BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
SOLVITA LABANAUSKIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
SINTAKSS VALIDOS VILNIAUS APSKRITIES
ABITURIENT RAŠINIUOSE
ESMINIAI VOODŽIAI: sin aksė, aleg niai, p ielinksniai, polinksniai, padaly iai, sakinių
sanda os ydos.
INTADINS NOTABES
Nos úl imos anos mui o se ala sob e cada ez pio ašančius alunos e es udan es,
nege ėjančius li uãos língua e li e a u a esul ados do exame mados. Po an o
1
su ge po eikis nuodugniai isnag inėjus sepa ų Lie u os apsk ičių als ybinio lie u ių
kalbos i li e a ū os b andos egzamino da bus, ieško i p iežasčių, kodėl aip y a, i
sp endimų, kaip page in i padė į.
2015 m. do Nacional Cen o Examinos ecebendo 2014 m. es a al lie u ių kalbos i li e a ū os
2
mados exzamino 2000 abi u ien ų ašinių, iniciado in es igação. Ty ėjai esc i inos esco s ê
segundo 10 Li uânia apsk ičių. Ac ualmen e es es esc i os ( e in ojos
ne aisy iegzemplio iai) são a ados aspec os de esc i a, sky ybos, sin aksés e léxica.
S aipsnyje in es igados 238 Vilniaus apsk i ies abi u ien ų, que ensina am escolas nas
línguas mino i á ias nacionais (119) e escolas lie u ių mokomąja kalba (119), ašiniai. Obje o
de pesquisa nes es esc i os encon adas e os de sin axe. Obje i o do a igo isanaliza do
es ado li uano de língua e li e a u a madu as examinaino esc i os li emen e escolhida
ema, es abelece dėsningas sin aksės e os, explaiškin i nacionalines mino i ões e
lie u iškų mokyklų lie u ių kalbos madu as examinaino abalhos sin aksės e os similumus e
ski umus, en a i de e mina essas causas e os. O a igo u iliza u ilizados desc i i o
es a ís ico e compa a amasse mé odos.
1
Segundo o Cen o Nacional de Examinos, em 20142015 es e exame não man inha ce ca de 10 po cen o.
abi u ien os.
2
Da s . Sol i as Labanauskienės a igo Būdingiausios sin aksės klaidos Pie ų Aukš ai ijos
abi u ien ų ašiniuose 88-ajame Bend inės kalbos ome.
SOLVITA LABANAUSKIEN. E os sin akseses Vilniaus apsk i ies abi u ien ų ašiniuose | 2
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
TIRIMO DAFENYS
Regimen os de línguas (humani a ines, da na u eza e p ecislias ciências á eas ex os de)
y imai a liekami nuola . Vals ybinė lie u ių kalbos komisija ( oliau – VLKK) a liko
20102012 m. expos os supe io es escolas de guiões de língua e i icá. De e minou-se que
p incipalmen e manuais não es a am co ec as eg as de di ó cio (35% de odos os
e os). Isso indica que não se comp eende as elações sin ác icas, po an o os e os
sin ác icos em abundância a i a am segundo luga (24 p oc.). Isso não só linksnių e
siejimo klaidos, emos i emos nepaisymas (U nėžiū ė 2015: 14–15). 2013 m. aukš ųjų
p elinksnių consumo, mas ambém sakinių dėmenų mokyklų VLKK pesquisa subme ida nos
abalhos de inalização de magis o das no mas de linguagem a maio pa e (60 p oc.)
cons i uem e os sin aksės (ne aisyklingas linksnių, p elinksnių, pa icipan es e
subdi isões uso, inadequada sen ências e pala as conjunções o mação) (U nėžiū ė 18 2015:).
VLKK ambém a alia do ge al de ensino emas di igėlių (nuo 2003 m.) e p o issional de
ensino(si) di igėlių (nuo 2007 m.) hand aščių kalbą (plačiau apie y imą ž . www. lkk.l ).
A aei á el a a enção, que e aqui p incipalmen e encon ado e os sin ác icos. Gim osios
kalbos žu nale, des inadoam aos edi o es, linguagem adminis ky ojams, lec hy ojs e
maes os além de ou as especialidades ep esen an es, a alia-se e ecensiona-se á ias
des inação das publicações lingua. Re isões e le em mais equen emen e ei os e os
g ama icais, e sin aksė uma das mais amplamen e discu idas á eas. Esses es udos apildo e
desc i omasis Vilniaus apsk i ies abi u ien ų ašinių sin aksės e ados in es igação.
Sepa ando egula inha e não ciclinga sin aksina a osená oi e e asi Kalbos
pa a imuose pa eik ų į ai uojančių sin aksės eiškinių e inimu (s aipsnyje kalbos
klaidomi laiki i eng ini e ne eik ini a ian ai), ambém em 2014 m. baigia i os abalhos de
desc ição de a aliação da linguagem. S aipsnyje ci ados Vilniaus apsk i ies mokinių ašiniai
žymimi kodai: VATM Vilniaus apsk i ies au inių mažumų mokyklų abi u ien ų, ou
ou osakalbių; VA Vilniaus apsk i ies lie u iškų mokyklų, ou gim akalbių, ašiniai. Nas
amos as ci adas co em-se apenas os e os de discussão; ou as e os e alhas de es ilo
3
não co igomi, sakiniai deixik i au en iški.
Cada ex o de esc i a cons i ui em média ês páginas (500600 pala as).
Salien a-se que de 238 esc i ó ios 16 da au ines mino i a ias e 28-ias lie u ichas escolas
3
Po causa da con eniência do es udo, es a di isão dos alunos em gim akalbius e e nalbius é
condicional (escola es mokomąja lie u ių kalba lanko i au inių mažumų ep esen an es).
SOLVITA LABANAUSKIEN. Sin aksês alidos Vilniaus apsk i ies abi u ien ų ašiniuose | 3
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
mokslei ių abalhos não encon a nenhuma única sin aksês alidos. Ras os sin axe e os
ski s omos į is ipus: linksnių, p ielinksnių i polinksnių a ojimo bei sakinių sanda os
ydos (ž . abelę 1).
1 LENTEL. Es a ís icas de e os come idos de ou osakalbių e gim akalbių abi u ien ų
Tipo de Falha
Ki akalbių da omos
e os
Gim akalbių da omos
e os
Núme o
Pe cen ais de E os
de
Núme o
Pe cen ais de E os
de
1.
Linksnių
e os 107
56,3 79 60,8
2.
P ielinks-
polinksnių
e os
nių e 36 19
21 16,1
e os
To al: 190
3.
Sakinių sanda os
130
47
24,7
30
23,1
Passando po análise de dados es a ís icos e elou ês coisas: 1)
ou olingues azem e çdaliu mais e os; 2) as mais equen es são linksnių
e os (eles ep esen am ce ca de 56,3 % (VATM) e ap oximadamen e 60,8 %
(VA) de odos os e os de sin ase); 3) menos encon ados p elinksnių e
polinksnių e os (ce ca 19 p oc. e ap oximadamen e
16,1 po cen o. ).
Isolados g upos de e os são pos e io men e discu idos po equência.
1.LINKSNI USAZÃO ERROS
Pas ebi ado, que nos abalhos de alunos de escolas mino i á ias nacionais
ge almen e e oneamen e cons am pala as de conjuniniai, apenkando não
ap op iada aleg nija. Fas os aleg nių e os se dis ibuem meia mais (z . 2 abelê).
SOLVITA LABANAUSKIEN. Sin aksês alidos Vilniaus apsk i ies abi u ien ų ašiniuose | 4 2
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
LENTEL. Ou akalbių e gim akalbių abi u ien ų da omos aleg nių e os s a is ika po ipis
Klaidos
Ki akalbių
e os
Gim akalbių
ei os
ių 38 44
Pa yzdys
Klaidų P oskaičius
nomeado 1 0,9 -caminho
cen ai cen-35,5 isso a)
da ida apa ece e os b)
bene iciá io 4 3,7- c)
Klaidų
azem-se
55,7 e os s
P o-
galhei o 19 17,8 1 1,3
2,5 e os e) ice 26 24,3 32
40,5 e os aleg nių e os
esul ados no ada isso...
klaidos
po
Do o al: 107 79
núme o
di iculdumai g aças a ela
e os d) įnaginho 19 17,8 2
doa a a beças
)
ab icada mel das uma
d ejybin-
al ac uêju oi no inal
pode se sen i nobilhis
1 Da abela ê-se que de ambos ipos de escolas de abi u ien as esc i os
p incipalmen e são ei o d ejybních linksnių e os, e dade, deles mais azem
gim akalbys. Menos, mas ambém bas an e mui as ezes mokslei iai e ys a
a eju lie u iškų mokyklų abi u ien ų da buose okio ipo klaidų y a daugiau. Tau inių
ne aisyklingai a odami ice o aleg nį. E com is o meno es escolas das abi u ien as
esc i os gausu įnagininko e galininko dos e os de consumo, e a meno pa e cons i uem
a dininko e naudininko e os, que de odo não exis ingas Li u iškų mokyklų mokslei ių ašiniams.
1.1. Os dados do es udo mos am que uma comum alunos p oblema g a uama usa
d ejybních linksnių, i. i. pasi enkamas ne aisyklingas įnagininkas ie oj ou os
linksnių. Būd a džių e būd a diškai a ojamų pala as įnagininkas ašiniuose bū iui
SOLVITA LABANAUSKIEN. Sin akses e os Vilniaus apsk i ies abi u ien ų ašiniuose | 5 eikš i
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
ne aisyklingai usado em ez de d ejybinio: (a) de nomeado ; b) do ma min, c) do bene iciá io, e d)
galhei o, exemplo. : a) Įsimylėjęs žmogus no i obulė i, ku i, džiaug is, bū i laimingu (= eliz)
(VATM 29); <...> S uoga o nou-se mo almen e s ip esnio (= s ip esnis), o que e ajudou-o a
encon a libe dade de pe sonalidade e c ia ma a ilbų kū inį Die ų miškas (VATM 85); Penso,
es e abalho mos a que não odas as pessoas amando sabem pas a -se kilniais (= kilnūs)
(VATM 182); Ele acha que eliz (= eliz) se á só ele, e Elena nesse momen o só a o men a -se
que endo se li es (= se li e i), é o çada a esis i às no mas sociais e ebels a-se con a
ma ydama, kaip Ga š ą iš inka ligos p iepuoliai (VA 10); Taip pa lie u ių li e a ū os he ojai,
a sociedade (VA12); <...> Liudas Vasa is p óp io mui o demais não sendo eligiingu (= eligioso)
pais empu ados ing essou em sace do es seminá ia (VA 71); b) Assim, a pa i des a ob a nós
no amen e pe ei amen e emos que meilê não az um homem nem nob e, nem melho (= nem
nob e, nem melho ) (VA 17); En ão meilė mui as ezes não homem az nob eniu (= nob eus), se ela
o na p isem a in idia, neiš ikimybės <...> (VA 28); c) Pa a alguns isso é o obje i o da ida, pa a
ou os um simples sen imen o, que simplesmen e ajuda o homem a o na -se eliz (=
elizingam) (VATM 182); O mais impo an e desa io o na-se o na -se uma melho pessoa, não
se indi e en e (= indi e ingam) em elação aos ou os (VATM 1525); Juk se nob e, signi ica se
do u, y u, keliančiu paga bą (= se kilniam signi ica se do am, y am, keliančiam paga bą) (VA
10); Pa a se elizingo (= elizingam), é p eciso ama e se amados (VA 13); Lais ė isso se
independen e, nesu a žy u (= independen eam, nesu a žy am) (VA 22); Meilė šil a, ag adoni, ela
glos o sielą, ajuda a edescob i si mesmo, sen i is s ip esniu (= s ip esniam) (VA 22); Signi ica
isso que as lemb anças, que i em em nós sob e as pessoas p óximas, ajuda a não sen i -se
ienišais (= soli á ios) (VA 68); […]...especialmen e meilė o na-se um i me apoio, pe mi indo não
cede e pe du a žmonišku (= žmoniškam) mesmo nas si uações mais absu diškas […]... (VA 87);
elizinga (= š iesią, elizinho) (VATM 32); Meilė consegue muda cada pessoa de, consegue 50);
Es e calo o sen imen o muda a pessoa, o na-o melho pa a melho (= melho ) (VA 1); Do i
d) Mykoliuko meilė Se e iu ei, mano nuomone, pada yda o aikino dieną š iesia,
abalhos ealizados po meio do sen imen o mais ma a ilhoso az as pessoas melho es (= az
pada y i žmogų ge esniu, š elnesniu, kilnesniu (= ge esnį, š elnesnį, kilnesnį) (VATM
as pessoas melho es) (VA 6); Olhe pa a aquelas pessoas que dia ienybê sen em elizes, o que
dia ienybê os az elizes (= az com que eles elizes)? (VA 8).

SOLVITA LABANAUSKIENĖ. Sin aksės klaidos Vilniaus apsk i ies abi u ien ų ašiniuose | 6
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Iš isų d ejybinių linksnių au inių mažumų mokyklų mokslei iai ečiausiai
a oja kilmininká. Būd a džių e būd a diškai a ojamų pala as de įnagininkas
ge almen e e oneamen e é usado em ez a dininko (ž . 1 ig.).
45%
2%
24%
29%
E os do
binibinho
apelido
E os do
bene iciá-
klaidos
D ejybinio
io de
dubilhinho kilminko
E os do golinho
duplínio
1 PAV. D ejybinių linksnių e os equência (pe cen ais) nacionalinių
mažumų mokyklų abi u ien ų ašiniuose
Gim akalbių mokyklų mokslei ių kalbos pa yzdžiai odo que, di e en emen e dos
au inių mažumų mokyklose, ge almen e inadequadamen e é usado įnagininkas
ie oj naudininko (ž . 2 ig.).
35%
4%
43%
18%
E os do
binibinho
apelido
E os do
bibilhinho
kilminado
E os
naudininko
bininino
E os
galininko
bininino
2 PAV. D ejybinių linksnių e os equência (pe cen ais) lie u iškų mokyklų
mokslei ių ašiniuose
SOLVITA LABANAUSKIEN. E os sin aksês Vilniaus apsk i ies abi u ien ų ašiniuose | 7
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
1.2. Nemažą pa e as os e os sin aksés cons i uem de usas língua nusižiū ė i
inadequadamen e usados ie ininkai. Rusų kalbos ie ininkas em mais signi ica i os do
que lie u ių kalbos ie ininkas, seus dois signi icados p incipais são do luga e do empo
(Šukys 1998b: 43). Rašiniuose eqünoki enganodingi signi icância do empo subs i uido es,
p z. : Mas do empo bėgyje (= ilgainiui) os sen imen os dos pa en es a šalo (VATM 78);
En ão B. S uogos apissacoia Die ų miškas e a ados p oblemos e am mui o ac uais
naqueles anos pe íodo (= naquele momen o) (VATM 76); Juk p incipal pe sonagem
Juozapo a, po amo a Pe iuk, quem da ob a bėgyje (= lendo kū inį) nós sužimamos, que
núšudo, exp opėja (VATM 50). Mui os ečiau empo signi icações icininką e oneamen e
usa a lie u iškų mokyklų abi u ien ai, p z. :
Meilė a imam, en ol imen os apoio e zajau imas (= zauojau a), melho amen o ou kū inija
a aliação eigoje da ida ( na ida) de e o nece pilna ę (VA 2). Keliuose lie u iškų mokyklų
abi u ien ų lie u ių kalbos i li e a ū os egzamino ašiniuose as i ne a o ini lie u ių kalbos
ie ininkai a) do i ik i (būsenai), manei ai; b) mo i os pa a dize , po exemplo. : a) […]...> ea alinha
uni o me (= ea o d abužiais) ob a do he ojus sen ičiasi i J. Š aus ope e ės pe sonažas (VA
116); Kū inyje Bal a d obulė au o se es o ça a ansmi i pe sonalidade libe dade em á ios
empos de homem (= es o ça-se de á ias manei as a ansmi i pe sonalidade humana libe dade)
(VA 53); […]...pe manen emen e pensa em elhas lemb anças não é uma boa coisa, po que se
i íamos em boas condições (= boas condições) e ago a i emos não mui o bem, é p eciso pensa
pa a a en e […]... (VATM 124); b) De udo p imei o na memó ia humana lemb a-se a imagem is a,
cujo pasėkoje (= po an o) su ge e a sensação, que mos a acon ecimen o ik umą (VA 60);
Liudas Vasa is mui o espebê pais, ele opinião, po ém o pasėkoje (= po isso) homem pe de a
e dadei a libe dade pessoal (VA 71); Se e iją pode se is a como uma pe sonagem egoís a, pois
no esul ado inal (= galų gale) no a-se isso que ela amou Mykoliuką de gailesčio (VATM 286). Ras a
sakinių, nos quais inadequadamen e u ilizado eiksmažodinių daik a a džių ie ininkas. Segundo
Jono Shukio, abs akcionais daik a a džių, especialmen e com p e ei o -imas (-ymas)
ie ininkai ne inka – juos eikia keis i pusdaly iu, padaly iu a šalu iniu sakiniu (ž .
Šukys 1998a: 297), po exemplo. :
Tad Agnės kilnumas a siskleidžia jos susi aikyme i neko ojime (= jai susi aikan i
não co ando) (VA 74); Isso a e e e seu nome pasikei ime (= pasikei us seu nomei) de
Mykoliuko em Dzido ių a oją, que é espei ado na sociedade (VA 87).
SOLVITA LABANAUSKIEN. Sin akses e os Vilniaus apsk i ies abi u ien ų ašiniuose | 8
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Ne aisyklingai u ilizados e ais e s iniai posakjas, quando não há luga signi icância,
desses casos mais as a nos abalhos de es udan es de escolas mino i á ias nacionais,
p z. : O que pode ia lhe ando (= nesse caso) ajuda mais do que meilė (VATM 80); Siuže as
slypi ame (= al) que uma ez indo p o paš ą encon o mulhe e homem (VATM 192); <...>
ciga e e es e álcool lhe umai eikšmiškai pode ame (= nesse caso) ajuda (VATM 386);
Nes a ob a a nob eza eside ame (= pa odo), que meilė é mui o o e o ça <...>
(VA 43).
Ak uali e ada Vilniaus apsk i ies mokslei ių ašiniuose eqüens einamasis idaus
ie nieks (ilia y as) a dan, que pa icula men e papli o po causa usų kalbos į akos e
a o inas só em especiais posacões, p z. :
Mui o mui as ezes as pessoas esquecem seus desejos pessoais e a dan (= po ) ou os
elicidade ecusako sa a ankiško escolha (VATM 46); Só um o e sen imen o como meilė
o ça homem de ou a manei a olha pa a o mundo, aze a dan (= po ) dela isso, o que
homem niekadas nele pe mi pa a si (VATM 80); Nes a ob a pe ei amen e se e le e
ap o ei amen o e apga ys ė a dan (= po ) amo (VA17); Di ícil de egozija -nos na nossa
elicidade, quando ou os azemos in elizes a dan (= po causa) dos nossos p opósi os (VA
92); Apesa dessas ci cuns âncias, Mykoliukas p ese a sua humildade, neima ebeliš au i
a dan (= po causa) de seu ego (VA 119). Exis em e os de consumo galhei o 1.3. Quando
galininkinis eiksmažodis ganha neiginį ne-, usado é o chamado neiginio kilmininkas,
ca ac e ís ico da língua li uânica (ž . Šukys 1998a: 107), mas ou osakalbiai mokslei iai às ezes ne aisyklingai nusako neigimo
san ykius, p z.:
A memó ia é um sen imen o inigualá el, que nos ajuda a não esquece a maio pa e da
(= daugumos) dalykų <...> (VATM 94); Taigi ma ome, jog meilė su eikia žmogaus
co idianeidade digna, uma pessoa em amo , embo a ejei ada, mas ainda assim não desleidžia
(= nenuleidžia ankų) <...> (VATM 131).
mãos nos esc i ó ios abi u ien os das escolas Li u ianas encon a-se apenas uma ase, na
qual ne a elmen e é usado o ca mininho do negigino: Mas não econhecendo suas culpas (=
culpas) a oz da consciência pode pe segui-la e oda a ida (VA 16).
4
Re sykiais abi u ien ai com alguns eiksmažodžiais galininką pa a oja
ne aisyklingai, kadangi aqueles eiksmažodžiai aldo ou o linksnį, например. : Lais ės
emą a s o a ę (= emai a s o a ę) au o es Balys S uoga, An anas Škėma em sua
li e a u a mos a, qual é a libe dade alo e signi icado (VA 53).
4
Isso pode se e e o de o og a ia: em ez ė esc e eu e.
SOLVITA LABANAUSKIEN. Sin aksês e os Vilniaus apsk i ies abi u ien ų ašiniuose | 9
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Ki akalbių mokslei ių da buos sakinių su galininko e osas de ec ou sob e 21 p oc.,
gim akalbių os 6 p oc.
1.4. Em alguns casos VATM esc i os daik a a džio įnagininkas é usado com
açõesmažodžiu быть o mas, ele eng ino pe manen e ou imu á el es ado i pa a
eikš i, exemplo. :
[…]... ambém nós não semp e somos cal ões ( cal iais) […]... (VATM 446); Seu inspi açãop
objec o ( obje o) oi Se e iu ė (VATM 447); século XX oi um pe íodo di ícil ( pe íodo
di ícil), pois de 1939 a 1945 oco eu a Segunda Gue a Mundial (VATM 448); Es a apiscaka é
um bom exemplo ( bom exemplo) de que qualque que seja o pode do amo , mui o depende
da escolha humana (VATM 449); […]... embo a oco a pa e dessas pessoas que são
olun á ios e egois as ( olun á ios e egois as) […]...> (VATM 506). Va odami įnagininką,
abi u ien ai de escolas mino i á ias nacionais às ezes e ys a, sem necesalo escolhendo
es e links mais objec u eikš i com plenį žyminčiais eiksmažodžiais, u inčiais p iešdėlį
p i-, p z. :
Meilė é o sen imen o que p ipilha co ação com sen imen os calo osos (= sensos quen os) (VATM
1191).
Lie u iškų mokyklų abi u ien ų ašiniuose passeikė um caso, quando com
eiksmažodžiu a ojamas įnagininkas, o ne naudininkas, ku io jis eikalauja:
D ejus me us Balį S uogą supan i e d ė bu o a g asi, žmonės p e e i ami
gy uliais (= animais) <...> (VA 21).
Os exemplos ap esen ados mos am que os e os do enganagado com
mais equência azem ou olingueb es abi u ien ai.
1.5. Vá ios e os do bene iciá io encon ados nos abalhos dos alunos das escolas
mino i á ias nacionais. Rčiau pasi aiko ne aisyklingai usado açõesmažodinių
daik a a džių naudininkas p opósi oi, paski čiai eikš i, p z. :
Meilė su eikia jėgų i alios kilnaus ikslo siekimui (= kilniam ikslui siek i)
(M 550) VAT.
Em uma ase não ap op iadamen e pa imen ado u ilizado empo de eikš i,
exemplo. : E p ecisamen e ao in e io pode-se obse a , se ealmen e indi íduos
meilê dá dignidade a cada dia (= odos os dias dia iamen e) (VATM 1522).
Apibend inando diga-se que em ou osakalbios esc i os apascen a de á ios
u ilizado e os, e em gim akalbios abi u ien os abalhos deles não encon a.
SOLVITA LABANAUSKIEN. Sin akses e os Vilniaus apsk i ies abi u ien ų ašiniuose | 16
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
20%
67%
3%
7%
3%
Pala as e ases de conexão e os
E os do
Subsis en e
Sempli o e os
Ve odigos
e os de
o dem
Daly io e os
6 PAV. F equência de e os de sanda da sen inha (pe cen ais) VA
3. PREVISSIÃO E POLICIANO USAGEM ERROS
Ne aisyklingų p ielinksninių e polinksninių cons uções, como e oi
mencionada, pas i ikė menosicamen e (ž . abelę 4). 4 LENTEL. Ki akalbių e
gim akalbių abi u ien ų da omų p ielinksnių e polinksnių e os s a is ika
po ipis
Klaidos
Ki akalbių
e os
Gim akalbių
come idos
Pa yzdys
Klaidų
ius cen ai
P oskaič-
cen ai
Klaidų
e os come idos núme o
P o-
P ielinksn-
consumo
ių 21 58,3 3
14,3 Meilė
pas odos
indi íduos
e os de
Polinksnių
e os de
consumo
15 41,7 18
85,7
pe íodo
de g aças
do qual
Do o al:
36 21
Realizado es udo mos oué que ou os-lingbiais abi u ien ai azem mais
p ielinksnių, e gim akalbiai polinksnių e os de consumo.

SOLVITA LABANAUSKIENĖ. Sin aksės klaidos Vilniaus apsk i ies abi u ien ų ašiniuose | 17
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
3.1. Rašiniuose dėl sla ų kalbos po eikio da oma p ielinksnio pas a ojimo
de e os, po exemplo :
Impo an es o ien y ai em Raganą (= S a biausi Raganos o ien y ai) e a san asis
aš as e k is ioniški idealai (VATM 33); C iançui que ėjosi no malių, do ų ė ų, kaip pas
isus (= como de odos) (VATM 78); com eles e a só espi i uinė meilė (= sua meilė e a só
d asinė), po ém Mykoliuk isso bas ou pa a oda a ida (VATM 79); Meilė o e ece o es
emoções, po que com ocê há (= ocê em) mui as amlinças pessoas, que lhe dão
o alezas (VATM 326); Meilė pas odos os indi íduos mui o di e en e (= Visų indi idų
meilė y a labai ski inga) (VATM 500); Esc e edo e a de esses oman ikos, em quais e a
desg aiminga meilė (= cujos meilė e a desg aiminga) (VATM 552); Pas elizingus, odeanços belžiais
jausmais žmones iskas ge ai klos osi (= Laimingų, g ažių jausmų apim ų žmonių
gy enimas klos osi ge ai) (VATM 1995).
Rečiau des e ipo de e os podem se encon ados esc i os de alunos das
escolas li uanichas, po exemplo: <...> só com uns lemb anças (= uns dos
lemb anças) glūdi p o undamen e na memó ia, e ou os i em lemb anças <...>
(VA 18); Pas nos (= Nosso) men in ise i em as ob as e lemb anças ou os homens, (VA 58).
Dos dados ê-se que mui as ezes ou osakalbios abi u ien as doadas p ielinksnio em e os
nusižiū ė as de usų kalbos, p z. : Tudo isso pode se p e e ido a um impos o de b inquedo (=
p e e i o impos o de b inquedo) <...> (VATM 245); Romane Miškais a eina uduo desc e e sob e
udenį não em quê (= kuo) g ožė is (VATM 326); De dia em dia (= Diena de dia) agua da pequeno
milag e (VATM 1526). Mais ne aisyklingų p ielinksninių cons uções as a nacionalinių mažumų
mokyklų abi u ien ų ašiniuose, p z. : a) com p elinksniu sob e: <...> po causa do amo nós
o namos-nos mais elizes, sob e nossos os oes (= nossas acees) equen emen e apa ece
šypsena (VATM 298); […]...> en e an o e não em an o (= an o) dani icada […]...> (VATM 803); b)
com p elinksnio de: […]...> omane Die ų miškas p isionei os ilkėjo d yžuo ą uni o mą, que
p i a a de (= de) deles não só a libe dade ísica, mas ambém a mo alę (VATM 241); Tais pessoas
se dis inguem de (= de) ou os, po que não semp e é en ende ambien inhin <...> (VATM c) com
p elinksniu con a: Mas Jacúbas, des egula no que que an es daquele empo leis esąs (=
apesa de que de aco do com aquele empo leis esąs) não culpa, começa a g auži suas idas
669);
(VATM 528).
sa e (VATM 192); Jausdami pa eigą p ieš ki us (= ki iems) s engiamės jiems padė i, ge in i
SOLVITA LABANAUSKIEN. Sin aksês alidos Vilniaus apsk i ies abi u ien ų ašiniuose | 18 Em
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Alguns esc i os abi u ien ų nacionalinių mažumų mokyklų klaudingai a ojami e s iniai
žodžių junginiai. Ras a nãoik inų e s inos pala as de conjunções com p ielinksniu an e
(plg. usų k. при чём здесь), например. : Lendo es e abalhoio su ge pe gun a, o que aqui de
especial e a ko aqui (= quem aqui dė a)
asmenybės lais ė? (VATM 76).
O es udo mos a que nelie u iškos cons uções sin aksicas, su gidas de ido às
línguas sla as in luência, mais equen emen e usadas nacionais meno es escolas de abi u ien os esc i os.
3.2. Os abalhos dos alunos das Tau ines meno es escolas passam a ha e p ielinksnėjančio
įnagininko (su) ajuda de cons uções. Essas cons uções podem se escolhidas baseadas na
economia da linguagem e p incípios de cla idade: polinkį quan o possí el mais cu o, i. e.
edukuo ai, e dize cla amen e o que se que (Vaičiuly ė-Semėnienė 2016: 32). Es a
cons ução nsi iuída de usas língua p ajuda. P z. : Kažkada ele e a bem di e en e, mas
com o empo ajuda de doença (= de ido à doença) pasida é kažkoks nesa as <...> (VATM 124).
O esc ip o com ajuda omano (= omane) conseguiu esponde mui o com p ecisão a es a
pe gun a (VATM 186). Daik a a džio (su) ajuda aonag designe cons uções es á e Vilniaus
apsk i ies escolas Li u ichas abi u ien as bailiamuosias abalhos, p z. : Šį ginklą oi
pe ei amen e dominęs e ma a ilhosamen e mokėjo com sua ajuda (= ele) espalha idéias de
libe dade às pessoas pad e Jonas Mačiulis-Mai onis (VA 3); Meilės pagalba (= Mylėdami) as
pessoas mui as ezes alcançam es ajo á ios obje i os, nugali baimę, com co as quen es
nuscolo na g ką bei niū ią kasdienybę (VA 39); Isso a es a que mesmo o que osse
esqueces a, pode se lemb ado po meio de som (= ba ulhen o) (VA 60); Po an o lakios
an asia ajuda (= sendo lakios an asia) įsikūnija em shikšnospa nį, que embo a o a es e o
do olho pudesse e a amadação e pabū i ao lado dela (VA 61); Assim I usia, adul a e o nada
mulhe , só ajuda da memó ia (= lemb ada) podia en ende de onde su giu a sua base de alo
(VA 118).
Dėka esc i os é usado an o p ielinksniškai, an o polinksniškai, po ém ge almen e
alando sob e daik us e eiškinius (plg. us. благодаря кому), например. : O esc i o do
Roman icismo epochos An anas Ba anauskas em sua ob a Anykščių šilelis g aças às
lemb anças e imaginações pode os (= baseando-se em lemb anças e imagemduo e) mui o
cla amen e desc e eu Anykščių šilelio imagem (VATM 94); Eles são dãos da na u eza,
g aças da qual em (= da qual ob ém) alimen o (VATM 504); Só g aças aos li os (= lendo
li os) podemos seque imagina o que é meilė (VATM 1997); do pe íodo das gue as mundiais acumuladas
pa i ies dėka (= sukaupęs pa i ies) A. Škėma a ado būdą, kaip pabėg i nuo žiau ios
SOLVITA LABANAUSKIEN. Sin akses e os Vilniaus apsk i ies abi u ien ų ašiniuose | 19
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
ealybės (VA 16); Nelais ės dėka (= Būdamas nelais ėje) S uoga a sidu ia jun o mo e
slenksčiu <...> (VA 71); Kažkokių acon ecimen os g aças (= Į ykus a ce os acon ecimen os)
ou às ezes i ando pa a o mesmo luga , onde algo acon eceu, homem de epen e pode
72); <...> pag indinis eikėjas-pasako ojas bohemiško gy enimo būdo dėka
lemb a <...> (VA (= i endo uma ida bohemiška) consegue não desis i , e meilė Tūlai é de ida
e aleg ia mo o iklis (VA 87).
Re ka čiais api aiko sakinių su polinksniu ogo in e alo de empo unsaki i isso de usų
kalbos išsi e s i pala as de junginiai (plg. usų k. пару лет (веков) назад), например. :
Po ą anos de ol a (= An es po ą anos) sen ičiausi be il iškai <...> (VATM 98); No en an o
po ą amžių a gal (= an es po ą amžių) po causa do c uel compo amen o bal aodžių
juodaodžiai o am imados em se go ę <...> (VA 36).
Ras as um ase, no qual polinksnio signi icado usado a pala a con a, exemplo. : po ém se
meilė alcança à con a dos ou os (= se meilė alcança sk iaudžian ou os), nunca o homem
não pode á sen i -se plenos (= comple amen e) eliz e des u a do seu meile
(VA 92).
58%
42%
P ielinksnių
e os de
consumo
Polinksnių
e os de
consumo
7 PAV. P ielinksnių e polinksnių equências de e os (pe cen ais) VATM P ielinksnių
e os em abalhos de ou os idiomas abi u ien ų cons i uem ce ca de 58 pe cen . (ž .
Dažniau klaidingai a ojami p ielinksniai pas, į, an , ečiau – p ie i su. Iš ne inkamai
Fig. 7). a ojamų polinksnių (ce ca 42 p oc.) minė ini ajuda, g aças e gal. Valinys g aças a, como
odo y imo medžiaga, būdingesnis au inių mažumų mokyklų abi u ien ams.
SOLVITA LABANAUSKIEN. E os sin ác icos Vilniaus apsk i ies abi u ien ų ašiniuose | 20
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
14%
86%
P ielinksnių
e os de
consumo
Polinksnių
e os de
consumo
8 PAV. P ielinksnių e polinksnių consumo de equências de e os (pe cen ais) VA
Gim akalbiai abi u ien ai menos endem a aze p ielinksnių e polinksnių e os (ž . Fig. 8).
Jų encon a só no 21.o esc i o. Isso cons i ui sob e 14 p oc. p ielinksnių e os, en e os
quais equnesnês são ne aisyklingas p ielinksnių pas e em cons uções. Beques 86 po
lieka polinksnių klaidoms – pas ebė a, kad dažniausiai ne aisyklingai a ojamos
cen o. polinksnių g aças e ajuda, a amen e de ol a e con a de cons uções.
IŠVADOS
1. Vilniaus apsk i ies au inių mažumų i lie u iškų mokyklų 2014 m. es a al lie u ių kalbos i
li e a ū os egzamino abi u ien ų ašiniuose encon ado ês ipos sin aksės e ados
linksnių, p ielinksnių bei polinksnių a ojimo i não ap op iamas sakinių sanda os.
A endido análise dos dados ê-se que ou osilbiais azem ečdaliu mais e os. Realizado
exame pe mi e aze conclusões gene alizado as.
1.1. Uma das p incipais em odos os esc i ó ios azidos e os são aleg nių e os, elas e
gim akalbių, e ou osakalbių esc i ó ios cons i uem uma pe cen agem panašų. Mais
comumen e g upo de e os pe ence d ejybinių linksnių ne a ojima, ais e os mais
encon ado em gim akalbių abi u ien ų abalhos, e de isso azão pode ia se a que mais
eqüen emen e passei enkamas al manei a aiškos.
1.2. Ambos os ipos de escolas e ys a alunos a odami ie nieksą: abi u ien ų
ašiniuose au inių mažumų mokyklų dažnesnės laiko eikšmės ie ininkų klaidos,
lie u iškų mokyklų ein idaus ie ininko a dan klaidos.
1.3. Com g ande di e ença, ou oswalbiais abi u ien ai lenkia gim akalbius
ašiniuose ne aisyklingai a odami galininką, em ezuo a oję neiginio kilmininką.
SOLVITA LABANAUSKIEN. E os de sin ase Vilniaus apsk i ies abi u ien ų ašiniuose | 21 2.
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
An a sin aksês alidos g upo sakinių sanda os ydos. 2.1. O p eponde an e des e ipo de
e o é o não ciclico consumo do di iso . Ją az e au inių mažumų, e lie u iškų mokyklų
abi u ien ai. Obūdis de alidos e sua elação indicam, que pode se e a mesma azão não se
supokiama, que a subdi isão não cabia secundu á io do mesmo agen e ação pa a dize em
sakões pessoais.
2.2. Di e en emen e negu gim akalbių, p o a elmen e de ido ao usų língua
in luência, ki akalbių abi u ien ų ašiniuose gausu kons ukcijų que com
3. T ečias klaidų ipas, būdingas i gim akalbių, i ki akalbių ašiniams, –
gene a imi p opósi oi eikš i. e oneigo p ielinksnių e polinksnių consumo.
3.1. De ido às usas in luência da língua nos abalhos de alunos de escolas de
mino idades nacionais a maio pa e dos e os p ielinksnių cons i uem
inadequadamen e usadas p ielinksnių pas e em cons ucções.
3.2. Li u iñas escolas de abi u ien em ca ac e ís ica ydinga polinksnių
g açaska e ajuda a osena.
4. A pa i ob idos esul ados s ê, que esc i os apaziguan es e os sin akses apaziguam e
daugiausia a si adusios dėl sla ų kalbų po eikio. Iš usų kalbos išsi e s ų žodžių junginių
ki akalbių, e gim akalbių escolas mokslei ių nos abalhos. De aco do analogia com a língua
usas cons uções sin aksicas conscienciada en si eisina como no ma. Į aką, ma y , az e
na amília, e en o noin consumama lingua, ambém mídia, cuja e esc i ó ios, e saky iniuose
ex os gausu abi u ien ų ašiniams būdingų kalbos klaidų.
LITERATŪRA
Bielinskienė A. 2004: Dėl jung uko bei a osenos daba inėje lie u ių kalboje. –
Kalbos kul ū a 77, 119–123.
KP S1: Kalbos pa a imai. Kn. 2. Sin aksė: 1. Linksnių a ojimas. Sud. Ri a Miliūnai ė,
eks o au . Vi as Labu is, Aldonas Pupkis i Jonas Šukys. Vilnius: Mokslo i
enciklopedijų leidybos ins i u as, 2009.
KP S2: Kalbos pa a imai. Kn. 2. Sin aksė: 2. Į ai ūs dalykai. Sud. Ri a Miliūnai ė, eks o
au . Vi as Labu is i Aldonas Pupkis. Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos
ins i u as, 2009.
Pi očkinas A. 1990: Adminis acinės kalbos kul ū a, Vilnius: Min is.
Šukys J. 1998a: Lie u ių kalbos linksniai i p ielinksniai: a osena i no mos, Kaunas:
Š iesa.

SOLVITA LABANAUSKIENĖ. Sin aksės klaidos Vilniaus apsk i ies abi u ien ų ašiniuose | 22
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Šukys J. 1998b: Taisyklingi i klaidingi ie ininkai, no mų ibos. – Gim asis žodis 4, 43–
46.
U nėžiū ė R. 2015: Mūsų mokslo a ei ies kalba. – Gim oji kalba 1, 14–20.
Vado ėlių ank aščių kalbos apž alga. P ieiga in e ne e:
h p://www. lkk.l /ak ualiausios- emos/s ie imas/ ado eliu-
ap oba imas/ ado eliu- ank asciu-kalbos-apz alga (žiū ė a 2016 11 02).
Vaičiuly ė-Semėnienė 2016: Daik a a džio pagalba įnagininko deseman izacija. –
Ac a Linguis ica Li huanica 74, 9–39.
Į eik a 2016 12 05
Adop ado 2017 01 20
SOLVITA LABANAUSKIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius
[email p o ec ed]