Jonas Jablonskis – Juozo Damijonaičio vadovėlių recenzentas
Full text
84 Lobos
Cul u a | 83
Vaida BuiVydienė lie u ių
kalbos ins i u o
Jonas Jablonskis
Juozo DamiJonaicio aDo ėlių ecenzen aunque Jono Jablonskio ac i idad discu a y
esnag ine ada di e sos aspec os (balčikonis 1956; Gi denis, Pi očkinas 1977, 1978; idjiūnas 1997
y e c.), aún al a abajos en los cuales, él se ía más ampliamen e p esen ado como
ecenzen de escola es. En es e a ículo1 se discu en cincoos Jono Jablonskio ecenzías
dudas Juozo Damijonaičio ado ėlio Lie u ių kalbos g ama ika. T umpas manualėlis mokykloms
(mokslo p adžiai) leidimams (Damijonai is 1920, 1923), se examina, qué in luencia la kalbininkas
hizo ėlesnių leidimų kalbai y sanda ai. al análisis se aplican mé odos analí ico desc i y inis
(desk ip y inis), compa a i o y es adís ico. En la pedagógica imp en a li u os Juozo
Damijonaičio (18711926) ac i idad ela i amen e poco examinada, aunque es e pedagogo y de la
sociedad ac i ó labo es signi icación amžininkai en endido y alo ado ( useckas 1926: 9394;
okie ai is 1927: 39; Pode ys 1931: 95100). más a de J. Damijonai is eco dado sólo en la segunda
mi ad del XX. a. en, menin 100ąsos ani e sa ios de mue e (malėnas 1970: 123124; Juozapa ičius
1971a: 3, 1971b: 3). A p incipios de es e siglo él nue amen e se menciona en los 130-os ani e sa ios
de nacimien o (ažubalis 2001a: 1114, 2001b: 13)2. Ponde ėž ina, que J. Damijonai is no sólo de
lenguas li uanas, sino ambién ma emá icos, lib os de his o ia au o 3. has a šiol más
ampliamen e discu i sus manuales de ma emá icas (ažubalis 1997, 2001a, 2001b). 1 a ículo
p epa ado según in o me, leyi o ą 2010 m. oc ub e 7 d. in e nacional en la con e encia Jono
Jablonskio Jonas Jablonskis y bend inés li ians kalbos šim me is. 2 ecue dos ace ca de J.
Damijonai į en la p ensa es se han compa ido su sese s anūkė bi u ė by au ienė (2006: 2).
Ga saus pedagogo y manualėlių au o ious nomb e aún 1937 m. ue o o gado una Kauno mokykla.
Ac ualmen e en su nomb e Kaune nomb ina ga ė, unciona 1996 m. es ablecido p i a us
bu as-museiejus, an e es e casa a ideng a memo ialinė len a. 3 lenguas Li uáneas enseña en
comienzos mokykloje des inados es os manualele os: ABC. Rašymo i skai ymo p adžiamokslis
( a šu a, 1906; e ce as edición 1922), T umpa lie u ių kalbos g ama ika . bui yDienė. Jonas
Jablonskis Juozo Damijonaičio ado ėlių ecenzen as 85 Como mencionada, p ime o J.
Damijonaičio ado ėlio Lie u ių kalbos g ama ika edición ue imp esdin o 1920 m. Kaune. Él no
e a nue o o iginalus manualélis en las isno as se indica que e minus, muchoselį ejemplos y
pasakymų au o ius ėmė de Pe o K iaušaičio y ygiškių Jono Lie u ių kalbos g ama ikos
(Damijonai is 1920: 3). es o ue eno ado, pac ado y complemen ado emp áneo J. Damijonaičio
ado ėlio T umpa lie u ių kalbos g ama ika (p ime a edición 1909 m.) a ian e. manualélis cub e
odo la escuela p ima ia g ama ica cu so (Pie oji pa e: 1. La palab a pa es; 2. Daik as,
daik o peculia idad y acción. segunda pa e: 3. El lenguaje pa es. e ce a pa e: 4. Sin aksė).
Cada sección o posky io eglas o de iniciones g ama icas ilus ojados pa yda ges y
complemen ados a easis. Po ejemplo, del segundo sello (Daik as, daik o peculia idad y
acción) al p incipio se acla ama, qué es daik as. indica án isibles y no isibles de las cosas
ejemplos: isibles akmuo, ka ė, dalgis, in isibles Die as, men as, meilė. Se da la a ea de
p onuncia y pab auk i ma omųjų daik ų nomb es en uno b ūkšneliu, nema omųjų d iem
(Damijonai is 1920: 15). Daik a a dis, como é mino, se p esen a en la sección de Las Pa es de
Lengba de la segunda pa e (ibid, 19). al inal del manualé hay una lis a de ecomendados lee
lib os
(11 lib os)4 y a i iisymas de e o es.
Cuando apa eció p ime edición de J. Damijonaičio g ama ica, ue on imp esas es J. Jablonskio
ecenzías 1920 m. edi o ios Li uania (Jablonskis 1920a) y Š ie imo da bas (Jablonskis 1920b), y 1921
m. Lie u os mokykloje 19215 (Jablonskis 1921). en eseñas, basándose en el con enido del manualèlio,
J. Jablonskis concus ai y cla amen e discu ió p incipales emas del manualèlio sanda os,
impo an es pa a la enseñadagai ma e ial e minos y de iniciones. e isen a a i ma que el
ap endiz iene ap ende aiškių, suno min ų e minų y de iniciones, po lo an o p opo ciona
me odología consejos (Jablonskis 1920a: 3 [1933: 163]; 1920b: 50 [1933: 176]). indicada muchos e o es
de co ek u ación di igėlio. ( ilnius, 1909; 9-a edición 1923), Li u ias g ama ica del lenguaje. T umpas
guíaėlis escuelas (mokslo p adžiai) (Kaunas, 1920; 8a edición 1939), Vaikų da želis (skai iniai ii sky iui,
ma ijampolė, 1922). J. Damijonai is esc ibió y me odología lib o […] 1923 m. salió su lib ogelé
Pa yzdžiai ašybos i sin aksės eikalui (dik an as). O as J. Damijonaičio manualélis: A i
me ikos ado ėlis ( a šu a, 12 d., 19091910), A i me ikos zada inynas (ma ijampolė, 13 d., 19221923; 12
ediciones), K aš o mokslo skai ymų inkinys (19261928, 2 ediciones). 4 se indican P. K iaušaičio y
ygiškių Jono Li u ias g ama icas del lenguaje, ygiškių Jono Lie u ių kalbos sin aksė i Mūsų
žodynėlis, Žema eo ija aš ai, ande seno pasakos, a i me ikos skai ės, Va go mokyklai i i ii dalys,
Žinėlis i Žiupsnelis knygų.
5 1921 m. Lie u os mokykloje epi ejama la misma J. Jablonskio ecenzia, que an es año ue
imp esdi a en Li uania.
86 Kalbos Kul ū a | 83 especialmen e en Li uania de allada a a és de dos núme os
imp espin a ecenzia J. Jablonskis aquí (1920a: 3 [1933: 160169]) p incipalmen e discu e
guíaėlio sanda ą, en a izando, que [g] ama ikos ex o ex as ė a, pa ece, sa iškai
dispues o mokslo p adžiai aquellos manualėlių[6] con enido. aisy inus J.
Damijonaičio di igėlio emas el ecenzen e ag upa en seis g upos y cada g upo la
discu ia dando ejemplos. es o: 1) me odología consejos y aisymai o ecida de
ejemplos i desde egla o de inición (Jablonskis 1920a: 2 [1933: 161]); 2) de iciencias de la
me odología de p esen ación del ma e ial manualé […] algunos emas sin ác icos se
p opone desc ibi al p incipio del manualé (Jablonskis, ibid); 3) eglas y de iniciones
nonikslūs šauksmininko, būd a džio giminės, p ie eiksmio desc iúdenimai (Jablonskis
1920a: 3 [1933: 163]); 4) guía sanda a J. Jablonski en opinión, no eque ían sección de
g amá ica sob e especie de accionmajo dio, na a i ąją lengua, p ijungiamuosius y
conyungiamuosius o aciones y e c., pe o debe ía inclui ki čiación inicios y
esc i u a (Jablonskisa: 3 1920 [1933: 167]); 5) malos ejemplos y a eas algunos
ejemplos no son bien en endidos7, y las a eas demasiado complejas pa a los
alumnos de la escuela p ima ia8 (Jablonskis 1920a: 3 [1933: 167168]); 6) co ecciones de
e o es co ek u as del manual, ej.: pap auki e pab auki e, sob e kielius sob e
kelius y e c. (Jablonskis, id.). en esencia la e aluación del manualélio es posi i a mejo
g ama ica pa a la p ima ia escuela has a aho a no hay, aunque mejo a manualélí
necesi a (Jablonskis 1920a: 3 [1933: 169]).
an as umpas a o ankus espilpiación, imp eso en Š ie imo da be (Jablonskis 1920b), es
anoniminis9, aquí se menciona no solo el manualél, sino ambién la p ime a eseña: se esc ibe
que el manualél Pe o ęs y muchos e o es suminėjęs J. Jablonskis, que el au o , esc ibiendo
g ama iką, ėmėsi K iaušaičio y ygiškių Jono g ama ika y ygiškių Jono Sin akse10. aigi
u imos gal o P. K iaušaičio y ygiškių Jono g ama ikos. 7 Plg.: Ge a ma ė homb eu indica
camino; Ši dies meilė es la mejo maes a (Jablonskis 1920a:
3 [1933: 167]).
8 Plg.: Pa yzdyj: už pik + hay que cas iga , po ge + pa abi i (36) niños iene luga c ujiukų
esc ibi galūnę; hay que duda se si ellos (p adžios mokiniai) aquí mokės be a dę būd a džiui
giminę sugal o i y esc ibi c užiukų luga a (ne ą). (Jablonskis 1920a: 3 [1933: 167168]). 9 Jablonskio
au o ía apa ece en Juozo balčikonio compa y uos Jablonskio esc i os (Jablonskis 1933).
10En el ac ónimo de la p ime a edición se p opo ciona la explicación: čia e minus, muchos
ejemplos y po cie o ya pasakymų ėmiau de P. K iaušaičio e ygiškių Jono lie u ių kalbos
g ama ikos (Damijonai is 1920: 3). J. Jablonskis ecenzía esc ibo: Kas nė aún p a ęs usa
e minus g ama icos asun o de ciencia, aquellos podemos aconseja en es e en ep usa como
sólo Dam-čio [Damijonaičio] g -ka [g ama ica] (Jablonskis 1920a: 50 [1933: 176]).
. bui yDienė. Jonas Jablonskis Juozo Damijonaicio e isen a de lib os 87 J.
Jablonskiui e a nekuklu pačiam i ma . al inal de la eseña se indican y algunos
de los e o es mencionados en la p ime a eseña (dėl p elinksnio sulig consumo
y debido al sonido i imo č, kai kin a galūnės). e ce a publicación sob e J.
Damijonaičio manualélí, como mencionada, apa eció 1921 m. Li uania mokykloje
(esa o a ez de Li uania pe spausdin a ecenzija) (Jablonskis 1920a).
Después de es J. Jablonskio ecenzías 1921 m. apa eció o a J.
Damijonaicio g ama ícos edición (Damijonai is 1921), 1922 m. o o una
edición, pe o sin nue os co ecciones. 1921 m. edición enmiendados sólo
algunos de los e o es co ek ū os, según una J. Jablonskio no a cambiada
me odica de enseñanza būd a džio (ž . 1 abelę). Al o o comen a io no se ha
enido en cuen a. Tabla 1. Los p ime os es J. Damijonaicio g ama ica de las emisiones ski umai
1920 m. J.
au o iza-
Jablonskio
ción as
ano acion-
p ime a
es 1921 m. 1922 m.
au o ización au o ización au o ización
unas le as son
g andes, o as
pequeñas.
(Damijonai is 1920: 3)
čia ya como
pašykš ė a é mino
( aidžių ūšiai). P. K . i yg.
Jono g ama ikoje en
cie o luga (5) dijo a
es e asun o de o a
mane a: [ ]aidés
u ilizadas g andes y
pequeñas. (Jablonskis
1920a: 3 [1933: 165])
no cambiada no
(Damijonai -
1921: 3)
cambiada
is (Damijonai-
is 1922: 3)
būd a džiais
llamamos ales
palab as, que
signi ican
pa icula idad de
las cosas. los
adje i os indican,
qué o qué de modo es la cosa.
ejemplos: Buas
homb e. Buena
esposa.
(Damijonai is 1920: 33)
J. Damijonai is en su
guíaėly casi isu da
eglas del lenguaje o
casual ya explicaciones,
as las cuales a
ejemplos del lenguaje.
Logos cienciale, ypačiai
al p incipio, debe ía
se , apa ece, como jus
a i kščiai. (Jablonskis
1920a: 2 [1933: 161])
Bueno homb e.
Buena esposa. (...).
Palodžiais: bueno,
buena, g ažus, guži,
medinis, medinė
eiškiame, koki son
habamieji deik ai, y
pažymime
habamųjų deik ai
peculia idad, būdą.
(Damijonai is
1921: 33)
ambién
(Damijonai is 1922: 33) Es as ediciones di ie en no solo po los co egidos e o es. Paki usi
di igėlio sanda a, . y. g ama ica descen is i a en dos g ados (nou o é mino se
88 Kalbos Kul ū a | 83 aigi po los p ime os ecenzíos J. Damijonaicio guíaėlis
kei ėsi muy nedaug. es o no quedó J. Jablonskio desape cibida, po lo que 1922 m.
Li uania apa eció cua a su eseña con muchas ano aciones de los p ime os
ecenzías, lamen ando que el au o no haya ap o echado emp esnios
consejos11. el e iso enume a has a diez co egibles emas, discu idos en las
p ime as e isiones, po ejemplo, ecue da que debe ía habla sob e ki į,
sob e esc i u a, e i a de algunos de emas demasiadog complejos, e c.,
algunas de las an e io es obse aciones apilado12. eseña acabaama pik oka la
no a de que el au o negi domis nuleidžia duodamo le consejo (Jablonskis 1922: 4
[1933: 275]). Po ap a osios ecensiones apa ecida en J. Damijonaičio
g ama ícos edición (1923)13 ya omada en cuen a a muchos muchos J. Jablonskio
ano aciones, cambiis a di igėlio sanda a. au o ius aisé muchoselos cosas:
es ic i de iniciones, e mininai, mokomosios ma e ia pa eikimo me odica. el
manual se ha complemen ado con nue as de iniciones, eglas de o og a ía,
iniciales de ki chiación, co egidos y co ek ū os e o es (2 abla enume a
algunos ejemplos de co ección).
p opo ciona en luga de pa e). El p opio au o en las ano aciones explica que en el segundo
g ado ka ojama algunas eglas g ama icales, exi i os ya en el p ime g ado (Damijonai is
1923: 75). aigi el manuale o se con i ió consecuclese y sis eming más. La p incipal
peculia idad de la eno ada edición g ama ica sanda os enseñanza concen aciónis:
desa ollando los mismos emas, p o undinan los ap endidos conocimien os y 11 Plg.: P ieš
d ejus me us del ši o ado ėlio ya esc ibí lie u oje y paskum lie u os mokykloje
ecenziją, señalando, qué en ella co eg e a a pos e io es publicaciones. ese manuale o
po muchas de mis ins ucciones mas no usó de la pos e io edición. di igėlio así pojdada,
me pa ece, sin necesidad: aún cuales-no-quéie enmiendas le son ealmen e eque idas.
(Jablonskis 1922: 4 [1933: 273]).
12 Plg.: unido en luga (89) dicho que p ie eiksmiai, quienes susida é de eiksmažodžių,
llamadasasi po li iai. P ime ojade mi ecenzía dije, que a ese modo debe ía y palab as
en endidamai, ne egė a, gulomi llama se subdi isiones (?). Kodel au o ius o su de inición,
colocado en p ie eiksmių sky ių, ligi šiol isai ne aiso? con los niños hay que habla
cla amen e y con p ecisión. (Jablonskis 1922: 4 [1933: 274]).
13 i ula es lape esc ibe que es a sénd as edicion, aunque despues de 1920 m. publico
(pi mo) aún ue on 1921 y 1922 m. ediciones, en los cuales ue on es ii os co ek ū os
e o es y enido en cuen a en kelias J. Jablonskio ecenzijas no as. pos e io (1925)
edición g ama ical, aunque an aš ía llamado emendisy u edición, casi nadao no di ie e
desde 1923 m. edición, sólo 20 ecomendadoos lee lib os lis a se complemen a po aún
cua o, esbo ados y ko ek ū os e o es.
. bui yDienė. Jonas Jablonskis Juozo Damijonaicio ecenzó lib os 89 habilidades. en segunda pa e
del manualėlio ep ojadas pa es del lenguaje, pe o ya más compleja y de allada, se p esen a más
eó icos conocimien os. pe eccionando manualélio sanda á, esc i a y oda nue os capí ulos (p.ej.,
E imologías14), bu14 P immoje ecenzía J. Jablonskis ašo: au o su esc i u a i aš ei usó la
palab a g ama ika, de la palab a e imologija, pa ece, no es á del odo en manualély, de esas dos
palab as el signi icado en manualély del odo no nepaaixkin a; mencionado sólo manualėlio a ás
an aš ei sección la palab a sin aksė, pe o y su signi icado ninguna pa e no paaajškin a.
(Jablonskis 1920a: 3 [1933: 167]). Tabla 2. Jono Jablonski ano aciones y Juozo Damijonaičio co ecciones
g ama icas
Pi mas leidi-J.
segunda edición
No a de
mas (1920)
Jablonskio
después de p ime a edición (1923)
unes le as čia ya como
son g andes, ki-( aidžių
u ilizadas esas
(Damijonai is luga (5)
1920: 3) lui o a: [ ]aidés
pašykš e ada é mino
ūšiai). P. K . i yg.
pequeñas. Jono
pasaky a es eam
u ilizadas g andes y
pequeñas. (Jablonskis 1920a: 3
[1933: 165])
Didjiosas y pequeñas
esc ibi á. le as
g ama icale cie o cie o en mayo y meno .
eika-(Damijonai is 1923: 3)
linksnį, ku-jednoje luga (23)
que linksnį, median e eiš as
šauksmą, adiname
que ese humo nis, si y o os
p egun a (?) me: illėk, a le!
a le šauksmininko ly is,
nea sakome en klau- 1920: 23)
k eipiamemos en ki yg. Jono
au o o ius Šauksmininkas
į linksnių eilę, sólo
šauks ašy a: mūsų kalboje
linksnių. Digayninku, k. a.: o!
la palab a aik-e! aik-ai! o!
(Damijonai is ex o es á no
čioje, e ciosj eilu ėje). P.
g ama ikoje (17) oji aquel
šauksmininko gen es es
en čiau o muluo a.
(Damijo-
1920a: 2 [1933:
neį auk iuo eiškiame dice
pašauksmą, adikiame
es name šauksmimininku, y
no equi us o, espondiąs a
(...) is del o e beli is o!
en su luga (apaku ia
K . y simą, sólo
pe sona o cosaik á. y
pap asšauksmininką dedame
(Jablonskis linksnių eilę.
165]) nai is 1923: 22)
D ibalsis ie ado ėlyje
p ažodžio p žiobalsis
esc omas sin j je
j, k. a.: ieškosu esc oma jie abajan, ellos ellos, ellos, jied i, esc ibame i,
1920: 10) (jų, juos, jais..). (Damijonai is 1923: 12) En el abajo de Educación
escuelas clases es a g ama ica asignada, po que au o no hay esc i o
ado ėlio sanda ą, se con i ió aún más impo an e. Assesinado las a eas
dicho que d i-D ibalsis
ie de la palab a al
esc omas sin šomas
iešmas, ieduonos necesi a (su j). (Jab ą la misma j, a la que esc ibimos a.
publicuo a y J. Damijonaičio pa aisy o ado ėlio ecenzia (Jablonskis 1926).
sob e es o en ninguna pa e. Es a cues ión ya e a ac ualus e isando
ie de la palab a
p incipio adžioje
sin j. bu di igėlyje i-(...). solo es en palab as
(Damijolonskis 1922: 4 [1933: 274]) y en o as de esas palab as ly yse nai is
ecenzia de allada y la ga, al ecenzen oda ía queda noluisku, a qué
pí imas ediciones g ama icas, y abo dando nue a dos laipsnių ( . y. pa es)
di igėlio, J. Jablonskis espėja, que g ama ica se asigna a clases elemen ales,
sin emba go algunas a eas (como y ecomendadas leído lib os) más
90 Lingbos Kul ū a | 83 usios pa es y secy iai apildy i (p z., P im asis
g ado15, Sin aksės sky ius16), dada a nue os de iniciones (p z., e imologías,
g amá icas y sin aksės) (Damijonai is 1923: 166). enido en cuen a a J.
Jablonski la obse ación de que hab ía pamina se la palab a ki į (akcen ą),
enseña a los niños algunos de nues os asun os de esc i u a [...], explica les,
cómo se lle an esc ibiendo palab as de un ex emo de una línea a o a línea
(Jablonskis 1921: 108). po lo an o en las nue as ediciones17 los emas de
ki chiación se p esen an En E imologías18 capí ulo (An ajame g ado)
(Damijonai is 1923: 74), y el o den de la alza de palab as se abo da en Ga sos y
le as capí ulo (Damijonai is 1923: 14).
ik e ían supe io es de clases a alumnos.
minimie ecenzía se o ece aún no mucho a egla y mejo a , eco dase, en qué no ue
enido en cuen a anks esnėse ecenzías, po ejemplo, al a al a de con enido
manualėlio. Da se p opone a egla colec i a ies, accionmazodio y a ib e djio
de iniciones. Dėmesio sulaukė nue a manualėly en inclui cosas, po ejemplo, sob e ki į J.
Jablonskis p opone comenza a acla a an es: p ime la g ado en au o sob e ki į nada
no dice. En el segundo g ado señalada b e emen e, qué es ki is y escla ecido, me pa ece,
u go ai de odos ki čio (lei ino, de einino y ies ino) asun o. sob e ki į necesi aba da
en endimien o, odos, y en el p ime g ado. (Jablonskis 1926: 419 [1933: 374]). ambién se
p opone cambia y en el úl imo capí ulo p esen ada la de inición de sin aksés, 15
P ime mo g ado (plg. p ime a edición P ime a pa e) capí ulos 3, 4, 5, 6, 7, en ellas se
examinan odas las pa es del lenguaje, se p esen a de inición del enunciado y
supažindinama con p incipales y secundininkas pa isim del enunciado.
16 Adipdy a posky iais: su ap iniai sakiniai; Ajunamieji sakiniai; sujungiamieji sakiniai; Į e p iniai
sakiniai (Damijonai is 1923: 155162). 17 u ima omeny an as y e ce as ediciones, po que
e ce o, aunque i aš ía esc ibe que es pe ezi o edición, del segundo (1923) di e encia muy
pocos pa ais algunas a eas (Damijonai is: 8), complemen ado lis a de lib os
ecomendendujados y 18 . J. Damijonai is p opo ciona aho a una de inición de e imología
cuan o dis okį, que habi ual: oji pa e de la g amá ica, que i ia los oces y los é minos,
llaminasi e imologia. (Damijonai is . 1922). Jonas Jablonskis Juozo Damijonaičio e isen ó lib os
1923: 166).
91 el cual, su opinión, po complejos ciencia comienzas (Jablonskis 1926: 421
[1933: 376])19.
Desa o unadamen e, los mismos años, cuando ue imp esa la úl ima eseña
de J. Jablonskio, J. Damijonai is epen inamen e mu ió. de alladas es a
eseña de comen a ios quedó neišcou s os. sucesi as sie e ediciones de J.
Damijonaicio g ama ica ue on co ecomi es ue zos de edi o es. análisisé
mues a que sus aisy a sólo co ek u as e o es.
aigi Damijonaichi a i o p esen e ue on edi ados cinco sus g ama ica
ediciones y esc i as cincoas J. Jablonskio ecenzías, en las cuales ecenzen
discu é p ime a y e cia (pa aisy ą) ediciones. isanalalizando odas J.
Jablonskio e isiones, se puede a i ma , que en esencia el kalbinis a alo ó J.
Damijonaicio g amá ica, especialmen e pa aisy ąjį edición, sin emba go buscó
segui mejo ando u u as g ama icas de las publicaciones calidad. ecenzen ui
p eocupó no sólo egula idad del lenguaje, cla idad, lingüo y os e minos y de iniciones p ecisión, sino y pedagogica emas.
aPibenD inamosios Pas abo analizuo as en Jono Jablonskio ecensiones
discu en y co igen es os Juozo Damijonaičio di igėlio g ama ica de Li u ias
emas: 1) egula idad, p ecisión y cla idad de las de iniciones en cuan o a los
alumnos amžių (es o cons i uye 28 p oc.), ej.: au o iaus eiksmažodžių
de inición g ama ikai, me pa ece, no si e. Si plodžiai, que signi ican daik o
eiksmą, son eiksmažodžiai, ad y las palab as ažiación, gulėjimas,
esc i u a se á eiksmažodžiai. Esi ą pa e del lenguaje de iniéndod,
enemos ikslesni se .
(Jablonskis 1926: 418 [1933: 373]);
2) me odología (12 p oc.) se a an emas elacionados con la enseñanza
del ma e ial, la comp ensión y la consolidación de nue os conocimien os eniendo en cuen a a los alumnos de edades (plg. 1 y
2 ablas ejemplos);
3) di igėlio sanda a (suge en no as, qué al a, qué demasiado (8%) más a
menudo, como y las no as me odicas, se incula con la edad de los alumnos,
se conside a si es con enien e enseña de algunas ma e ias, ej.: da en el
p ime g ado de ciencia odas las ci cuns ancias especies no ekeció (Jablonskis
1926: 419 [1933: 373]);
4) plazos (3 p oc.) se indican plazos no adecuados y se co igen (plg.
Tablas 1 y 2 de ejemplos);
19 oji (g amá ica) pa e, que explica, como cuando elkiasi las sepa adas palab as del
idioma en sen encias, llamanasi sin aksė. - Damijonai is 1923: 166.
92 Logos
Cul u a | 83
5) mencionan y o as de iciencias (3%) se c i ican algunas de las a eas y
dados ejemplos20, aunque la mayo ía de los ejemplos g ama icales J.
Jablonskis conside ó como su icien emen e egula ingus y adecuados lengua mokslui
(Jablonskis 1921: 108);
6) p incipalmen e se co ige e o es de co ec o ía (46 pe cen .) es as
co ecciones se acaban cada e isión (en la p ime a e isión indicadas 28,
en la úl ima 15).
e isiones discu en los emas de la lengua J. Jablonskis explica glaus ai, más
ampliamen e comen a sólo ales aisymus, que son nue os, anks esnėse
ecensiones no mencioni. más la gas y más comple as son la p ime a y úl ima (de
la edición eno ada) eseñas. Algunos asun os menciones como y impa i amen e,
si sob e es o ue él mismo esc ibás o pa eikás nue a a su lengua ciencia lib os.
en gene al el lingüis a econoce que J. Damijonaičio g ama a ikos habla aiški,
sencilla y comp ensible (Jablonskis 1922: 4). sus lingüís icos disposiciones J.
Damijonai is en ninguna pa e no es á p ensado, a eseñas él espondía sólo
co igiendo sus manualèlias, po lo que no siemp e es á cla o, po qué en un
ecenzen o no a conside é, y en o o no. Tal ez sólo en pa e es o puede
explica en 1909 un comen a io a T umpos g ama icales de la lengua li uana
a i aisymų esc i o, que al esc ibi es a lib ogelę le cuidadosėję daugiau
pedagogijos eikala imai, negu ilologijos iš edžiojimai (Damijonai is 1909: 302). J.
Jablonskio ecenzías y J. Damijonaicio g ama ica epe o ines ediciones
compa a i a mos é, como mejo ó J. Damijonaicio manualélia. Muchas de J.
Jablonskio p opues as co egi manualélio e minos, de iniciones, me odiká y
manualélio sanda ą mues an que en el momen o, cuando ue esc ibido manualé y
dejándose epe o íneas sus ediciones, e minija de lingüo y os li uanos y
adición del lenguaje educa i o aún sólo o m osi, pe o a las di igélias de lengua
na i a J. Jablonskis ya kėlė muy aiškius equisi os de egula idad, cla idad,
p ecisión y p ecisión del lenguaje.
Šal iniai (Las uen es)
Damijonai is J. 1909: T umpa lie u ių kalbos g ama ika, Juozapo za adskio
spaus u ė ilniuje.
Damijonai is J. 1920: Li u ias g ama ica de la lengua. T umpas manualélis escuelas (mokslo
p adžiai), Kaunas: Li uu os als ybės paus u ė. 20 discu iendo la a ea, i. e. pasaką a is y a inėlis
esc ibi a na ajamąja lengua, J. Jablonskis dice que ankamón al de esol e se á di ícil no
solo pa a el niño, débiln aún apuninėli, sino ambién pa a su maes o (Jablonskis 1921:8). 10