scieee Science in your language
[lt] (orig) [de] [fr] [it] [es] [pt]

Profesoriui Arnoldui Piročkinui – 80 metų

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Profesoriui Arnoldui Piročkinui – 80 metų

Author: Aldonas Pupkis
Year: 2011
Source: https://journals.lki.lt/bendrinekalba/article/download/266/331
A. PUPKIS. ao P o esso
A noldui Pi očkin 80 anos 285
Pe SonAlIjoS
ALDONAS PUPKIS
P oFeSo IUI
ARNOLDUI PIROČKINUI
80 MET Conhecemos ilólogo, kalbininku, his o iikku, kul ū ininku p o esso
A noldui Pi očkinui 2011 m. asa io 25 d. sukako 80 anos. E embo a nesses
empos de des alo ização de pe sonalidades o nando-se incomum
esc e e p oginius sukak u inius a igos, ainda assim A noldo Pi očkino
nu ei ado abalhos nuspei ono mais a enção, do que oi lhes a ibuída
ikšiolinėje lie u ių kalbo y os is o ijos li e a u a. Tad aqui p ide a a i
algumas pala as sob e aqueles abalhos sukak u inkui page b i e
espei ados lei o ojos da Kalbos kul u a publicação.
286 KALbOS
KULTÜRA | 84
A noldo Pi očkino ida e a i idade anos, pa ece, nadacuo especial é de ou os
colegasamžių kalbininkų neišsiski ia: p imá io e secundá io ap enhamás bei
li uanis ikas s udijas Vilniaus uni e si e e, neilgas abalho escolas, en ãoinė
aspi an ū a ame pamei Vilniuje, ilgame is lec hy ojo abalho pa samei
aukš ojoje mokykloje, ie same ūpesčiai dėl išėjus į pensiją. E du an e aqueles
anos quase em meio século a izada ealmen e mui o: esc i a e p epa ada quase
ês décadas de li os, publicada sob e 500 a iados de na u eza cien í ica,
popula ias a igos e ecenzijas e publicis inos esc i os, edleis a pluoš as
e imos e edaguados li os. E sua lis a cada ez se alonga: como a o qual desses
anos cien is a, A noldas Pi očkinas kupinas jėgų e na imp ensa con inua publica
a igo após a igo, dos quais se o ma iam não uma es udo ou li o.
Plana mais à sociedade A noldas Pi očkinas p incipalmen e é conhecido como mais
ma can e in es igado de Jono Jablonskio legado. Po abalhos des a á ea
li os P ie bend inės kalbos iš akų (1977) e J. Jablonskis bend inės kalbos
puoselė ojas (1978) 1979 m. p emiado Li huanian als ybine p emija. Apibend
inamasis abalho Jono Jablonskio da bų eikšmė bend inės kalbos aidai 1978 m.
apgin as como dak a o (daba habili uo o dak a o) dise ação. sem esses
capi alinos abalhos, cien is a expôs duas li os de Jono Jablonskio legado: Jono
Jablonskio laškai (1985) e J. Jablonskis. Es apisniai e laiškai (1991), ambém á ias
publicações didamuosius (en e elas i in impo an eūs Jono Jablonskio idiomas
aisymai, 1986). E jubiliei os 150aisiais anos de nascimen o de Jono Jablonski
A noldas Pi očkinas publicou pluoš ą signi iciajam kalbininkui ski ų s aipsnių,
que são não p aei as minças e ojima, mas i iamieji abalhos, nos quais
ap esen a a mui o no os insj algos, le an an es Jablonski legado es udos em
quali ibamen e no o pakopą.
A noldas Pi očkinas pesquisa Jono Jablonskio abalhos começou ainda
es udando Vilniaus uni e si e e. Seu diploma de abalho ema oi 1922 m. J. Jab
lonskio li uãos língua g ama ica, e cien í ico che e p o . Jonas Palionis pode
o guluo i azendo gabos aluno em Jablonskio legado do es udo ba us. Embo a
passei o jo em calbinis a i ou em sin aksês á ea (n1965 m. apgynė mokslų
kandida o (daba dak a o) dise ação de lie u ių kalbos sudė inių sakinių
sin aksės), mas cien í ico che e pasė a sėkla neleido esquš i Jablonskio, oi
s opiai p ižiū ima e po po os dešim mečių p adėjo neš i neį ikė inai našų
de lių. Apibend in ai pode-se dize que A noldas Pi očkinas não só
minuciosamen e es udou Jono Jablonskio biog a ia, a i idade cien í ica e
abalhos, mas aki aizdžiai expandê os ho izon es lingüo y os dos li uanos e gene ines dos li uanos
A. PUPKIS. Ao P o esso A noldui Pi očkin 80 anos 287 bos a his ó ia
complemen ou s a iais descobe as e às ezes não espe e adas, mas bem
undamen adas insj alghas. Pode-se dize que Jonas Jablonskis XX a. 8me
década na p imei a ez oi jus i icadamen e a aliado como um dos maio es do
XIX a. inal XX a. p imei os ês décadas das línguas li uanas es udiosos, seus
abalhos desempenhasse lemiamo papel no os empos de his ó ia da língua
bend inha.
Jono Jablonskio es údios A noldas Pi očkinas ca ego icamen e enunciou de
abo dagem omân ico pa a abalhos do kalbininko, eme ê anos longos
amplamen e a o ą Jablonskio como lie u ių (bend inės, ou ašomosios)
pala as ao pai in oduzi im e concedeu-lhe o g ande cien í ico da língua
lie u ių e p ak iko i ulą. Necessi o ac escen a , que es a disposição, ou não
p imei a ez explici amen e o mulada nos abalhos do mes e jubilia o Jono
Palionio, Pi očkino oi desen ol ida e undamen ada abundan emen e
cole ados a os a qui ís icos e sumanias in e p e ações daqueles a os e ob as.
Nésimimo mais de alhado examina A noldo Pi očkino ei as Jablonskio
pesquisas de e ia chama a a enção a á ios elas mui as bemaž isí eis a olho
nu. P ima iamen e nos es údios do legado de Jablonskio k in a nos olhos gausa
de ac os cole ados. Pa ece que do in es igado a enção não pôde se esconde
nenhuma de alhe da ida ou a i idade de Jablonskio, nem a meno minúscula, que
pode e signi icâncias de a i idade ou ob as do g ande lingüis a
ca ac e ís icas. Em segundo lado, não limi ada apenas a a os de ida e ob as,
mas en ada eme e e em amplos ha me o poli ico, cul u inho e lingu is ino
con ex o, que pe mi e desc e e nemaja i amo empo ci cuns âncias e
in e p e a amplições pode . Tudo isso ecolhido de odos au o a Li uânia e no
es angei o acessí eis de a chi os, elųjų imp essões, a minimen os e
ou as on es. Tą mos am e p óp io Pi očkino p epa eng i du Jablonskio
ca as e abalhos omai, nos quais mui os coisas são a as a p óp io
suda y ojo e anunciada p imei a ez. A idžiau lendo os li os do au o sob e
Jablonskį apa en emen e e iden e nep açada espei o de ac os e on es
au en iškumu, ci ação co ek iškumas, em ge al nep ékaiš ingai ap esen ado
apa ado cien í ico. Nepe dedando įmanu a i ma , que é possí el
comple amen e con ia Pi očkino ci ojamais on es e caso necessá io lhes
basea -se sem nenhuma a odai os em o iginal. Segundo, aquelas gausių ac os
in e p e ações ge almen e não le an am g andes dú idas, e ge almen e
in e p e a-se só aquilo que pode se i memen e undamen ado dados das
on es. Thus, po exemplo, nep iekaiš ingai desc ibem-se on es de
no miamen o da língua Jablonskio, no mas de seleção e c i é ios de a aliação, mas em udo isso ê-se his o icamen e, mos a pažiū ų pokyčių aplinkybės i is o inės pa
288 KALbOs KULTūRA | 84 ska os ou bū inybė de ou a manei a a a ce os
assun os da língua. Não é p eciso esquece -se, que A noldas Pi očkinas é ilho
do seu i ido empo, que não pode se sepa a de seu empo ling is inių
disposições e naquele empo admissí eis decisões. Assim digo endo dian e dos
olhos aquele ac o, que al pe sonalidade, qual oi Jablonskis, de cada ge ação
kalbininkų e linguo y os his o iado es é acei a peculia e a aliada segundo
no as, pe íodo di ado condições e necessidades. Tal ez, po exemplo, ago a ou
mais a de quando alguém de ou a o ma alo a á Jablonskio kel ą ( iksliau
a o ą) p incípio da sis emaidade da linguagem no mas, c i é ios de di usão
dos ac os da linguagem ou ou os assun os, po que ago a e bend inha língua
já é ou a, e i iamieji nauji po eikiai, dê em-se no as ci cuns âncias ou
mudados pažiū ų ling is inių. No en an o de e dize -se que Pi očkino
sis emá ico abo dagem em Jablonskio abalhos, consequekli de odas ob as
análise e in e p e ações con iabilidade mui os alegamen os à his ó ia deixam
como indiscučijá eis a os, que a nenhum his o ícios mudanças não pode se
subo dús. Eles pe mi em, al ez mais p ecisamen e e čia em Jablonskį olha
sis emicamen e e nunca nep a as i his ó ico žiū os aško em odos es es
abalhos e eiginos do lingüís ico. Te cia. A noldas Pi očkinas adequadamen e
e odo undamen adamen e de e minou Jablonskio luga na his ó ia da língua
bend inesa. Jablonskis ago a dian e de nós es á como o maio anuome ína
bend inesa língua no min oja, capaz de o alece já exis i en a e aka inių
lie u ių kalbos a mių pag undo uncionajan a bend inesa linguagem sis ema,
de e mina sua desen ol edos di ecis e polinkius. Es e ap obação do sis ema
de língua bend inesa XIXXX a. sandū oje oi bene o maio nuopelns de
Jablonskio em oda bend inesa his ó ia da língua li uãs. Pačią bend inês
linguagem idėją ele ele ou a no a pa opą e mos ou sua peculia idade,
sa a ankišką aidą e habilidade de c esce e ape eiçoa p óp ia sua pag indu.
Ke i a. A noldo Pi očkino nos abalhos u bū i e oga elmen e p o ada,
que Jablonski oi g ande cien alis a, não só p á ica de linguagem, como en ou
decla a alguns de seus oponen es. Ele inha uma sólida undamen os
cien í icos susiku ada eo ia da linguagem bend inesa, embo a e em nenhum
luga não a i esse dispos o g ynu pau ado. Pi očkino es o çou ago a ela bem
pe cebemos como segueklos mecanismo de abalho cien í ico, melho
co espondusį ano me o bend iné da linguagem no minimo necessidades. além
de udo isso, adicionou-se que A noldas Pi očkinas calš ai polemizou com
Jablonskio oponen es, chamando-os ele só de simples p a icuku de linguagem, e
não cien is as da língua Li uãs. Jono Jablonskio s a us de cien is a con i ma
não só sis ema icamen e sua desc i a li uãos bend inês língua sanda a
g amá icas e sin aksês abalhos, mas e ou os abalhos da ilologia li uãs. En e elas podem se le an adas nuopelnai leksikog a-
A. PUPKIS. ao P o esso A noldui Pi očkin 80 anos 289 ijai ou dialec ologia,
onde ambém Pi očkino es o çou e elados nãozi Jablonskio descobe as
pesquisando línguas li uãs, especialmen e se en ionais a mės sanda ą
(ž . jun o com Aleksu Gi deniu publicb ą s udiją Kalbo y os mokslo da bų
inkinyje 1977 m.). Nos úl imos anos A noldas Pi očkinas le an ou
au o i a ingo anões empos do lingüis a P ano ska džiaus es o ços de
nega Jablonský como cien ís ico e undamen amen e mos ou ais
es o ços ne aisingidade. Negana o, Pi očkinas e isãou a a i idade
cien í ica Jablonskio em amplíssimo anuome iniame con ex o da língua
eu opeo y os e mos ê, que kalbininkas oi a aliado como g ande
cien ininkas não só aqui, namie, mas e oli užsieniuose.
Jono Jablonskio abalhos e pesquisas de a i idade A noldas Pi očkinas a scleidê
como k uopš us his ó ia do idioma, p oje ando sua a i idade pa a o p esen e, na
qual de a sem is sabedo ia e adição de passado. Tas sukak u ininko
noses a y asis passado e p esen e elação ê em mui os seus abalhos,
pa icula men e Jablonskio co eims dedicados em li os. Sob e os úl imos
assun os o cien is a conside á el alado nas mencionadas monog a ias dedicadas
à ida e a i idade de Jono Jablonskio, e mais a de, 1970 e 1976, publicados
sepa ados Jablonskio léxico e mo ologia aisymų li os; 1986 m. saiu unido
abalho Jono Jablonskio da linguagem aisymai. Todos aqueles abalhos não são
um ou o epe ições, mas qualybiamen e no os, palincados gausius comen á ios
cien í icos. Isso sa a ankiški língua pesquisas cul u ais, mui o con ibuí am e
pa a a a ual da língua li uânica no minimo ques ões de solução. Esses e ou os
abalhos A noldas Pi očkinas apa eceu e como peculia abalhado da cul u a
da língua, ka ka ėmis bas an e igo oso de enso e in é p e e de alguns
assun os. Aqui ale lemb a cla as seu nuss a amen o es animąjį a dyną
esc e e só Li u iškais esc i osminimis e de aco do lie u išką a imą. Nes e
pon o de is a ele é um dos mais ma can es des a á ea eó icos de no minamen o.
Que e o que esc e esse ou alasse em ques ões de p á ica da língua,
A noldas Pi očkinas semp e é do seu po o e es ado homem, a i us cidade is.
Como shil ą lemb animą sal ogau na memó ia imp essões de ago a já longimų
1991 anos, quando de Aukščiausiosios Ta ybos oi solici ada pe žiū ė i
p epa adas Lie u os Respublikos Kons i ucijos kalbą. o mámos al
nedidelha komisijėlę: P anas Kniūkš a, como žymiausias adminis acinės
(kancelia inės) kalbos specialis , A noldas Pi očkinas, como mokomųjų da bų
Teisininkų kalbos kul ū a (1980) e Adminis acinės kalbos kul ū a (1990)
au o ius, e aš. Tex ą aisíme cada sa a ankiamen e, depois susiėjendo
de inamos opiniões e acedá amo comuns spendimus. Quan o p ocu a memó ia, não lemb o que

290 KALbOs KULTÜRA | 84 sob e algo ossemos mui o desaco dada, o emen e
dispu ijêsi, e a opinião comum acilmen e lieu em nossa esc i a conhecimen o.
Mais a de oi miúdo e , que no inal ex o da Cons i uição essas nossas
p opos as quase odas o am ap o ei adas, embo a e e ou i -se, que à
edação da linguagem oi con ibuída e ou os kalbininkų. mas de essas
conside as ymų bene mais b ilhan emen e na memó ia icou a noldo não ez
le an ada desejão a aqueles linguís icos comen á ios sob e alguns dos
a igos da Cons i uição adiciona ainda e nossa k a i p i l i e č i ų opiniê.
Pasi a dando esc e emos e ela, cla o, sepa ando do ex o p incipal... Esse
A noldo Pi očkino pilie iškumas yškus em mui os de seus abalhos, e aqui
ale ia especialmen e escala não ão há mui o publicados ciclo de a igos
sob e a si uação da educação da P ússia O ien al, his ó ia, papel das ig ejas
e angélicas em ques ões educacionais do k aipėda k aš o, es o ços dos
okie ininkų po oma a ida do k aš o em suas mãos. Daqueles a igos
sai i ão bas an e solidi es udo sob e a his ó ia educacional do k aipėdo.
A noldas Pi očkinas como cidadão e seu k aš o pa io a ėmėsi e de ou o
abalhino complicado: o mou e su edaga o didelę knygą Ju ba kas. Páginas de
His ó ia (1996). além mais écnico abalho, naquele li o há e alguns p óp io
comp aia o a igos: sob e esc i o aja An aną Gied ai į, ou os zinyus daquele
k aš o pessoas, e angelikus luu e onus, knygų kelią Mažojoje Lie u oje e k . Po
es e abalho, ambém po signi ica i as pesquisas li uanis ikos 2011 m. e a ą
A noldui Pi očkinu concedido Ju ba ko Ga bės cidadão nome. Com odos os seus
abundan es esc i ó ios sukak u ininkas apa ece como sumanus his o iado , bem
conhecís an is esc i a ema obje o, seu his o ines ambien es de exis ação e
amplos con ex ualidade cul u al. As peculia idades des a esc i a do ex o
pa icula men e b ilhan es e anão ez pa a a nossa sociedade quan o
inespe adamen e apa ecido em Pi očkino li o De yne i Adomo Micke ičiaus
me ai: biog a inė apyb aiža (1995; 1998 m. expleis a lenkų kalba). mas aquela
nãoquė ume ex inguida lemb ando que ainda 1984 m. Pi očkinas oi um dos au o es
da sé ie de monumen os cien í icos da Li uânia Mokslas na elha Vilniaus
uni e si e e, que esc e endo, sem dú ida, ob e a não só incen i os ala sob e
lie u iškus Adomo Micke ičiaus anos, mas e susilasio a abundância de ma é ia,
ac os e su o mulada no os insj algos. Adomo Micke ičiaus es udos pode iam
incen i a a p epa a e didelį Lie u iųlenkų i polkųlie u ių kalbų žodyną (išleis o Va šu oje 2001 m.).
Assim o pano ama dos abalhos do p o esso A noldo Pi očkin imensamen e
la go e imp essionan e. Aqui ainda neap e is í abundús seus mokomieji
língua li uãs abalhos, neap a os bohemis ikos es udis. Po causa do
úl imo dizidona, que 1971 1972 m. meiome io s ažuodamasis na en ão
A. PUPKIS. P o esso ao A noldui Pi očkin 80 anos 291 busca a li uanis ikas
on es, bem amilia izou com cul u al e linguís ico Czech ida. Assim
su giu a igos de aquela á ea cien is as ligações, manual de língua checa
(1974) e chekųlie u ių, lie u iųčekų žodynas (2004), nemaža g ožinių e ou os
gên ų li e a u a e imų iš čekų kalbos (um ou o e de ou os idiomas).
Checoslo akijoje cien is a baigian mais uma ez é p eciso en a iza o
p o esso A noldo Pi očkino ampli ude de in e esses cien í icos e cul u ais,
g ande e udição do cien is a, menciona já meia século k uopščiai e
consis en emen e abalhada abalho de ciência e p á ica da língua. sem ele
e ei o ob as se íamos mui o mais pob es do que ago a es amos. Aleg o,
que os mesmos di e sosi osíssimos abalhos P o esso á io
success ulamen e a o pa a a en e e ago a, ad desejá el-lhe de boa saúde e no as descobe as de oda a nossa cul u a bem.
Recebido 2011 11 30