BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
DAIVA MURMULAITYTĖ
Ins i u o de lenguas Lie u ių
LIETUVI KALBOS NAUJAJODŽI DUOMENYNAS IR
NAUJADAR TYRIM PERSPECTYVOS
ESMINIAI VOODŽIAI: naujažodis, palab as de da yba, palab a de šaknis, palab as de
lizdas, seman inis naujada as.
ĮVADAS
Basándose en da os de nue asplodías de la lengua Li uania ( oliau ND, Duomenynas) el a ículo
esumen se p esen an algunas de las doybina ias en es a uen e p esen adas nue asplodías de
conexión, se p e ende de e mina nue asplodías de nue asplodías di ecciones de in es igaciones
y p o undinamen e amilia iza se con ND, como ales medios de in es igaciones, posibilidades.
Duomenyną, como cons an emen e llenada nue a lexis sankaupą, puede analiza se en di e sos
aspec os: o igen (skoliniai, da iniai), o mas (žodžiai, palab as junginiai, ci a os, ab e iunimai),
no mas (no minė, neno minė, lexicica no codi icada), semán icas (naujos signi icaciones) y k (ND,
acceso a In e ne : h p.naujazodziai.lki.l /?Apie_duomenyna). Es no sólo uen e de nue os
enómenos lingüís icos, sino ambién una de la ac ual condición de palab as y desa ollo de es udio
ins umen os, dando opo unidad, además de mis p opias naujažodžių, ob ene y de las
in es igaciones de palab as de ab icación impo an e in o mación sob e ellos de iniciones y o as explicacións semán icas, e e encias de o igen, au én icos ho osenes ejemplos
su šal inių nuo odomis, dažnai padedančių pa ikslin i naujažodžio eikšmę a (i ) a si adimo
(dob ebos) en o nos y k .
Los diálogos de palab as besidomin is ND usua io ob iene minimalią in o mación sob e
cuidadosimo nue ajedío diálogos de elaciones le p esen an ND za iksuo i bend ašakniai
palab as: Naujažodžiai pap as ai kalboje gy uoja no pa ieniui, y pasapolinami o pasida omi
ex í isi sus lizda. Giminiški naujažodžiai incjami e e enciaodami (ND, acceso a In e ne
h p://naujazodziai.lki.l /?Apie_duomenyna). Es o pe mi e o ma se un ap oximacllį conc e o
1
1
Es e dad, no siemp e odos, y no siemp e los mismos cogniniški palab as, compa ado con pa eikim o os
bend ašaknių palab as de los egis os. E.g., nue a oz del ka kadienis ledų Ka ka día de apa ición (simbolinis
cumpleaños) en ada en skil de palab as kininichas lis ados algadienis; icke ediis; koldūnadienis; mamadienis;
melionadienis; nekalbadienis; picadienis; pigiadienis; pu adienis; so adienis; o adienis; pad e adienis; alen ina día;
alen indienis; canda iendi, pe o no hay dykadiendi; cumpleañosionis a, -ė; cumpleañosinkas, -ė; kalbadienis;
nelo adienis; nesexadienis; mediocen ena io (de és e geminiños palab as indica sólo pusjubiliejis; pusknygė; pus ezul a is; pus au is, -ė),
DA MURMULAITYTIVA. da osynas de las nue asjodías de Li uania y nue asda as pe spec i as de
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
in es igación | 2 nue ajodio doybines en o no, su doybines elaciones alcance de imageną, ambién hace
apie jo populia umą, po eikį, įsi i inimą a osenoje, pasi ikslin i seman iką i k . Tačiau
asumpciones di ícil de e mina odas ND lexicikos sis emá icos doybos lazus, que se ía más cla o e
eniendo odas las palab as de doybos lizdus. Jún cons i ución manual modo, i. i. el inicial p ocesamien o
de oda la ma e ia, ocupa ía demasiado mucho iempo, po lo que en epu se ap io ió sólo al es udio de
nue osada os de o igen Li u iška, p es i ados chaknų naujažodžius pijeciendo sólo cuan os
aspek ais (no in palygin i i pan.).
ND 2016 m. ko o 31 d. bu o apie 3 200 naujada ų, skolinių i miš ios da ybos
naujažodžių (į i iamąją medžiagą neį auk i naujieji žodžių junginiai, ci a os i su umpinimai), m.
ugpjūčio 31 d. 2016 unos 3 400, nue os as aisiais naujis bu o i iami pildan a ski ų šaknų žada a jų
da ybos žodžiai.
2
1.NAJAWODGE ITABINI RYŠI TRIM KRYPTYS
ND naujažodžius basado en las elaciones de palab a de doybos puede in es iga se di e sas
di ecciones. Cua o p ospec i as, mu uamen e elacionadas, se ían asignadas según ales
aspec os: 1) aíz, 2) da ybos ca ego ías (da ybos a iksus), 3) leksines seman ines g upos.
1.1. La p ime a di ección comm ašaknių palab as y sus in e elaciones es udio, da ybos
niddų compilación, análisis y compa ación, acla ando ales emas:
si el nido abús; sulčiadienis; día de hacía; aikadienis (šio giminiški palab as sólo mamadienis; ė adienis;
aikišė; aikjuos ė; aikmaišis; įsi aikai in i; šė on aikis); žiū ė a 2016 08 25.
2
Los da os es adís icos son ap oximados, en pa e y debido al p ocedimien o de p esen ación de da os Duomenyne.
kai ku ie daik a a džiai i būd a džiai, ma y , da nenusis o ėjus jų a osenai a kol kas nepakankamai ją
Ta kim, iš y us, ND se p esen an en una į aše, . y. skaičiuojami como una palab a, po ejemplo, išei ių c ea
( a ojami) sus apellidos y (o ) desc údinimai según emig acijos iempo (bangas) pi mabangis, -ė; an abangis, -ė;
ečiabangis, -ė. Algunos ejemplos a osenos mani ies amen e mues an zai suo a daik a a dį (Pi mabangių
gy enimo ženklų Jung inėje Ka alys ėje a as io no es ácil) o būd a dį (<...> en bažny ėlė aho a plūs a unabangiai
a ykėliai <...>), y en algunos casos la pa e de la lengua de e mina keblu o pa a eso necesi a ya un mayo con ex o
(Pasi aikė pakalbin i, an abangius similūs). Da plg. pilna inis, -ė incluso y eniendo más con ex o, no es á cla o, si se
a a de un adje i o (jei ejemzdyje hablando de pilna inius inkėjus daik a a dis inkėjai pasado), o daik a a dis
(No s medikai nesu a ia, si pilna is iene in luencia en el o ganismo humano y su ida, Toku ai incluso en los co edo es
Seimo na iai ikina, kad pilna ies pa eik i inkėjai k eipiasi u ėdami keisčiausių p ašymų, pasipik inimų a skundų.
del pa lamen o los llama na piliniais y ecuen emen e no p eocupaes į, sino šypsenas). Tal mismo d ip asmiško y
o o, en un po al de in e ne encon ado ejemplo de és e inno aada o: <...> mi una compañe ada be pilna inė, es
deci incluso a clien es pe sjauna con sus comen a ios...molodama pa ecedau le incluso espėpu <...>
(h p://83.246.1246.15p isiminkde /l diskusijos.zinu es.7541/ka- eikia ?page=649. In e ne e encon a naujažodžių
a osenos ejemplos aquí y e u a ículo se p esen an ne aisi i, kupiū uo os ex o luga ma cimos <...>. Žiū ė a m.
ab iloc ub e de 2016.). En es e caso d ip asmiškumas su ge debido naujada o luga en la ase, quien e čia abejo i, si
es o p iedėlis, . y. daik a a dis, o po pažymimojo palab a pa a o as pažyminys, . y. būd a dis. o o lado, es á en
In e ne y ned ip asmiškos būd a diškos palab a del plna inis, -ė
a osenos (pabūsiu pik oji pilna inė agana :D).
DA MURMULAITYTIVA. da osynas de nue asžodžių de la lengua Li uania y nue asda ų pe spec i as | 3 
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
in es igaciones de a ios da ybos pakopų da iniai lo cons i uye; o an iguamen e ijo po palab a, y no
 a jis plačiai išsišakojęs, a a i kščiai – dauguma naujada ų emiasi uo pačiu nauju
hechas uno de o o; cuán as nue asplodijas ellos mismos son da ě nue asda as; como nidde
elacionaian egula ús y paula inamen e, okaziniai da iniai;  qué an lejanos los nue os e inos es án
alejados de la palab a o iginal del nes do, es deci , si se basan en palab as básicas de sanda os
mo emínicas más simples, o son hechos de palab as básicas mo emicamen e más complejas;  qué
pa e de nue osada os son inusuales (miš ios, analogicas, con amina o ias, e c.)
da ybos i . .
Más a de es as in es igaciones debe ían complemen a se con análisis de la ecuencia
de nue osada os a osenes, de la que pudie a explica se:
cuán o y cómo nue asjuodijas de ob as islas depende de la ecuencia de su
usoesena; o más ecuen es consumidos nue osada es c ea gauses y/o más amplios
nichos de da ía en compa ación con menos consumidos;
 si de ellas se ienden a hace o as nue asada as y cuán ecuen es las úl imas;
 si, cuán o y cómo naujada o luga da ybos nide (su da ybos g ado) es á
elacionado con su a osenes ecuencia, y e c. .
1.1.1. Se de e minó que du an e el pe íodo de in es igación ND p opo cionó nue as palab as ( edinių, dū inių,
hyb idų, seman inių naujada ų) con ap oximadamen e 800 aíces li uanias (cuali icando con sus a ian es,
po ejemplo, da b-/di b-, did-/ždid-, k au-/k o -/k ū -k o-, lenk-/link- k -lank-, e s- e č-/ e - i kšči . 876). La
mayo pa e nue osada os iene aíz kalb- (40). O os ecunesnés šaknys: aš- (35 naujažodžiai); día- (26);
homb e- (21); da b-/di b, inkl-, palab as- (po 19); gal -, laid-/laidž-/lai- (po 16); skaič-/skai -, sklaid-, y -, eik-,
luga - (po 14); plu al gy-, sa -, imagen-, ien- (po 13); did-didž-, lap-, len - (po 12); d i-, laik1- (plg. iempo),
ald-/ aldž- (po 11); ba -bač-, dėž-, kab-, eis-, až- ež-, žal-, žin- (po 10) y . . 375 aignys (aikš -, al-, aly -, an-,
bandelė (plg. band), band2- (plg. bandy i), bėg-, či-, duon-, gamuž-, kiem-, lauk-, small-, mėg-, pien-, a -, slap, sū -,
šyp-, am, ūk-, uog-, uog-, ab-, ais -, žing-, žing-, ž i ), e c.) apa ece en apenas una de ellas. Así sob e 47
po cien o. shaknų es án da ybiamen e pa ieniuos, i. i. en da ybos lizdus neįeinančiuose, naujažodžiuose.
Cie o, engo que señala que i los da os públicamen e accesibles, a nue a NDžodžių Kaupykloje (apie
es uc u a y ni eles de a amien o de da os, éase c. 2.1) puede se y
h p://webcache.googleuse con en .com/sea ch?q=cache:BX0Vup EZQJ:bloody ose. o um/l .com 68
9p50-gy enamasis-n<=cd=2<=c =cl<=nk&gl=; odos niauk i edinių a osenos uen es e éis 2016
daugiau minė as 375 šaknis u inčių edinių a dū inių. Be o, eikia da u ė i gal oje, kad
DA MURMULAITYTIVA. da osynas de las nue asjodías de Li uania y nue asda as pe spec i as | 4 no
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
odas las palab as de las nue asjodías cogniniñas apa ecen de inmedia o y Kaupykloje, po que ND no
iene obje i o adus una nue ajodį y se es ue za po elabo a ha ybiškai išsamių aizdą, p ecisamen e
busca y de sus gem ašaknių wo ds o del mismo a ikso edybos. 1.1.2. Quan o des iándose de la idea
p incipal ale discu i un ejemplo conc e o de uno. Ta kim, ND es el único šaknies niaukdaly is (ko bueno,
ya subūd a dėjęs) niauk as amsin as (apie au omobilio langus). In e ne o a osena indica ci cuns an
y su abs acc á: džipo niauk ais galiniais idlas, p o los cuales nesima é absoliučiai nada. Qué sabía, es
„Susikaupęs, lė ai išk ėpęs o ą p o nosį, nemi elis yž ingai pajuda p ie Sailui p iklausančio
al clinas id ios niauk um no es á pe mi ido según las leyes. Baisu incluso pensa qué expe imen a
podían policías, a é de ene es e au omó il. Más aún, a osena indica (y es o no debe ía
so p ende , especialmen e si ND dichoasis niauk as, -a conside ado daly iu) que nauja pe kel ine
3
signi icado se u iliza accionimajodis niauk i: <...> como niauk i/dazy i is d ieju colo u? <...> P iekini
bampe i y capo a necesi a dazy i, ad decidzío pe dazy i odo au o, o niauk i ple ele, qué ma ine colo ;
En es a página se p esen an emp esas cuya ac i idad p incipal
4
Niauk i au o idklus. Así ND an es o más a de debe ía su gi y semán ico naujada as niauk i
5
amsin i (pp . langus) (no necesa iamen e au omobilio, po que puede se niaukiados y en anas
de i iendas y k .), pe kel inė LKŽe p esen ado niauk i 1. debesimis sup i, deng i, emdy i
signi icado. In e ne e e u ilizado y las a osios leksemos edinys accionmazdodana abs ac :
g ažus passa uk, langus pa amsinus es o pag ažė ų <...> No sé, me ese niaukimas de odo
ne eque ido... su si niaukčiau, es sólo odos langus, gale cualías 50%, a p ieki pacia silpniausia, o de
odo neniaukčiau. Pues o que abs ac s ( an o a dažodžių, an o eiksmažodžių) son egula us
da iniai (U bu is 1978: 100, 267268), naujažodžio niauk as, -a caso de inmedia o ue posible spė i,
6
que él no es ienišas a osenoje, la cual expe imen inėjus, ya es posible o ma da ybos lizdą
de al menos cua o de miemb os. En de alle noy inėjus, has a aho a p elimina men e ese nido,
pa ece que pod ía se es e (c . Fig. 1).
7
3
h pwww.mb1.l ://show h ead.php? =12027.
09 08.
4
5
h ps://www.spec.l /paieska/niauk i-au o-s iklus.
6
h p://www.passa -club.l / o um h p iew opic.php? =6& =3120&s a =10.
7
En es e y en los siguien es dibujos, las columnas nume adas indican el paso de ab icación; en g is ondo se
p esen an ND a aminais uen es ya ijas e lexam; da ybos a iksa se p esen an en pequeñas mayúsculas le as,
naujada ų ellos pa yškin i semijuodžiu š i u. Jun o de la palab a inicial skliaus as ma cado su lizdo naujada ų
núme o. Se u ilizan las siguien es ab e ia u as con ac uales: anl analoginė da yba, dpp da ybos pama o
paki imai; kd con amininices de compues os; n p a ípica hayba; sd seman inė da yba, . y. signi ica i os
– e inys. De ali žodžių pa eikimo lizde eilės a ka da s a s oma, de inama i ikslinama, nes kiek ienos
asėlimas y pan. ; la me odología de p esen ación de palab as de pa e del lenguaje iene sa i umų, sin emba go
los p incipios esenciales de ella se ían los siguien es: al p incipio se p esen an de la misma pa e del lenguaje,
as de o os pa es del lenguaje de i ados; p ime o p eesaginiai, después de o p iešdėliniai y galūniniai ediniai, después de ellos dū iniai (pi miau los en los que el inicial lizdo palab a a p imos sandu, después de o
DA MURMULAITYTIVA. da os de las nue asžodžių de lenguas Li uanas y nue asda os pe spec i as de in es igaciones | 5
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
SD 1 2
emdy i
langus)
niaukIMAS
debesimis sup i,
niaukTAS
deng i, amsin i (pp .
niauk UM-
AS niauk i
niauk i p k.
1 PAV. Noujaodadio niauk i da ybos yšiai A k eip ina a ención, que accionmaodidio abs ac os
niaukimas es no seman inis, y leksinis naujada as, pasida y as de nue a (pe kel inės) niauk i
leksemos. Es o es LKŽe iksuo ojo niaukimas homonimas, po que es e úl imo baséasi o o
accionmažodžiu niauk i2 ly i: niauk mas → 2 niauk i: Ese lie us niaukia y niaukia, y galo no hay am
su niaukimui. Así eg esando a la cobe u a de da os numé icos, há i ase conclusión de que
menciona 47 po cien o. da ybiamen e pa ienios lie u iškų šaknų Duomenyne no hay exac os
o ien y as, hablando en gene al sob e naujažodžių da ybą y esol iendo sob e naujažodžių
da ybinius yšius. Ellos no indican que al pa e lie u iškas šaknis u inčių naujažodžių ne u i
giminiškų naujažodžių, i. i. neina sus pama iniais palab as, ne o muoja naujų o neplečia bu usių
da ybos lizdų. Tlesnis imagen puede se susc i a sólo adicionalmen e es y us posibles, pe o en
ND inco po a ían, al menos egula es nue ažodžio edinių p esencia y a oseną. Jų debe ía
busca se especí icamen e, ej., adus būd a dį (a pesa de si es cuali a i o, o ela i ois)
comp oba si se usan sus abs ac os con los p e acios -um, -ybė, ambién p e ajų -inis, -ė;
-íscas, -a ediniai, p ecesagos -ai p ie eiksmiai; adus eiksmažodį o es su abs ac os con los
p e ajos -imas/-ymas, nomb es de pe sonas con los p e ajos - ojas, -a; -ėjas, -a y pan. Con el
in de aún más c eces imagen de la c eación de palab as ac ual, desde luego, hab ía que usa
compu ado as nue as ozijas caudillas, escolgando nue as ozías de g andes ex ynas, ya que
los da os ND se acumulan de mane a manual, odėl abajo no es spa us y sus esul ados
pueden mos a sólo los mismísimos cuan ibales polinkios de la lexis no osa (Miliūnai ė 2015:
171).
1.1.3. A con inuación se p esen a aún algunos nue ajodžių da ybos lizdų, de los cuales se mues a, kokie
di e sosos pueden se ND p esen ados nue osjodžių da ybos elaciones. aquellos, en los que él es el segundo,
es os ni eluojanse según dešina pa aš ę, y . . ; po úl imo a mez ios y no ipiñas da ybos da iniai. El mismo
da ybos modo da iniai (p z., an esdėlių ediniai, dū inie y . .) en sus g upos se p esen an según abėcėlę.

DAIVA MURMULAITYTĖ. Lie u ių kalbos naujažodžių duomenynas i naujada ų y imų pe spek y os | 6
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
1 2 3 pil i
suplemen-
A
pils UKAS
PApildy i
(5)
pils ukINI-
kišenpildi-
s, -ė
pilSTYTI
NKAS, -
pilna INIS,
pilNAS,
-AATIS
- 1 2 día
2 PAV. Pil i da ybos lizdo naujažodžiai
ND ija 5 nue osada ai, que ienen aiznį pil-. Lizdą cons i uye de es da ybos pakopų
8
da iniai, la p ime a pakopos naujada ų no. Už icsuo e naujada ai son de di e sos da ybos
modos de p iesaginiai, galūniniai ediniai, dū iniai. T e de pakopos p iesaginiai ediniai iene po
es p iesagas. Sin emba go, el nicho no es g ande, daybos cadenas neilgos y neį ai ios (ž . ig.
2).
dykadien-
is
nap adie-
piladienis
(26)
bilie adie-
nINKAS, -
cumpleaños-
is
pilDYTI
nis
semgim -
adienis
kalbadien-
is
ka dadie-
nis n p
mam koldūnadienis melionadienis nekalbadienis
cump adien-
INKAS, -
nelo adienis
anl
neseksadienis anl picadienis
8
A aca ina a ención, que aquí y en o as pin u asluos se ep esen an sólo naujada ai y sus
pama iniai palab as (nouji y an e io men e ya ixsuo i), odos o os en dicciona ios ya incluidos
lizdo del palab a inicial da iniai no aizduídos.
DA MURMULAITYTIVA. da os de nue asžodžių de lenguas Li uanas y nue asda ų in es igaciones pe spec i as | 7
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
1 2
alen indie-
pigiadienis
pu adienis
so adienis
sulčiadienis
šeimadienis
ė adienis
o adienis
aikadienis
alen inadi-
nis
enis jaa adienis
3 PAV. Diena da ybos lizdo naujažodžiai El Ve bio día lizdas, ND da os, p asiplė ė 26-iais
naujada ais (ž . 3 ig.). Absoluu i mayo ía de ellos (88 pe cen .) son p ime as pakopos ediniai,
. y. emiasi inicialinio lizdo palab a. 92 p oc. nue osada os son dū inie, en odos undamen al la
palab a día a segundo sandu. Hay ne ipines da ybos (ka kadienis ledų Ka ka apa iadimo
diena (simbolinis gim adienis)), analoginių (nelo adienis, neseksadienis, plg. nekalbadienis)
da inių. No e i a el undamen o palab a du i con mo emiicamen e compleingesnias
(p iešdėliniais) o šiaip ilgesniais p ime aisiais sandais, ne e ai in e pau iniais. Compa i con
pil i naujada ų lizdu, es e es más densos, pe o más simples de es uc u a, unily iškesnis
según da ybos modosus. Lo mismo digai ina, compa ándolo y con o o daik a a džio gal a
naujada ų lizdu (ž . ig. 4), aunque desde el p ime is azo esos lizda pueden apa ece
simila esūs 2 da ybos pakopos, naujada ų mayo ía (69 pe cen .) ambién o man dū inia. Sin
emba go en esos dū iniuose undimin lood gal a ap oximadamen eiguodai a menudo a an o
p immuoju, an o an uoju sandu. Complicė osas apéndices.
mo eminės s uk ū os y a neben būd a dis ies ainiagal is, -ė, ku io pi masis sandas u i 2
1
2
cabeza
gal IZMAS
(16) gal o i
gal ojIMAS sd
gal oTOJAS, -A
habla
kalbIŠIUS
sd
DAIVA MURMULAITYTĖ. Lie u ių kalbos naujažodžių duomenynas i naujada ų y imų pe spek y os | 8
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
1 gal ajuos ė 1
2 3 NUkalbin i
gal askausmis
gal ažmogis
kalbAINIS
benzingal is, -ė
bukagal is, -ė
bukagal IZMAS
kinkagal is
moliūgagal is, -ė
ies ainiagal is,
- kalbė
aldžiagal is
nekALINTI (40)
NE)balbkomadie-
nisA
4 PAV. Gal a da ybos lizdo naujažodžiai Es e lizdo pasixina 2 seman inės da ybos casos del
palab a gal o i ediniai (gal ojimas lie u iškas A ydo Šlioge io la palab a iloso ijai
pa adin i y gal o ojas, -ė specialus o odis lie u ių iloso ams pa adin i) es adqui ijė nue os
signi icados (da sob e es o é. Mu mulai y ė
2016a).
kalbainIŠKAS, -A
kalbainIZMAS
plg. gal o ūkis,
kalbišIŪT
gal o ūkiais
gal akablis
gal apjū ė
gal aplo ė
kalbaknisys, -ė
kalboso as, -ė
kalbo a ša
kalbo akis
bd .
anglakalbis, -ė
DA MURMULAITYTIVA. da os de las nue asžodžių de lenguas Li uanas y nue asda os pe spec i as de in es igaciones | 9
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
1 2 3
anglakalbis, -ė
dk .
gim akalbis,
-ė bd .
-ė bd.
a abakalbis,
-ė dk .
ges akalbis,
-ė dk .
gim akalbis,
-ė dk .
kalbUONIS, -
a abakalbė
ispanakalbis,
-ė bd .
ispanakalbis,
-ė dk .
klišakalbė
lenkakalbis, -ė
bd .
lie u iakalbis,
-ė dk ./bd .
minkš akalbė
pliu pakalbė
p ancūzakal-
bis, -ė bd .
usakalbis, -ė
bd .
usakalbis, -ė
dk .
sla akalbis, -ė
bd .
iešakalbis, -ė
š edakalbis,
-ė dk .
inklakalbė
umpakalbė
aizdakalbė
okiečiakalbi-
s, -ė dk ./bd .
kalbYKLA
siau akalbė
kalbadienis
a abakalbis,
dk ./ bd .
5 PAV. Kalbė i da ybos lizdo naujažodžiai
DA MURMULAITYTIVA. da osynas de nue asjodžių de lenguas Li uanas y nue asada os pe spec i as de
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
es udios | 16 pa adinančius edinius. Pa a p o undin ugnío examina es a ca ego ía de da ía no edades
y polinkius hab ía más ma e ial in es igamosios. Conc e amen e ella busca en in e ne po oseno es
más complicado, po que es o no es po enciniai de iniai. Hol que se e sólo es o, que su gidos necesidad a
įnami a nue as ealías ( ė ė, yskupė), adap aban según o mą acos umb ados modos de doybos y
expandiaban seman ines mo i aciones posibilidades.
O a una posible no ada 1.3. de da ybos las elaciones de es udio di ección
según lexines seman ines g upos.
1.3.1. Como ejemplo pod ían se al ededo de 40 nue aswodžių, pada y ų de cie os nomb es de,
dažniausiai – asmen a džių, i pa adinimų. Didžioji jų dalis emiasi dažnai minimų žinomų
pe sonas pa a déme compañías (g ažuliada, g ybauskizmas, kubiloidas, pu le is, či iliuo i,
nusišalčiū in i, janu iena, Kalan inės, š iode izacija i k .), dalis – įmonių, pa ijų pa adinimais
ž agulin is, (sno iada, sno iuk, apsisno in i, nusno in i (: Sno as), a kie is, -ė, da bie is, -ė (plg.
„T a ka i eisingumas“, Da bo pa ija), ube izacija „JAV įku os a p au inės pa ėžėjimo
pa ido Ube , en la que se u ilizan ac i idades de se icio de aplicaciones mó iles, de al o ma de
ac i idad de compa iijimosi economía y k . Kele pa oinamen e son sa i as daybos y seman ines
mo i aciones ( ū usėlis sa i ų ieno menininko d ožiamų kū inėlių pa adinimas (pasado de
d ožėjo žmonos Rū os imgo), balse ičiai noujai ape ų g ybų ūšies pa adinimas pagal juos
a adusios šeimos pa a dę, ingių jonizmas músculo y ang Jonas de ac uación como kul ū inė
no maumas (: Vingių).
1.3.2. Smulkiau pasidomė a naujada ais, hechasi os de Li uania poli ikų o con polí ica unai o de
o a mane a elacionados pe sonas apellidos. Jų ND se p esen a 10: adamliksas, g ažulėjimas,
g ažulesnis, -ė, g ažuliada, g ažulizmas, g ybauskizmas, g ybok a ija, kubilizmas, kubiloidas,
uspaskizuo i, aigi ellos se basan sólo 5 polí icos (Valdo Adamkaus, Pe o G ažulio, Dalios
G ybauskai ės, And iaus Kubiliaus, Vik o o Uspaskich) po sus apellidos. Ob iamen e, que a ND es e
g upo nue osada de en ó muy pocos, en compa ación con lo que se puede encon a en in e ne
a oseno, que indica que ales nue osada de es án conside ablemen e más e aluando an o po
baseini palab as, an o po da ybos a iksus. Pasipocus más de unos cuan os ga sios polí icos
pasa des y más ecuen emen e pasicucus de es a leksinė seman inė g upė naujada ų da ybos
a iksus (-ie is, -inis, -ė (bd .), -inis, -ė (dk .), -izmas, -is as, -ė, -oidas), en in e ne p ecisamen e
paieško a ales da ybos edinių. Todos ellos según ND concepción conside a y ini naujažodžiais,
pues o pe sonal a dinės o igen ediniai en los dicciona ios comunes suelen neį ac a se, aigi y
ND a aminiuose šal iniuose neuž iksuo i. De abejo, es o no es exhaus i o es a lexicónicas seman ís icas

DAIVA MURMULAITYTĖ. Lie u ių kalbos naujažodžių duomenynas i naujada ų y imų pe spek y os | 17
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
es udio de nue osada os del g upo, sin emba go panag inėjus y es os hau os da os (ž . 2-ąją
abelę) se puede hace algunas suposiciones y b ėž i nuodugnių in es igaciones gai es. 2
LENTEL. Vediniai de Lie u os poli ikų pa a džių Asmen a džiai (Vediniai iš Lie u os poli ikų
pa a džių)
(pa a dés)
Da ybos
O as da inas de
da inas
-ie is, -ė
-ininkas,
-ė -inis, -ė
bd .
-inis, -ė
dk .
-oidas
-izmas
-is as, -ė
V. Adamkus
–
+
+
+
–
+
+
p oadamkinis, -ė
adamliksas (ND)
A. B azauskas
+
+
+
+
–
+
+
L. G aužinienė
+ dgs. + +
A.
Kubilius +
+ + + + + +
a iksai
P. G ažulis
+ + + dgs. + +
g ažulė i
g ažulėjimas (ND)
g ažulesnis, -ė
(ND) ‘nemokamos
V. Landsbe gis
landsbe ginis
‘ am uspaskinis
‘Uspaskich
g ažuliada (ND) + +
D. G ybauskai ė
+ + + + (ND) (ND)
g ybok a ija (ND) +
+ + + + +
p og ybauskinis, -ė
ik as au omobilis +
dpp (ND)
dpp + dpp + dpp +
p olandsbe ginis, -ė
bu ke ičinis lub
paksoidinis, -ė ki ų
pa a džių omaš
šus auskininkas
ėše skininka
+
dpp + dpp + dpp
+
kubilinės
sus a šus auskinis
+ + + + +
acacion-
uspaskizuo i (ND)
ki kiliniai pankiniai
es R.
Ozolas ?
+ ? ? + + +
R. Paksas
+ dpp
V. Uspaskich
+
ki kelai paleckiniai
ki kilosai idas
paulauskoidas
apinoidas uokizmas
paulaizmas
+
Vediniai iš
DA MURMULAITYTIVA. da osynas de las nue as palab as de Li uania y nue asada os pe spec i as de
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Pi miausia a k eip as dėmesys, kad nag inė ų naujada ų kū yba susijusi su isuomenės
in es igaciones | 18 pun o de is a (pp . más nega i o) a una cie a polí ica o con polí ica elacionado a
pe sona. Na u almen e, que ales pe sonas pueden se e aluadas de mane a di e en e, a ellos, sus
ac i idades, a las pa idas nomb a o desc ibi se u ilizan di e en es medios de hace palab as. Más o
menos neu alús naujada a se de i an con los p e acios -ie is, -ė; -, -ė; -inis, -ė (bd .), o p eesagų -izmas,
-oidas ediniai independien emen e del con ex o son cono uo i nega i amen e. No odos los apellés son
da ios, y es o, p esumiblemen e, no depende de la ecuencia de su consumo. Homb eus po al os ca gos
o sus poelgias puede se cons an emen e mencionado en medios de comunicación, sin emba go
noapasižymė i exclusi ines paju as polí icas, ene ene s ip aus, shalininkus su elkiancio líde os
cuali icaciones, po lo que sociomenei necesi a y palab as su polí ica, mane a de gobie no, shalininkams y
pan nomb i i. Po o a pa e, no necesi an se polí ico, que bū um e aluado po ac i a ią ac i idades.
An ai uno más ecien es nue osada os apinoides, apa ecido sólo pasa aisiais meses debido muy ac i o
de la ciudad, sociedad elkian es y, ob iamen e, no a odos gus ingiñas esc i o , pe iodis a And iaus
Tapino, da plg. o os pasa ųjų dienų naujada us de su pa a dės apinadienis; apinis inis, -ė; apinizmo;
Tapino zombeliai y k . Hablando sob e los p opios naujajodžius, exclusi able a iksas -izmas, p opio de
ilosónicos, nomb imien os. En g ama ica se a i ma que es a ap esaga ácilmen e se dis ingue en
eliginių meninių, poli inių k ypčių, sis emų, isuomeninių i poli inių san a kų
muchas palab as in e nacionales, pe o mía en lenguas li uanas de nue os edinių con ella no malmen e
neda oma (DLKG 1996: 103). Ma y , los nomb es pe sonales de es a p ecep o ediniai cons i uyen una
excepción, ya que nue as de ellas son bas an es (p.ej., en 2011 pokalby con nue aosí lexicis a
in es igado a Ju gi a Gi čiene minima begalė naujažodžių, sie inų con la sociedad bien conocidos
polí icosos pa a dékami: es o es ambién adamkizmas, ilizmas, gen ilizki kmas, kubilizmas,
landsbe gizmas, paus auskizmas, paksizmas, p unskizmas, ššuskizmas, alinskizmas, zuokizmas,
paskizmas...) <> (Zailskai ė 2011). En un si io in e ne incluso se anuncia pequeños, no lingüís ico polí icos
de Li uania, medios, sociedad, di e ogos po meno es. Es e dad, en él las palab as no acla an, sólo indica,
suda y as okių edinių žodynėlis, ku iame y a apie 20 naujada ų, besi emiančių daba inių
de qué homb e apellés ellos hace . Da ía deci que con es a p eesaga puede se cons i uidas y o as
11
da ybos ca ego ías a alguien peculia palab as y posakių denominaciones (DLKG 1996: 141, LKG 1965: 416),
plg. landsbe gizmas. Algunos de es a leksiniai seman ines naujada ų g upo ediniai iene cambiado
da ybos undá. En p ime luga es o hay que deci sob e nelie u išką V. Uspaskicho pa a dę, de la cual
hace i se dos p e acios -inis, -ė ediniai uspaskichinis (klausy ojai gali być dėkingi V. S. za
h p://lie u osdiena.l y as.l ak ualijos/pa ija-be-pasi ikejimo-zlugusipa ija.h m?u m_sou ce=l Ex -
acks&u m_campaign=Copy&u m_medium=Copy, žiū ė a 2016 10 17.
paksinės i uspaskichinės pa ijų iš inkimą į Seimą <...>) i uspaskinis (eilinis uspaskinis
11
h p://naujienos.is o ija.ne /2010/01/lie u iskieji-izmai.h ml, žiū ė a 2016 10 17.
DA MURMULAITYTIVA. de los idiomas Lie u ių naujažodžių duomenynas i naujada ų y imų pe spek y os
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
| 19 nusipezėjimas i dėjimas an Lie u os), el úl imoas iene nu upėjusį kamieną. También
uspaskichizmas (Fana ism iene o a aíz, y ellas suelen sali de mal. Desde pe sonalidad, nou inchas
ningún humanis ines paju os. En el mejo caso es o kaika ismo, b adauskizma, g ybauskizma, paksizma,
uspaskichizmas įsp aus as, g acias al des ino y sano ins in o de au o-segu idad, a las eglas del juego
democ á ico ėmus) y uspaskizmas (A. Ružo í ulo del lib o T ys lie u iškieji -izmai: landsbe gizmo,
12
paksizmo y uspaskismo apž alginė s udija). Da es e aspek u plg. g aužininis, -ė (a esos G aužininos en
ealidad sanos y si ellos en ienden a qué signi ica pa lamen a ) daik a a dis pasida y as po el
con o able a imo mo emi icamen e ab e an ando pau dę G aužinienė. Posible daik as, es a
secunda ias causas (šala poli inių, pe sonalidad y k .) ambién con ibuyó a lo que que es e úl imo
13
pa a dė en gene al es danusi pocos edinių. Po o o lado, mencionada nelie u iška pa a dė da ybiškai es
no menos nepa ogi, sin emba go su niddas se ca ac e iza da inių gausa. Tal ez debido a azones
one icas paki usío da ybos base iene y p unskizmas (: P unskienė), pe o lo iene ėsai izmas (:
Vėsai ė) *p unskienizmas y * ėsizmas se ía no an con eniús a i. Femeníes apellidos p e ichos
pueden se omi idos y po o as azones, digamos, e i ando pe nelyg ilgo naujada o, ej.: g ybauskizmas,
pog ybauskinis (: G ybauskai ė), pe o plg. nusišalčiū in i (: Šalčiū ė). Dibe bo undamen o aún más
ab e iado hib ide g ybok a ija wi hou abejo, buscando adicional seman ís ica unión con el común
daik a a džiu hybas y po eso su gidas s ylis ines cono aciones.
1.3.3. Sociedadé en es os iempos de in e ne y edes sociales de muy ápido eacciona a unos u
o os acon ecimien os, imedesda exp esa su opinióné po di e sas, especialmen e
nuskambėjusiais, cues iones y hace eso lib emen e, nesi a žydam (esla á ea de nue oseso días
doyba no a as eces s y ua á las palab as žaismo y pa yčių iba). Pa ienios, okazinių, si uacinių,
au o inių naujažodžių apa ecen bas an e y ellos aquí mismo no des ans an, como šnekamojoje
calboje. O abo da-ndosías leksinas seman inas g upos naujada os poli icos sucesos iempo,
ma y , especialmen e padaugėja. An ai du an e las elecciones del Seimo, a la sociedad an e i in
sensibilly polí icos de y ellos quincien es con e i se de pe sonas poelgiams, eisbuke iesog
ocyse nació oda i inė apellidos nue osada , pada y ų de Juozo Pundziaus, Ramūno Ka bauskio, Juozo Olekos, Pi onės Bi ėnienės, Audu ės Vėsai ės, Rolando Pakso
pa a džių:
Išsipundzins o išpundzins?
– Apsika bauskins, išsipundzins i nusiolekins oliau pi ėnin is.
12
13
h ps://www. 3.l /komen a ai/161832a-kubilius-da bo-pa ijai-belieka-issi aikscio i; žiū ė a 2016 10 17.
DA MURMULAITYTIVA. da osynas de las lenguas Lie u ių naujažodžių y pe spec i as de nue osada ų | 20
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
C eo, que apsi ėsai ins e nusipaksins. No desca a posibilidad de que apipundzins odos
S a au po salpu.
Desdepundzins y po elecciones p ipundzins a gal.
<...>
Aquí ga osi, que issipundzino y aún ue ispundzin o.
Pundzia-
14
a odaška.
Di ícilmen e, si es os si uacinías inno ada as p igy ų y a ianzados en uni e solánea
a oseno, sin emba go ellos puikiai ilus úan amplias p eesagas de pa a diniai -in i
eiksmažodžių y sang ąžinių sus edinių da ybos posibilidades.
Algunos inno ada as, ma y , g ei se con ie e his o izmais, como a ai kubilinės nemokamos
a hologos ca ac e ís ica A. Kubiliaus ado a imo Vy iausybei Respublikos Lie u os laiko a pio
(20082012 m.) ealija, su gida debido a 2008 m. mundial inancial k izės, ej. : Quie o se en endido
co ec amen e: pe ec amen e nos damos cuen a de que el dine o no c ece en los á boles,
pe o de qué solida idad habla , si noso os, empleados de la biblio eca, enemos que i g a ui os
de acaciones, pa a paga po la cale acción y elec icidad de las biblio ecas? El sabo de
Kubilinių ya lo conocemos, pues a p incipios del año la sa i aldybė asignó solo la mi ad de es as
sumas eque idas, y despues aún nub aukė y landsbe ginis au omobilis Me cedes-Benz (JŽ,
15
h pwww.zodynas.l /jaunimo-zodynas Landslands/be ginis; 17 žiū ė a 2016 106), po ejemplo.:
Me cedes-Benz 126 p a a dė: landsbe ginis ( uome Lie u os als ybės ado ai bu o pamėgę šių
au omobilių). Juos, que y es eu ai a o us, ko bueno, se ía posible inclui en ND.
16
2.DOENYANS COMO DABATINS WORDZY DYBOS TIRRIMO
PRIEMON
ND 2.1. ni eles de a amien o
Ya zanjado sob e nue awodžių da ybinių enlaces e lexamien o ND (ž . 1.1.1 c.).
Recue da que an es de api andami ND nue ajodžiai p ime o en a en la digi al
Naujažodžių ka o eką ( oliau Ka o eką), que cons a de i ulación y da os
a osenos, de ella en base de da os con o ma de uni ícal Naujažodžių kaupą ( oliau
14
Plg. h ps://www. acebook.com/ha oldas.macke icius? e = s; žiū ė a 2016 10 19.
15
h ps:www.aly ausnaujienos.l /aly ausnaujienos/spausdin i h p?nid=4100; žiū ė a 2016 08 16.
16
h p://m.au oplius.l / y imai/nuo auku-gale ija://populia iausios-au omobiliu-p a a des-2-dalis, žiū ė a
2016 10 17.
DA MURMULAITYTIVA. de las lenguas Lie u ių naujažodžių duomenimisynas i naujada ų y imų
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
pe spek y os | 21 Kaupyklą), que es pag indinė su o denamien o (kaupimo, sis eminimo y desc ipción)
ins umen o. De es a, p ocesada y seleccionada, los da os en an ND. Ka ais nue a oz es e camino
encelezca muy ápidamen e, y cuando alguna ez desde su inclusión en Ka o eka i aš yna has a la
apa ición ND pasa conside ables da os de iempo, has a que se acla en el o igen de la palab a, semán ica,
Ka o ekoje naujažodžių i a osenos pa yzdžių bu o keliska daugiau, nei pa eik a ND.
e c. 163 de inales de 2014 y 2015 ND i aš iniai palab as supe a on los 3 000, al inal de 2015 se die on ce ca
de 11 700 ejemplos (Miliūnai ė 2016:164, 172). M. 2016, en mediados ND ue desc i o casi 3,5 mil. naujažodžių
(Miliūnai ė 2016: 48). Todos es naujažodžių uen es (Ka o eka, Kaupykla y Duomenynas) son
cons an emen e llenomi. Así ob iamen e, que Ka o ekoje cons an emen e hab á más y más nue as,
sólo sin p ocesa , in o mación que ND, que es el único de mencionados uen es es accesible públicamen e.
Es o es impo an e y hay que ene en men e, examinando nue asplodías da ybinius yšius, hablando
sob e sus da ybos lizdus así como la e ųjų comple umb e, sob e egula iuosius y po enciinius da inus.
En esencia la más p ecisa y más ecien e imagen de de e minado pe íodo se ía posible o ma se de los
da os de Ka o eca (an aš yno), con la condición de que el o igen de nue a oz y, más impo an e, la
semán ica, no susci e dudas. Es e dad, en algunos casos ND apa ece sólo los mismos i ula es
naujažodžiai y in o macinis mensaje Naujažodis incluido en duomenyno i aš yną. In o mación
colec i a. Po ejemplo, 2016 08 27 así ue on incluidos a oca ibie isch, -a; a ki yskupė; esci aikin i i k .
Ya mismo ales palab as p esencia al lado al ND incluido o a oka ibie is, -ė, an iguamen e conocinomos
a ki yskupas y įsi aikin i, in es igando naujažodžių da ybinius yšius es signi ica i o. O a e us,
analogiamen e ND p opo ciona baba ukas, kalčis, janu iena, ka a iumas de p ime is aksnio nelabai
qué dice sin de iniciones o al menos a osenos pa ydžių. Úl imas dos eces se puede adi ina , que
naujažodis iene algo en común con conocida mediosininke Rū a Janu iene y con ka ėmis. En eso es ácil
comp oba se, un poco pana šius en in e ne : <...> de oda ipo de janu ienas sužalo o Li uani no di ie e
en su pe spec i a en poli ikų melą de V. Pu iną šlo inančių Rusijos a nikų; ka a iumas especialis casa
ka ėms, en el cual ellas pueden pasimėgau i con sh eziu ai e, que ka y ės no sen ė ų an e la en ana y
17
nomi ė ų en lauką p o s iklą, y siemp e, cuando sólo quie e, ue a al ai e lib e. Ellos como y leú ai
(zoologijos sode. Red.) pueden cualquie cuando sali . Es o mues a que al in es iga nue a e odíes
da ybą bas a menos in o mación, que su necesa io, que nue a e odis apa eas ų ND, algunos da os se
pueden ob ene ápidamen e pajeskojus indicado nue a e odien gas osenes ejemplos. Sin emba go
18
ob iamen e, que el mismo naujažodis debe se conocido, i. i. naujažodis debe es a ya зафиксированный al
menos inicialmen e menė ų es uen es (Ka o ekos, Kaupyklos, Duomenyno) g andyje.
17
h pwww.del i.l /news/ ingas/li / -sadauskas-k ie ke icius-siulau-melagiu-diena-pe kel i-isbalandzio-1-o-
sios-i -pa adin i- ecioko-diena.d?id=70608144, žiū ė a 2016 08 27.
18
h p://augin inis.l y as.l /pama yk/kaunieciu-namuose-kilmingu-ka inu ojus.h m?u m_sou ce-
=l Ex aLinks&u m_campaign=Copy&u m_medium, žiū ė a 2016 08 27.

DAIVA MURMULAITYTĖ. Lie u ių kalbos naujažodžių duomenynas i naujada ų y imų pe spek y os | 22
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
2.2. P oblema de leksinių y seman inių naujada ų dim ies
2.2.1. La pa e ND del léxico iene más de un signi icado. Dado p ocu a a o ma sólo gene al ND
p esen adas lexicicos imagená, escla eškin i apy ik ę es udiamosios ma e ia abim ı
(mo emiquemen skaidan y según lie u iškas šaknis g upuojan naujažodžius) y p e e
pos e io es in es igaciones gai es, kol kas domė asi palab as, y no sepa adas leksem. Sin
ninguna duda, un exhaus i o es udio de nue a oodji de doiba se á posible solo leksemų ni eleni,
especialmen e eniendo en men e más o menos panag inė ą ND p oblemą de desi de
nue osada os y nue os signi icados (seman inių naujada ų) (Miliūnai ė 2015: 175178,
Mu mulai y ė 2014: 1214, más plg. Miliūnai ė 2016: 4849, Mu mulai y ė 2016b: 17). T ump ecue da
que ND en esencia obedece a un c i e io o mal de la asignación de es os enómenos, eniendo
en cuen a si la palab a ha sido ijada en a aminiuose ND uen es: LKŽe, DŽ6 y TŽŽ
(h p://naujazodziai.lki.l Index.asp?Apie_duomenyna). Du an e es e es udio pilo o en
discu a amij el p oblemą más no nesigilin a. Ob iamen e, que uno p ime os pasos pasos
expandiendo el es udio se ía leksinių y seman inių naujada ų sepa ación basado da ybos
oposiciones y palab as seman ine aida. Se puede menciona sólo unos pocos ejemplos,
e idencian es, que en el u u o esol iendo es a p oblemá o malusis c i e io de ijación de
palab a o signi icado a aminiuose uen es no hab á. Po ejemplo, ND an o s aig i s aicio i;
kalbė i niekus; bū i ka š ai (be nepag įs ai) įsi ikinus a susiža ėjus kuo no s“, iek s aigimas
s aiciojimas; niekų habla ; in undįs a, pe o apasionada con icción o admi ación po algo se
conside an nue as signi icaciones de la palab a. Sin emba go da ybiamen e seman iniu naujada u, i.
e. esul ado de la aida seman ines, se ía posible conside a sólo eiksmažodį, y su abs ac o sin
ninguna dudae es naujada as, su gido de naujosios s aig i leksemos, y no seman iškai iš iedėjęs de
o os eiksmažodinio daik a a džio s aigimas leksemų. O o ejemplo co oukas. De es a palab a
ND ixuo as 5 nue as signi icaciones (1. umpame ažis película; 2. umpas eilė aš is; 3. umpa
palaidinė; 4. umpas sijonas; 5. umpakojis šuo), LKŽe él ijuo as signi icado umpasis mažasis
aukinys. Da ND se p esen a plu iskai inis daik a a dis umpukai ba ai umpais aulais,
clasi icado como naujada as. Ob iamen e, que las nue as leksemes son di e en es deminu y o,
cuyo daibai signi icado es cas umpas leksikalizaciones, esul ados de especialización, i. e. su gido
cada ez basado nelexikalizuo o p ima io edino, y no dessi u ulio una de o a (o de la p ime a, LKŽe
iksuo osios, leksemos). Kas o a ežys dygliuo a o za s inio au omó il enamien o kelyje. La
nue a leksema cla amen e se basa en la p incipal hace mucho iempo ijada palab a ežys signi icado
oks nedidelis gy ulėlis, apaugęs spygliais (E inaceus eu opaeus) (LKŽe) y es su gida su aslado a
dis in as ca ego ías de da yba nue o k am uko leksemas, examinando da ybiamen e, debe ía
būdu. Plg. leksema blakė „slap o klausymosi i s ebėjimo į anga“ a si ado lygiai okiu pačiu
DA MURMULAITYTIVA. da osynas de nue asžodžių de Li uania y nue asada ų pe spec i as de es udios | 23
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
mane a, sólo no lie u ių kalboje plg. anglų (ame ikiečių) k. bug 3. a minia u e mic ophone, ypically
concealed in a oom o elephone, used o su eillance (OD, acceso a In e ne : h ps:
en.ox o ddic iona ies.com://de ini ionus/bug), 4. a small piece o elec onic equipmen used o sec e ly
lis ening o wha people a e saying (MD, acceso in e ne :
h p://www.macmillandic iona y.com/dic iona y/ame ican/bug_1), aigi lie u ių kalboje ji
y a pasiskolin a
19
.
O o ejemplo k am ukas, ND se clasi ica como nue a palab a signi icado, adicionalmen e
in o mando: Lie u ių kalbos žodyne (LKŽe) k am ukas, -ė es signi icado cas kandžiojasi, k am o
gy ai bū ybei pa adin i. Él p esen a dos leksemas: 1. muchísimas eces de jugue e guisa
c am oma ins umen o dan enos masajua dygs an d ims, segu amen e p ac icin i egy i
que ą comida y k . ; de hueso o de jugue e en o ma de mas a oma pa a pe os; 2. k am omas
pla is (usualmen e skanės as) o suplemen o alimen icio. Sin emba go hay que ene en men e
que LKŽe es ijus subs an i um mobile ( i škosios y mo e iškosios giminės daik a a dis),
p e ixos -uk, -ė edinys, pe enecien e a la ca ego ía de doybos de nomb es de ac o es y
enedo es de cualidades eiksmažodinės (DLKG 1996: 111). El p ime o de los nue os leksemos
pod ía se conside ado p eesaga -uk ediniu, pe enecien e a la ca ego ía de ab icación de
he amien as, su signi icado de ab icación p iemonė k am y i (DLKG 1996: 131). O ella, como y la
segunda, pod ía se conside ada galūnės -as edinio, que según el sen ido de ob a se ía el
nomb e del esul ado (obje o) de la acción (DLKG 1996: 125), deminu y u, hecho con el apéndice -(i)uk, -ė
(k am -ukas: k am- as: k am -y i).
Taigi mažiausiai dėl d iejų p iežasčių – ski ingų g ama inių ypa ybių i p iklausymo
conside a se no seman sias (šada a), sino leksiniais naujis, nue as palab as que se hayan hecho.
2.2.2. Kiek des iándose al país llamábeis a ención a una ND es uc u a de obje o: nue aje
palab a especie (naujada as, nue a palab a signi icado, nue aje p es in a šaknies palab a,
nue aje p es in a ci a a y e c.) nue aje palab a en la desc ipción es á indicada en la pa e de
in o mación gene al, i. e. inka a odos los leksem ( eikšmēm), que más adelan e se p esen an
po sepa ado en la pa e de la desc ipción Reikšmės i a osena. Išei ų, que cuan o bebū ų de ec ada nue os de cie a palab a leksemų, sus
egali bū i ienos, . y. os pačios, ūšies – a ba naujada ai, a ba naũjos žodžio eikšmės
19
Desde ingles k. es a leksemá he i ó no sólo li u io, plg. Iz ilmes odos saben juчком o блохой
называется устройство, призванное вести скрытое наблюдение. Это может быть микрофон или
ídeocame a (h p://plane a.by/a icle/680, žiū ė a 2016 10 08); Zagadki (soc ocimien o de zakladne
u eđa; внезапно, жучки, от англ. bugs, так же известные как клопы, блохи e c.) <...>
(h p://%D0%9D/B0%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D0%B0%B4%D0%BA%D0%B7%Z)
2016 10 08.
DA MURMULAITYTIVA. de las lenguas Lie u ių naujažodžių duomenysynas y naujada ų y imų
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
pe spek y os | 24 ( u in en men e abo dajamją p oblemą). Sin emba go nea mi en y ales casos,
leksema a si ado seman inės aidos (leksikalizacijos, specializacijos, eikšmės pe kėlimo)
cuando una nue a camino, y o a ue de nue o pasida y a, po ejemplo, basado o a base de la palab a
(palygin i su jau iksuo ąja leksema). Žinan , kad ND ski ian leksinius naujada us nuo
leksema seman inių suelen gua da se mencionado o maliojo c i e io (a que la palab a ya ue, o aún no
ue ijado a aminiuose publiciniuose) (Miliūnai ė 2015: 175179), al peculia idad de la es uc u a de es a
base de da os lyg y nea odo nesis emiška. Sin emba go in es igando ND da a doybá y eclasi icando
algunos no ada us semán icos en lexiciones, ob iamen e, que unas cuan as lexamos pueden y no sean las
mismas ūšies. En gene al, eniendo en men e has a šol poco examinado la leksinių y seman inių
naujada ų ski ies p oblemą y cuan o más adelan e, el más con enciendo que ella es di e saalypė y ale
sepa ado nuodugnaus examinamien o, ma y , hab ía p incipalmen e de ND escoge odos los
seman inius naujada us y examina cada uno de su apa ición his o ia, así como seman inos y da ybinius
šius con o os del mismo, ya ixsuo o, leksem de la palab a. Tu i ían expliškė i p incipales su g upo,
hace cla esni an o de los p opios ND seman ines naujada ų, an o sus dig ies desde leksinių naujada ų
c i e io y o ma se exac lesne ac ualísimas palab as así como seman ines doybos imagen. Es o
pod ía se o a in e esan e y p ome edo a di ección de in es igación.
IŠVADOS
1. Li u ias lengua nue ajeodžių duomenųynas no sólo nue os lengua enómenos uen e, sino y
una de la ac ualidad de palab as condición y desa ollo de los medios de es udio, dando
opo unidad sin pachas naujažodžių ob ene y in es igaciones de palab as de didybos
impo an e la in o mación sob e ellos de iniciones y o as semán ica acla aciones, e e encia
de o igen, au en iškus a osenos ejemplos con e e encias de uen es, a menudo ayudanci
acla a nue a palab a signi icado o (i ) de apa ición (da ybos) ci cuns ancias.
2. ND naujažodžius aspec os de elaciones de palab as de da ybos se pueden in es iga
di e sas c ip imis. Cua o p ospec i as más, mu uamen e elacionadas, se ían es as:
po chocnis (da ybos lizdów suda ymas i analizė), po da ybos ca ego ías y joms
ca ac e ingus da ybos a iksus, po seman ines g upos lexicicos.
2.1. Suda ius ND nue osada os de palab as da ybos lizdus se ía is o, qué pa e en ellas
o man nue asojodjie, qué on o es os son u olę de lizdo inicial de la palab a, i. e. cuán os
da ybos pakopų lizde se puede dis ingui , cuán os nue aojodjie mismos son da ę naujada ų,
qué pa e naujada ų es a ypines da ybos, cuán os de ellos ienen paki usį da ybos pama ą y
. . Se de e minó que du an e el pe íodo de in es igación ND p esen ada nue ažodžių ( edinių, dū inių, hib idų, seman inių naujada ų) con
DA MURMULAITYTIVA. da osynas de nue asžodžių de lenguas Lie u ių y nue asada ų mokslinių
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
pe spec i as | 25 800 lie u iškų šaknų. El 47 po cien o. de ellos pasa on po pasa solo en una ND nue a
nei pusė ND naujada ų šiame šal inyje u i giminiškų žodžių i suda o su jais da ybos lizdus.
ace cažodyje. más Así La mayo pa e de es os no abundús, sin emba go hay y gausių, aba cando po 2640
naujada ų (šaknys kalb-, aš-, dien-, žmog-, da b-di b-, wo dsi e c.), aba cando 45 pisos de da ybos (p.ej.,
palab as de esc ibi , работать da ybos lizdai). A a iés én que menciona 47 po cien o anaip ol no
indica que al pa e lie u iškas šaknis u inčių naujažodžių ne u i bend ašaknių naujažodžių, i. e. neina
sus undamen os palab as, nesuda o naujų i neplečia bu usių da ybos lizdų i ., e c. Di igidamen e
buscando egula ios nue ažodžio da inių (p z., a dažodžių y
eiksmažodžių abs ak ų), in e ne o a osenoje jų dažniausiai andama.
2.2. P obando las posibilidades de la segunda di ección de in es igaciones ealizado un pequeño ND
es udio de nomb es de ins umen os ijos pe mi e hace asuncióná, que, LKG y DLKG da os, aún
más exis a es a ca ego ía de da yba apesaga - u as zaleidzia sus posiciones segund ai según
da umą exusiai apesagai -iklis y šeš ai -yklė. Encan ado , que neda ia conside ada p eesaga -klis
ND iene has a 6 edinius (8 leksemos) y ocupa el quin o luga según da umą. Dešim ies g ama icas
desc i as p e iesagų (- as, - is, -eklis, -klas, - ė, -(i)oklis, -ikas, -s is, - a, - u is/- u ys) ND no
encuen a. In es igando ND ma e ial a es e aspek u nope š ina y, cou o, impo an eότερη es
a i kščia di ección de in es igaciones pun os de e e encia man eniendo no g ama ikos
desc i us, y mis mismos da os ND, en e los cuales, espe able, se puede encon a y g ama ikas
neap ašy ų enomeni, ne ipiškos da ybos, analoginių, pa ieni naujųada ų y pan.
2.3. Expe inėjus de una lexís ica seman ís ica ND nue osada os g upo unas diezdas de nomb e
pe sonal de o igen edinių, например., g ažuliada, g ybauskizmas, kubiloids, pu le is, či ilio i,
ž agulin is, janu iena, Kalan inės y k . palab as se de e minó que en ND de ellas en ó una
pa e muy insigni icé. Naujada ų, pada y ų, po ejemplo, de Li uania polí icos de paw žių,
in e ne a osena mues a siendo conside ablemen e abundío. Más o menos neu alús
naujada a se de i an con los p e acios -ie is, -ė; -, -ė; -inis, -ė (būd a džiai), a p iesagų -izmas
( a dažodinės ypa ybės, no būdingo posakio, eikšme), -oidas ediniai independien emen e del
con ex o son cono uo i nega i amen e. En ND pod ía inclui se, pe haps, ya his o izmais
ampančius kubilinės no pagados a acogos y landsbe ginis au omobilis Me cedes-Benz 126. 3. Al
alo a ND como nue a palab a de da ybos elaciones de es udio ins umen oé hay que llama
la a ención a a ios asun os.
3.1. ND no es á des inado exclusi amen e a hace elabo aciones de palab as. Habiendo en
cuen a los es udios más comple os de es a á ea en su base de da os debe ía es a
p e is a posibilidad de da ybiamen e y mo emialmen e di idi naujajodžius, cons i ui sus da ybos lizdus, ija mo eminius modelius y k .
3.2. ND aplicado o musis c i e io de asignación leksinių y seman inių naujada ų
( iksa im del e bo a aminiuose šal iniuose) pa ogus p esen ando naujažodžius ND y muchoseliu