scieee Science in your language
[lt] (orig) [de] [fr] [it] [es] [pt]

Jonas Jablonskis – Juozo Damijonaičio vadovėlių recenzentas

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Jonas Jablonskis – Juozo Damijonaičio vadovėlių recenzentas

Author: Vaida Buivydienė
Year: 2010
Source: https://journals.lki.lt/bendrinekalba/article/download/275/340
84 Lingbos
Kul ū a | 83
Vaida BuiVydienė
ins i u o da língua li uânica
Jonas Jablonskis
Juozo DamiJonaičio aDo ėlių ecenzen embo a Jono Jablonskio a i idade discu a e
isnag inizada em á ios aspec os (balčikonis 1956; Gi denis, Pi očkinas 1977, 1978; idjiūnas 1997
e e c.), po ém ainda al a abalhos nos quais ele osse mais amplamen e ap esen ado como
ecenzen o de guiões escola es. Nes e a igo1 discussam-se cincoas Jono Jablonskio
ecenzias duais Juozo Damijonaičio ado ėlio Lie u ių kalbos g ama ica. T umpas manualėlis
mokykloms (mokslo p adžiai) leidimams (Damijonai is 1920, 1923), examina-se, qual a in luência a
kalbininkas ez ėlesnių leidimų kalbai e sanda ai. aplicam-se à análise mé odos analí ico
desc i y inis (desk ip y inis), compa amássico e es a ís ico. Na imp ensa pedagógica li uu a,
a a i idade de Juozo Damijonaičio (18711926) compa a i amen e pouco analisada, embo a
e e nis as en endessem e a aliassem a impo ância dos abalhos des e pedagogo e da
sociedade ( useckas 1926: 9394; okie ai is 1927: 39; Pode ys 1931: 95100). mais a de J.
Damijonai is é lemb ado só na segunda me ade do XX. a, menin 100ąsias ani e sá ios de mo e
(malėnas 1970: 123124; Juozapa ičius 1971a: 3, 1971b: 3). No início des e século ele no amen e é
mencionado em 130-os ani e sá ios de nascimen o (ažubalis 2001a: 1114, 2001b: 13)2. Ponsėž ina,
que J. Damijonai is não só li os de língua li uãs, mas ambém ma emá icos, de his ó ia3. a é
šiol mais amplamen e discu i seus manuá ios de ma emá ica (ažubalis 1997, 2001a, 2001b). 1
a igo p epa ado de aco do ela ó io, lei o ą 2010 m. ou ub o 7 d. na in e nacional na
con e ência Jono Jablonskio Jonas Jablonskis e bend inês li uãos língua cen ená io. 2
lemb anças sob e J. Damijonai į na imp ensa é se pa ilhou sua sise s anūkė bi u ė by au ienė
(2006: 2). Ga saus pedagogo e guiões au o iaus nome ainda 1937 m. oi concedido a uma Kauno
mokykla. Ac ualmen e em seu nome Kaune in i ulina ga ė, unciona 1996 m. es abelecido
p i a us apa as-museiejus, à des e casa a ideng a memo ialinė len a. 3 línguas li uãs
ensina na escola de início des inados es es manuá ios: ABC. Rašymo i skai ymo
p adžiamokslis ( a šu a, 1906; e cei a edição 1922), T umpa lie u ių kalbos g ama ika .
bui yDienė. Jonas Jablonskis Juozo Damijonaičio ado ėlių ecenzen as 85 Como mencionada,
p imei o J. Damijonaičio ado ėlio Lie u ių kalbos g ama ika edição oi exp essodin o 1920 m.
Kaune. Ele não e a no o o iginalus manualê […] nas isencas indica que e minus, mui os exemplos
e pasakymų au o ius ėmė de Pe o K iaušaičio e ygiškių Jono Lie u ių kalbos g ama ikos
(Damijonai is 1920: 3). isso oi eno ado, pô em consono e complemen ado an e io J.
Damijonaičio ado ėlio T umpa lie u ių kalbos g ama ika (p imei a edição 1909 m.) a ian e.
manualélis ab ange odo o cu so de g amá ica da escola p imá ia (P im oji pa e: 1. Pala as
pa es; 2. Daik as, daik o peculia idade e ação. segunda pa e: 3. Falbos pa es. e cei a
pa e: 4. Sin aksė). Cada seção ou posky io eg as ou de inições g ama icais ilus aiam-se
pa ydžiais e complemen am-se a e as. Po exemplo, do segundo seção (Daik as, daik o
peculia idade e ação) no início escla ece-se, o que é daik as. indicam-se isí eis e nema omos
dos daik ų exemplos: isí eis acmuo, ka ė, dalgis, nema om […] Die as, men as, meilė.
Fo nece-se a a e a de p on a e pab auk i isomųjų daik ų nomes num b ūkšneliu,
nema omųjų d iem (Damijonai is 1920: 15). Daik a a dis, como e mo, ap esen a-se da segunda
pa e no capí ulo das Pa es Logos (ibid, 19). a ás do manualê há uma lis a de li os
ecomendados a le
(11 li os)4 e a i aisymas de e os.
Quando apa eceu p imei a edição da g amá ica de J. Damijonaičio, o am imp esso ês J.
Jablonskio ecenzijos 1920 m. edi ó ios Li uânia (Jablonskis 1920a) e Š ie imo da bas (Jablonskis
1920b), e 1921 m. Lie u os mokykloje 19215 (Jablonskis 1921). e isões, baseando-se manualêlio
con eúdo, J. Jablonskis sucus ai e cla amen e discu iu p incipais manualêlio sanda os assun os,
impo an es pa a o ma e ial ensinadoagai e mos e de inições. e iewe a i ma que o aluno em
que ap ende aiškių, suno min ų e minų e de inições, po an o o nece me odologia conselhos
(Jablonskis 1920a: 3 [1933: 163]; 1920b: 50 [1933: 176]). indica-se mui os e os de co ek u a do di igêlio.
( ilnius, 1909; 9-a edição 1923), Lie u ių kalbos g ama ika. T umpas manualėlis escolas (mokslo
p adžiai) (Kaunas, 1920; 8a edição 1939), Vaikų da želis (skai iniai ii sky iui, ma ijampolė, 1922). J.
Damijonai is esc e eu e me odikos knygą 1923 m. saiu seu knygelė Pa yzdžiai ašybos i sin aksės
eikalui (dik an as). Oi i J. Damijonaičio manualėlis: A i me ikos ado ėlis ( a šu a, 12 d., 19091910),
A i me ikos užda inynas (ma ijampolė, 13 d., 19221923; 12 edições), K aš o mokslo skai ymų
inkinys (19261928, 2 edições). 4 indicam-se P. K iaušaičio e ygiškių Jono Lie u ių kalbos g ama ikos,
ygiškių Jono Lie u ių kalbos sin aksė i Mūsų žodynėlis, Žema eo ija aš ai, ande seno pasakos,
a i me ikos skai ės, Va go mokyklai i i ii dalys, Žinėlis i Žiupsnelis knygų.
5 1921 m. Li uânia mokykloje epe e-se a mesma J. Jablonskio ecenzia, que an es de ano oi
imp essa na Li uânia.
86 Kalbos Kul ū a | 83 especialmen e na Li uânia de alhada po dois núme os
imp imiin a ecenzia J. Jablonskis aqui (1920a: 3 [1933: 160169]) p incipalmen e discu e o
ado ėlio sanda ą, en a izando, que [g] ama ikos ex as ė a, pa ece-se, sa iškai
dispos o mokslo p adžiai daqueles ado ėlių[6] con eúdo. aisy inus J. Damijonaičio
di igêlio assun os ecenzen e ag upa em seis g upos e cada g upo a discu ia
o necendo exemplos. isso: 1) me odologia conselhos e aisymai o e ecido de
exemplos i de uma no ma ou de inição (Jablonskis 1920a: 2 [1933: 161]); 2) de iciências
da me odologia de ap esen ação do ma e ial manualê […] alguns assun os
sin ác icos p opõe-se desc e e no início do manualê (Jablonskis, ibid); 3) eg as e
de inições nonikslūs šauksmininko, būd a džio giminės, p ie eiksmio apibūdinimai
(Jablonskis 1920a: 3 [1933: 163]); 4) di igêlio sanda a J. Jablonskio na opinião, não
p ecisa iam seção de g ama ica sob e espécie de ação- e bio, na a i á ia língua,
p ijungiamuosius e conjungiamuosius sen inhas e e c., po ém de e ia inclui
ki čiação iniciais e esc i a (Jablonskisa: 3 1920 [1933: 167]); 5) inadequados exemplos e
a e as alguns exemplos não são bem comp eendidos7, e as a e as mui o
complexas pa a alunos da escola p imá ia8 (Jablonskis 1920a: 3 [1933: 167168]); 6)
co ecções de e os de co ek ū a do manual, ex.: pap auki e pab auki e, sob e
kielius sob e kelius e e c. (Jablonskis, id.). em essencial a a aliação manualêlio posi i o
melho g ama ica pa a a escola p imá ia ainda não há, embo a melho a manualêio
seja p eciso (Jablonskis 1920a: 3 [1933: 169]).
an as umpas a o ankus espil ilagem, imp esso em Educação (Jablonskis 1920b), é
anoniminis9, aqui é mencionada não só o manual, mas ambém a p imei a e isão: esc e e-se que
o manual ecenza ês e mui os e os suminėjęs J. Jablonskis, que o au o , esc e endo Pe o,
ėmėsi K iaušaičio e ygiškių Jono g ama ika e ygiškių Jono Sin akse10. aigi u inos gal o P.
K iaušaičio e ygiškių Jono g ama ikos. 7 Plg.: Ge a ma ė homem o caminho indica; Ši dies meilė é
a melho p o esso a (Jablonskis 1920a:
3 [1933: 167]).
8 Plg.: Pa yzdyj: už pik + é p eciso puni , po ge + p ai i (36) c ianças êm no luga c uziukų
esc e e galūnę; p eciso du ida se eles (p adžios mokiniai) aqui mokės be a dę būd a džiui
giminę sugal o i e esc e e c uzukų luga a (ne ą). (Jablonskis 1920a: 3 [1933: 167168]). 9 Jablonskio
au o idade apa ece em Juozo balčikonio compa y uados Jablonskio esc i os (Jablonskis 1933).
10No exce o da p imei a edição é o necida explicação: čia e minus, mui os exemplos e po
ce o já pasakymų ėmiau de P. K iaušaičio e ygiškių Jono lie u ių kalbos g ama ikos
(Damijonai is 1920: 3). J. Jablonskis ecenziação esc e o: Kas nė ainda p a ęs usa e minus
g ama icos assun o de ciência, aqueles podemos aconselha nes e espapo usa como só Dam-čio
[Damijonaičio] g -ka [g ama ica] (Jablonskis 1920a: 50 [1933: 176]).
. bui yDienė. Jonas Jablonskis Juozo Damijonaičio guiões ecenzen a 87 J.
Jablonskiui e a nekuklu pačiam assina i. inal da e isão indicam-se e alguns
e os na p imei a e isão mencionados (pelo p elinksnio sulig consumo e po
causa som i imo č, kai kin a galūnės). e cei a publicação sob e J.
Damijonaičio manualėlį, como mencionada, apa eceu 1921 m. Lie u os mokykloje
(essa mais uma ez de Li uânia pe spausdin a ecenzija) (Jablonskis 1920a).
Depois de ês J. Jablonskio ecenzijos 1921 m. apa eceu ou a J.
Damijonaičio g amá ica edição (Damijonai is 1921), 1922 m. mais um edição,
po ém sem no os co eções. 1921 m. edição emi iu apenas alguns co ek ū os
e os, de aco do uma J. Jablonskio no a subs i uída me odica de ensino
būd a džio (ž . 1 abelę). As ou as obse ações não o am conside adas.
Tabela 1. Dos ês p imei os J. Damijonaičio g ama ica pe mi imen os ski umai
1920 m. J.
au o iza-
Jablonskio
ção após
ano ações
p imei a
1921 m. 1922 m.
au o ização au o ização
algumas le as
são g andes,
ou as pequenas.
(Damijonai is 1920: 3)
čia já como
pašykš ė a e mo
( aidžių ūšiai). P. K . e yg.
Jono g ama ikoje em
ce o luga (5) dizia a
es e assun o de ou a
o ma: [ ]aidês usadas
g andes e pequenas.
(Jablonskis
1920a: 3 [1933: 165])
não mudada não
(Damijonai -
1921: 3)
mudada
is (Damijonai-
is 1922: 3)
būd a džiais
chamamos ais
pala as, que
signi icam
peculia idade de
coisas. adje i os
indicam, qual ou
que modo é a coisa.
Exemplos: Bom
homem. Boa
esposa.
(Damijonai is 1920: 33)
J. Damijonai is em seu
manualêly quase isu
dá eg as da linguagem
ou aíem já explicações,
após quais ai exemplos
da linguagem. Línguas
ciênciale, ypačiai no
início, de e se ,
apa ece, como só
a i kščiai. (Jablonskis
1920a: 2 [1933: 161])
Bom homem.
Boa esposa. (...).
Pala as: bom, boa,
bonzus, bonzi,
medinis, medinė
eiškiame, quais são
kalbamieji daik ai, e
pažymime
kalbamųjų daik ai
peculia idade, būdą.
(Damijonai is
1921: 33)
ambém
(Damijonai is 1922: 33) Essas edições di e em não só po causa de co igidos e os. Paki usi
di igêlio sanda a, . i. g ama ica subdi idida em dois g aus (nouas e mim o necido ao in és
88 Kalbos Kul ū a | 83 aigi po p imei os ecenzijų J. Damijonaičio manualėlis
kei ėsi mui o nedaug. isso não icou J. Jablonskio desape cebida, po an o em
1922 na Li uânia apa eceu qua e a sua e isão com mui as ano ações de
p imei os ecenzijos, lamen ando que o au o não usou p ecoesnios
conselhos11. o e iso enume a a é dez co igí eis emas, abo dados nas
p imei as e isões, po exemplo, lemb a que de e ia ala sob e ki į, sob e
esc i a, e i a alguns de assun os excessi amen e complexos, e c., alguns dos
quais obse ações p é ias comple am12. e isão acabaama pik oka a
obse ação que o au o negi domis nuleidžia daodamo lhe aconselho (Jablonskis
1922: 4 [1933: 275]). Po ap a ó ia ecensiação apa ecida em J. Damijonaičio
g amá ica edição (1923)13 já conside ada em mui os J. Jablonskio ano ações,
subs i uída lide êlio sanda a. au o aisê mui os coisas: emenda de inições,
e mos, me odica de ap esen ação do ma e ial mokomosios. o manual oi
complemen ado com no as de inições, eg as de o og a ia, iniciais de iação,
co igidos e co ek ū os e os (2 abela ap esen a alguns exemplos de
co eção).
da pa e). O p óp io au o nas ano ações explica que no segundo g au ka ojama algumas
eg as g ama icais, saídai os já no p imei o g au (Damijonai is 1923: 75). ais o manual
o nou-se consis ensse e sis emingue mais. P incipal peculia idade da eno ada edição
g ama ica sanda os ensino concen ais: desen ol endo os mesmos emas, ap o undando
mokinių žinias e 11 Plg.: P ieš d ejus me us del ši o ado ėlio já esc e i lie u oje e paskum
lie u os mokykloje ecenziją, ma cando, o que nele ais e a pa a pos e io es edições.
esse manual em mui as das minhas ins uções mas não usou de pos e io edição. di igêlio
assim poupada, me pa ece, sem necessidade: mais quais-ne-quie emendamen os ele é
ealmen e necessi ados.
(Jablonskis 1922: 4 [1933: 273]).
12 Plg.: unido no luga (89) disse-se que p ie eiksmiai, que se o ma am de eiksmažodžių,
chamam-se di ili iai. P imei ajoje sua ecenziação disse eu, que naquela manei a de e ia e
pala as en endidamai, ne egė ai, gulomi chama des subdi i iais (?). Kodel au o ius ha seu
de inição, colocado em p ie eiksmių sky ių, ligi šiol isai ne aiso? com as c ianças é p eciso
ala de o ma cla a e p ecisa. (Jablonskis 1922: 4 [1933: 274]).
13 i ula es lape esc e e-se que es a é segunda edição, embo a depois 1920 m. publicação
(pi mo) ainda o am 1921 e 1922 m. edições, nos quais o am esgo ados co ek ū os e os e
conside ado-se algumas J. Jablonskio ecenzijas no as. mais a de (1925) edição
g ama ical, embo a i ulação chamado emendisy u edição, quase nadao não di e e do 1923
m. edição, só 20 ecomendado li os de lei u a lis a complemen ado po mais qua o,
ex i padas e co ek ū os e os.

. bui yDienė. Jonas Jablonskis Juozo Damijonaicio guiões ecenzen 89 habilidades. em segunda
pa e do manualêlio ep ojadas pa es da linguagem, po ém já mais complexa e de alhada,
ap esen a-se mais eó icos conhecimen os. ape inando o manualêlio sanda , esc i a e oda no os
capí ulos (p.ex., E imologias14), bu14 P imei a ecenziação J. Jablonskis ašo: au ó io sua calig a ia
i aš ei usa a pala a g ama ika, da pala a e imologija, pa ece, não es á de odo no manualêly,
daquelas duas pala as signi icado em manualêly de odo nãoaaixkin a; mencionado só manualêlio
inal seção an aš ei a pala a sin aksė, mas e seu signi icado nem onde nãoaaixkin a. (Jablonskis
1920a: 3 [1933: 167]). Tabela 2. Jono Jablonski ano ações e Juozo Damijonaičio aiximas g ama icas
Pi mas leidi-J.
mas (1920) após
No a Jablonskio
p imei a edição
segunda edição
(1923)
unsas le as čia já
mažosios são didelės,
usadas aquelas
(Damijonai is luga (5)
1920: 3) lui ou a: [ ]aidês
como pašykš e ada
ki-( aidžių ūšiai). P. K .
pequenas. Jono
pasaky a es eam
usadas g andes e pequenas.
(Jablonskis 1920a: 3 [1933: 165])
e mo Didžiosios e
e yg. aidês. le as
g ama icale em ce o ce o o maio es e meno es.
eika-(Damijonai is 1923: 3)
linksnį, ku-jednoje mjes u
eiškiame diz que linksnį,
adikiame šauksmą,
šauksmimininku, and ha
não engano, espąs à
(...) is del o pala asely is
não no seu luga (apaku ia
P. K . e simą, só
(23) au o o ius
pelo qual eiš as į linksnių
adiname šauks ašy a:
ha as linksnis, i and ki ų
pe gun a (?) me: illėk, a le!
o! a le šauksmininko ly is,
nea sakome em klau- 1920:
k eipiamemos em ki yg. Jono
pessoa ou coisaik ą. e
pap asšauksmininką dedame
(Jablonskis linksnių eilę.
1920a: 2 [1933:
Šauksmininkas neį auk iuo
eilę, só pašauksmą,
mūsų kalboje y a name
linksnių. Digayninku, k. a.: o!
a pala a aik-e! aik-ai! o!
(Damijonai is ex o es á
23) čioje, e čioj eilu ėje).
g ama ikoje (17) oji aquele
šauksmininko gêmeo é
em čiau o mulada.
(Damijo-
165]) nai is 1923: 22)
D ibalsis ie ado ėlyje
pala a p azódis
adžioje esc e es
j, k. a.: ieškosu esc e a jie abalha, eles eles, eles, jied i, esc e e i,
1920: 10) (jų, juos, jais..). (Damijonai is 1923: 12) Educação no abalho
quais escolas classes es a g ama ica é a ibuída, pois au o em nenhum
ado ėlio sanda ą, o nou ainda mais impo an e. Assessionando as a e as
disse-se que
p žiobalsis ie da
sem j je esc e es sem
iešmas, ieduonos p ecisa (com j). (Jab ą a mesma j, que esc e emos a.
publicada e J. Damijonaičio pa aisy o ado ėlio ecenzia (Jablonskis 1926).
luga sob e isso não esc eęs. Es a ques ão já e a ak ualus e isando as
d i-D ibalsis ie da
pala a no começo
šomas sem j. mas di igêlyje i-(...). só isso em pala as
(Damijolonskis 1922: 4 [1933: 274]) e em ou as daquelas pala as ly yse nai is
ecensia de alha e longa, ao ecenzen ainda pe manece não limpašku, a
p imei as edições g ama icais, e abo dando no a dois laipsnių (i. y. pa es)
di igêlio, J. Jablonskis spėja, que g ama ica é a ibuída às classes
p imá ias, po ém algumas a e as (como e ecomendadas lei a li os) mais
90 Lingbos Kul ū a | 83 usios pa ys e chy iai apildy i (p z., P immasis g adis15,
Sin aksės sky ius16), ap esen ada no os de inições (p z., e imologijas,
g amá icas e sin aksės) (Damijonai is 1923: 166). oi le ada em con a a
obse ação de J. Jablonski de que se ia necessá io paminhei da pala a ki į
(akcen ą), ensina às c ianças alguns dos nossos assun os de esc i a [...],
explica lhes, como se le am esc e endo pala as de um im de linha pa a
ou a linha (Jablonskis 1921: 108). assim, nas no as edições17 os assun os de
ki čiação são ap esen ados E imologijos18 capí ulo (An ajame g au)
(Damijonai is 1923: 74), e a o dem de le an amen o das pala as é discu ida
Ga sų e le as capí ulo (Damijonai is 1923: 14).
ike iam supe io es das classes aos alunos.
minimie ecenzijoje o e ece-se ainda conside á eis co igi e melho a , lemb a-se, em o
que não oi omado em conside ação anks esnėse ecenzijās, po exemplo, al a al a de
manualêlio con eúdo. Da é p opos o co igi cole a i as, ação- e dade e a ibu o
de inições. Dêmesio sulaukê no a manualêly lis a assun os, po exemplo, sob e ki į J.
Jablonskis suge e começa a explica an es: p ima g adinha au o io sob e ki į nada não
diz. Segna me g au em b e e, o que é ki is e escla ecido, me pa ece, u go ai de odos
ki čio (esque inio, di eininio e ies inio) assun o. sob e ki į p ecisa a da en endimen o,
odos, e no p imei o g au. (Jablonskis 1926: 419 [1933: 374]). ambém é p opos o oca e no
úl imo capí ulo ap esen ada a de inição sin aksês, 15 P imei o g au (plg. p imei a edição
P imei a pa e) cap ula 3, 4, 5, 6, 7, nelas são examinadas odas as pa es da língua,
ap esen a-se de inição de ase e supažindinha com p incipais e secundá ias pa isim da
ase.
16 Suplemen ada posky iais: su ap iniai sakiniai; P ijungamieji sakiniai; sujungiamieji sakiniai;
Į e p iniai sakiniai (Damijonai is 1923: 155162). 17 u ima omeny an as e e ças edições, pois
e cei o, embo a i ulação esc e e que es e pe ezi o edição, do segundo (1923) di e e mui o
poucos pa ais algumas a e as (Damijonai is: 8), suplemen ado lis a de li os
ecomendendujados pa a le e 18 J. Damijonai is o nece quan o ki okį, do que é habi ual ago a,
a de inição da e imologia: a pa e da g amá ica, que i ia os ocabulá ios e os e mos, chaminasi
e imologia. (Damijonai is . 1922). Jonas Jablonskis Juozo Damijonaičio manualėlių ecenzen e 91
1923: 166).
que, em seu en ende , po complexos ciência começos (Jablonskis 1926: 421
[1933: 376])19.
In elizmen e, nos mesmos anos, quando oi imp essa a úl ima ecenzia de J.
Jablonskio, J. Damijonai is inespe adamen e mo eu. de alhadas es a e isão
comen á ios icou neišho s os. pos e io es se e edições da g amá ica de J.
Damijonaičio o am aisimi es o ços dos edi o es. análise indica que suas
co igida só co ek u as e os.
aigi Damijonaichi ao i o p esen e o am lançadas cinco suas g ama icaas e
esc i as cincoas J. Jablonskio ecenzias, nas quais ecenzen discuê p imei a e
e ça (pa aisy ą) edições. isanalizando odas as J. Jablonskio ecensions,
pode-se a i ma , que em essência olbinis a alo ou J. Damijonaičio g amá ica,
especialmen e pa aisy ąjį edição, po ém p ocu ou con inua melho a
u u as g ama icas de publicações a qualidade. ecenzen ui p eocupa a não só
egula idade da linguagem, cla idade, p ecisão de linguo y os e mos e de inições, mas e pedagogica assun os.
aPibenD inamosios Pas abo analisuo as Jono Jablonskio ecensanhas
discu iam e co igem es es Juozo Damijonaičio di igêlio g ama ica do idioma
Lie u ių assun os: 1) de inição egula idade, p ecisão e cla idade em unção
dos alunos amžių (is o cons i ui 28 p oc.), exemplo.: au o iaus eiksmažodžių
de inição g ama ikai, me pa ece, não se e. Se as pala as, que signi icam
daik o ação, são eiksmažodžiai, en ão e as pala as ažiação, gulėjimas,
esc i a se á eiksmažodžiai. Es a pa e da linguagem de inindo-se, emos
ikslesni se .
(Jablonskis 1926: 418 [1933: 373]);
2) me odica (12 p oc.) são discu idos assun os elacionados com a
ensinança ma e ial, comp eensão e consolidação de no os conhecimen os endo em con a as idades dos alunos (plg. 1 e
2 abelas amos as);
3) di igêlio sanda a (suge em-se obse ações, o que al a, o que demais (8%)
ge almen e, como as obse ações da me odica, elaciona-se com a idade
dos alunos, conside a-se se é con enien e ensina de algumas ma é ias, ex.:
da em no p imei o g au de ciência odas as ci cuns âncias espécies não ekeceu (Jablonskis
1926: 419 [1933: 373]);
4) e mos (3 p oc.) indicam-se e mos não adequados e co igem-se (plg.
1 e 2 exempla es das Tabelas);
19 oji (g amá ica) pa e, que explica, como quando elkiasi sepa adas pala as da língua
sakiniuose, chama-se sin aksė. - Damijonai is 1923: 166.
92 Líbos
Cul u a | 83
5) mencionadas e ou as de iciências (3%) c i icam-se algumas a e as e
dados exemplos20, embo a a maio ia dos exemplos g ama icais J. Jablonskis
conside ou como su icien emen e egula ingus e adequados aos es udos de linguagem
(Jablonskis 1921: 108);
6) p incipalmen e co ige-se e os de co ek u a (46%) es as co igidas
e mina cada e isão (na p imei a e isão indicadas 28, na úl ima 15).
e isões discu idos assun os da língua J. Jablonskis explica sucus ai, mais
amplamen e comen a só ais aisymus, que são no os, anks esnėse ecenzijās
nem mencioni. as mais longas e mais comple as são a p imei a e úl ima (da edição
a ualizada) e isões. Alguns assun os menciona como e impac amen e, se sob e
isso oi ele mesmo esc i oás ou dadoás à no a a sua língua ciência li os. em
ge al olbinis a econhece que J. Damijonaičio g ama ikos ala aiški, simples e
comp eensí el (Jablonskis 1922: 4). seus linguís icos disposições J. Damijonai is
em luga não es á p ensado, em e isões ele espondia só co endo seus
manualêlios, po an o não semp e é ób io, po quê em um ecenzen o ano ações
conside ou, e em ou o não. Tal ez só em pa e isso possa explica em 1909 um
comen á io esc i o a T umpas a i aisymų da g amá ica da língua li uânica, que
esc e endo es a li oê lhe cuidadosei daugiau pedagogias equisi os, negu
ilologias es edžiojimai (Damijonai is 1909: 302). J. Jablonskio ecenzijų e J.
Damijonaičio g ama ica eapa ecimen os compa a i a mos ê, como melho ei J.
Damijonaičio manualėliai. Mui as J. Jablonskio p opos as aisci io manualêlio
e minos, de inições, me odiką e manualêlio sanda ą indicam que no momen o,
quando oi esc i o manualêis e pe mi idos epe o iniai suas edições, e minija
de linguo y os li uanos e adição de ensino do idioma ainda só o mo osi, po ém
a guidêliam na i a J. Jablonskis já kėlė mui o aiškius equisi os de egula idade,
cla idade, p ecisão e p ecisão do idioma.
Šal iniai
Damijonai is J. 1909: T umpa li uãos linguagem g ama ica, Juozapo
za adskio spaus u ė ilniuje.
Damijonai is J. 1920: G ama ica da língua Li uânia. T umpas manualėlis mokykloms (mokslo
p adžiai), Kaunas: lie u os als ybės spaus u ė. 20 discu indo a a e a, i. e. pasaką a is e a inėlis
esc e e a na ajamąja língua, J. Jablonskis diz que ão a a e a esol e se á di ícil não só
pa a a c iança, aca ainda alunaili, mas ambém pa a seu p o esso (Jablonskis 1921:8). 10