kalboje ambién inse ido el
é mino są oka a ículo de LST ISO 1087-1:2005 Te minologijos da bas.
Exškinamasis dicciona io. Pa e 1. Teo ía y aplicación ( apa us
ISO 1087-1:2000): Los Es ados miemb os debe án comunica a la Comisión las medidas que han adop ado a in de ga an iza la compa ibilidad de las medidas con el me cado in e io .
Conocimien o i en e as, que cons i uye peculia as combinaciones de signos.
Reginos K ašy ės En el dicciona io de e minología docomaje el concep o como
é mino de e minología de ine se de ine así: Be cual mą s ymo iene as,
e lejando esenciales asgos de obje o en la conciencia y eniendo con enido
( o alidad de asgos in e nos y ex e nos) y ab umí ( isų os concep os
ca ac e ís icos de obje os que con ienen), exp esado en é mino, le a o o o
símbolo. (2005)
Aunque las palab as básicas de las de iniciones enume adas di ie en12 pe o
es e iden e que el concep o se asigna a ámbi os de pensamien o o
conocimien o13. En ci uo ui os es ánda es e bís icos el concep o se
de ine como conocimien o o unidad de conocimien o (angliškai uni o
knowledge) en es as uen es el concep o es concebido como obje o de
abajo de e minología p ác ica. La no ma in e nacional de e minología
ISO 704 en a iza que en e minología al concep o á hay que mi a se no solo
como á una unidad de pensamien o, sino ambién como á una unidad de
conocimien o (uni o kowledge) (ISO 704:2009 3). Tal solución emana de la
pe cepción de que los é minos pe enecen a de e minadas á eas de
conocimien o. Te minología en concep o a e como a conocimien o o unidad
de conocimien os p opone no un solo e minólogo. Po ejemplo, Ing id
Simonnæs sub aya que pensa […] es algo subje i o, po lo que el concep o
mejo de ini se no como pensa , sino como unidad de conocimien o. Tal
pe cepción pe mi e el concep o e dinámica concep os kai á lemia nue os
descub imien os (Simonnæs 2007: 121). 1.2. El es ánda de e minología LST ISO
1087-1:2005 (ž . LSD e m) de ine los é minos especies concep o gene al y
concep o uni a ia, concep o de pa e y concep o de odo, hipe oniminé
concep o, hiponiminé concep o y ek oniminé concep o, gimininé concep o y
especie elaciónin oka, cuyo signo mo i aciín e leja la dis ibución de concep os po con enido, alcance, ecip ocidad. Algunos de es os e minos a a és o os ecu sos en a on y en LR e minos banką.
12 Aquí puede eco da se que suelen desigualmen e en endidos e explicados mismas coniningias
concepciones ca egó icas (Gai enis 2002: 38, ambién éase Keinys 2013: 52). 13 Plg. ci ado concep o de
concep o de inición y concep o de palab a aiškinimą Daba inės lie u ių kalbos žodyne y Lie u ių kalbos
žodyne: mąs ymo con enido elemen , eiškiamas palab a o palab as (DŽ6), žmogaus mąs ymo o m a,
e leja los esenciales y comunes obje os asgos; i m o salida; log i n ė pensamien o sob e kokį dec ą o
eiškinį (LKŽe).
101Te minología | 2017 | 24
Miname R. K ašy ės e minologías ocynėlye se explican ya mencionados
ipos e mininos gimininė są oka y ūšinė są oka así como aún dos e mininos
de inièjamoji są oka y de inièjiančioji są oka, po los cuales los concep os
į a dijamos según elación con de ini ionė mi.
Se dis ingue en el LR e minos banco incluido en el Ling odidak ikos e minų žydno
(2012) , más conc e amen e sus de iniciones: abs ac os concep os [b]end osios
signi icam ės y concep os (p.: iempo, espacio, can idad, signos) y su lengua ė
ai zška, la cual el ap endiz necesi a sabe pa a comunica se con éxi o; conc é icas
concep os [b]end ųjų concep os ealiz ac ija en conc e a si uacion, cie os emos
(p z., Asmens iden i ikacija, P ekyba, Gam a, egionas, Lais alaikis) kon k e i le ks
ik a.
Es os an onimais įnomb ados ín imamen e elacionados é minos
(ek onimai) no sólo de ineas insis emialmen e, pe o en ellos el concep o se
aslada de la s e as pensa imo en kalbinę.
Į in o macinę sis emą aš ija.l incluidos en los ecu sos ambién exis e el
concep o de é mino especies y de o os ipos de compues os e minos, que
en esos ecu sos son an aš iniai (įskai an nuo odinius) é minos, ej.:
concep o de iniciamoji y concep o no de iniėjiamoji (ma ema ika,
in o ma ika), loginė są oka, ma ema inė są oka, pi minė są oka y an inė
są oka, są oka plaja en el sen ido p incipal y są oka siau ąja en el sen ido
(ma ema ika). Es os é minos mo i a a i po el ámbi o del concep o, alcance,
in e elación o alguna o a ca ac e ís ica esencialé (los é minos no se
delimėnian, po lo que es di ícil de e mina con p ecisión el mo y acinį
a ibu ). En o os conjun os el concep o ė a an aeilis nomb e […] de una
clase de cosas ennominamien o, po ejemplo: concep o daugiau, concep o
majiau, concep o a p, concep o ligu, concep o eina po, concep o eina an es, concep o paskesnis za, concep o pi mesnis za (ma emá ica).
2. Są okA ATRIBUTO TURėTOJAS IR ATRIBUTAS
2.1. Te minos concep os, según ex os de la lengua cien í ica Li uania, en
muchos casos iene a ibu ą o él mismo es a ibu o. Así es debido a que en
el lenguaje de ciencia se habla de concep os conc e os, y no de la concepción
como al en gene al. A menudo el é mino concep o se u iliza con un
conc e o ing eso de concep o, con el cual o ma a ibu inius compuños. En
esos conjun os el concep o se desc ibe po nomb e ( a do junginiai) o el
concep o es an aeilis el nomb e de cie o concep o, desc ibiendo ese concep o
102 As a Mi ke ičienė | Są oka lie u ių mokslo kalboje pagal klasę
(an aeilio pa adinimo junginiai)14. Schemi icamen e es o puede
ep esen a se así:
Algunos ejemplos:
VARDAS + są oka
Toda ía ella p incipalmen e concén oda ose en los p oblemas de segu idad
nuclea , o a g asin im o concep o a más ecuen emen e ue examinada en
con ex o del equilib io nuclea de USSRJAV.15;
Así que si de en o no mic oi mac osocialino hablamos como de los supues os
undamen ales del desa ollo humano, es ob io que s oc ialinio i nk lo s ą oka
es una de las más nusucusias concepciones eó icas, ab e iancias posibilidad
es os supues os modela de p o undidad y de esencia. ;
Tolimojo la uko son oka incluye sis ema de ba je as na u ales ( o umą):
kapinyną supanchas uolienas, cuyas p opiedades no cambii o debido a la
ins alación kapinyno, y kapinyną si uadas uolienas supanchas geologines
o maciones. concep o (= KLAS) + VARDAS
Są o ka kogene a ci ja signi ica p oducción simul ánea, cuando du an e el
mismo p oceso se p oduce ene gía é mica y eléc ica y (o) mecánica [3], y są o
ka e mo i ka cija el suminis o cen alizado de calo (sólo calo !) de una
cen al eléc ica, que p oduce elec icidad y calo [5]. ; Con el concep o komis ka
imas o pueblo i e o ė se elacionan muchos di e sos concep os y
en endimien os, po ejemplo, la indigüedad de la población (íssisklaidymas), las
ciudades alejamien o o ausencia, dependencia de la ag icul u a y o as
p ima ias amas económicas, adicionales cul u as, y e c. ;
Como no aba la monog a ía Roman izmo y a es au o William Vaughanas, są oka ‘ oman inis oman ikškas puede
se aplicada a odo lo que no es p ác ico en el mundo con empo áneo, y en a ézia que en cualquie época puede
islumbi se de omán icos en os. Requie e señala se que del p ime ipo a osena eks yne es ecuen esnė,
especialmen e en aquellos casos, cuando el concep o no iene ningún o o a ibu o. Dado se analiza 14 Aunque el
concep o como an aeilis nomb e (apozicija) es un secunda io compues o dėmem, pe o cuando el compues o
concep o + VARDAS iene pe enomąjį dėmenį, aquí se habla de compues os con el concep o p ecisamen e es e
é mino se conside a ep esen an e del compues o del segundo nomb eeilio (plačiau Mi ke ičienė 79 2016:). 15
Pa yzdžiai de ex yno ne aco i a , excep o obse ado co ek ū os e o es. Te mininos como y eks yne no
cu sy inamos, aunque en o iginali ex o cu sy as u bū ue.
VARDAS + są oka są oka (=
KLASė) + VARDAS
109Te minología | 2017 | 24
Ø pe sonas: au o , c eado , shalininkas (plg. modelio AUTORIUS + concep o
compuinius), Ø e d ė: luga , con ex o, campos semánis, campos signi ica i os,
eminė s i is, Ø con men aline ac i idad elacionadas ma e ias: comen a ios,
p egun as, in es igaciones, his o ia, ak uo ė, Ø a osenas y ma e ias de
his o ia: consumo, adición, genezė, s a egijus, Øi o he ma e ias:
edinys, e leño, con o midad, memo ia, aspec is, p ismė, elacionis,
ecip ocidad, en aja y k .
Algunos ejemplos de con ex o:
Vis emba go in o e siones y ex a e siones son okų au o iaus Ca l G. Jun g
(1936) p esen ada es os concep os de ipos de pe sonalidad igualamen e
con incen ea hace y hipó esis, que con la mayo sensibil idad de la mad e
elacionados in o e si ieji aožai. ; Talk de ini ion does no p o ide a clea
di ono s ą okos o mu luo ės, según la cual se ía posible ija ac uales
di onų plo as. ; Tačiau es o analiza debe ía o os concep os ų ko n ek s e,
nea siejados de la úl ima, i. e. geosis emos a spo umo (A mand, 1983;
Kyp ijano a, 1983; Sže i , 1983). ;
K iminogeninė asmenybė es son oko s nusikal ėli o a smenybė edinys y
e leja un suje o que pueda come e deli o, ambién epe o inio deli o,
ca ac e is iką [6, p. 68].
2.12. Los concep os (= OBJEKTAS) + VEIKSMAS BŪSENA o VEIKSMAS BŪSENA + en
desde el concep o. Sąwoka en la p o undidad a ibu inių junginių es el obje o de
acción o es adoas18. Ap a iamas é mino usado en a ibu ís icos compues os
con accionmažodiniais daik a a džiais consumo ( a osena), aplicación;
comp ende , concep a, in e p e ación, a a imas ( ak uo ė), e ela ,
análisisé, pažiū os (į); de inición, desc ibimien o, (pa)caškinimas, išiaškinimas;
inclusión, pe sky a, con usión, modi icación, sepa ación (nuo), ampliación,
ans o mkymas, su apa inimas, concep ualiza imas; c eación, con o mación;
u ėjimas y k . (apie concep o a como obje o, éase 3 capí ulos), ej. :
Téx ilmen e, an opología con es e s ą okų p ak ei imu abandonó el en oque e nocen is ino, po que
concep o s, ales como gen is, a ojim as indica i me a su sepa amien o de los es udiados pe sonas, i. i.
en el sen ido más amplio es o indica exis a usia sepa i en e mode na y la llamada p imi y ios sociedad. ;
18 Junginiai, cuyos p incipales es imenimis an accionesmažodiniai daik a a džiai, lingüo y oje li uanos
in e p e an ne ienodai (plačiau ž . Pake ys 2006). Aquí ellos se asignan a a ibu inos jungines.
110 As a Mi ke ičienė | Są oka lie u ių mokslo kalboje
Kadangi eglamen ada el olumen del a ículo e is a no pe mi e inclui odas
mo analizės, šiame da be apsi ibosime: šeimos s ą okos samp a a , o mų
į ai o e, šeimų skaičiaus i dydžio bei sudė ies e i o ine sklaida 1989–2001 m.“;
y i- Ne ikslus są o kos opis ė jimas p ide é conside ables con usión an o a
in es igado es como a deba ien es. ;
O o, al ez no menos signi ica i o, c eemos, es s ą okos e ninė g upė
sepa ación de los concep os asė y gen is ( ibe), las cuales es aban
u ilizadas has a la Segunda Gue a Mundial. 2.13. Są okos (= SUBJEKTAS) +
VEIKSMAS / BŪSENA. Sąwoka a ibu inių junginių p o undidad en ambién es
acción o es adosenos suje o. Los p incipales dėmenim de ales compues os
an abs ac os coik a izzi ab ep is, olumen, capacidad, anchu a;
zauomazgos, aida, kai a; iden idad, ski umai; di e sidad, painuma,
complejidad y k . (apie concepą como subjek ą plačiau esc oma en el capí ulo
4). Con ex o de las compues as de que se a a:
„Tokiu a eju eikia išsiaiškin i „pag indinių u inių in e esų“ są okos ap-
ėp į.“;
El s ą okos zauomazgo s de la ed social su gió al ededo de 1930 m. y es á
sie inas con Mo eno, Lewino, Heide io abajos, cuando se oma on po
analiza , eikš i símbolos y ep esen a g á icamen e las elaciones en e
pe sonas. ; P ecisa es la complejidad y ampli ud del concep o de calidad, que
las de e minan g an di e sidad de obje os calidad y ac o es calidad y su
a iedad de p oblemas que o iginan.
2.14. Są oków (= SUDEDAMOJI DALIS) + DARINYS. Más a menudo sólo después de ez
pa o o i de al modelo a ibu inos conjuniniai indican que los concep os o man
ape cibiables da inis ( odyklę, žodynėlį, žinyną adi ini, concep os iene aišką) y
abs acakčius (sis emą, de inį), ej.: Pabaigoje se u iliza p esen ada li e a u a,
cuyos ex ac os modi icados o man es a lib oela, lis a; są okų žo dy nė lis y
odyklė. ; Esc ibiendo es a lib o ėmiausi IUPC y IUPAC ecomendada sis ema de
concep ų y símbolos, pa a di e sos cálculos u ilizasi SI unidades de ma as,
s engiausi a o i naujausių mokslo žodynų ap obuo ą lie u išką e miniją.
O ookio modelo a ibu inių junginių ė a pocos, po lo que ellos aquí noap iados.
Neben solo se puede menciona , que los concep os, como y e mininos, son azón
discusiones.
Te minas są oka (lemuo as) a ibu ís icos conjun i os desc end in ai
p aizduo o 4 igu a. Rodykles schemaje di igidas a el p incipal compuño
dėmení.
111Te minología | 2017 | 24
4 ig. Te minas są ok* a ibu ís icos conjun i os
3. Są okA OBJEKTAS
3.1. Sąwoka, como y é mino, es un obje o de consumo. El é mino concep o en
el lenguaje cien í ico li uano se u iliza con accionesmajodžių ( ebe) a o i,
ne- (be) consumi , pa a o i, (p i) aiky i, usa (s), pa(si)u iliza o mas, ej.:
Todos es os p ocesos desc ibi ya hace mucho iempo mucho donde a o su
es imjama oka su de i nimas (angl. ha moniza ion, app oxima ion) así como
el nue o concep o sude ino (angl. compa ibiliza ion). ; Nykš uko s ą oka joms
aikom a pačia comun iaus, pequeño pasakų homb e, sen ido. ;
Es é ica como y o as ciencias, según R. Inga deno, puede u iliza są oko
mis solo en onces, cuando ya es án ecibidos sus in ui y ios duo ybės.
Según ex ín los concep os se usan con más ecuencia que se usan o
aplican ( a * al ededo de 6 eces más ecuen es que aik* y 10 eces po u il*).
3.2. En el ensiene concep o es el pensamien o, conocimien o o pe cepción obje o.
Además, concep oka eks yne es explicikujada como obje o de in es igación, lo
que nebūdinga é mino a e minus. Es o puede e se de obje i os compues os con
accionesmajodías e lexiona , en ende , nou ok i, is o su ok i, man ene ,
ac ua , apa in i, ski i, nedi e encijuo i, asocijuo i, (su)cee i, in e p e e i,
concep ualizuo i, įsigilin i (į), ambién examina ė i, y inė i, изырбить, analizuo i,
a skleis i, kildin i. Unos ejemplos de con ex o más amplio:
ERDVė
ACTIONSP
TURINYS
VERTINISMO
LAIKAS
VIETA
AUTORIUS
LABRA
OBJETTOS
...
TURIMAS
DALYKAS
ACTIONSP
AR BŪSENA
DARINYS
...
NARDAS
są ok*
VARDAS
112 As a Mi ke ičienė | Są oka lie u ių mokslo kalboje
C eo que el amilia ización di ec a con mencionados ideas de di e en es
escuelas (así ambién con di e sos lib os de química e modinámica y ísica
química) pe mi ió me a ii iapusiškiau apmą s y i y mejo s up as i los
p incipales e modinámicos s ą ok as bei p incipios. ; Es e ipo de abajos
ue on simila es en lo que lenkiškumo y lie u iškumo concep o s ak a o muy
ampličiai y libe almen e. ; Ūkininkų koope acija no iene nada que e con
colec i ización, aunque algunos es os concep os iden i ican. ;
Toda ía ella p incipalmen e concén oda ose en los p oblemas de segu idad
nuclea , y el concep o de disuasión a más ecuen emen e ue n ag inėjama
USSRJAV desequilib io nuclea .
Są oka es el obje o, po el que se apoya, di igeamasi, que se pasi elkies
(junginiai con eiksmažodžiais pasi elk i, em is, ado au is). 3.3. Sąwoka,
como y é mino, es el obje o de que se busca y que se encuen a o se
ob iene. Es o se puede e de el concep o de é mino obje i os compuños
con eiksmažodžių ap ik i, a as i, (ne) as i, elegi , ob ene , a gai in i y k .
o mas, ej. :
En los esc i os esc i os apenas o a asime la misma iden i e o son oką, pe o su
ema ika y inėjimai de e dade o analiza los dis in os aspec os de es e
enómeno. ; La idea de mode nizaciones y su desa ollo en el análisis del desa ollo
de las elaciones in e psmenías ea i i na noción de in imación,
con apas a ándola al social no ma i idad. Te mino concep os conjugados con
accionesmažodžiais o ece i, (ne)pa eik i, supažindin i con, p is a y i y k . indica,
que concep os es daimo obje o. Sąwoka ambién es al obje o, que cae a un cie o
espacio ciencia, á ea, eo ía y simila es (sąwoka se u iliza con accionesmajodžiais
in oduci , inclui , a ibui , pe im i, acep a ). Sue os ambién se pueden neįslui a
ese espacio o ella de ella expulsa : no acep a , e i , enuncia , isgui i, shalin i, ej.:
Lie u os Respublikos ko upcijos p e encijos įs a yme ko upcijos są oka
nepa eikiam a, ačiau jame iš a dijami ko upciniai nusikal imai. ; Toda ía e a en
es a adigeno, como ionizado a adiuliuo ės unidad, concep oka. ;
En 1999 adop ados Li uania República la Ley de se icio es a al [4] aldininkų są o
kos bu o a si sa ky a, pe o La edacción del a ículo 8 4 del Código de acue dos y
con a os colec i os no ue cambiada. Toje espa emen e są oka į eisinama.
Es o se e de obje os conjugados con accionesmajodžių econoce , į eisin i,
ija , op imizui , undamen si o mas.
113Te minología | 2017 | 24
La can idad de Są oków espacio en es á limi ada, pe o sólo de pa e, plg.
é mino sąwoka koloka us pakak i, desen e s i. Ejemplos de con ex o más
ancho: Ry iečių publicaciones a e is as Occiden as a menudo no se acep an no
solo po aka iečiams noi dė ų mé odos de análisis, sino ambién po la
di e en e e minología: el concep o humusas ampliamen e se u iliza en los
Ex emos O ien ales, y aka iečiai más p impos a ipaj los concep os
suelozemio o ganická anglis (DOA) y suelozemio o ganika (DOM). ;
Inhesencialmen e analógica a la ac i idad económica concep o ka consolidado y del
a ículo 2 pun o 7 de la Ley del Impues o sob e la Ren a Gi en ojos, i.e. una noción
de ac i idad indi idual, que, en opinión de au o es, es la o ma de ac i idad
económica ejecu ada po un indi iduo na u al u ilizada en la Ley del Impues o
sob e la Ren a Gi en ojos. Los concep os ambién son unaip o de o a mane a
cambiadas del ex o de la lengua cien í ica andami conjuniniai con
accionesmažodžiais (p a)plės i, išplės i, išplė o i, papildy i, pako eguo i,
(pa) ikslin i. De la semán ica de conjunciones se e que puede se cambiado el
alcance (eks ensija) o el con enido (in ensija) de los concep os19: A con inuación
mos a emos que, desde el pun o de is a de las ac i idades įs os, la emp esa s
ą oka p se aba ca po nue as dimensiones y aba ca odos los s e as de
ac i idad. ; Más adelan e es e concep o b u o misma ks lin a: es la posibilidad de
desde 160 cm (al u a del disposi i o) e adegimą púlpula no menos que den o de
56 cm de su pa e supe io (Fig. 1). Te minos concep o se u iliza en obje i os
conjun i os con accionesmajodžiais dis ingui , sepa i i, nea sie i [nuo],
sup iešin i, p iešpas a y i, compa a , ambién (su)g upuo i, sis emin i. Hice así,
se de e minan elaciones in e ac i as de concep os, ellas clasi icadas o como
o a se dis inguen de o os concep os, ej.: Adap ación en sociedad, o social
adap ación, según elación con biológica puede explica se d ejopai de sk y ia n pasy iosa y ac i a adap ación concep o s pa (2). ;
Siek a apa e i y con p ie ši n i lie u io y Li uania ( . y. his ó icas Li uania,
LDK) są o ka s, que modniuosius lie u ius ue a posible p esen a como
xenimus ik ajai Lie u ai <...>.
Te minos concep os o man obje os conjun os con incoma eikšmio accionmažodžio eemplaza o mas.
Desde un con ex o más amplio e , que concep oka cambiičiama é mino, o a concep oka, algúnu cual eiškiniu.
Es o, que el concep o se sus i uye po é mino o algún que sea enómeno, i. e. o o plano obje o, no pa ece
lógica al é mino concep o a osena no es exac o, ej.: 19 Logikoje dis inguidas oposición concep o de alcance
y concep o de con enido (ž . Bubelis e al. 2012: 99), e minologijoje concep o de ex ensi ía y concep o de
in ensidad (ž . Gais 2002: 28; K ašy ė 2005; plg. Šalkauskis 1991: 25).
114 As a Mi ke ičienė | Są oka lie u ių mokslo kalboje
Jo en mi opinión, indus ial sociedadé u isį ce adoą eodalinį luomą pa
keičia ab ios claseses son oka.
En uno de ex o de las ciencias humani a ias uen es con ex o indica que el
concep o á a s oja la palab a. Tokia a osena e leja an o la lingüís ica
como la ilosó iné concepción del concep o:
Tad di ec amen e ma cando las cosas, palab as eemplacia esas de cosas
s ą okas como iguali mismo ales di ec os de esas cosas signos. 3.4. Są oka
en el lenguaje de la ciencia li uanos es pe cep iba como ins umen o.
Junginiai con ales accionesmaodías como nusaky i, desc ibi i i, (iš) eikš i,
į a dy i o mas indican, que el concep o (kaip y e mas) es conside ada
aiškos p iemone, ej. :
Musica la o ma de es uc u as del espacio puede se nusakom as
geome ijoje us oimanimas są o komis.;
Deag a izaciones son oka más ecuen emen e inex e de kiama endencia al
descenso del núme o de abajado es en la ag icul u a <...>. ; Toda ía es a
posición jus igísima se ía en a d y i sin ine im ai-juokingo concep oka.
En odos es os casos el é mino a są oka puede sus i ui se po el é mino
e minos. Są oka ambién es pe cibiama como unokios o o o ipo de ac i idad
in elec ual. Te minos concep o, pa e o ado ennagininko aleg niu, o ma
conjunciones con accionesmaodžiais de ini , ope io i, concep ualiza se,
undamen si, pažymė i, ep esen a , conoce y k . Planeos de con ex o más
amplio ejemplos: Nue aos documen os de la iglesia (Va icano Cong egación del
Cul o y sac amen os de Dios Liaudiškojo piedadumo y li u gía guía y 2003 m. junio
augpjúcio Bažnyčios žiniose imp imidi os seccionia des e documen o) el concep o
de p ác ica de piedad de ine una exp esión p i ada o pública de la o dinosidad
c is iana, aunque y cuya pa e no sea li u gía en a monía con ella, es deci ,
co esponde a su espí i u, no mas y i mo. ; No malmen e suena bas an e
ago a, pe o de hecho con es e concep o ka se in en a una nue a kon ce
p ualiza se ya an e io men e su o mulada en es udios de elaciones
in e nacionales y has a šiol bas an e ampliamen e examinada idėjos de pode a la
polí ica in e nacional. ; En o as palab as, las palab as ma can esciones, que ya
es án pa žy mė i y ep e zen uados con concep os.
Como ins umen as concep o en el ex o in es igamene se u iliza con
bas an e di e sos ac osmažodžiais, pe o de ese ipo obje inių junginių en él compa a i amen e pocos.
115Te minología | 2017 | 24
3.5. Al igual que el é mino, są oka es un obje o de ac i idad lingübinesa. Te mino i,
są oka kon eks iniai pa ne iai odo, kad kalbinės eiklos ikslas – są okos
u inio a skleidimas ((iš)aiškin i, paaiškin i, (ne)apib ėž i, apibūdin i, ap a -
unsaky i) o su nomb e (į a dy i), ej.: Documen o concep o ka a eces no es á
išaiškin a incluso y en onces, cuando en las leyes penales, po ejemplo, Reino de
España BK, República Fede al de Alemania BK, hay secciones especiales, des inados
izaišk in i p incipales en las leyes penales se u iliza s ą ok. ; Čia secues imo s
ą oka a pibūdinama nea segamai del pasi amien o concep o. ;
Puesque la egula idad ingenie os de la lengua li uanas ugdymo obje i os,
au o es, į a dy da mi s ą okas, p ima umą eikė lie u ių kalbai. Sąwoka es no
sólo la lingübinés ac i idades, pe o y en gene al aiškos obje o. Es o se puede
g įs i del concep o compuiniais con accionesmajodžių (ne)su o mula , el
neiš eikš i, eksplikuo i, žymė i o momis20.
„Dž. Blėkas aip pa s u o mula o labai s a bią šiluminės alpos są ok ą i
p ime o esme ció de algunos ma e iales calo imenes capacidad,
apo amien o y usión calo . ;
Po o a pa e, a los úl imos in e mediandocaujando, palab as ma ci y s
ą okas. Ne ipiška eks yne objekcijska é mino concep oka a osena con
eiksmažodžiu aduc i. Ras i dos al a osena ejemplos: Bū ina señaló
es o, que en o icialime de es a Di ec i a e ime á lenguas Li uáneas [4], e
čian de inglés el concep o del lenguaje cog en e a ion, inco ec iamen e
pa a o a el concep o e mo ikacija en luga kogene acija. ; Johann Geo g
Sulze i y Hein ich Ch is ophui Koch es as są ocas de la lengua la ín
aduci e us á la lengua gemencias y aplicados los son a e ealybei música
de componamien o y análisis, ob u o es e análogo gemenés: Anlage (plano)
Aus üh ung (išpildymo) Ausa bei ung (išbaigimo).
Tokia a osena indica, que el concep o es pe cep iba como obje o de aducción, y es o con con adice
pačiai concep os como pensa imo o conocimien o, y no unidad de lenguaje samp a ai. Desde un con ex o más
amplio e , que aquí concep o es pa a o a en luga de é mino e mas o palab a. 20 Bassey Edem An ia
sub aya (dis ingue como uno de los concep os c i e ios) que un concep o puede exis i y sin símbolos ( iek
lingüís icos, an o como no lingüís icos), pe o ellos son esenciales pa a la comunicación (An ia 2000: 82).
116 As a Mi ke ičienė | Są oka lie u ių mokslo kalboje
3.6. Sąwoka esul ado. Te minos concep o se u iliza en obje i os
conjun i os con accionesmažodžiais c ea , nukal i, iš as i, aunque al
a osena ė a pa ienė. Sin emba go es signi ica i o que są oka se pe ciba como kū inys
(obbinys), ej. :
Noso os mismos in en amos iposlo concep o ą: ealidad en no hay
obje i o... Teks yne as a y más concep o de é mino obje i a a osenen
casos, pe o aquí se discu en sólo ipiškiausi, ecuen ís y es e es udioim
ak ualiausi. Są oka como obje o puzducha 5 igu a. 5 igu a. Te minos
concep os* obje i os conjun os concep os*
OBJEKTAS) (=
*********
(= INSTRUMENTAS)
USTOTI
KUNSTI,
CONOCENTI, SUOKI, IRCTI
IEŠKOTI, RASTI, GAUTI,
DUO TI, ĮVESTI, PASHA LIN-
TI, TIJUSTIAR, CHANTI,...
TALBÉTI, IŠREIKŠTI La mayo ía de las pe sonas que ienen p oblemas con el lenguaje ienen p oblemas con el lenguaje, y la mayo ía de las pe sonas que ienen p oblemas con el lenguaje ienen p oblemas con el lenguaje.
SUKTI
...
********
PROTIŠKAI DEBBTI
IREIKŠTI
4. Są okA SUBJEKTAS
4.1. De odo lo p ime o, el concep o como suje o alguna cosa incluye (juniniai
con accionmažodžiu abim i, po una ez con neapim i y neap ėp i, éase 2
igu a.). En amplo más allá de la conjunción de palab as, el con ex o
deciende el alcance (eks ensija) del concep o. Toks p esc imo ayuda asegu a exi osa cien í ica comunicación.
Kelios a enos ejemplos:
So bción concep o ka incluye muchos di e sos p ocesos de e ención y
mecanismos, po las cuales adionuclidos chocan con la olienas supe icie o
o os ma e iales supe icie, ej., molio mine ales, que pueden es a en la enda
de supe icie. ; El concep o de campo in imo incluye adioac i os esiduos
en aso é, kapinyną jun o con esiduos en con enedo es supančiais ingenie iinos ba je asis y sepinyno za-
117Te minology | 2017 | 24 sanda inimo elemen en ais, ambién incluye pa e
kapinyną supančių uolienų (su ikdy a zona). ;
Además, la segunda co upción de concep o ka no incluye co upción en el sec o
p i ado. 4.2. El é mino concep o se usa subjec i os conjun os con
accionesmažodžiais (ne) u ė i, įgau i y pe de as i o mas concep o es u ė oja
y ga ėja21. Desde un con ex o más amplio e , que el concep o iene sen ido,
signi icados ( ambién plg. es plu i eikšmė), luga , aspec o, adición, elemen os,
e c., iene o įgaña sen ido, no iene luga , signi icanzas, pa anda populia idad, ej.:
Są oka Lie u os saugumas pe se no iene signi icanzas sin conc e os suje os,
con los cuales es ku iamas o con a los cuales es di igido. ; Są oka di onas en
di e sas á eas iene signi icados speci ines. ; Ins inc o son o ka pe dió popu li o
um ą y cesa, con insigni ices excepciones (p.ej., Gnepp, 1977), se aplicada al homb e
po muchas azones (ž .
Viliūnas, 2005).
Ne aikė apa eció, que concep os se a ibuye cono ación, que
habi ualmen e se conside a elemen o de unidad de lengua. De un con ex o
más amplio nace la imp esión de que es o es consecuencia įman a imo:
Además, es e concep o u i empo alines cono ación s: es momen o, akimi ka.
4.3. concep oca keičia o simplemen e ocupa cie a padė į e d ėje é mino
concep oka se u iliza con in anzi y inių eiksmajodžių apa ece , kil i,
a sidu i, įsi e p i, išsp ús i, susipin i, neišnikk i, įsi i ini, įsigalė i, y au i,
pe siklo i y k . o mas, ej. :
Isi concep o o mó base a apa ece son okai k iminogeninė pe sonalidad. ; Jo
eo ías cen e a sidū ė de Lukâcso pe im a Wel anschauung o ision du monde
(pasaulėžiū os) sąwoka. ;
Ci ilizadas po encias son o ka neišapa ecido y de con empo áneos es udios de in eg ación EU. Po cie o, el
concep o no solo keicia padė į, sino y ella misma cambia: Sma amen e keicia si el concep o de ca og a ía
digi al de s an is ecnologíasom y expandiendo los ámbi os de aplicación de da os ca og a icos digi ales.
4.4. Są oka desempeña cie as unciones o acciones alea o ias. Es o se puede e de un g upo subjec i os
compuños con anzi y inas eiksmažodžiais (nu) mos a , es ablece ( ibas) (plg. ne ibo i, ne a žy i),
o ien a , ilus a , 21 También as a obje i os compuños con eiksmažodžiais (p i)ski i, p opo ciona , en los
cuales concep oka es ecep o .
118 As a Mi ke ičienė | Są oka lie u ių mokslo kalboje eikš i, pažymė i, padė i
(paaiškin i), a pininkau i, pa eik i (žinias); o ma (pag indą), omen a
(a si as i), p oduci ua , kel i (sunkumų), domin i y k ., aunque con el mismo
eiksmažodžiu eks yne suelen e as a sólo po uno compuño, ej. :
Ne conocidos concep o ka nu indica pe sona, que es a i (a sen ido de
dis ancia ísica), pe o nep ípuso en o no o en ella p esen es de o os
g upos de pe sonas. ; Są o ka išcom i en es e caso eiški a no o a inio
ap endizaje, y habilidades adquisición en el di ec o p oceso c ea i o, que
ensius y e minigus es udios y empezėjus abajada ca ie ą. ;
Ši concep o ka econoce i as células mic obías, que son necesa ia
e icazus p obio ico componen e pa e, impo ancia. El hecho de que el
é mino concep o se pa o ice con accionesmajodžiais exp esa y
desc ibi ( ambién c . el capí ulo 1 dadas de iniciones del concep o
dicciona io de in o mación y Romano Plečkaičio logikos ado ėly) lag an e
con i ma la a i mación de que el concep o es a eces pe cibido como una
cosa aiškos: Ši concep o ka exp esa la capacidad de Eu opa po los medios
aplicados de di undi sus alo es más allá de las bases de la UE.
4.5. El concep o expe imen a a ios es ados, elacionados con la elación
de concep os mu uo o de concep o con elación de o os elemen os:
di e encia, es á elacionada, coincida, asocijuojasi, e c., ej.: Ski iasi no
hechos empí icos, pe o sus modelos de okimo, son sup a os y
imagina ios. ;
El concep o de jus icia p ocedu al es á s usu ado no con los esul ados de la
decisión, sino con las peculia idades del p oceso de adopción de la decisión. ; Los
concep os de a qui ec u a de sis emas de in o mación y es uc u a a menudo
su am pa, sin emba go la a qui ec u a más se en oca en in o macinius y
comuniccinius componen es del sis ema elaciones, en la mane a de o ganización de
las elaciones (llamado es ilo de a qui ec u a). Ese mismo ex oyn indica, que el
é mino usado en conjun os con būsenos eiksmažodžiu inka. En el ma e ial
in es igadoje sob e el concep o (ne) ikimą gene almen e no se habla hallado sólo un
compuño del concep o no encaja, y ambién del mismo compues o con ex o más
amplio mues a que a concep os se asignan asgos del é mino:
Ibs íbe señala que los ocos su usados en el í ulo del anexo I de la
Di ec i a cogene a ion echnologies (engliškame eks e) y e mo ikacijske
ehnologije (lie u iškame eks e) no si en pa a enume a di e sa
ecnología equipamen o, mencionada en es e anexo.
125Te minología | 2017 | 24
2015: Roche On ological de ini ion. Handbook o Te minology 1, Ams e dam Philadelphia: John Benjamins
Publishing Company, 128152. / La Comisión conside a que las disposiciones de la Di ec i a no cons i uyen ayuda es a al en el sen ido del a ículo 107, apa ado 1, del T a ado.
Sage J. C. 1990: A P ac ical Cou se in Te minology P ocessing, Ams e dam Philadelphia: John Benjamins /
Publishing Company.
C. San os e al. 2015: San os C., Cos a R. Domain speci ici y. Handbook o Te minology 1, Ams e dam
Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 153179. / La publicación de es e lib o ha sido muy bien
ecibida po el público. Simonnæs I. 2007: Vague legal concep s: A con adic io in adjec o? Inde e minacy in
Te minology and LSP: S udies in honou o He ibe Pich , ed. B. E. An ia, Ams e dam Philadelphia: John
Benjamins Publishing Company, 119134. /
SinŽ 2002: Lybe is A. Sinonimų žodynas, Vilnius: Li u ias ins i u o de lengua edi o ial. Šalkauskis S. 1991:
Raš ai 2. Filoso ías y pedagogikos e minija. Pa engė A. S e diolas, Vilnius: Min is. Ta a ino as V. 2006:
Ta a ino V. A. Obje o e mino isión. Enciclopédico dic a y, Moscú:
Московский лицей.
Usonienė A. e al. 2008: Usonienė A., G igaliūnienė J., Ri i y ė B., Bū ėnas L., Jasiony ė E. Texynas de la lengua
cien í ica de Li uania. Bal is ica 43(1), 101114. U ka A. 2009: Dažninis ašy inės lie u ių kalbos žodynas: 1 millón
de palab as mo ologiškai ano uo o eks yno pag indu, Kaunas: VDU leidykla.
VLE uni e so inė lie u ių enciklopedija 21, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as, 2012.
Župe ka K. 1983: Li u ians kalbos s ilis ika, Vilnius: Mokslas.
SVOKA IN ACADEMIC LITHUANIAN
The pape deals wi h he usage o he undamen al e m o e minology są oka ‘concep
in academic Li huanian. La in es igación es di igida a es ablece he seman ic (con ex ual)
pa ne s o his e m and i s hema ic ield and o p o ide an ou line o he concep
‘concep acco ding o he usage o he e m designa ing i . This is a co pus-based
esea ch, he sou ce o which is Lie u ių mokslo kalbos eks ynas Co ALi (Co pus o
Academic Li huanian Co ALi ) (publicly a ailable a h p://co ali .l ). The main me hodology
o esea ch is seman ic analysis o ph ases wi h są oka. Conjunc i e usage and
con ex ual synonymy o he e m są oka which e lec pa adigma ic ela ions o his
e m we e also analyzed.
The lemma są oka was ound in he co pus o academic Li huanian Co ALi 779 imes. I is
p esen in ex s om all i e ields he humani ies, social sciences, na u al sciences,
biomedical sciences and echnological sciences. In his co pus he e m są oka is one and a
hal imes mo e equen han he e minology e m e minas ‘ e m. In academic
Li huanian he e m są oka has a ibu es and is an a ibu e i sel , i is also used as an
objec o subjec and only some imes as a p edica i e o ad e bial modi ie .
A ibu es desc ibe e m są oka acco ding o name, space, ac ion, con en ea u e,
o he e alua ing ea u e, ime, place, au ho , language, objec , e c. As an a ibu e e m
są oka is a seconda y name, also a possesso o cons i uen and mo e deeply objec o
subjec o an ac ion o a s a e, e c. As can be judged om objec i e ph ases a concep
is an objec o usage, hinking, cogni ion and pe cep ion as well as esea ch, linguis ic
ac i i ies and exp ession. I is being looked o , ound, ob ained, gi en, in oduced o
elimina ed, legi ima ized, changed o some o he ac ions a e pe o med in i s espec .
Además ha , a concep is a esul as well as an ins umen no only o an in ellec ual
ac i i y, bu also, acco ding o he da a o he co pus esea ched, an ins umen o
exp ession. Thus, he ea u es o a e m a e asc ibed o a concep .
126 As a Mi ke ičienė | Są oka lie u ių mokslo kalboje
A concep as a subjec includes, has o ecei es some hing, i changes some hing o I
expe iences a change, akes place in space, pe o ms a unc ion o andom ac ions, is
in a ious s a es, is o some quali y o is some hing, and a ely – simply exis s.
can be obse ed om he conjunc i e usage o są oka ha i s co ela es a e uni s o
exp ession (including he e m e minas), gene al e ms o science and o he abs ac
nouns, names o men al o ma ions and pa s o aspec s o a concep . The e ms są oka
and e minas a e used in academic Li huanian no only in conjunc ion, bu also as
con ex ual synonyms. The usage o e ms ins ead o są oka could be seen as me onymy.
Con ex ual synonymy o e ms can be jus i ied only i i doesn a ec p ecision and
cla i y.
Inaccu a e usage o e ms in ex s dis o s he esul s o esea ch; he e o e
conclusions abou he ue meanings o e ms and concep s named using hese e ms
canno be d awn solely on he basis o e m usage in ex s.
Recibió 2017-10-16
As a Mi ke ičienė
Lie u ių kalbos ins i u as
P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius
E. poš as as a.mi ke[email p o ec ed]