72 Li uânia, lie u ių o lie u iškas skalikas:
pa adinimų a ojimo p oblema ika
Ma ius Sme ona,
Anželika Sme onienė
doi.o g/10.35321/ e m30-4
Lie u os, lie u ių a lie u iškas skalikas:
pa adinimų a ojimo p oblema ika
Lie u os, lie u ių, o lie u iškas skalikas:
P oblems o Using Dog B eed Names
MARIUS SMETONA
Vilniaus uni e si e as
ORCID id: h ps://o cid.o g/0000-0003-2816-5504
ANŽELIKA SMETONIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
ORCID id: h ps://o cid.o g/0000-0003-0352-884X
ANOTACIA
O a igonyje explo a, po quais azões pude am su gi na sociedade e na mídia às
ezes usados os nomes de aislês de cuns nacionais Li huanian skalikas e lie u iškas
skalikas, embo a kinologijoje é nusis o ėjęs e mis lie u ių skalikas. Pa a es e
obje i o alcança oi esnag inados 283 nomes de ais, eles classi icados em qua o
g upos e oi e i icado se exis e de alguma alguma dos cuns de ais ou os e mos da
pa adinimų sis emos. Nus a y a, su kokio ipo šalu iniais dėmenimis suda omi
á ea da cinologia Li uana. A im de descob i na Li uânia as endências de in odução
de animais, as denominações e i icadas em o iciais on es das ins i uições
au o idades. Também a igo b e emen e discu e-se in e nacionalidade cunų aislių
denominações sis ema, pa a se de e minado se ela pode ia e in luência Li u iškajai
adição.
ESMINIAI VOODŽIAI: kinologijos e minija, šunų eislių pa adinimai, oponimai, e nonimai,
a iacijos.
ABSTRACT
The a icle examinas he easons why he names Lie u os skalikas and lie u iškas
skalikas, which a e some imes used in he public and in he media o he na ional
dog b eed, may ha e a isen, al hough he e m lie u ių skalikas [Li huanian Hound] is
well es ablished in he ield o cynology.
73Te minologia | 2023 | 30
To achie e his goal, 283 b eed names we e analyzed, classi ied in o ou g oups,
and checked whe he a sys em o dog b eed names is a ailable and wha ype o
a ibu es a e used o o he e ms in Li huanian cynology. To iden i y he
naming ends o animals ha ha e been b ed in Li huania, he names ha e been
e i ied in he o icial sou ces o he au ho i ies. The in e na ional naming sys em
o dog b eeds is also in es iga ed o de e mine whe he i may ha e in luenced
he Li huanian adi ion.
KEYWORDS: cynology, dog b eed names, oponyms, e hnonyms, a ia ions.
ĮVADAS
Nemažai abalhos de e minologia Li uãs é des inada não só aos p incípios
comuns, mas e sepa os dos domínios e minos discu i , seus p oblemsom
examina . Umu ou ou o aspe o in es igadas as ologia, biologia, economia, al
izikos, kompiu e ijos, ma ema ikos, medicinos, eligijos, s a ybos, eisės
e minų p oblemos i endencijos. No s Lie u os kinologų d augija (LKD)
bu o įku a p ieš 30 me ų i nuo 2005 m. y a ik oji Ta p au inės kinolo-
gų ede acijos (FCI) na ė, kinologijos e minai da nė a sulaukę Lie u os
mokslininkų dėmesio. Visuo inėje lie u ių enciklopedijoje (VLEe) pa eikiamas
cinologia de inição: Kinology (g . kyōn, kilm. kynos shuo + logos mokslas),
mokslas sob e shunis. Nag inėja caunų eisles, suas kelmę, ana omia e
isiologiją, cul i amen o, b eisimą, aclėjimą, d esa imą, u ilização em
caçaoklėje e se içosbiniais p opósi os. Kinologija a base eó ica da a ual
canininismo. Es as bas an e amigas s i as e mininai são shunų aislių
denominais. Neocinólogos e poucos com canunininkis e con on ando pessoas
mui as ezes não sabe ikslis menos popula ias ais de denominações. Is o,
sem dú ida, é no ada e LKD, po isso sua página web publica-se sucin a
in o mação não só sob e eg asingus nomes de ais, mas e o mas: No ė ųsi,
que b eislinių šunų amado es mos assem ap op iado exemplo e egula men e
escu assem canus b eislių denominações. Aqui eg as básicas, como
egula men e esc e e nomes de caunų aislių. Šunų eislės esc e em mažąja
aide, pois šuns eislės nomeamen o é gene inis pala a de língua Li uãs
e is, c e gšnauce is, aksas, pudelis, kolis, čiau čiau, senbe na as i . .).
Didžiąja aide šuns eislė ašoma ik ais a ejais, kai y a susijusi su aiškia
(auksaspal is e igeog a ine nuo oda. Mais equen emen e isso é o luga de
o igem da caislê de cacho o: Jo kšy o e je as, Lab ado o e i e is,
kas, Veima o umpaplaukis paukš šunis. A k eipki e dėmesį: šuns eislės
pa adinime dominuoja ik inis žodis – šalies a ba egiono pa adinimas.
Schweica ijos piemenų šuo, O e nės b aKai caucus b eislės nomeamen o
74 Lie u os, lie u ių ou lie u iškas skalikas:
pa adinimų a ojimo p oblema ika
Ma ius Sme ona,
Anželika Sme onienė
elacionado com a nação, que es a caislê o mou, nome, nome esc e e a
mažąja aide: lie u ių skalikas, okiečių a iganis, aus alų šilkinis e je as,
ai ių ol haunds, čekoslo akų ilkšunis, i alų b akas, alų ko gis, suomių laika.
Lie u os a lie u iškas skalikas, o lie u ių skalikas; ne Ame ikos S a o d-
šy o e je as, o ame ikiečių S a o dšy o e je as“ (www.kinologija.l ). Šia-
me į aše minimi i lie u ių skalikai. Lie u oje ie inėms gy ūnų eislėms
ski iama mažai dėmesio, ačiau pas a uoju me u isuomenė kiek daugiau
susidomėjo mūsų nacionaline šunų eisle, odėl pas ebima, kad iešojoje
e d ėje yškėja endencija ienin elę lie u išką šunų eislę adin i keliais
Būki e cuidadosos: não di e en es modos de lie u ių skaliku, Lie u os skaliku
ou lie u išku skaliku. Tal he e odômimo de denominações causa discussões
en e des a aislês en uzias os, cul i in ojos, eishei os e kinologos, po que
adicionalmen e pessoas, abalhando com es a aisle, a chamam dos Li uães
skaliku. Em ge al a aliando a popula idade do consumo des es nomes, pelo
menos Google paiseškos campo in oduzindo cada um deles, mais popula es é
li e ians skalikas (5 740 esul ados.), não ão popula us é Lie u os skalikas (1
410 esul ados.), e o mais despopula io é lie u iškas skalikas (313 esul ados.).
Tu bū melho e lexão des a p oblema é es e exce o da e is a miskininkas.eu: Ji ne
sykį oi a isū usi na bo da do ex inc o, mas, como con a o p esiden e da
Li uâniaLi uu os (pab auk a au o ių au . pas .) skalikų augin ojų sąjungos (o icialus
nome da união é Lie u ių skalikų augin ojunga au . pas .) d Riča das Ba zdenis, hoje
iškiliškiai, iškiai lie ujai, a sk sk skysc ape deles sabe: eislė neišnyks. Skalikas
Li uãesLi u ios são a o i os não só na Li uânia esses cães amadamen e c iam
esiden es de ou os países, além disso, sabe-se que a sangue de nossas aíses
nacionais de cães įlie a e aos skalikas de ou os países (Mile y ė 2020). Como is o,
umpo em exce o pa a o i odos ês in oduzijimas, al uso pa ece sinonímico. Se
o nome da aça de cão se en endido como e mo do campo da cinologia, ele de e ia se
o único nome do concei o (Jakai ienė 2010: 185). As a Mi ke ičienė obse a que a
sinonimia de e mos é en endida como um enômeno nega i o, isso se e le e e na
p og amação de especialidade de linguagem da Comissão Es a ubina de Língua
sinonimia é ap esen ada como uma das e miniação ydų (Mi ke ičienė 2020: 12).
Pa ág a o 7.2.6 da no ma ISO en a iza que, ao pad oniza e mos, uma das mais
impo an es a e as é dis ingui e mos com ma ca de p e e ed isso é o p incipal
e mo. Sinônimos (se eles não c iam em ou os luga es mul idia eikšmiškumo) dada a
ma caė admi ed.
75Te minologia | 2023 | 30
Se o sinônimo po quaisque azões é ejei ado (pa isi amen e, iola os
p incípios de monosemias), ele é dado a ma ca de dep eca ed (ISO 2009: 3536). No
en an o, p a ickoje sinónimos elimina alha, deles oco em po á ias azões.
Sigi a S anke ičienė dis ingue p incipalmen e lingu is inos-cogni y inius e
ex aling is inos a o es nominacinę a iação e komunikacinę a iação,
nulem ą di e en es ende ea ų. Sinônimos de e mos são bas an e comum coisa,
quando a e minia de ce a á ea só se o ma, po ém delas podem su gi e já
e minijai nosis o ėjus (S anke ičienė 2012: 22). Assim, na u al que em al ampla
e à sociedade p óxima em campo como kinologia des eidaujados e mos de
sinónimos e i a di ícil. Angelė Kaulakienė dis ingue a baseada (pa y example,
lie u iškas e in e nacional e minos, sudė iniai e elipsiniai e minai) e
nepag įs ąją e minų sinoni2023) e mais an igas (Li expo au ė 2018, Vilniaus
miją, pas a oji i y a eng ina (Kaulakienė 1994: 55). Šio s aipsnio objek-
as – mūsų nacionalinės šunų eislės pa adinimo skalikas šalu iniai dėme-
nys: lie u ių, Lie u os, lie u iškas. Siekiama nus a y i, kodėl a si ado okia
šios eislės pa adinimų į ai o ė, kuo jie ski iasi i ku is iš pa adinimų is
dėl o bū ų aisyklingas. Tam iš LKD a p au inių šunų pa odų naujausių
(„Vilniaus pa asa is 2023“, „Lie u os nugalė ojas 2023“, „Vilniaus au-
ė 2023“, „Kauno žiema 2023“, „Kauno nugalė ojas 2023“, „Kikos au ė
žiema 2018, Kalėdų au ė 2018) ca alogues de nomes de a ies di e en es o am
escolhidos (do o al de 283 nomes de a ies) que classi ica am qua oas eunies
e e i icou se exis e algum sis ema de denominações de a ies de cães. Assim
ambém panag ina não só cunos, mas e na Li uânia de eis ų ou os animais
(a klių, kiaulių e . .) denominações, pa a se de e minado, que luga no sis ema
ge al ocupa iam lie u ių skalikas.
OIT[…] LIETUVA ICEVEIST[…]
GIVŪN PONDINIMAI
Na Li uânia há não só nacionalidade cunų eislė, mas e a klių, balandžių,
gal ijų e . . Visando quan o mais con iá el de e mina as endências de
in a ação de animais deduzidos na Li uânia, seus nomes e i icados em
o iciais on es das au o idades […] In o mação Ag icola e cen o de negócio
u al classi icado es de úkinių animais. Também es ão incluídos dados da
Uni e sal Li huanian Encyclopedia e do Cen o de Coo denação da P o ecção
dos Recu sos Gené icos dos Animais Ag ícolas da Li uânia (ž . abelę 1).
76 Lie u os, lie u ių ou lie u iškas skalikas:
pa adinimų a ojimo p oblema ika
Ma ius Sme ona,
Anželika Sme onienė
Tabela 1. denominações dos animais o iginados na
Li uânia ZEMS ÚKIO CENTRO VISUOTIN LIETUVOS
CLASSIFICATO-
ÚKINI GUVŪN
RI LIETUVI
ENCLOPEDIJA
GENETICH ITSOLA
ACORDANDO A SEGURANÇA
CENTRAS
Lie u os sunkieji Lie u os sunkieji Lie u os sunkieji a kliai
žemai ukai žemai ukai žemai ukai
s ambieji zemai ukai s ambieji zemai ukai s ambieji zemai ukai
jojamieji da Li uânia
li auosas li auosas bal osas li auosas li auosas locais
kiaulês li auanas locais kiaulės Lie u os juodgal ės a ys
Lie u os juodgal ės a ys
Lie u os ie inės
šiu kščia ilnės a ys
Lie u os ie inės
šiu kščia ilnės a ys
Li uanas locais ožkos Li uanas locais ožkos
Li huanian šėmieji gal ijai
Li uan bal nuga iai gal ijai
Li uãos e des gal ijai
Lie u os juodma giai gal ijai iš inės žąsys lie u ių skalikas lie u ių skalikai
Do 1 abelės видно, que alguns nomes não êm a i ikmenų um ou ou o on e, e
ou os nomes os êm isu . Po exemplo, VLEe não há a igos sob e a maio
pa e das a ies locais. os jojamícios de Li uânia incluídos apenas em
classi icado , po que é bas an e no a eislê e a é que não p ecisa oma
ní el de Es ado medidas pa a p o egê-la, mas en a ização, que seus
abalhos de c iação a liekančios o ganizacijos (Lie u os a klių augin ojų
asociacija) documen os usado p ecisamen e compoinys com dėmeniu
Li uânia. Gal ijų in oduzidimas classi ica o iuje mui o su auk i ou
sup esimi i, po an o não são incluídas em es a abelê. Nos classi icado es
não há escalikos li uanos, po que não é um obje o ag ícola, mas aqui é
necessá io menciona uma en ada publicada em 2016 no sí io web do
Minis é io da Ag icul u a: Minis é io da Ag icul u a p epa ou e ap o ou em
2008 o p og ama de conse ação dos ecu sos gené icos de animais ag ícolas
li uanos, na qual incluíem zemai uks, s ambiuosius zemai uks e Li huanian
hea y-uosius equios, a lios de aça akėnų, suínos locais e de genó ipo
an igo e Li huanian šėles,

77Te minology | 2023 | 30 iš ines žąsis, Lie u os skalikusLie u os skalikus (pab auk a au o ių
bal nuga ius, senojo geno ipo Lie u os žaluosius, senojo geno ipo Lie u os
juodma gius gal ijus, ie ines šiu kščia ilnes i Lie u os juodgal es a is,
au . pas .), locais ožkas, locais bi es. Jãos exclusi os he eldimi sinais o ma am na Li uânia,
po an o em signi ican e selcinę, cien í ica, culū inę, his ó ica, ecológica bem como
econômica alê e é impo an e mundiais biodi e sidadees da eikia lie u ių skaliko e miną.
Assim, pelo menos de ap esen adas locais naminių Vie inių balandžių a iislių in oduzimen o
lis“ (ŽŪM). Iš šios Žemės ūkio minis e ijos dokumen o iš aukos ma y i,
kad jeigu skalikų pa adinimas bū ų į auk as į klasi ika o ių, g eičiausiai
jame bū ų a ojamas žodžių junginys Lie u os skalikas. Ki i du šal iniai
em bas an e yškią sis ema. No malmen e escolhido algum oponímis e a ele p ijun o
gy ūnų eislių pa adinimų lie u ių skalikas išk en a kaip nesis eminis, nes
als ybinėse ins i ucijose įsigalėjęs Lie u os skalikas.
a ibu inis pala a am ce a ab il izinė, peculia idade de compo amen o ou pe kel inis
sua desc iúdenção: Sūdu os bal agal is, Daina os colo o agal is, Kauno d ugelis, Kauno
bal ajuos is a iklis, Klaipėdos aukš ask aidis, Vilniaus spal o ašonis, Vilniaus e eliukas,
Vilniaus nak inis, Šiaulių bal as špa niai, Lie u os paa kelė, Lie u os paš o-pa odinis,
Lie u os igėd ū inis, Lie u os žu is. Nessas in oduzi ijimen os g upos se des acam
aukš aičių bu bulis. Ma y i yški endência į a dijimuose a o i egionų, mies ų
pa adinimus.
galima as i pa yzdžių su dėmeniu Lie u os, iš isos balandžių pa adinimų
CUN VISLI PONIMITAI
P incipal o ganização mundial de cinologia The Fédé a ion Cynologique In e na ionale
(FCI) econhece sob e 360 cuns de ais. Cada eislê em seu p óp io nome ele
kinologijoje unciona como e mo. De á ios ca álogos de exposições in e nacionais
oco en es na Li uânia o am selecionadas in oduzidas de ais de cuns. Tão
encon ado 283. As denominações de ais o am dispo idas em g upos. pi mas ês
cons i uem nomes po analogia, com base nos nomes de aísilas de cuns da língua
li uana, dos li uanos skalikas e dos li uanos skalikas, bem como negausus casos
in e miná eis (ž . 2 len elę), qua a g upo apelidos, su gidos de um ou o pag indo:
a enpinče is, aki a, auksaspal is e i e is, aza akas, ba be as, ba zdo asis kolis,
basendžundas, base ha, big boblis, by e io e je as, b o eilas, bo de b ois,
bo de e is, bosse as, minie as, plaiganihu, bulme is, bulmasis, bul e is, il i iau,
čijuga, ampau, čijuga, ju e is, ju e gis a, a e gis a, a e gis a, cob ais,
a e ce as, aus alianos, aus alianos e ame icanos.
78 Li uano, lie u ių o lie u iškas skalikas: kas, ab ikosinis), g ande pudelis ( uda, p oda,
pa adinimų a ojimo p oblema ika
Ma ius Sme ona,
Anželika Sme onienė
pipi ai su d uska, dalma inas, Dendžio Dinmon o e je as, didysis pudelis (pil-
b anca), di haundas, dobe manas, d e e is, Džeko Raselo e je as, alenas, an omas
nykš ukinis, a aonų šuo, yldspanielis, bladhaundas e . . Es e é o mais abundan e g upo
de um o al 109 casos, po ém nes e a igo ela não nag edėjama. Tabela 2. LKD o ganizados
de ca álogos de exposições de canis de ais de nomes compos os sanda a
PAGRINDINIS
PAVADINIMO
DĖMUO
ŠALUTINIS
PAVADINIMO
DĖMUO ( au os
pa adinimas
a ba oponimas)
KITI
DĖMENYS
ŠALU-
TINIO
DĖMENS
TIPAS
ŠUNS VEISLĖS
PAVADINIMAS
KATALOGUOSE
Bosnijos e
He cego inosHe c-
a iganis c oa iais š eica ų bal asis au a
e i ica is Bosnijos e
ego inosC oa ijos
bal asis š eica ų a iganis belgų
g iunendalis au a belgų a iganis
g iunendalis belgų lakenua au a belgų
a iganis lakenua e iue enas
belgų malinua au a belgų a iganis malinua
belgų e iue enas au a belgų a iganis
Es elos e i ica is Es elos a iganis lenkų
islandų au a islandų a iganis
Kaukazo ik inis Kaukazo a iganis
žemumų au a lenkų žemumų a iganis
Ma ik inis
Ab ucio2
Ma emano-Ab ucio
a iganis
1 Taisyklingai lie u ių kalboje adap uo as mies o pa adinimas Lhasa y a Lhasa (Lhasos apsas), ačiau
ap esen ada ca alogeama Lasa, mais p o a elmen e e e in luência o nome kinų kalba Lasa (PVŽ). 2O nome
da egião, de que su giu eislė, o iginalalo língua é Ab uzzo, em língua li uanas ele adap uo ino como
Ab ucai (Ma emano-Ab ucų a iganis) (PVŽ).
79Te minologija | 2023 | 30
PAGRINDINIS
PAVADINIMO
DĖMUO
ŠALUTINIS
PAVADINIMO
DĖMUO ( au os
pa adinimas
a ba oponimas)
KITI
DĖMENYS
ŠALU-
TINIO
DĖMENS
TIPAS
ŠUNS VEISLĖS
PAVADINIMAS
KATALOGUOSE
olandų3ilgaplaukis au a holandų
a iganis ilgaplaukis4 olandų
šiu kščia au a olandų a iganis laukis
šiu kščiaplaukis
Ve iis do Sul da Rússia a iganis do Sul da Rússia
Podhalės ik inis Podhalės a iganis
O Eu opeu O ien al e i ica is O Eu opeu
O ien al a iganis umunų nau a; omunų
Ca pa ų
Ka pa ų
ik inis
a iganis
Vidu inas
Azijos a iganis okiečių au a okiečių
e i ica is Vidu inas Asiias
a iganis okiečių ilgaplaukis au a okiečių
a iganis ilgaplaukis base as A ua au a;
A ua No mandos
No mand-
ų5
e i icis base as
Gaskonės žyd asis ik inis Gaskonės žyd asis base o
Vandėjos g andíss;
g andíssimo base o onas
g i ik inis Vandėjos
g i ão
3 Ago a em ez dos nomes adicionais Olandija, olandas, olandiškas, olandų kalba aconsa ia-se usa
Nyde landų Ka alys ė, Nyde landai, nyde landiečiai, nyde landų kalba (VLKK), no en an o desde an igo usam-se
nomes de ais de cão, como, po exemplo, olandų a iganis, po an o keis iinimų de ido ecomendação nebū ina
( . y. nyde landiečių a iganis). Além disso, pelo menos o ma e ial cole ado indica que com o apêndice -ie is cunos
ais names não conco dam, cole a-se não nomes de habi an es do es ado (ne a ganis aniečių ku as), e
au o a džius (a ganų ku as).
4 Ap eci á el a enção a alguns nomes de ais encon ando-se não acos umada à língua li uanianas o dem de
pala as. Isso não é o obje o des e a igo, mas ale menciona , que in luência alam kalbiškai ne aisyklingam
eiškiniu, ma y , e e eislės his o ia. G e a ais denominações como minia iū inis Ame icano a iganis, b anco
schweica ų a iganis, Vaka ų Ško ijos bal asis e je as, usų ilgaplaukis ku as é meksikiečių blikasis šuo
minia iū inis, okiečių a iganis ilgaplaukis e . . Pode se que as úl imas e semelhan es denominações ab angam
eisles que su gi am quan o mais a de do que a p incipal a ian e, po exemplo, okiečių a iganis e okiečių
a iganis ilgaplaukis, e la e al dėmuo oi simplesmen e p esc i i o, podia e in luência e na época di undido
modelos de denominações em ou os idiomas. Quando os la e ais dede os são indicados em escliaus éis ( okiečių
dogas (juodas, ma mu inis), okiečių idu inis špicas ( udas, juodas) e . .), al manei a de in odução não iola o
sis ema das línguas li uanas, po ém nou os casos ne aisyklinga o dem de pala as é comple amen e
inde undí el, juolab que g e a é analógica de nomes egula es enguais (plg.: engu k šiščlaukis ų ižlas,
umpaplaukis ų ižlas e usų žliukas ilgaakis, usų žaisliukas umpaplaukis). 5 O segundo demem do nome
p o a elmen e de e ia se no manos, isso ambém indica no nome da eislê a pala a que es á na língua o iginal
(A ua no manos base as).
80 Li uano, lie u ių o lie u iškas skalikas:
pa adinimų a ojimo p oblema ika
Ma ius Sme ona,
Anželika Sme onienė
PAGRINDINIS
PAVADINIMO
DĖMUO
ŠALUTINIS
PAVADINIMO
DĖMUO ( au os
pa adinimas
a ba oponimas)
KITI
DĖMENYS
ŠALU-
TINIO
DĖMENS
TIPAS
ŠUNS VEISLĖS
PAVADINIMAS
KATALOGUOSE
bišonas Bolonės ik inis Bolonės bišonas
e i ica Ha anosis Ha anos bišonas
Mal os e i ica is Mal os bišonas usų
ma gasis au a usų ma gasis bišonas
Tulea o6 ik inis Tulea o bišonas bokse is
okiečių au a okiečių bokse is b akas
bu bonų7 ik inis bu bonų b akas i alų
au a i alų b akas
O e nês e i ica is O e nês
b akas po ugalų au a po ugalų
b akas p ancūzų au a, p ancūzų
Pi ėnų ik inis b akas buhundas no egų
Pi ėnų
au a no egų buhundas buldogas anglų
au a anglų buldogas
Maljo kos e i ica is Maljo kos buldogas
p ancūzų au a p ancūzų buldogas bulis
ame icano e i ica is ame icano bulis činas
bul e je as S a o dšy o ik inis S a o dšy o bul e je as
bu jė lamandų au a lamandų bu jė
japões au a japonų činas dogas a gen iniečių
au a a gen iniečių dogas
Bo dois Bo do dogas e i ica
Kana ų ik inis Kana ų dogas okiečių (juodas, au a okiečių dogas ig inis) ( udas, ig inis) okiečių
(žyd as) au a okiečių dogas (žyd as) d a ha as okiečių au a okiečių d a ha as 6 Veislė nome é ligado
ma mu inis)
com o uos amiesčio nome Tolia a. Į akos denominação ao ca álogo, ma y , inha an e io nome da cidade
(juodas, ma mu inis)
okiečių ( udas,
Tulea . O nome da cidade ago a em língua li uanas adap ado como
au a okiečių dogas
Tolia a (Tolia os bišonas) (PVŽ).
7 Bu bonos b akas é elha eislê, o iginada da his ó ica egião F ancesa Bu bonês ( ac. Bou bonnais),
po an o nome da eislê língua li uãs não é p ecisos, de e ia se Bu bonês b akas.
87Te minologia | 2023 | 30
Também pe gun as le an am Tailando idžbek, ibe o spanielis, ibe o e je as.
As denominações des as a iislias em ou as p incipais línguas FCI são ang. Thai
idgeback dog, ibe an spaniel, ibe an e ie ; anc. Chien hailandais a c e e
do sale, Epagneul ibe ain, Te ie ibe ain; ok. Thailand- idgeback, Tibe -spaniel,
Tibe - e ie . Assim, nos angliškues e ancūziškues e mos nos e mos es ão
ailandeses e ibe enses, só okiečių kalba dėmuo é Tailando e Tibe o. Laikando
adução logikos e sis emiškumo, língua li uânica es as eislês de e ia se :
ailandeses idžbekas, ibe ães spanielis, ibe ães e je as. No en an o mas i
Tibe o jus i icamen e assim é chamado, po que, julgando a pa i de ou os
idiomas exemplos e baseado nos a os sob e a mesma eislê, nomeim u ima
omenyje Tibe o al u a e la e al dėmen o Tibe o não ag essija sis ema.
D ip asmiškas pode apa ece o nome Mal os bišonas, u in em men e, que é
Mal os Republika, es abelecida salyne. No en an o Mal a chama-se e lhe
pe encendo a maio ilha salyno, ais nes e sen ido o nome do sis ema não
isk en a.
Likę du eislės denominações Pe u ba ikasis shuo e Bosnijos e
He cego inosC oa ijos a iganis, embo a e não a ende sis ema, pode se
baseado. G eičiausiai em in luência é que é di ícil de ini a composição
é nica da população desses países, po exemplo, VLEe só é ap esen ada que
a maio ia da população pe u é me isai (VLEe). Além disso, a iganis da Bósnia e
He zego inaC oa ía é o iginês de luga , pe encen es à ambos os Es ados
e i ó io. Smulkesnį aba ados nomes de a ies de g upos ( . i. nãoincluindo
nomes, quando é só sug ama izado o iginalus eislės nomeamen o)
seisci s amen o c . 1 igu a.
1 ig. Chunų eislių sudė inių pa adinimų dėmenų apa samen o
Dėmenos elacionados com e nonimais
(p.g., a ganos ku as)
Dėmenys, elacionadas com nomes de cidades,
egionų, slėnių e e c. denominações (p.g.,
Bedling ono e je as) Dėmenys, elacionadas com denominações de es ados
(e.g., Pe u ba igis shuo)
Dėmenos, elacionados com e nonimais e com
oponimais (p.g., ame icanos S a o dšy o e je as)
0 20 40 60 80 100 120
98
65
7
4

88 Lie u os, lie u ių ou lie u iškas skalikas:
pa adinimų a ojimo p oblema ika
Ma ius Sme ona,
Anželika Sme onienė
Exis e e ce a ce a in e nacional de cuns de ais de denominações
sis ema. É p opos o suge i á ios nomes de nomes ingleses, ancūzų e
okiečių nas p incipais línguas FCI13 com nomes de ais em língua li uânica,
quando seu cola e al dėma é e nonimas (pelo lie u ių skalikas) e oponimas
(pagal Lie u os skalikas) (ž . 3 i 4 len eles).
3 len elė. Veislių pa adinimai pag indinėmis FCI kalbomis (pagal pa adinimą lie u ių skalikas)
LIETUVIŲ K. ANGLŲ K. PRANCŪZŲ K. VOKIEČIŲ K.
ai ių e je as I ish Te ie Te ie I landais I ische Te ie b azilų
a ganų ku as A ghan Hound Le ie A ghan A ghanische
Windhund
e je as B azilian Te ie B esilien B asilianische
Te ie checoslo akų Czechoslo akian Chien Loup
Tschechoslowa ilkšunis Wol dog Tchecoslo aque kische
Japan-japonesas usas neg as Russian Black Te ie Noi
Wol hund es ų skalikas Es onian Hound Chien cou an Es nische
Russeische e ie Schwa ze Te ie Te ie lenkų ku as
B acke dEs onie ispanų ku as Spanish G eyhound Spaniolische
Polish Polish Polish Le che Pol Polnische
japoneses činas Chinese Japanese Epagneul Japan
Windhund
Windhund mexicanas Xoloi zcuin le Xoloi zcuin le Mexikanische nikasis
shuo Nack hund p ancūzų F ench Bulldog Bouledogue F anzösische
Finnen-Spi z ško ų e je as Sco ish Te ie Te ie Ecossais
buldogas F ançais Bulldogge suomių laika Finnish Spi z Spi z Finlandais
Scho ische Te ie olandų a iganis Du ch Shephe d Be ge Hollandais
Holländische
Dog Schä e hund okiečių špicas Ge man Spi z Spi z Allemand Deu sche Spi z 13 Os nomes das Rais
Schäde dos cuns nos idiomas mencionados são omados do FCI inklalapio h ps://www. ci.be/en/
Nomencla u e/ aces.aspx, alguns dos quais línguas ap esen am os nomes o iginalus (pa y.
89Te minologija | 2023 | 30
4 len elė. Veislių pa adinimai pag indinėmis FCI kalbomis (pagal pa adinimą Lie u os skalikas)
LIETUVIŲ K. ANGLŲ K. PRANCŪZŲ K. VOKIEČIŲ K.
Aliaskos malamu as Alaskan
Malamu e lAlaska
Malamu e Malamu e de Alaskan
Bedling ono
Bedling on Te ie
Bedling on Te ie
e ie Bedling on
Te ie de
Bo do dogas Dogue de Bo deaux Dogue de Bo deaux Bo deauxdogge
Bos ono e je as Bos on Te ie Te ie de Bos on Bos on e ie
B e anės spanielis B i any Spaniel Epagneul B e on B e onische
Spaniel
Ha anos bišonas Ha anese Bichon Ha anais Ha anese
Jo kšy o e je as Yo kshi e Te ie Te ie du
Yo kshi e
Yo kshi e Te ie
a iganis Caucasian Caucasian
Shephe d Dog
Be ge du Caucase Kaukasische
Schä e hund
Shuo Co sico I alian Cane
Co so-hu-
Co so Chien de Cou I alienische
nd I alien
Naujosios
No a Sco ia
Escócia No a
e i e is
Sco ia Duck
Tolling
Re ie e de la
Re ie e Nou elle Ecosse Re ie e
No bo eno špicas No bo enspi z Spi z de No bo en No bo enspi z
Pe u ba ikasis šuo Pe u ian Hai less Chien Nu du Pe ou Pe uanische
Dog
Nack hund
P ahos žiu ku is P ague Ra e Ra ie de P ague P age Ra le
Podhalės a iganis Ta a
Dog des
Shephe d Chien de
Ta as
Be ge Ta a-Schä e hund
Sibi o haskis Sibe ian Husky Husky de Sibé ie Sibe ian Husky
Lygin i eislių pa adinimus ski ingomis kalbomis y a kiek sudė in-
giau po causa desiguodas linguas sis emas, po ém de ambas abelas ê-se que
an o ingles, an o acūzos, an o omeí s línguas em cunhos aislis
p as ai nė a als ybės pa adinimo, dažniausiai šalu iniai dėmenys y a su-
siję su au os pa adinimais. Iš pi mos g upės, ku i a i inka lie u ių kalbos
en e a dijimen os paai ios e je as, a ganos ku s, b azilos e je as e . .,
dis ingui apenas poucos denominações, po exemplo, omeí s línguas Japan-Chin
d’Es onie, – čia y a pa a o i als ybės pa adinimai. Ve a paminė i, kad
ben jau es ų skalikas y a isai neseniai FCI p ipažin a eislė i galbū
ou acūzos Chien cou an po an o su gęs al assun o nesis emico ome
acūzos. Ki oje g upinha (Aliaskos malamu as, Bedling ono e je as, Bo do
90 Lie u os, lie u ių ou lie u iškas skalikas:
pa adinimų a ojimo p oblema ika
Ma ius Sme ona,
Anželika Sme onienė
i lie u ių, p ancūzų kalba jau y auja a ejai su oponimais, iš sis emos
išk en a ik Bichon Ha anais. Anglų i okiečių kinologijos adicijoje aps-
k i ai dažniausiai engiama oponimų, iš 4 len elės ma y i, kad ne en,
ku lie u ių kalboje a ojamas oponimas, šiose kalbose ka ais jo gali i
dogas e . .), semelhan emen e como nebū i, digamos, ok. B e onische Spaniel.
Necessi a e is a -se e às ezes, embo a mui o čiau do que lie u ių skalikas e
Lie u os skalikas, pa a ojamą nomeamen o lie u iškas skalikas. Como is o a
pa i an e io men e desc i as denominações, kinologijoje Li uães pa ecidos
canos denominações, a aim, angliškas buldogas, nepasi aiko. Mas e óneo se ia
pensa que os adje i os em ge al não podem se pa e do e mo. Eles jun o com
daik a a džiais ou daik a a diniais pala as conjun i os podem o ma
e minologinius une os (Mi ke ičienė 2022: 7), em ou a pala a, eles podem se
la ininos dėmenos. Quando nomes de ais de cuns da língua li uânica são usados
ad e bios, po exemplo: ame icanos bikasis e je as, aus alų šilkinis e je as,
Miuns e io mažasis paukš šunis e . ., eles execu a a ibu inę unkciju. Às ezes
os nomes de a ies di e em só būd a džiu (ilgaplaukis aksas umpaplaukis
aksas), eles são aiški pa e da unidade e minológica. No en an o, em odos os
casos a ibu os desc e em as caninhas ca ac e ís ica co do coilo,
comp imen o, ipo, cuns amanho e e c., e não pe encimen o au ai, i. i. não é
u ilizada angliškas buldogas ou okiškas a iganis. Ve dade, em algumas línguas
esla as os nomes dos cunhos cons i uem como só com ca ac e a džiais: len.
gończy polski, polski owcza ek nizinny, us. usska psoвая борзая, русский той и
pan. Como oi mencionado, mui o in luência em e sis ema de linguagem. Tal ez
in luência de línguas izinhas seja possí el islumb a e às ezes hoje
pa a ojam no conjun o lie u iškas skalikas. No en an o cu ioso assun o se
e le e en euka io e quan o em a igos pos e io es. Ta kime, 1927 m. a igo
sob e cinologias padė į de ha me o Li uânia encon am ais denominações:
ingles poin e iai, ai ių se e iai, okiečių ižlai (Sa y-ku 1927: 12). Ou a, quan o
mais a dia, a igo ėlgi andame esc i o inglês poin e is, okiečių umpaplaukis
poin e is (Medėjas 1936: 9), po ém aqui mesmo é usado e angliškų eislių šunys
(Medėjas 1936: 10). Nes e a igo mui o cla amen e se e ele que quando
esquece-se sob e conc e as eisles, são u ilizados hoje kinologos habi uais, já
nusis o ėję junginiai com e nonimais, e quando se que dis ingui uma ma é ia de
mui os, nes e caso Anglijoje извеis us šunis, é pa a ojamo p eesagos -iškas
edinys. Isso é comple amen e habi ual uma das mais equen es p ecei os
-ischkas daik a a dinių būd a džių edinių eikšmių: <...> ca ac e ís ico, habi ual,
a ibuído basei o pala a di a com o hinga , elacionado com isso
91Te minologija | 2023 | 30 daik u (DLKG 1997: 207). Tão mesmo pode dize e sob e
lie u iškas medus, lie u iški a kliai (Nedidelį lie u iškų a klių ūgį liudija i
ašy iniai šal iniai (Vi kūnas 2006: 12)), olandiškas sū is, š eica iškas peilis ou
lie u iški agu kai. É necessá io menciona que nos mais an igos esc i os da
língua li uãs (XVXIX a.) p ecei os -iškas būd a džiai, de i e de daik a a džių,
em e pe encimen o kam signi icado, po exemplo, kaimyniškas bu as kaimynų
bu as (LKG 1965: aukos ma y i, ha jeigu и Литвы, было бы наименовано скорее
559). Tačiau lie u iškas skalikas, angliški šunys i panašūs junginiai nea -
lieka e mino unkcijos, sa aime sup an ama, kad i būd a džiai čia nė a
e mino dalis, jie ik leidžia pa ikslin i pa eikiamą in o maciją.
IŠVADOS
O icialiuose aldžios ins i ucijų šal iniuose Lie u oje iš eis ų naminių gy-
ūnų eislių pa adinimus įp as a suda y i su žodžiu Lie u os. Šuo nė a
į auk as į ie inių gy ūnų klasi ika o ių, ačiau iš ŽŪM dokumen o iš-
skaliku, а наименование литовских skalikas было бы не системой. Tokią
a oseną pode explica -se o dem in e na das ins i uições públicas: ma y ,
en a-se c ia um único sis ema, p o a elmen e in luência em e aduções de
em União Eu opeia usado línguas, e não conside a-se a adicionalís ico
nomeamen o de a ies / u ilização p ecisamen e kinologijoje. po émus p es a
a enção a nomes de a ies de balandzes li uanichas, aqui já is a uma b isk e a
endência a o ma nomes com nomes de egiões ou cidades (Sūdu os bal agal is,
Daina os spal o agal is, Kauno d ugelis e . .). Os cães e suas aislés pe encem
à á ea da cinologia, po an o egula o nome da aislê depende p incipalmen e do
adicional consumo nessa á ea e das disposições do clube da aislê. LKD página
web ap esen ados egula inho ais de consumo guiaes pode pa ece quan o
miglo os, po que às ezes é di ícil en ende , se no nome de eislê de e se
en a izada seu luga de o igem, ou conexão com a nação, que aquela eislê
cons i uiu. Com base al lógica jus i icadamen e le an á-la ques ão, po quê,
digamos, é okiečių a iganis, e não alemães a iganis, se eislė é o iginada des e
país. No en an o, mais cuidadosamen e esnag inados eislios pasu nomes de
países é e i ada em odas as mencionadas línguas. A g ande pa e dos
adinimus ma y i a kinga sis ema su e omis išim imis (ne ik lie u ių
kalboje, be i anglų, p ancūzų, okiečių). Suda y i eislių pa adinimus
oponimais a iis nomes são de egions, mon anhas, cidades, slėnių e e c. nomes
(de o al 69). A ejos, quando dėme o ma ca a nação, de odos nes e abalho
a ados 283 nomes de ais exis em apenas uma ou as (Ame ikos bulis, Bósnijas
e He cego inasC oa ijas a iganis, minia iū inis Ame icano a iganis, Pe u
92 Lie u os, lie u ių ou lie u iškas skalikas:
pa adinimų a ojimo p oblema ika
Ma ius Sme ona,
Anželika Sme onienė
ba ikasis shuo, Tailando idžbekas). Alguns ais nomes podem se bas an e
simplesmen e explicados (pa y, Pe u g kasis shuo), ou os pa ece nãoajus s i
(pa y, minia iū inis Ame icano a iganis). O nome da eislês Mal os bišonas, caso
dėmuo Mal os ligado com o nome da ilha, nep ieš a auja sis emai. Su i mais
a alia os nomes spaniel ibe o, ibe o e je as, po que nas inglesas e
ânçūziškuas co espondemise es ão ibe ães, e okiečių ibe o. Es a ís ico
nomeamen o não há e naqueles casos, quando o nome da eislê é duplicas, . i. nele
pa a o ado e e nonimas, e oponimas. E segunda po abundância g upo (mais
equen emen e casos 109, quando simplesmen e g ama izado o iginalus eislės
nomeamen o) são nomes de a ies, cujos dėmen o nomes de nações. Assim,
olhando a pa i da kinologia pe spec i a, nem exis e undamen o alam
nomeamen o de eislês como Li uânia skalikas apa ece , po an o
p o a elmen e de ido ao consumo denominação de Li uânia eislês ins i uições
públicas a osenoe apascuden e skalikas é nepag įs as lie u ių skaliko sinônimo
e eng inas. Rčiau apacen ando Li u iškas skalikas em ge al não de e ia se
a aliado como kinologijos e m e ne a o inas eislės pa adinimui nusaky i.
Skalikas Li uano e lie u iškas skalikas p o a elmen e são comunicacionais
a iações, . i. po causa di e en es comunicação pa icipan es,
co esponden e ilhas specialis as (kinologų e e c.) e não specialis as,
bend a imo.
PAGINDINIAI CHALTINIAI
FCI The Fédé a ion Cynologique In e na ionale. acessí el na in e ne : h ps:www. ci.be/en://nomencla u e
[ isualizado 2023 m. sausį].
Li u ians kinologų d augijos o ganizá eis pa odų ka alogai. acessí el na in e ne :
h pskinologija.l /pa odos- enginiai/pa odos:// [ isualizado 2023 m. sausį].
Cen o de coo denação da p o eção de ecu sos gené icos de animais de c iação da Li uânia. P ieiga na in e ne : h ps://gic.lsmuni.
l [/ is o 2023 m. sausį].
VLEe Visuo inė lie u ių enciklopedija, e. a ian as, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos cen as. acessí el na
in e ne : h ps://www. le.l / [supe isado 2023 m. balandį]. Classi icado es de animais ag á ios do Cen o de
In o mação Ag ícola e de Negócio Ru al. P ieiga na in e ne : h ps://www. ic.
l gpsas-apsai a/ukiniu-gy unu-classi icado es/ [ isualizado 2023 m. sausį]. ŽŪM Lie u iškos gy ulių eislės pa e
mundial da di e sidade ag ícola. Accesso na in e ne : h ps:zum.l .l /
l /naujienos://lie u iskos-gy uliu- eisles-pasaulines-zemesukio-i ai o es-dalis [ isualizado 2023 m. sausį].
LITERATŪRA
DLKG – Daba inės lie u ių kalbos g ama ika, sud. A. Vy au as, K. Ga š a, A. Gi denis, E. Jakai ienė,
P. Kniūkš a, S. K inickai ė i k ., Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as, 1997.
ISO – In e na ional s anda . Te minology wo k – P inciples and me hods, e. leidinys, 2009.
Jakai ienė E alda 2010: Leksikologija, Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla.

93Te minologija | 2023 | 30
Kaulakienė Angelė 1994: Fizikos i echnikos e minų sinonimijos e inimas. – Lie u ių kalbo y os
klausimai 31, 51–56.
LKG – Lie u ių kalbos g ama ika I, y . ed. K. Ul ydas, Vilnius: Min is, 1965.
Medėjas 1936: Rep oduk o iai i augin ojai. – Medžio ojas 27, 8–11.
Mile y ė Rasa 2020: Lie u iški skalikai – nacionalinė eislė, ne mažiau populia i i užsienyje – nu olo nuo
išnykimo ibos. P ieiga in e ne e: h p://miskininkas.eu/lie u iski-skalikai-nacionaline- eisle-ne-
maziau-populia i-i -uzsienyje-nu olo-nuo-isnykimo- ibos/ [žiū ė a 2023 m. balandį].
Mi ke ičienė As a 2020: A e minų sinonimija y a ūkumas? – Bend inė kalba 93. P ieiga in e ne e:
h ps://jou nals.lki.l /bend inekalba/a icle/ iew/899/1112 [žiū ė a 2023 m. balandį].
Mi ke ičienė As a 2022: Te mininiai būd a džiai in e ne inėje žiniasklaidoje. – Te minologija 29, 6–22.
PVŽ – Pasaulio ie o a džių žodynas. P ieiga in e ne e: h ps:// ie o a dziai.melc.l / [žiū ė a 2023 m.
balandį].
Sa y-ku 1927: Šunų, s anda ų i lauko bandymų eikalu. – Medžio ojas 1, 11–14.
S anke ičienė Sigi a 2012: Va ian inė i sinoniminė lie u ių i okiečių kalbų elek os a ikos e minų
aiška. – Kalbų s udijos 21, 21–27.
Vi kūnas Man ydas 2006: Gy ulininkys ė. – Mokslo da bai 47, 3–22.
VLKK – Vals ybinė lie u ių kalbos komisija. P ieiga in e ne e: h ps://www. lkk.l /naujienos/ki os-
naujienos/nyde landai-nyde landieciai-nyde landu-kalba [žiū ė a 2023 m. balandį].
LIETUVOS, LIETUVIŲ OR LIETUVIŠKAS SKALIKAS:
PROBLEMS OF USING DOG BREED NAMES
Summa y
La ely, um núme o de abalhos on Li huanian e minology ha e been dedica ed o he
gene al p inciples and he e ms o indi idual ields, bu he e ms o cynology ha e no ye
ecei ed he a en ion o Li huanian esea che s. In Li huania, indigenous animal b eeds
ecei e e y li le a en ion and a e no well known o he gene al public. Cynologis s and
en husias s o he only Li huanian dog b eed ha e no iced ha his b eed is called
di e en ly lie u ių skalikas, Lie u os skalikas, o lie u iškas skalikas in he media and
o he sou ces. I he name o a dog b eed is seen as a e m in he ield o cynology, i should
be unique o he concep . Sinonymy is one o he sho comings o e minology, bu i is
usually una oidable in p ac ice o a a ie y o easons, e.g., linguis ic-cogni i e o
ex a-linguis ic ac o s, and i can also occu a e he e minology o a pa icula ield
has been es ablished. Na u ally, i is di icul o a oid unwan ed synonyms in a ield as
b oad and close o socie y as cynology. The au ho s iden i ied he easons o he
eme gence o he a ie y o he names o his dog b eed: lie u ių skalikas, Lie u os
skalikas, o lie u iškas skalikas. Eles ambém discu em as di e enças en e eles, e which o
he names should s ill be used. Fo his pu pose, 283 dog b eed names in o al we e selec ed
om he la es ca alogues o in e na ional dog shows ania a e s udied o de e mine he
o he Li huanian Cynological Socie y and classi ied in o h ee g oups. The au ho s
also checked i a sys em o naming dog b eeds was a ailable. No only he names o
dogs, bu also hose o o he animals (ho ses, pigs, e c.) ha ha e been b ed in Li hu-
place o lie u ių skalikas in he gene al sys em. In o icial go e nmen sou ces, i is
cus oma y o use he wo d Lie u os in he names o domes ic animal b eeds o igina ing in
Li huania, so he name lie u ių skalikas would appea o be unsys ema ic. This usage can be
explained by he in e nal p ocedu es o u ių skalikas has been used o a long ime. In he
94 Lie u os, lie u ių ou lie u iškas skalikas:
pa adinimų a ojimo p oblema ika
Ma ius Sme ona,
Anželika Sme onienė
he au ho i ies: appa en ly by an a emp o c ea e an o de ly sys em, p obably also
in luenced by ansla ions om/in o he languages used wi hin he Eu opean Union,
and by dis ega ding he adi ional use o he e m in he ield o cynology, whe e lie-
ield o cynology, he e is an o de ly sys em o dog b eeds wi h a e excep ions (no only in
Li huanian, bu also in English, F ench, and Ge man). The use o coun ies in b eed names is
discou aged, and mos oponyms in b eed names a e hose o egions, moun ains, owns,
alleys, e c., whe eas he e a e only a ew o he cases whe e he name o a coun y is
used, which can usually be explained. Thus, he e is no eason o such a b eed name as
Lie u os skalikas. The less common lie u iškas skalikas should no be conside ed a
cynological e m a all and should no be used o desc ibe he b eed name as he adjec i e
is no pa o he e m bu me ely allows o cla i ica ion o he in o ma ion gi en.
Lie u os skalikas and lie u iškas skalikas a e mos likely communica i e a ia ions ha
occu due o communica ion be ween di e en pa icipan s in his p ocess, i.e., he
specialis s in he espec i e ield (cynologis s, e c.) and non-specialis s.
Recebido 2023-05-08
Ma ius Sme ona
Vilniaus uni e si e as
Uni e si e o g. 3, LT-01513 Vilnius
E-mail ma ius.sme [email protected]
Anželika Sme onienė
Lie u ių kalbos ins i u as
P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius
E-mail anzelika.sme [email protected]