scieee Science in your language
[lt] (orig) [de] [fr] [it] [es] [pt]

Jonas Jablonskis – Juozo Damijonaičio vadovėlių recenzentas

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Jonas Jablonskis – Juozo Damijonaičio vadovėlių recenzentas

Author: Vaida Buivydienė
Year: 2010
Source: https://journals.lki.lt/bendrinekalba/article/download/275/340
84 Lobos
Cul u a | 83
Vaida BuiVydienė lie u ių
kalbos ins i u o
Jonas Jablonskis
Juozo DamiJonaicio aDo ėlių ecenzen aunque Jono Jablonskio ac i idad discu a y
esnag ine ada di e sos aspec os (balčikonis 1956; Gi denis, Pi očkinas 1977, 1978; idjiūnas 1997
y e c.), aún al a abajos en los cuales, él se ía más ampliamen e p esen ado como
ecenzen de escola es. En es e a ículo1 se discu en cincoos Jono Jablonskio ecenzías
dudas Juozo Damijonaičio ado ėlio Lie u ių kalbos g ama ika. T umpas manualėlis mokykloms
(mokslo p adžiai) leidimams (Damijonai is 1920, 1923), se examina, qué in luencia la kalbininkas
hizo ėlesnių leidimų kalbai y sanda ai. al análisis se aplican mé odos analí ico desc i y inis
(desk ip y inis), compa a i o y es adís ico. En la pedagógica imp en a li u os Juozo
Damijonaičio (18711926) ac i idad ela i amen e poco examinada, aunque es e pedagogo y de la
sociedad ac i ó labo es signi icación amžininkai en endido y alo ado ( useckas 1926: 9394;
okie ai is 1927: 39; Pode ys 1931: 95100). más a de J. Damijonai is eco dado sólo en la segunda
mi ad del XX. a. en, menin 100ąsos ani e sa ios de mue e (malėnas 1970: 123124; Juozapa ičius
1971a: 3, 1971b: 3). A p incipios de es e siglo él nue amen e se menciona en los 130-os ani e sa ios
de nacimien o (ažubalis 2001a: 1114, 2001b: 13)2. Ponde ėž ina, que J. Damijonai is no sólo de
lenguas li uanas, sino ambién ma emá icos, lib os de his o ia au o 3. has a šiol más
ampliamen e discu i sus manuales de ma emá icas (ažubalis 1997, 2001a, 2001b). 1 a ículo
p epa ado según in o me, leyi o ą 2010 m. oc ub e 7 d. in e nacional en la con e encia Jono
Jablonskio Jonas Jablonskis y bend inés li ians kalbos šim me is. 2 ecue dos ace ca de J.
Damijonai į en la p ensa es se han compa ido su sese s anūkė bi u ė by au ienė (2006: 2).
Ga saus pedagogo y manualėlių au o ious nomb e aún 1937 m. ue o o gado una Kauno mokykla.
Ac ualmen e en su nomb e Kaune nomb ina ga ė, unciona 1996 m. es ablecido p i a us
bu as-museiejus, an e es e casa a ideng a memo ialinė len a. 3 lenguas Li uáneas enseña en
comienzos mokykloje des inados es os manualele os: ABC. Rašymo i skai ymo p adžiamokslis
( a šu a, 1906; e ce as edición 1922), T umpa lie u ių kalbos g ama ika . bui yDienė. Jonas
Jablonskis Juozo Damijonaičio ado ėlių ecenzen as 85 Como mencionada, p ime o J.
Damijonaičio ado ėlio Lie u ių kalbos g ama ika edición ue imp esdin o 1920 m. Kaune. Él no
e a nue o o iginalus manualélis en las isno as se indica que e minus, muchoselį ejemplos y
pasakymų au o ius ėmė de Pe o K iaušaičio y ygiškių Jono Lie u ių kalbos g ama ikos
(Damijonai is 1920: 3). es o ue eno ado, pac ado y complemen ado emp áneo J. Damijonaičio
ado ėlio T umpa lie u ių kalbos g ama ika (p ime a edición 1909 m.) a ian e. manualélis cub e
odo la escuela p ima ia g ama ica cu so (Pie oji pa e: 1. La palab a pa es; 2. Daik as,
daik o peculia idad y acción. segunda pa e: 3. El lenguaje pa es. e ce a pa e: 4. Sin aksė).
Cada sección o posky io eglas o de iniciones g ama icas ilus ojados pa yda ges y
complemen ados a easis. Po ejemplo, del segundo sello (Daik as, daik o peculia idad y
acción) al p incipio se acla ama, qué es daik as. indica án isibles y no isibles de las cosas
ejemplos: isibles akmuo, ka ė, dalgis, in isibles Die as, men as, meilė. Se da la a ea de
p onuncia y pab auk i ma omųjų daik ų nomb es en uno b ūkšneliu, nema omųjų d iem
(Damijonai is 1920: 15). Daik a a dis, como é mino, se p esen a en la sección de Las Pa es de
Lengba de la segunda pa e (ibid, 19). al inal del manualé hay una lis a de ecomendados lee
lib os
(11 lib os)4 y a i iisymas de e o es.
Cuando apa eció p ime edición de J. Damijonaičio g ama ica, ue on imp esas es J. Jablonskio
ecenzías 1920 m. edi o ios Li uania (Jablonskis 1920a) y Š ie imo da bas (Jablonskis 1920b), y 1921
m. Lie u os mokykloje 19215 (Jablonskis 1921). en eseñas, basándose en el con enido del manualèlio,
J. Jablonskis concus ai y cla amen e discu ió p incipales emas del manualèlio sanda os,
impo an es pa a la enseñadagai ma e ial e minos y de iniciones. e isen a a i ma que el
ap endiz iene ap ende aiškių, suno min ų e minų y de iniciones, po lo an o p opo ciona
me odología consejos (Jablonskis 1920a: 3 [1933: 163]; 1920b: 50 [1933: 176]). indicada muchos e o es
de co ek u ación di igėlio. ( ilnius, 1909; 9-a edición 1923), Li u ias g ama ica del lenguaje. T umpas
guíaėlis escuelas (mokslo p adžiai) (Kaunas, 1920; 8a edición 1939), Vaikų da želis (skai iniai ii sky iui,
ma ijampolė, 1922). J. Damijonai is esc ibió y me odología lib o […] 1923 m. salió su lib ogelé
Pa yzdžiai ašybos i sin aksės eikalui (dik an as). O as J. Damijonaičio manualélis: A i
me ikos ado ėlis ( a šu a, 12 d., 19091910), A i me ikos zada inynas (ma ijampolė, 13 d., 19221923; 12
ediciones), K aš o mokslo skai ymų inkinys (19261928, 2 ediciones). 4 se indican P. K iaušaičio y
ygiškių Jono Li u ias g ama icas del lenguaje, ygiškių Jono Lie u ių kalbos sin aksė i Mūsų
žodynėlis, Žema eo ija aš ai, ande seno pasakos, a i me ikos skai ės, Va go mokyklai i i ii dalys,
Žinėlis i Žiupsnelis knygų.
5 1921 m. Lie u os mokykloje epi ejama la misma J. Jablonskio ecenzia, que an es año ue
imp esdi a en Li uania.
86 Kalbos Kul ū a | 83 especialmen e en Li uania de allada a a és de dos núme os
imp espin a ecenzia J. Jablonskis aquí (1920a: 3 [1933: 160169]) p incipalmen e discu e
guíaėlio sanda ą, en a izando, que [g] ama ikos ex o ex as ė a, pa ece, sa iškai
dispues o mokslo p adžiai aquellos manualėlių[6] con enido. aisy inus J.
Damijonaičio di igėlio emas el ecenzen e ag upa en seis g upos y cada g upo la
discu ia dando ejemplos. es o: 1) me odología consejos y aisymai o ecida de
ejemplos i desde egla o de inición (Jablonskis 1920a: 2 [1933: 161]); 2) de iciencias de la
me odología de p esen ación del ma e ial manualé […] algunos emas sin ác icos se
p opone desc ibi al p incipio del manualé (Jablonskis, ibid); 3) eglas y de iniciones
nonikslūs šauksmininko, būd a džio giminės, p ie eiksmio desc iúdenimai (Jablonskis
1920a: 3 [1933: 163]); 4) guía sanda a J. Jablonski en opinión, no eque ían sección de
g amá ica sob e especie de accionmajo dio, na a i ąją lengua, p ijungiamuosius y
conyungiamuosius o aciones y e c., pe o debe ía inclui ki čiación inicios y
esc i u a (Jablonskisa: 3 1920 [1933: 167]); 5) malos ejemplos y a eas algunos
ejemplos no son bien en endidos7, y las a eas demasiado complejas pa a los
alumnos de la escuela p ima ia8 (Jablonskis 1920a: 3 [1933: 167168]); 6) co ecciones de
e o es co ek u as del manual, ej.: pap auki e pab auki e, sob e kielius sob e
kelius y e c. (Jablonskis, id.). en esencia la e aluación del manualélio es posi i a mejo
g ama ica pa a la p ima ia escuela has a aho a no hay, aunque mejo a manualélí
necesi a (Jablonskis 1920a: 3 [1933: 169]).
an as umpas a o ankus espilpiación, imp eso en Š ie imo da be (Jablonskis 1920b), es
anoniminis9, aquí se menciona no solo el manualél, sino ambién la p ime a eseña: se esc ibe
que el manualél Pe o ęs y muchos e o es suminėjęs J. Jablonskis, que el au o , esc ibiendo
g ama iką, ėmėsi K iaušaičio y ygiškių Jono g ama ika y ygiškių Jono Sin akse10. aigi
u imos gal o P. K iaušaičio y ygiškių Jono g ama ikos. 7 Plg.: Ge a ma ė homb eu indica
camino; Ši dies meilė es la mejo maes a (Jablonskis 1920a:
3 [1933: 167]).
8 Plg.: Pa yzdyj: už pik + hay que cas iga , po ge + pa abi i (36) niños iene luga c ujiukų
esc ibi galūnę; hay que duda se si ellos (p adžios mokiniai) aquí mokės be a dę būd a džiui
giminę sugal o i y esc ibi c užiukų luga a (ne ą). (Jablonskis 1920a: 3 [1933: 167168]). 9 Jablonskio
au o ía apa ece en Juozo balčikonio compa y uos Jablonskio esc i os (Jablonskis 1933).
10En el ac ónimo de la p ime a edición se p opo ciona la explicación: čia e minus, muchos
ejemplos y po cie o ya pasakymų ėmiau de P. K iaušaičio e ygiškių Jono lie u ių kalbos
g ama ikos (Damijonai is 1920: 3). J. Jablonskis ecenzía esc ibo: Kas nė aún p a ęs usa
e minus g ama icos asun o de ciencia, aquellos podemos aconseja en es e en ep usa como
sólo Dam-čio [Damijonaičio] g -ka [g ama ica] (Jablonskis 1920a: 50 [1933: 176]).
. bui yDienė. Jonas Jablonskis Juozo Damijonaicio e isen a de lib os 87 J.
Jablonskiui e a nekuklu pačiam i ma . al inal de la eseña se indican y algunos
de los e o es mencionados en la p ime a eseña (dėl p elinksnio sulig consumo
y debido al sonido i imo č, kai kin a galūnės). e ce a publicación sob e J.
Damijonaičio manualélí, como mencionada, apa eció 1921 m. Li uania mokykloje
(esa o a ez de Li uania pe spausdin a ecenzija) (Jablonskis 1920a).
Después de es J. Jablonskio ecenzías 1921 m. apa eció o a J.
Damijonaicio g ama ícos edición (Damijonai is 1921), 1922 m. o o una
edición, pe o sin nue os co ecciones. 1921 m. edición enmiendados sólo
algunos de los e o es co ek ū os, según una J. Jablonskio no a cambiada
me odica de enseñanza būd a džio (ž . 1 abelę). Al o o comen a io no se ha
enido en cuen a. Tabla 1. Los p ime os es J. Damijonaicio g ama ica de las emisiones ski umai
1920 m. J.
au o iza-
Jablonskio
ción as
ano acion-
p ime a
es 1921 m. 1922 m.
au o ización au o ización au o ización
unas le as son
g andes, o as
pequeñas.
(Damijonai is 1920: 3)
čia ya como
pašykš ė a é mino
( aidžių ūšiai). P. K . i yg.
Jono g ama ikoje en
cie o luga (5) dijo a
es e asun o de o a
mane a: [ ]aidés
u ilizadas g andes y
pequeñas. (Jablonskis
1920a: 3 [1933: 165])
no cambiada no
(Damijonai -
1921: 3)
cambiada
is (Damijonai-
is 1922: 3)
būd a džiais
llamamos ales
palab as, que
signi ican
pa icula idad de
las cosas. los
adje i os indican,
qué o qué de modo es la cosa.
ejemplos: Buas
homb e. Buena
esposa.
(Damijonai is 1920: 33)
J. Damijonai is en su
guíaėly casi isu da
eglas del lenguaje o
casual ya explicaciones,
as las cuales a
ejemplos del lenguaje.
Logos cienciale, ypačiai
al p incipio, debe ía
se , apa ece, como jus
a i kščiai. (Jablonskis
1920a: 2 [1933: 161])
Bueno homb e.
Buena esposa. (...).
Palodžiais: bueno,
buena, g ažus, guži,
medinis, medinė
eiškiame, koki son
habamieji deik ai, y
pažymime
habamųjų deik ai
peculia idad, būdą.
(Damijonai is
1921: 33)
ambién
(Damijonai is 1922: 33) Es as ediciones di ie en no solo po los co egidos e o es. Paki usi
di igėlio sanda a, . y. g ama ica descen is i a en dos g ados (nou o é mino se
88 Kalbos Kul ū a | 83 aigi po los p ime os ecenzíos J. Damijonaicio guíaėlis
kei ėsi muy nedaug. es o no quedó J. Jablonskio desape cibida, po lo que 1922 m.
Li uania apa eció cua a su eseña con muchas ano aciones de los p ime os
ecenzías, lamen ando que el au o no haya ap o echado emp esnios
consejos11. el e iso enume a has a diez co egibles emas, discu idos en las
p ime as e isiones, po ejemplo, ecue da que debe ía habla sob e ki į,
sob e esc i u a, e i a de algunos de emas demasiadog complejos, e c.,
algunas de las an e io es obse aciones apilado12. eseña acabaama pik oka la
no a de que el au o negi domis nuleidžia duodamo le consejo (Jablonskis 1922: 4
[1933: 275]). Po ap a osios ecensiones apa ecida en J. Damijonaičio
g ama ícos edición (1923)13 ya omada en cuen a a muchos muchos J. Jablonskio
ano aciones, cambiis a di igėlio sanda a. au o ius aisé muchoselos cosas:
es ic i de iniciones, e mininai, mokomosios ma e ia pa eikimo me odica. el
manual se ha complemen ado con nue as de iniciones, eglas de o og a ía,
iniciales de ki chiación, co egidos y co ek ū os e o es (2 abla enume a
algunos ejemplos de co ección).
p opo ciona en luga de pa e). El p opio au o en las ano aciones explica que en el segundo
g ado ka ojama algunas eglas g ama icales, exi i os ya en el p ime g ado (Damijonai is
1923: 75). aigi el manuale o se con i ió consecuclese y sis eming más. La p incipal
peculia idad de la eno ada edición g ama ica sanda os enseñanza concen aciónis:
desa ollando los mismos emas, p o undinan los ap endidos conocimien os y 11 Plg.: P ieš
d ejus me us del ši o ado ėlio ya esc ibí lie u oje y paskum lie u os mokykloje
ecenziją, señalando, qué en ella co eg e a a pos e io es publicaciones. ese manuale o
po muchas de mis ins ucciones mas no usó de la pos e io edición. di igėlio así pojdada,
me pa ece, sin necesidad: aún cuales-no-quéie enmiendas le son ealmen e eque idas.
(Jablonskis 1922: 4 [1933: 273]).
12 Plg.: unido en luga (89) dicho que p ie eiksmiai, quienes susida é de eiksmažodžių,
llamadasasi po li iai. P ime ojade mi ecenzía dije, que a ese modo debe ía y palab as
en endidamai, ne egė a, gulomi llama se subdi isiones (?). Kodel au o ius o su de inición,
colocado en p ie eiksmių sky ių, ligi šiol isai ne aiso? con los niños hay que habla
cla amen e y con p ecisión. (Jablonskis 1922: 4 [1933: 274]).
13 i ula es lape esc ibe que es a sénd as edicion, aunque despues de 1920 m. publico
(pi mo) aún ue on 1921 y 1922 m. ediciones, en los cuales ue on es ii os co ek ū os
e o es y enido en cuen a en kelias J. Jablonskio ecenzijas no as. pos e io (1925)
edición g ama ical, aunque an aš ía llamado emendisy u edición, casi nadao no di ie e
desde 1923 m. edición, sólo 20 ecomendadoos lee lib os lis a se complemen a po aún
cua o, esbo ados y ko ek ū os e o es.

. bui yDienė. Jonas Jablonskis Juozo Damijonaicio ecenzó lib os 89 habilidades. en segunda pa e
del manualėlio ep ojadas pa es del lenguaje, pe o ya más compleja y de allada, se p esen a más
eó icos conocimien os. pe eccionando manualélio sanda á, esc i a y oda nue os capí ulos (p.ej.,
E imologías14), bu14 P immoje ecenzía J. Jablonskis ašo: au o su esc i u a i aš ei usó la
palab a g ama ika, de la palab a e imologija, pa ece, no es á del odo en manualély, de esas dos
palab as el signi icado en manualély del odo no nepaaixkin a; mencionado sólo manualėlio a ás
an aš ei sección la palab a sin aksė, pe o y su signi icado ninguna pa e no paaajškin a.
(Jablonskis 1920a: 3 [1933: 167]). Tabla 2. Jono Jablonski ano aciones y Juozo Damijonaičio co ecciones
g ama icas
Pi mas leidi-J.
segunda edición
No a de
mas (1920)
Jablonskio
después de p ime a edición (1923)
unes le as čia ya como
son g andes, ki-( aidžių
u ilizadas esas
(Damijonai is luga (5)
1920: 3) lui o a: [ ]aidés
pašykš e ada é mino
ūšiai). P. K . i yg.
pequeñas. Jono
pasaky a es eam
u ilizadas g andes y
pequeñas. (Jablonskis 1920a: 3
[1933: 165])
Didjiosas y pequeñas
esc ibi á. le as
g ama icale cie o cie o en mayo y meno .
eika-(Damijonai is 1923: 3)
linksnį, ku-jednoje luga (23)
que linksnį, median e eiš as
šauksmą, adiname
que ese humo nis, si y o os
p egun a (?) me: illėk, a le!
a le šauksmininko ly is,
nea sakome en klau- 1920: 23)
k eipiamemos en ki yg. Jono
au o o ius Šauksmininkas
į linksnių eilę, sólo
šauks ašy a: mūsų kalboje
linksnių. Digayninku, k. a.: o!
la palab a aik-e! aik-ai! o!
(Damijonai is ex o es á no
čioje, e ciosj eilu ėje). P.
g ama ikoje (17) oji aquel
šauksmininko gen es es
en čiau o muluo a.
(Damijo-
1920a: 2 [1933:
neį auk iuo eiškiame dice
pašauksmą, adikiame
es name šauksmimininku, y
no equi us o, espondiąs a
(...) is del o e beli is o!
en su luga (apaku ia
K . y simą, sólo
pe sona o cosaik á. y
pap asšauksmininką dedame
(Jablonskis linksnių eilę.
165]) nai is 1923: 22)
D ibalsis ie ado ėlyje
p ažodžio p žiobalsis
esc omas sin j je
j, k. a.: ieškosu esc oma jie abajan, ellos ellos, ellos, jied i, esc ibame i,
1920: 10) (jų, juos, jais..). (Damijonai is 1923: 12) En el abajo de Educación
escuelas clases es a g ama ica asignada, po que au o no hay esc i o
ado ėlio sanda ą, se con i ió aún más impo an e. Assesinado las a eas
dicho que d i-D ibalsis
ie de la palab a al
esc omas sin šomas
iešmas, ieduonos necesi a (su j). (Jab ą la misma j, a la que esc ibimos a.
publicuo a y J. Damijonaičio pa aisy o ado ėlio ecenzia (Jablonskis 1926).
sob e es o en ninguna pa e. Es a cues ión ya e a ac ualus e isando
ie de la palab a
p incipio adžioje
sin j. bu di igėlyje i-(...). solo es en palab as
(Damijolonskis 1922: 4 [1933: 274]) y en o as de esas palab as ly yse nai is
ecenzia de allada y la ga, al ecenzen oda ía queda noluisku, a qué
pí imas ediciones g ama icas, y abo dando nue a dos laipsnių ( . y. pa es)
di igėlio, J. Jablonskis espėja, que g ama ica se asigna a clases elemen ales,
sin emba go algunas a eas (como y ecomendadas leído lib os) más
90 Lingbos Kul ū a | 83 usios pa es y secy iai apildy i (p z., P im asis
g ado15, Sin aksės sky ius16), dada a nue os de iniciones (p z., e imologías,
g amá icas y sin aksės) (Damijonai is 1923: 166). enido en cuen a a J.
Jablonski la obse ación de que hab ía pamina se la palab a ki į (akcen ą),
enseña a los niños algunos de nues os asun os de esc i u a [...], explica les,
cómo se lle an esc ibiendo palab as de un ex emo de una línea a o a línea
(Jablonskis 1921: 108). po lo an o en las nue as ediciones17 los emas de
ki chiación se p esen an En E imologías18 capí ulo (An ajame g ado)
(Damijonai is 1923: 74), y el o den de la alza de palab as se abo da en Ga sos y
le as capí ulo (Damijonai is 1923: 14).
ik e ían supe io es de clases a alumnos.
minimie ecenzía se o ece aún no mucho a egla y mejo a , eco dase, en qué no ue
enido en cuen a anks esnėse ecenzías, po ejemplo, al a al a de con enido
manualėlio. Da se p opone a egla colec i a ies, accionmazodio y a ib e djio
de iniciones. Dėmesio sulaukė nue a manualėly en inclui cosas, po ejemplo, sob e ki į J.
Jablonskis p opone comenza a acla a an es: p ime la g ado en au o sob e ki į nada
no dice. En el segundo g ado señalada b e emen e, qué es ki is y escla ecido, me pa ece,
u go ai de odos ki čio (lei ino, de einino y ies ino) asun o. sob e ki į necesi aba da
en endimien o, odos, y en el p ime g ado. (Jablonskis 1926: 419 [1933: 374]). ambién se
p opone cambia y en el úl imo capí ulo p esen ada la de inición de sin aksés, 15
P ime mo g ado (plg. p ime a edición P ime a pa e) capí ulos 3, 4, 5, 6, 7, en ellas se
examinan odas las pa es del lenguaje, se p esen a de inición del enunciado y
supažindinama con p incipales y secundininkas pa isim del enunciado.
16 Adipdy a posky iais: su ap iniai sakiniai; Ajunamieji sakiniai; sujungiamieji sakiniai; Į e p iniai
sakiniai (Damijonai is 1923: 155162). 17 u ima omeny an as y e ce as ediciones, po que
e ce o, aunque i aš ía esc ibe que es pe ezi o edición, del segundo (1923) di e encia muy
pocos pa ais algunas a eas (Damijonai is: 8), complemen ado lis a de lib os
ecomendendujados y 18 . J. Damijonai is p opo ciona aho a una de inición de e imología
cuan o dis okį, que habi ual: oji pa e de la g amá ica, que i ia los oces y los é minos,
llaminasi e imologia. (Damijonai is . 1922). Jonas Jablonskis Juozo Damijonaičio e isen ó lib os
1923: 166).
91 el cual, su opinión, po complejos ciencia comienzas (Jablonskis 1926: 421
[1933: 376])19.
Desa o unadamen e, los mismos años, cuando ue imp esa la úl ima eseña
de J. Jablonskio, J. Damijonai is epen inamen e mu ió. de alladas es a
eseña de comen a ios quedó neišcou s os. sucesi as sie e ediciones de J.
Damijonaicio g ama ica ue on co ecomi es ue zos de edi o es. análisisé
mues a que sus aisy a sólo co ek u as e o es.
aigi Damijonaichi a i o p esen e ue on edi ados cinco sus g ama ica
ediciones y esc i as cincoas J. Jablonskio ecenzías, en las cuales ecenzen
discu é p ime a y e cia (pa aisy ą) ediciones. isanalalizando odas J.
Jablonskio e isiones, se puede a i ma , que en esencia el kalbinis a alo ó J.
Damijonaicio g amá ica, especialmen e pa aisy ąjį edición, sin emba go buscó
segui mejo ando u u as g ama icas de las publicaciones calidad. ecenzen ui
p eocupó no sólo egula idad del lenguaje, cla idad, lingüo y os e minos y de iniciones p ecisión, sino y pedagogica emas.
aPibenD inamosios Pas abo analizuo as en Jono Jablonskio ecensiones
discu en y co igen es os Juozo Damijonaičio di igėlio g ama ica de Li u ias
emas: 1) egula idad, p ecisión y cla idad de las de iniciones en cuan o a los
alumnos amžių (es o cons i uye 28 p oc.), ej.: au o iaus eiksmažodžių
de inición g ama ikai, me pa ece, no si e. Si plodžiai, que signi ican daik o
eiksmą, son eiksmažodžiai, ad y las palab as ažiación, gulėjimas,
esc i u a se á eiksmažodžiai. Esi ą pa e del lenguaje de iniéndod,
enemos ikslesni se .
(Jablonskis 1926: 418 [1933: 373]);
2) me odología (12 p oc.) se a an emas elacionados con la enseñanza
del ma e ial, la comp ensión y la consolidación de nue os conocimien os eniendo en cuen a a los alumnos de edades (plg. 1 y
2 ablas ejemplos);
3) di igėlio sanda a (suge en no as, qué al a, qué demasiado (8%) más a
menudo, como y las no as me odicas, se incula con la edad de los alumnos,
se conside a si es con enien e enseña de algunas ma e ias, ej.: da en el
p ime g ado de ciencia odas las ci cuns ancias especies no ekeció (Jablonskis
1926: 419 [1933: 373]);
4) plazos (3 p oc.) se indican plazos no adecuados y se co igen (plg.
Tablas 1 y 2 de ejemplos);
19 oji (g amá ica) pa e, que explica, como cuando elkiasi las sepa adas palab as del
idioma en sen encias, llamanasi sin aksė. - Damijonai is 1923: 166.
92 Logos
Cul u a | 83
5) mencionan y o as de iciencias (3%) se c i ican algunas de las a eas y
dados ejemplos20, aunque la mayo ía de los ejemplos g ama icales J.
Jablonskis conside ó como su icien emen e egula ingus y adecuados lengua mokslui
(Jablonskis 1921: 108);
6) p incipalmen e se co ige e o es de co ec o ía (46 pe cen .) es as
co ecciones se acaban cada e isión (en la p ime a e isión indicadas 28,
en la úl ima 15).
e isiones discu en los emas de la lengua J. Jablonskis explica glaus ai, más
ampliamen e comen a sólo ales aisymus, que son nue os, anks esnėse
ecensiones no mencioni. más la gas y más comple as son la p ime a y úl ima (de
la edición eno ada) eseñas. Algunos asun os menciones como y impa i amen e,
si sob e es o ue él mismo esc ibás o pa eikás nue a a su lengua ciencia lib os.
en gene al el lingüis a econoce que J. Damijonaičio g ama a ikos habla aiški,
sencilla y comp ensible (Jablonskis 1922: 4). sus lingüís icos disposiciones J.
Damijonai is en ninguna pa e no es á p ensado, a eseñas él espondía sólo
co igiendo sus manualèlias, po lo que no siemp e es á cla o, po qué en un
ecenzen o no a conside é, y en o o no. Tal ez sólo en pa e es o puede
explica en 1909 un comen a io a T umpos g ama icales de la lengua li uana
a i aisymų esc i o, que al esc ibi es a lib ogelę le cuidadosėję daugiau
pedagogijos eikala imai, negu ilologijos iš edžiojimai (Damijonai is 1909: 302). J.
Jablonskio ecenzías y J. Damijonaicio g ama ica epe o ines ediciones
compa a i a mos é, como mejo ó J. Damijonaicio manualélia. Muchas de J.
Jablonskio p opues as co egi manualélio e minos, de iniciones, me odiká y
manualélio sanda ą mues an que en el momen o, cuando ue esc ibido manualé y
dejándose epe o íneas sus ediciones, e minija de lingüo y os li uanos y
adición del lenguaje educa i o aún sólo o m osi, pe o a las di igélias de lengua
na i a J. Jablonskis ya kėlė muy aiškius equisi os de egula idad, cla idad,
p ecisión y p ecisión del lenguaje.
Šal iniai (Las uen es)
Damijonai is J. 1909: T umpa lie u ių kalbos g ama ika, Juozapo za adskio
spaus u ė ilniuje.
Damijonai is J. 1920: Li u ias g ama ica de la lengua. T umpas manualélis escuelas (mokslo
p adžiai), Kaunas: Li uu os als ybės paus u ė. 20 discu iendo la a ea, i. e. pasaką a is y a inėlis
esc ibi a na ajamąja lengua, J. Jablonskis dice que ankamón al de esol e se á di ícil no
solo pa a el niño, débiln aún apuninėli, sino ambién pa a su maes o (Jablonskis 1921:8). 10