scieee Science in your language
[lt] (orig) [de] [fr] [it] [es] [pt]

Jonas Jablonskis apie Jono Šliūpo knygą „Lietuviszkiejie rasztai ir rasztininkai“

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Jonas Jablonskis apie Jono Šliūpo knygą „Lietuviszkiejie rasztai ir rasztininkai“

Author: Giedrė Čepaitienė
Year: 2012
Source: https://journals.lki.lt/bendrinekalba/article/download/230/296
G. Čepai ienė. Jonas Jablonskis sob e Jono
Šliūpo li o- Lie u iszkiejie Rasz ai e Rasz ininkai 37
GIEDRĖ ČEPAITIENĖ
Šiaulių uni e si e as
JONAS JaBLOnSKiS
sob e JOnO ŠLiŪpO KnYG
LIETUVISKIE JASRZTAI
IRASZTININKAI
ESMINIAI VOODŽIAI: ecenzija, Jonas
Jablonskis, Jonas Šliūpas, li e a u a,
pe íodo, pe iodica.
Ao Jono Jablonskio abalhos ge almen e jégue-se a o ma imosi da linguagem
bend inê, sua no mminho pon o de is a. Ou a sua a i idade menkai
in es igada, ge almen e sa isne-se apenas sua mençãoėjimu: J. Jablonskis
publicinkas, adu o , pedagogas. As e isões publicadas do alado
ge almen e ambém são mencionadas só como ce os c i é ios de
no minização da língua e le ido es abalhos1. Nes e a igo são analisados
dois abalhos de J. Jablonskio, nos quais se ala sob e Jono Šliūpo lib oą
Lie u iszkiejie Rasz ai e Rasz ininkai2. Knygą, 1890 m. isleis ą ilžėje, inanciou
Bal imo ės Lie u os mylė ojų d augija. es a é a p imei a his ó ia da láš ija
li uãs, na qual se e êem lie u iški esc i os desde 1547 m. a é XiX a. im; í ulo
indica, que o li o p epa ou Lie u os mylė ojas. J. Jablonskis es e li o
analisou em duas publicações: 1894 m. Va po p imei o núme o de […]C i icos e
bibliog a ia[…] capí ulo publicado na mencionada li o ecenzijoje3 (V 1: 1894 11
10[…]) e 1893 m. Va po décimo p imei o núme o de publicado a igo S. Daukan o ida e esc i os
(V 1893 11: 165168).
Jono Jablonskio obse ações sob e Jono Šliūpo li oá Lie u iszkiejie Rasz ai e Rasz ininkai
impo an es em á ios aspec os. Es es esc i ó ios p imei as J. Jablonskio ecensões, a é
en ão des e gêne o esc i ó ios ele ne ašė. assim, elas e ela e ce o 1 Viena ou as
obse ações sob e J. Jablonskio publicis iką esama a noldo pi očkino no li o P ie bend inės
kalbos iš akų (1977: 8085).
2 assim se esc e e o í ulo do li o.
3 J. Jablonskio ecenziação es e li o in oduzidaijama assim: Lie u iškieji Raš ai e Raš ininkai.
Rašlia iška pe ž alga p epa ada Li uânia Mylė ojo. ilžėje, 1890, 234.
38 KaLBOS
KuL ŪRa | 85
J. Jablonskio, naquela época abalhadoio Min aujos gimnazia mes e, b ęs ančio
kalbininko disposições. ambém é impo an e, que es a é a p imei a e isão,
des inada a ob a de his ó ia da li e a u a li uãs, n'elas mos a-se, como publinys
oi a aliado amžininkų. po an o con ém escla ece , a que c i é ios guia-se o
e iso , o que ele conside a posi i as coisas, o que c i ica. Além disso, e isões
e elam e ce os ce os aožos da pe sonalidade do p óp io ecenso . O
obje i o des e a igo mos a , que c i é ios en ão guia a J. Jablonskis,
ecensuando Jono Šliūpo li o a Lie u iszkiejie Rasz ai e Rasz ininkai, que
equisi os ele kėlė au o es de li os lie u iškų. Recenzia analí ico gên o ašinys,
ansmi indo ecensiação au o iaus elação com ecensujamu ob a, sua
a aliação. Būdingíssimas ca ac e ís icas da e isão ge almen e são
conside adas sua c i icismo, es imulando o lei o a pensa (Bi inienė 2007: 95;
Ma cinke ičienė 2008: 152). embo a sejam a ibuídas e isões cien í icas e
publicis inas, po ém essa di e ença e e i amen e e le e kalbinė aiška, po que
boa exis indo apenas aquela e isão, na qual e elem ais aspec os do negócio
a aliado, que só podem econhece um especialis a compe en e de uma
de e minada á ea (Bi inienė 2007: 95).
Já mencionado, que o li o Lie u iszkiejie Rasz ai e Rasz ininkai oi edi a
soby a džiu do Li huanian amė ojo, mas J. Jablonskiu au o iaus pe sonalidade
e a conhecida. Na maio pa e do ex o não menciona o sob enome do au o , só
diz que ele y a conhecido nosso emig an , assen enês-se ame icano (V 1894 1: 10).
Recenzijoje J. Jablonskis supozindica o lei o com a es u u a do li o,
exalškina suas posi i amidades e de iciências.
Re iso chama a a enção que no li o XViXVIII a. aš ija a ada b e emen e (p.
123), e XiX a. publicações dedicada espaço quase 10 ezes mais (p. 23222). Ele indica
que no capí ulo do li o sob e XViXViiii a. aš iją au o ius, como e podia se
espe ado, não con ou odas medegas sob e nossos esc i os4 (V 1894 1: 10).
Comuge es a disp opo ção J. Jablonskis jus i ica, nes nes e-en epsai o
abalho di icilmen e se ia p eenchido po um homem, especialmen e a
assen ou-se longe de seu país (V 1894 1: 10). No en an o, a es e capí ulo
des ina-se sé ia ep eensão: seus conhecimen os nėkiek não ligam-se com a
nossa nação his ó ia (V 1894 1: 10).
XiX a. aš ija ecenzijoje discu ida mais de alhadamen e. J. Jablonskio
a i maim, aqui au o […] al a sob e 35 y ai ios alo esc i o es, começando a
pa i D. poškos e kunigo a. S azdelio e inalizando esidimais M. Jankaus e
4 Visu ci a-se do o iginalalo.
G. Čepai ienė. Jonas Jablonsky sob e Jono Šliūpo li o- Lie u iszkiejie Rasz ai
e Rasz ininkai 39 bos (V 1894 1: 10). essencialmen e es a pa e ecenzijoje é
a aliada posi i amen e. J. Jablonskis esc e e: Quem quise a čiaus
amilia iza -se com a nossa XiX século aš enybe, pa a necessa iamen e
necessá ios se ão conhecimen os, cole ados em desc i o li o. (V 1: 10) 1894.
Ao mesmo empo es e capí ulo ecebe e ep eensões. Kalbininkas
c i icoo inais conside a a as seguin es ca ac e ís icas da publicação: 1) o
au o mui o onde só econ a a o que alegou um ou ou o esc i ões li uanas
me ecedíssima pessoa, po ém isso ap esen a sem qualque a aliação,
po an o lei o ão ica neaiški a e dadei a desc iom dos abalhos; 2) sob e
alguns au o es é o necida in o mação obje i a ou endenciosa;
3) dos li uãos aš ijoje esama impo an es coisas, que li o ao au o
o am conhecidos, po ém es e os nu ilėjęs.
kng. a. Bu no s ecensuado publicainys lie u ių li e a ū os apž alga, po ém J.
Jablonskis o a alia não como li e a as, mas como kalbininkas. Ele indica que
lei o u não é cla o, como a alia a ob a de Mikalojaus akelaičio ou kunigo
Mykolo Miežinio. de e dade J. Šliūpo no li o sem quaisque comen á ios
ap esen adas nai os M. akelaičio pala as e imologias, en ão lei o - oja as
pode conside a ac os da ciência. po exemplo, J. Šliūpas esc e e que,
e e indo-se à linguís ica, M. akelai is no li o Rzu oka na s a ožy nośći
na odu li ewskiego (pe e bu gas, 1885) mos ęs, que o nome do mon e Ša ija
sie inas com pala as sansk i o sa h e ad i, o que signi ica ga bingas
mon anha; O nome dos Ca pa os é associado com desconhecida nação ca pias,
e o nome da úl ima eiškiąs a ių ki pėjai; akų gen es nome é g o inado com
li ães d aikus, o que, J. Šliūpo a i mação, signi ica que žmonēs iszklydę, be
są iszos gy enan i (LRR 1890: 9394); usos nome do po o M. akelai is kildinęs de
Rusnės ilha nome, o que J. Šliūpas ambém ap esen aąs como neabejo iną
ak ą (LRR 1890: 94). J. Šliūpo ap esen am-se exemplos e de ou a M. akelaičio
li o Lis o wa y do pana Leona da Niedzwiedzkiego (pa yžius, 1887), nela o
au o sakosi encon ado šaknų kai os dėsnį, mos ando, como galį keis is
pala as e em um alboje, e iaudando de uma língua pa a ou a. sim M.
akelai is meu p o ando, que giminiški esą pala as de di e en es línguas
ska gas, شکایتس, klage, lugeo. Šį sky elį J. Šliūpas e mina M. akelaičio ci a a,
que seus seguido es s umia p ieszakyn moksłą kałbžinys os, pasikełdami
augszcziaus za okiszkąją moksłainę (LRR 1890: 96). En ende-se que ais
disposições não pôde se acei á eis es udos de ilologia clássicanesa
g aduados J. Jablonskiu.
40 KaLBOS
KuL ŪRa | 85
J. Jablonskis ecenzijoje chama a a enção pa a o a o de que no li o mui o
mui o espaço dedicada a and i Viš eliui-Viš eliauskui, mas não há nenhuma
c í ica de seus abalhos. de a o na publicação es e pessoa pa ece esąs o
mais impo an e XiX a. Li u ians aš ija his ó ia, lhe dedicada po 30 páginas
de (LRR 1890: 136168), só o capí ulo sob e Joną Basana ičių pa de páginas
maio . J. Šliūpo no li o en a iza-se que a. Viš elis-Viš eliauskas pouca
conhecida pe sonalidade, embo a ela izesse uma didelê in luência a Ju gi
Mikšui5, Ma ynui Jankui6, Jon Basana iči e ou os li uãos esliesuoli. G ande
pa e des a sky elio cons i ui a a. Viš elio-Viš eliausko liças ex ac os (qual
oi seu ende ea o, li oje nenu odoma), lá di o min is lyg pas ip inan
eilė aščių, imp usdin ų Auš oje, ex ac os. assim agmen adamen e dada a
des a au o us ida esumo, discu a-se seu li eu idade concepção, li uãos e
polkų elações, indica-se, que a. Viš elis-Viš eliauskas alėjęs sob e lie u ių
kalbos padė į, en a ėžęs lie u ių kalbos g ama ika os bū inybę.
J. Jablonskis es e sky elho a alia ex emamen e igo osamen e. Pode -se-ia dize , que aqui
ele não deixa ped a sob e ped a. Jam kliū a mesmo J. Šliūpo ci am-se a. Viš elio-Viš eliausko
eilė aščiai e seus comen á ios: čia nós encon amos ins uções, comple amen e sem
c í ica, sob e V-ko daineles, jus içai amen e alando, de odo nãoikuusias (V 10). 1894 1: No
li o ci ados á ios a. Viš eliausko pensos susci a ex emamen e emo i a J. Jablonskio
c í icas: V-o [Viš eliausko] plepalai al ez pô s i akise ūlo lei o ojaus em e dadei os
p o a ymus e ciência ins uções. (V 1: 10) 1894. Sua c í ica o ecenzen e di ige-se em duas
p incipais s e as a. Viš eliausko alegamen os: 1) não undamen ado e imologias; 2) a
pe cepção de elações mú uas de á ias línguas. Como comple amen e não desen ol idas
e imologias J. Jablonskis indica J. Šliūpo no li o dadas amos as, que giminiški esą lie. mãe,
anc. ma in y as, lenk. mowa kalba (po exemplo, a. Viš eliausko dada e mais des e pala a
giminių: mu e , ma e , mad e, a é lie u iškas a pala a mu e kė). J. Jablonskis ambém
pe ci uia a a. Viš eliausko men is, mos ando, como es e pe cebeu di e en es línguas
elações mú uas. Ago a sua kel ų šypseną, po ém XiX a. inal lei o ojas, especialmen e não
endo linguagem ciência undamen os, isso podia acei a como e dadei a coisa. J.
Jablonskis com i onia ci a es as a. Viš eliausko men is: Lenkai em pe di b ą lie u . ližu į,
neki onišką. Vokiečiai em meia pala as de Li u iškų seu ėdoj-kalboj, só i e í el
ep odu o es; lie u iškoji kalba, comoo mãe lenkiškos, não pode ejei a e paniekin i seu 5
Ju gis Mikšas (18621903) Mažosios Lie u os spaudos eikėjas, auš ininkas, e ėjas. 6
Ma ynas Jankus (18581956) Mažosios Lie u os saudos ac o , auš ininkas, imp us u ininkas.
G. Čepai ienė. Jonas Jablonskis sob e Jono Šliūpo li o- Lie u iszkiejie
Rasz ai e Rasz ininkai 41 de odos idiomas, po adomo e Jie a língua. (V 1:
duk e s“ (V 1894 1: 10). Recenzen o da oma okia iš ada: „V-s [Viš eliaus-
kas] p iguli p ie ų mūsų kalbininkų, ku ie lie u išką kalbą u i už mo iną
10) 1894. D uge J. Jablonskis c i ica e J. Šliūpą. Na sua opinião, [sh]i ą
amsenybę i silpną nossos naminių kalbininkų pusę au o ius Lie u . R. e R.
inha necessa iamen e a escla eça e não chama de odos ais plepalos
in es iginėjimais (V 1894 1: 10). aigi J. Jablonskis publiniu coloca c i é ios
de moksliškumo.
No en an o, J. Jablonskis aqui meio b incá el. Pode-se conco da com suas
objeções po causa na ios e imologijas ou línguas mú uo elações. po ém
kalbininkas ecenzijoje comple amen e nada não diz sob e ou os J. Šliūpo
no li o mencionados ac os: a. Viš eliausko pon o de is a pa a en ãoina
li uãs linguagem padė į, li uãs linguagem g ama ica bū inybę e k .
nãoža pa e da ecensiação des ina-se mos a , como no li o Lie u iszkiejie
Rasz ai e Rasz ininkai abo da-se an ano Ba anausko pe sonalidade e seus
abalhos. Nessa pa e da e isão J. Jablonskis não con empla coisas
posi i as. Recenzen a esc e e que do li o em ques ão o au o oi
pasijadėjęs nem mencion i nos Rusus i en es esc i o es pa a džių (V 1894 1:
11), e al disposições ele supo ąs. isso en ende-se: e o li o, e sua ecensação
apa ece am pe íodo de p oibição de imp ensa, quando e au o es de esc i os
Li u iškų, e seus dis ibuido es e am pe seguidos. po an o, no li o são
discu idos aqueles au o es, que na época de sua apa ição já es a am mo os.
exceção an anas Ba anauskas. Esse au o iaus pa onês menção J. Jablonskis
conside a li o au o iaus e ada, po que al compo amen o caminho de
pe igos abo da am au o a. J. Šliūp é objec i icada e po causa do a o de ele
k eipiąs a enção não an o em a. Ba anauską-poe ą, quan o em a.
Ba anauską-d asininką, baseando-se de seu, ainda ilho, imp essões. J.
Jablonskis indica que S aipsnyje sob e aquele homem lei o jas doana
jieško ų c í icas seu Šilelio e ap ação p óp io esc i o (V 1894: 11). de e dade
no li o Lie u iszkiejie Rasz ai e Rasz ininkai não há mais de alhe do poema
Anykščių šilelis a aliação. O au o do li o só i á dize que [g]e iazii isz de seus
cân icos es ão segundo sua buda onę anykszsciu Szilėlys (LRR 1890: 83). J.
Šliūpas paci uia p óp io a. Ba anausko explicação, quando e onde oi esc i o
Šilelis, e lis a conhecidos poemas edições: 1861 m. Lau yno i inskio kalendo iuje,
1875 m. Leopoldo Gei le io e Hugo Vėbe io (LRR 1890: 83) aqui es o çomis edleis a.
Recenzijoje dizem que o au o do li o p iekaiš aująs a. Ba anauskui de ido
ao seu pe nelyg g ande maldingumo (kelas adynas dia iamen e ažů an
moksło, pe leidindo an medie žiniu po e iu a kalbėjimo (LRR 1890: 82 a si), nesu ok ų a. Ba anausko luomo. J. Ja-

42 KaLBOS KuL ŪRa | 85 kupo compo amen o), só diz: Kio aqui jus iça e men e,
ou ealmen e esse homem eip baisus, di ícil nos isso-en epu sabe ; […]... sem
blonskis ecenzijoje nemini ki ų J. Šliūpo apie a. Ba anauską paskelb ų
ak ų (dėl lie u ių i lenkų san ykio, dėl „bajo iško“ i „mužikiško“ ys-
ši ų biau inimų a ski ų žmonių au o ius inha necessa iamen e en olhei i,
po que isso exigia nauda e e ė pačių Raš ų. (V 1: 11). Comuge J. Jablonskis
p ikiça li o au o io šališkumą: iš isoko ma y i, que L. M-jas, begy endamas
kng. a. B-io na casa (p. 82), adqui iu especial con a ele ódioan ão e que endo lhe
a ke šy i ap o ei ou do seu Raš ų e Raš ininkų. (V 1: 11). aigi aqui exp essėja
mais um J. Jablonskio como ecensen o exigência ao au o necessa iamen e
pe manece obje y iam.
úl ima pa ág a o da e isão dedicada aos jo nalis as Li u iškiems. J.
Jablonskio na opinião, no li o Li u iškai imp ensa dedicada pouco a enção (p.
223229). Como assun o posi i o ele indica, que no li o mencionam e p ūsų
Li uânia, e ame icos jo nais (Kelei is, Tilžės Kelei is, Ga sas, Nemuno Sa gas,
Auš a, Š iesa, Lie u ių Balsas). po ém comuge J. Jablonskis no ou uma ce a
zombismo. Com i onija diz: Daugiausia bom con ada sob e Li uânia. Balsą e
ex-seu edi o es de p. J. Šliupą; au o R. e R. nãoigailėjo pala as, que só p.
Šliupas saídai ų inal š in as, de odas as ãs iqüi icado e p o egido.... (V 1:
11). Sabendo que J. Šliūpas e é au o do li o, i onia o na-se comp eensí el.
Recenz a pena que no li o nada não se ala sob e Va pą e Ūkininką (como é
cla o, esses jo nais e am nacionalis as sa imonés p omo o es, publicados
naqueles empos com g ande i agem en e 1000 e 2000 exempla es).
nuoskaudão indica es a J. Jablonskio no a: Vis a , que L. M-jaus akise buodu
es á es ando lemous pa a isokius Laiškus, Kelei ius e Cei ungas. (V 1: 11).
1894
em esumo o e iso diz: Es adas pala as acabo meu mandamen o sob e senei já
saídas li os, cujo con eúdo, ou šeip, ou eip, é mui o in e essan e (V 1894 1: 11).
Es a b e e obse ação indica p incipalmen e duas coisas: 1) há qua o anos
publicado um li o que o e iewe empo elho, ao mesmo empo indi e amen e
indicando ao lei o que exis em mui os li os mais no os; 2) embo a ecenziação
enha di o não poucas c í icas, J. Jablonskis seu ex o e mina posi i amen e,
con idando Va po lei o a ojus in e essosê o li o ecensuado. J. Jablonskio
a igo S. A ida de Daukan o e esc i os ex o indicam que seu su gimen o ambém
sie ina com o li o Lie u iškieji Raš ai i Raš ininkai. Nele olbinis a esc e e: Kaip
maža nós sabemos sob e Simaną D., pode en ende já de isso, juog eip d ąsus
au o ius Lie u . aços e esc i hei os ( ilžė-
G. Čepai ienė. Jonas Jablonsky sob e Jono Šliūpo li o- Lie u iszkiejie Rasz ai e Rasz ininkai 43
je, 1890 m.) a ele e ao ap edimen o de seus abalhos egalėjo a ibui apenas quin a pa e
àquela luga , que deu a a. J. Viš eliaucki, pouco nos conhecemos, nesenei alecido nosso
esc i o jėli (V 1893 11: 165). aigi J. Jablonskio a igo a si conhecimen os sob e Simono Daukan o
ida e abalhos suplemen o. J. Šliūpas só b e emen e abo dou mais impo an es S. Daukan o
e apas de ida (s udijas Vilniaus uni e si e e7, abalho Rygoje e pe e bu ge) e segundo ano de
publicação lis ou S. Daukan o p epa ou publicações. Ao mesmo empo ele ez a conclusão ge al,
de que a his ó ia es imula o in e esse se de sua nação (LRR 1890: 37). J. Jablonskis diz emiąsis
edua do Vol e io a igo, ma e ial, ob ido de pessoa não nomeado, e p óp io S. Daukan o
es amen o. assim ele complemen a S. Daukan o biog a ia com alguns a os. J. Jablonskis
esc e e que o pai Ju gis D., ka ališkasis als ie is, e a medsa gis; mokslui S. Daukan ą sušelpęs
uikinų al a is a kun. Sim. Lopacinskis; 1814 m. S. Daukan as g aduado ke u klasę escola na
Žemaičių Kal a ijoje; desconhecido, se es udando em Vilniu e comunicou com ga sing ad.
Micke ičium e keliom simpa iškom s uden ų kuopelėm; magis ado em iloso ia adqui ido Do pa e
( a u); oda a agžių expub ês ne edês. J. Jablonskis chama a a enção pa a o a o de que S.
Daukan as u a ex emamen e bem escla ecido homem, ó imo conhecedo de his ó ias,
pasižinou e susi ašinėou com amosíssimas seus empo amchiuliais e pesquisado asis de seu
po o, com pab ieža8, Kazim. Maigiu9, Ka aliaučiaus p o . Voig 10 e mui os ou os; S. Daukan as
ecusando esc e e biog a ia e bibliog a ia (V 11: 1893 165167) J. Jablonskio no a igo pela p imei a
ez lie u ių bibliog a ijoje ap esen ado classi icado S. Daukan o abalhos de desc ição
(leidiniai ski s omi į is o iškus, ilologiškus, knygu es su naudingais skai ymais žmonių, d asiško
u inio knygas). Mui o b e emen e abo da-se S. Daukan o esc i os língua. Diz-se que ela
žemai iška, com nãoja p iemaiša la iškų pala as e cons uções; 7 Inciden almen e, po ezes
ou só não de J. Šliūpo li o se espalhou legenda sob e o que S. Daukan as à Vilniaus uni e si á eio
a pé (LRR 1890: 34). 8 u imas na cabeça kunigas Ju gis amb aziejus pab ėža (17711849), li uanos
eligiosas li e a u a c iado , bo anikos e minų kū ėjas, poe a. 9 Bajo as Kazimie as Maigys
(1800apie 1858) não só susi ašinėja com S. Daukan u, mas e siun ė lhe Ry ų aukš ai ijoje p óp io
ansc i o liaudies dainas. Sendo á ios d a es adminis ado , ele ca as em queixėsi, como
als iečiai nepajėgią abalha . isso incen i ou S. Daukan á a p epa a ūkiškų pa a imų knygeles
(ž . Me kys 1991: 135, 146). 10 p o esso Johanas Voig as (Johann Voig ) (17861863) conhecido
his o iado , edi ando 9 olumes da his ó ia da P ússia (Geschich e p eussens on den äl es en
Zei en bis zum un e gang de He scha des Deu schen O dens 1525), a his ó ia do o dino de
c uzamen os (Geschich e des deu sche Ri e so dens). Esses abalhos S. Daukan as ėmėsi,
esc e endo eikalos da his ó ia (ž . Kaunas 1996: 326, 438; Me kys 1991: 167).
44 KaLBOS KuL ŪRa | 85 e nãois i junginiai. J. Jablonskis mesmo en ende
que isso é apenas mencos comen á ios, po an o esc e e: iš y inamen o de
seu discu so e ap ecensão de seus e dadei os nuopelnų nossa li e a u a,
deixieku pa a o u u o empo. en e an o de e ia cole a isokia medega e
publica Va pe sob e a sua ida, sob e os seus esc i os, manus aščius.... (V
1893 11: 168). aigi nes e a igo J. Jablonskis não an o analisa, o que sob e S.
Daukan ą con ada em J. Šliūpo li o, quan o se es o ça sua ma e ialá
complemen a no os ac os bem como p óp ios comen á ios.
iVaŠDOS
1. Jonui Jablonskiu p eocupa a-se com odas Li u iški leidiniai; ainda
abalhando Min aujos gimnazia mes e, i. i. abalho e a i idades no início,
es enhou eles ecensa ou apildy i no os ac os. 2. Re isões mos am que
J. Jablonskis em li o olhou um olha mais amplo: p ocu a a, que a his ó ia do
li o osse insepa á el da ge al his ó ia do po o.
3. Pa a o e isou am publicação da his ó ia da li e a u a li uãs o e iso olha
olhinhos de kalbininko. Recenzijose b iskėja kalbines insz algos, que a sclizia
olesnėje J. Jablonskio a i idade. Impo an es suas obse ações sob e
e imologia, línguas elações mú uas e e c. 4. J. Jablonskiu impo an es
disposições de obje i idade e cien liedade, p ecisamen e do que
ecensuajamada li o ele e pasigenda (plg. no a sob e os au o es indi iduais
des inado a luga , capí ulos sob e a. Ba anauską, pe iodinę spaudą e e c.).
5. Re isões e minam com disposições posi i as e au o es de li os, e
ou os agen es cul u ais são incen i ados a ealiza impo an es abalhos da nação li uânica.
ŠaL iniai iR Li eRa ŪRa
LRR Lie u iszkiejie Rasz ai i Rasz ininkai: Raszliszka pe ž alga p epa a do
Li uano Mylė ojo, ilžė, 1890.
V Va pas li e a u a, polí ica e ciência mensional jo nalizado (ėjęs desde
1889 m. janei o. a é 1906 m. ilžėje e Ragainėje). Bi inienė a. 2007:
Publicis inis s ilius, Vilnius: Vilniaus pedagoginio ins i u o publikla.
Kaunas D. 1996: Mažosios Lie u os knyga: Lie u iškos knygos aida, Vilnius:
Bal os a cos.
G. Čepai ienė. Jonas Jablonskis sob e Jono Šliūpo li o- Lie u iszkiejie
Rasz ai e Rasz ininkai 45 Ma cinke ičienė R. 2008: Gen o limi es e
pa ibiai: P udos expe iências, Vilnius: Ve sus au eus.
Me kys V. 1991: Simonas Daukan as, Vilnius: Vy u ys. pi očkinas a.
1977: P ê bend inês da língua i akų, Vilnius: Mokslas.
Recebido 2012 12 02
JONAS JaBLOnSKiS abou The BOOK
LIETUVISZKIEJIE RASZTAI IR RASZTININKAI
(LiThuaniAN WTiRiNGS ANd WRiTeRS)
BYNAS JONAS ŠLIŪpaS
Summa y
Wo ks by Jonas Jablonskis a e usually iewed om he posi ions o he o ma ion
o he s anda d language and i s s anda diza ion. His o he ac i i ies ha e been
poo ly esea ched. Jablonskis commen s abou he book p epa ed by Jonas Šliūpas
he i s his o y o Li huanian w i ings e iewing Li huanian w i ings om he
yea 1547 un il he end o he 19 h cen u y we e published in he newspape Va pas
in 18931894. Jablonskis commen s a e an impo an his o ical ac showing how he
publica ion was e alua ed by he con empo a ies. hese essays a e also he i s
e iews by Jonas Jablonskis. a he ime o w i ing e iews, Jonas Jablonskis was
wo king as a eache a Min auja gymnasium. Mo eo e , hey e eal pa icula
a i udes o Jablonskis as an imp o ing linguis . Commen s exp essos by Jablonskis
allow d awing he ollowing conclusions: 1) Jablonskis ca ed abou all Li huanian
publica ions; wo king in Min auja he ied o e iew hem o supplemen hem wi h
new ac s; 2) as a e iewe , Ja blonskis ies o be objec i e: he alks abou he
book dis ega ding his ela ions wi h i s au ho ; 3) Re isões mos am que Jablonskis
iu he book in he b oade con ex : his aim was ha he his o y o he book would
be ela ed wi h he common his o y o he na ion; 4) Re isões end in he posi i e
a i udes, in such a way encou aging bo h he au ho and o he people in he
cul u al wo ld o p epa e he wo ks which would be impo an o he Li huanian
na ion; 5) Linguis ic p o idences which will be impo an in he u he ac i i ies o
Jablonskis show up in he e iews.
KEYWORDS: e iew, Jonas Jablonskis,
Jonas Šliūpas, li e a u e, pe iods, pe iodicals.
GieDRė Čepai ienė
Šiaulių uni e si e as
p. Višinskio g. 38, L -76352 Šiauliai
[email p o ec ed]