BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
RAMUN VASKELAIT
Lie u ių kalbos ins i u as
SANTRUMP TERMINAS DE LAVOS DA UNIÃO EUROPEA:
QUÁDIO CRITERIAL
ESMINIAI VOODŽIAI: le ainė san umpa, skiemeninė san umpa, e i ica is
nomeamen o, nomeinis comum, nomeinice simbolico.
ANOTACIA
No mas de linguagem eikianças ou ansmi ikianças em abalhos san umpos ge almen e abo dam como
obje o de ní el de esc i a, po ém a pa i umpo suas discussão esc i i os se cla i ica, que ais
denominações umpiniai não es ão unicamen e elacionadas com ní el de esc i a. No en an o, ou os
aspec os eles nem esc i ybos se iuas, nem juolab ou os ní eis da língua aba cados em abalhos mais
amplamen e neap a iados. San umpų úl imo empo semp e gausėjan , incluindo e nelie u iškas san umpas,
cujas composição, kai imo, esc i a peculia idades com minimas di isões de esc i a da língua li uãs coincide
apenas de pa e, a osenoje su ge de á ios neaiškumų. Nes e a igo, poipi elhos de aduções de
legislações da União Eu opeia em língua li uãs, a a-se um deles nelie u iškų san umpų e imo ques ão.
ĮVADAS
Bend inês no mas da língua li uanas o necedo es abalhos, e ambém aqueles, nos quais
no mas mais ansmi idas do que o necidas ( ado ėliai, žynynai e e c.), indicam que san umpos
são conside adas obje o de ní el de esc i a: an o no min Li huanian language ašyboje e
RAMUN VASKELAIT. San umpų e imas na legislação da União Eu opeia: c i e iijaus klausimas | 2
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.14
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
sky yboje ( LKRS), quan o ou as ní eis da língua ab angen es abalhos mencionados em seus campos de esc i a. No en an o de
umpo uose sky iuose pa eikiamo san umpų ap a imo aiškėja, kad jos nė a susijusios ien su
ašybos lygmeniu.
An ai LKRS pa eikiama skil is Raidiniai pa adinimų su umpinimai, a ba san umpos (LKRS
1992: 7374) e ela que san umpos podem se kai adas aleg niais. P onúncios desses, cuja ma é ia à
suda y os iš pa adinimo žodžių pi mųjų aidžių, nu odoma, kad kai ku ios iš jų esan bū inam
aleg ni p o egamas, galūnes esc e endo po b ūkšnelio ou apos o o (TASS-o ou TASSo Kuzbasas)
p anešimas), o paminėjus iš kelių pi mųjų aidžių a skiemenų suda y as san umpas (El a i
dizem-se que elas aleg ni p o egamas equen emen e. Assim simul aneamen e encluiudado a
sanda as ques ão: umas cons i uídas a pa i dos p imei os ca ac e es, ou as a pa i de á ios
p imei os ca ac e es ou p imei os skiemenos. Esc e e os úl imoss é o necido de ou a o ma do
que le as […] só p imei a maiúscula, e assim como e dadei os pala as, e em ou o luga já como
nomes simbólicos: Eu a omas, Eu os a as, Unikodas e k . (Kazlauskienė 2008: 73). Hen isi, ak ualus e
san umpos elaçãocio com denomina imais ou simbolinais denomina imen os ques ão. Em alguns
capí ulos de esc i a encaminha-se sob e apon ados emp es ados ou in e nacionais (Linke ičienė
2013: 29), e assim escla ece-se que san umpų pode se ne ienodų segundo kelmę.
Assim, mesmo e em cu os esc i ó ios sec iuas encluiudoma di e sos aspec sos, mas mais
amplamen e jais san umpos neap a iamas. E isso comp eensí el não al esc i a di isões
des inaçãois. No en an o, ou os ní eis da língua ab angen es em abalhos de na u eza
no mina i o san umpos de odo não eap a iadas, e assim suas nesses aspec os pe manecem
1
mais de alhadamen e nãoap a adas em nenhum luga . Final mais de alhado a endimen o i não pa a
1
Respakymų sob e pa ienias san umpas consumo ap esen a-se Es a ubinas comisões de línguas li uãs
Konsul ações banque: h p://www. lkk.l /konsul ações.
RAMUN VASKELAIT. San umpų e imas na legislação da União Eu opeia: c i e iijaus klausimas | 3
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.14
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
daug eikalingas, jei ne san umpų gausa i į ai o ė, is didėjan i iš esmės pasikei us lie u ių
kalbos gy a imo aplinkybėms: anglų kalboje, ben jau adminis acinio i mokslinio s iliaus
nos ex os, deles é usado mui o, e da composição, da esc i a, kai imo naquela língua peculia idades
lie u ių kalbos ašybos sky iuose nesu ampa. Tai a osenoje kelia didelių neaiškumų.
Į neaiškumus dėmesys y a a k eip as. An ai Gin au as G igas d iejose publikacijose ap a ė
com desc i os neaiškumus, que le an am compu ação e minijoje plin ančios angliškos san umpos
(G igas 2011, 2006), des e a igo au o ė neaiškumus, le an ados em ex os de economia us ojamų
nelie u iškų san umpų (Vaskelai ė 2011). S udijoje sob e nomes simbólicos a skleis as san umpų e
simbolinių pa adinimų elação neaiškumas (Vaskelai ė 2019: 1015, 4045), e Rū a Ma cinke ičienė, em
san umpas jlgdama como em ac onimos, 2003 m. a igo como p oblemišką kėlė san umpos e pala a
ques ão de elação. No inal daquele a igo a i mou-se que com qualque e depois de cinco anos
ak onimais susijusių „klausimų daug, i į juos a saky i eikia g ei ai“ (Ma cinke ičienė 2003: 92),
publicado num a igo, já ou a au o a, az-se a conclusão de que necessi a aqueles assun os o mais
u gen e conside a e ap esen a ecomendações (Kazlauskienė 2008: 74). Como uma das ques ões
indispensá eis a conside a menciona ac onímos e imas: Os no mandos de linguas de e iam
ponde a , quais deles aduzi e quais deixa ne e s us (Ma cinke ičienė 2003: 92). A. Kazlauskienė
mencionou a ques ão de li eu ização, mas o ambém conc e izou como ques ão, ku ios san umpos
de em se aduzidas, quais não (Kazlauskienė 2008: 74). No en an o, es a ques ão só G. G igo
keliamas, o nag inė i jo kalbos no mų požiū iu nesiimama. Šiuo požiū iu jis palies as ik po oje
publicações (2006, 2011), po ém nelas susce c a-se em speci ines san umpas compu ado ijos
e minus, além disso, san umpų e imas mencionado só como um dos nelie u iškų san umpų
lie u iškame eks e būdų. Juolab e imo būdų kon eks e san umpos minimos e imo eo ijos
pa eikimo e p á ica em abalhos, como an ai de alhijame Liongino Pažūsio eikale Kalba i e imas,
RAMUNĖ VASKELAITĖ. San umpų e imas Eu opos Sąjungos eisės ak uose: k i e ijaus klausimas | 4
aqui seus doi.o g/10.35321/bkalba.9.20203.14
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
mencionadas em discussão explica i a de na u eza al e ações ou adições (Pažūsis 2014: 550553; Nes e
557–558).
a igo, imp uddiamme no mas de linguagem e a osenos pesquisas skelbiančiame k i e ijaus
žu nale, į san umpų e imą, žinoma, bus ž elgiama ne iš e imo eo ijos pozicijų, o kaip į
lie u ių bend inės kalbos no mų bei a osenos objek ą. Šiuo požiū iu ak uali p oblema –
klausimas. No mas da língua eikianças ou ansmi ikianças abalhos econhece-se, que nos Li u išku
ex os san umpų pode se usada e nelie u iškų, po ém c i ijaus, quando a o inos lie u iška, e
quando nelie u iška san umpa, mui as ezes ne o mulaojama. Um ce o c i é io es á o mulado em
nu a ime VLKK que em no minę galią, mas ele é bas an e ge al, ab ange apenas ab e ia u as
al abé icas e não é o ien ado pa a ex os aduzidos. Em ex os aduzidos es e c i é io keblu
aplica , e kylan keblumų a osenoe é buscada sa ų k i e ijų. Pa a aqueles
k i e ijus i bus su elk a ši analizė.
Escolheu-se analisei a osena aduções de legislação da União Eu opeia (Aus ália UE). Con udo, isso
não signi ica que se ão examinadas san umpos de um es ei o campo, pois nos ac os ju ídicos da UE
usa-se mui os desses, cuja di undidas ou mais bem di undida e em ou as á eas de uso da linguagem
adminis a i a, ambém em ex o cien í ico, publicis ino de es ilo, em ge al numa comum a osena. E
se as quais e di undidas mais es ei amen e, ainda assim são cons i uídas po qualque algum dos
s aipsniuose iškeliamų suda ymo būdų. Vis dėl o ne jei ap a simos san umpos i nebus
esc i ó ios em seções minimas ou speci icinas, suas so as de consumo ce as peculia idades se
ca ac e izam, e eles podem e in luência sin umpas polinkias de consumo. Po an o, o obje i o do
a igo se á di ecionado não à san umpas ans imão em ge al, e sim à sua ans imão em legislação da UE.
O obje i o do a igo escla ece , qual c i é io ou c i é ios lemb a Li u iška ou nelie u iška
san umpos u ilização em aduções de legislações UE. Ta e as de escolhida
RAMUN VASKELAIT. San umpų e imas na legislação da União Eu opeia: k i e ijaus klausimas | 5
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.14
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
im ies iš ink i isas aidines i skiemenines san umpas i , lyginan lie u iškąsias bei
nelie u iškąsias á iosi iais ling is iniais en oques (pago apim į, ab einamo denominação specieį,
pa adinamą objek ą, san umpos suda ymo būdą e k .), de e mina , qual ac o nso ou ac o es em
į akos lie u iškos a nelie u iškos san umpos pasi inkimui. Kiek ienu aspek u san umpas
e inan a ski ame sky iuje, u ė ų iš yškė i pag indinis k i e ijus a k i e ijai, o jų
apibend inamen o se á ap esen ado conclusadose. Tokia análise a ual do pon o de is a da no minização
da linguagem, mas ao mesmo empo ela de e ia se p a a i p epa ado es de ex os, edi o es e
adu o es, em ge al odos sin umpos c iado es e consumido es.
Embo a, o mulando o no minamen o, a u ilização de c i é ios mencionados não sin umpos, e a
adução de denominações e san umpos do de e s o nomeamen o, em ou o luga se ala sob e
sin umpos consumo, no a igo ope a ais e mos se ia não só descon o á el, mas ambém
i iamąjį objek ą. Dėl šių p iežasčių bus ne engiama a o i e mino san umpų e imas, juolab
ne ikslu, pois eles suponham que ele já a o ado R. Ma cinke ičienės, A. Kazlauskienės, G. G igo, e que
os c i é ios de adução de sin umpos, e ciados (iš e s os) san umpos, ne e čiados
(neiš e s os) san umpos. Só, cla o, o e mo san umpų e imas se á ab angidos não odos os
possibilomi o iginalol lingboje pa a o ų san umpų pa eikimo ansmo ex o modos, e só
nelie u iškos san umpos kei imas ou nekei imas lie u iška san umpa. No que es e e mo
di e encia -se do e mo usado nos abalhos da eo ia da adução, que, e imão en endendo como
ex o uma língua (pa)kei imą ex o ou a língua man endo a mesma ou quase a mesma signi icação,
ab ange ia e ou os ipos de ansmissão sum umpos omissão, mudança, adição ou e c. (Pažūsis 2014:
550553;5757558). Tokių būdų passam a acon ece e i simoje a osenja, mas eles não se ão o obje o
des e a igo. Ou o e mo p incipal des e a igo san umpos, ambém usado não de odos
uni o memen e, se á usado como e an e io es au o ês a igos (Vaskelai ė 2011, 2020), . y.
RAMUNĖ VASKELAITĖ. San umpų e imas Eu opos Sąjungos eisės ak uose: k i e ijaus klausimas | 6
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.14
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
ele i á ab ange san umpos de denominações, e não ab e ia u as de pala as (doc., pi m., apyl., lsč.)
ou símbolos (km,
2
h, kW, Eu , EUR, €).
1. VARTOSENOS YPATUMAI
En endeu-se, os ac os legisla i os são não au o iniai kū inhos, e as ins i uições p epa am ex os, de
modo que a sua p epa ação de e ia se egulamen ado e coo denado. Is o e mos a mui os ecu sos
de elabo ação ou adução de ex os publicados em páginas web das ins i uições da UE. No en an o,
os ac os legisla i os da UE são p epa ados não em uma, mas em á ias ins i uições (Pa lamen o
Eu opeu, Conselho, Comissão Eu opeia, e c.), de modo que e coo denação exis e não só ins i ucional,
mas ambém in e pins i ucional. Uma das on es que indicam in e pins i ucinį coo denação é o
Manual de P epa ação de Publicações das Ins i uições ( oliau LV), pelo qual o ien a-se an o pa a a
3
Publicação O icial, em que são publicados os ac os legisla i os da UE, como pa a ou as publicações,
emi idas pelas ins i uições da UE. Na publicação o icial publicam-se e aduções de legislações
Li u iški, ad en ende-se que LV o muloujam disposições em que segui não só ex os
p epa ado es, mas e adu o es. E aquelas disposições ab angem an o equisi os quan o à
sanda osa (p ima pa e) ou publicação de legislação (segunda pa e), an o e esc i a bem como
dy ybos assun os. Aqui na e cei a pa e publicam-se pa a odas as línguas o iciais da UE eg as
comuns, ab angendo ais assun os de o og a ia como indicação de ex ac os, ende eços ou
núme os ele ónicos, e ambém assun os de ou os ní eis linguís icos, como e indicação que em documen os legais do nome da moeda comum da UE
a dininko o ma bū ų ašoma eu o ( ienas eu o). Ke i oje šio 24 o icialiomis kalbomis
2
Beje, iename iš anksčiau skelb ų s aipsnių pa eikiama i išsami e mino a ojimo apž alga (Vaskelai ė
2011: 61–66).
3
Tí ulo comple o Publicação o icial da União Eu opeia.
RAMUNĖ VASKELAITĖ. San umpų e imas Eu opos Sąjungos eisės ak uose: k i e ijaus klausimas | 7
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.14
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
publicamos pa e do manual já ap esen ados eg as da língua nacional, Li u iškojoje e sijoje eg as de
esc i a e sky ybos da língua li uânica. Das pa es in odu ó ias LV escla ece ia que é não só de
coo denação, mas ambém de egulamen ação: Vado e es abelecidas eg as comuns são
subs ancialmen e supe io es a eg as es abelecidas em ou o luga ou an e io men e aplicadas; elas
de em se aplicadas em odas as e apas do p ocedimen o esc i o.
Mais pela coo denação do que pela egulamen ação, p ocu a di ulgada dos adu o es da UE uma
base de dados de e minologia IATE desc ição. Daí se ê que os concei os pa a es a base são
g a ados pelos p óp ios adu o es (e e minologos), e as podem g a a li emen e aqueles, cujas,
em sua opinião, lhes são ú eis no abalho (DUK 2020). O e usa es a base é p opos o compa a
li emen e endo em con a a aqui ma cada e mo con iabilidade: impo an e, que cada decisão
a aliasse segundo as suas an agens. Se indicado e mo baixa con iabilidade e sob e ele não o
o necida nenhuma in o mação adicional p o a elmen e não a nele ceglai con iaça . Po ou o lado,
se o o necida de inição de e mo e con iá eis e e ências e ou a in o mação, nele pode
e ec i amen e con ia . Ao a alia a c edibilidade dos e mos baseie-se na sua opinião e nos
c i é ios mencionados (DUK 2020). Ou a meione ou ecu solium de na u eza coo denoja i o
4
o ien ajamas já di e amen e em adu o es. T a a-se de adução das ins i uições da UE pa a a
língua li uãs ( VV), que não só é publicado em o ma ele ônica, mas e ambém é edi ado
sepa adamen e. Despejado, como ambém a LV qua a pa e,
5
daugiausia apima lie u ių kalbos ašybos i sky ybos dalykus, ačiau, kaip nu odoma į ade, jis y a
ęs inis i bus pildomas (VV 2014: 6).
4
Ta pins i ucinio koo dina imo siekį a skleidžia į adas: „daugelio ES ins i ucijų e imo į lie u ių kalbą
sky iai a depa amen ai u i pasi engę didesnių a mažesnių e imo ado ų, gai ių a nu odymų. No in pasidaly i
acumulada expe iência, ha moniza as disposições de odas as ins i uições e ap esen a o que de e dade é ele an e
pa a os adu o es, emp es ou-se a elabo a um comum de adução das ins i uições da UE pa a o idioma li uano guia (VV 2014: 6).
5
Che e de adução das ins i uições da UE pa a o li uano, Luxembu go, 2014.
RAMUN VASKELAIT. San umpų e imas na legislação da União Eu opeia: c i e iijaus klausimas | 8
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.14
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
Assim, in e pins i uciniu ní el coo denam-se e egulamen am-se não só p epa ação de ex os, mas e
assun os da linguagem, po ém ao mesmo escla ece o que eles não são es abelecidos sem
conhecimen os dos adu o es. An ai VV, como indicado p a a mėje (VV 2014: 5), é ha monizado en e
odos os in e p e es das ins i uições UE (i edi o ių, eisininkų ling is ų). LV desc e e-se como
unicalus esul ado da ha monização edacções linguís icas, a conc e ize indica-se que lhe elabo a
oi subu a In e pins i ucinis comi é de ges ão, que nomeou de cada ins i uição e língua
Leidinių biu e eikiančios koo dina imo g upės. Vis dėl o no s minimi ik a s o ai, eik i
ep esen an es, e es es abalham lide ados p opos as con i adas odos (au o es, edi o es,
ju is as ling is ai, e minologos, co ek o i), incluindo e adu o es. Todos os usu uido es LV
in o maciją, p aneš i apie kiek ieną klaidą a p aleidimą.
con ida-se a eikš i nuomonę, siųs i naudingą Na ausência de uncioná io das ins i uições da UE, mais
u ė i į akos lie u ių kalbos specialis ai. Iš VV į ado ma y i, kad jį engė Eu opos Komisijos
di ícil se ia decidi , quan o p epa ando oda es a ma e ial pode Ve imo esc i o do depa amen o
pakomisė (VV 2014: 6), aigi šis leidinys i eng as, i s a s y as lie u ių kalbos specialis ų. Tame
de língua Li uânica do Di ec o a o ge al, conside ade a especial VLKK em LV e o a o de que em
es ei a coope ação com o depa amen o de língua Li uânia p epa ada e indicada qua a pa e,
ambém ab angendo eg as de o og a ia e alocação do idioma li uano. No en an o não es á cla o,
kad šiuo 24 o icialiosiomis ES kalbomis eng u ado u de in i į ai ių kalbų eikala imai, i ai
apibūdin a kaip sunkus da bas: „Su ienodin i okiam dideliam kalbų skaičiui aikomus kalbinius
quan o especialis as de língua li uanas podem e in luência a ou as pa es LV. Do LV en ou ado
e , os equisi os encon a a u opia. Não obs an e, es e di ícil abalho oi concluído com sucesso,
e o seu esul ado o manual de elabo ação de publicações ins i ucionais em 24 línguas o iciais é
ap esen ado online. Fala-se ainda que o manual p epa ando segue-se o p incipio mul iakalbys és de
RAMUN VASKELAIT. San umpų e imas na legislação da União Eu opeia: c i e iijaus klausimas | 9
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.14
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
ins i uições, segundo o qual odos os idiomas o iciais de em não só co esponde às peculia idades
de cada língua, mas ambém se compa á eis. Ko bom, es e p incipio de múl iiakalbys ės, po eikis
ha moniza di e en es línguas equisi os e se á p incipal analisésimas a osena peculia idade, a
dis inguindo da Li uânia p epa ados legislações ou ou os li e iškų eks ų, que p epa ando po eikio segui ais p incípios nãoyla.
San umpų assun o de consumo ab angido em odas as mencionadas on es. Aqui LV ap esen ada
skil is Su umpinimai i san umpos, ku ioje san umpos suski s omos į ak onimus (a ba aidines
ab e ia u a) e skiemenines ab e ia u a. Abb e ių é o necido ambém em ou as seções, po
exemplo, ao ci a os nomes o iciais das ins i uições e ó gãos da UE, e nos anexos LV é o necida uma
lis a de ac ônimos e ab e ių p incipais (2 Anexo). Em e imus o ien o ame VV o mulojamas
skiemeninių san umpų eg as de esc i a. Baseada IATE san umpų ambém ap esen a-se, e a pa i
ao lado o necidos não nesu umpin os nomes e , que de umas delas lie u iškos, ou as
cons i uídas de nelie u iškų denominações. O mui o ecen emen e publicado e mais um ins umen o,
o ien uo a iesiogiai į san umpų e imą –San umpų a ojimo į lie u ių kalbą e čiamuose ES
dokumen uose p ak ika i ekomendacijos ( oliau – SVPR). Joje a dijami san umpų a ojimo ES
dokumen uose būdai, ne o muluojami lie u iškos a nelie u iškos san umpos pasi inkimo
c i ijai, po ém es as ecomendações não no mminamasse eikalas, e pa a adu o es des inada
e amen a de abalho, aigi e o mulojamieji c i ijai mais bem sejam adu o es de manei a
nuo odos, o ling is iniu požiū iu jie ieni ki us a si dubliuoja i ne isi y a ling is iniai.
An aš ėje už ašy a da a – 2020 04 08 – odo, kad p iemonė paskelb a neseniai, be ka u an aš ė
con enien e ensinadas gai es, p á ica e ecomendações mos a iam, que nela pode se
desc end inada já e a é en ão aplicada p á ica.
Como ê, ab e iões uso nas ins i uições da UE p e endo ins umen os exis em mais de uma, de
modo que, na ausência de ins i uições da UE adu o ou ex o de edacção, se ia di ícil decidi , qual o dem com eles
RAMUN VASKELAIT. San umpų e imas na legislação da União Eu opeia: c i e iijaus klausimas | 16
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.14
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
En enda-se, na legislação da UE usa-se não só nomeiamen os de objec os e igiados, ais c i é io de
disseminação pode ia como e in luência decidindo po sua ab e iação. Que al c i é io de ce a
in luência pode e , a si mos y ų e SVPR, onde nomeiam 7 san umpos c i é ios de escolha (šal inis,
adicija, a pažįs amumas, simbolinė eikšmė, papli imas, glaus umas e ga sinė sanda a, žymimas
objek ,), e como segundoas menciona adicija. É e dade, ele não escla ece-se, só ap esen a-se po
pa de li ichas e não-le ichas san umpas exemplos (ESBO O ganização pa a a Segu ança e
Coope ação Eu opeia, WHO O ganização Mundial da Saúde e NATO, UNESCO), e de eles é di ícil decidi se
u ima omenyje san umpos consumo adição em ge al, ou adição em a os ju ídicos da UE. Šiaip
ou assim, como p imei o c i é io menciona on e, e da sua conc e ização escla ece-se, que ab e ipas
aduzindo p imei o de e obse a -se dos documen os cons i uigicionais, ou os legisla i os,
ins uções de en idades compe en es ou decla ações o iciais. Is o é en a izado e no a: As
ab e ia u as dos nomes das agências e o ganismos da União Eu opeia são usadas ais como as
indicadas nos documen os cons i u i os. Uma ez que as ab e ia u as dos nomes de odas as
agências ou o ganismos não es ão nos documen os cons i u i os, ecomenda-se e i icá-los na base
de dados IATE, onde se ap esen am in o mações mais ecen es e ins uções ou decla ações o iciais dos en es compe en es
(SVPR 2020: 12). Assim explica-se a impo ância do a i o me aling is ino ab e ipos de em se usados
ais, ais que es ão indicadas de subje os compe en es, pa imen adas em documen os. Di ei o, isso
não signi ica que elas enham que se só nelie u iškos. Assim que e LV, pelo qual os adu o es
ambém são ins uídos a guia -se (SVPR 2020: 12), uma ab e ia u as de nomes são nelie u iškos
(EASO Eu opeu Asylum Suppo O ice, EUIPO Se iço de P op iedade In ellec ual da União Eu opeia),
ou as de Li u iškos (EIB Banco Eu opeu de In es imen o, EAA Eu opeia Agência de Ambien e, EIVT)
Se iço Eu opeu de Ação Ex e na).
RAMUNĖ VASKELAITĖ. San umpų e imas Eu opos Sąjungos eisės ak uose: k i e ijaus klausimas | 17
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.14
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
Inciden almen e, o c i é io de p e alência SVPR ambém é mencionado (caipensc asis), po ém ele é
o mulado não como de nome, e como san umpos p e alência, e não como p e alência em línguas
li uãs, e como p e alência em ou as línguas: Skolin inė san umpa pode se opcional, se ela
amplamen e usada em ou as línguas (pelo IATE) (SVPR 2020 dados: 13). Em abalhos de na u eza
no mina i o da língua Li uânia al c i é io não o mulado, po ém de algumas possibilidades de
in e p e ação cons i ui já discu o con ex o de o mulamen o do c i é io no mina i o. Mencionado no
sky elle Po causa das aid cu umpas o nec u p imei o pau achom di o, que de la ynichas le as
composi as nelie u iškos ( a p au inės) san umpos ašy inas assim, como no o iginalalo kalboje, e,
des e pau ačio não seiejando com o e cei o, pode aze -se a conclusão, que assim pode se esc i as
odas nelie u iškos ( a p au inės) san umpos. Mesmo se nes e caso skliaus ai e indica não concei os
de iden i icação, e p ecisamen o (cad de nelie u iškų a o inos só a p au ικές), ainda assim nem
nes e nu a ime, nem onde mais o e mim in e nacionalinė san umpa não é escla ecido. Nãoaa
explici ado ele cons i ui e pê a á ias in e p e ações, que e in e nacionais ab eúpos e in e nacional
da pala a apa inimui, e do úl imo ago a já exis a não de uma noção. An ai Enciclopédia da língua
Li uânica o e mo in e nacionais pala as en ende-se como bend ine lingua acei ini (nelaikomi
ba ba izmais) skoliniai, cujos s e imą kilmę cla amen e con i ma pelo menos pa e das mais
impo an es in e nacionalmen e comp o adas (ou clássicas) línguas e que não êm neabejo inų
emp és imo de alguma pis as de língua ade ima (LKE 2008: 547). mos ab e iamen os aplica al analogia,
14
ín eg os saída de que bas a de alguns como in e nacionais mencionos só san umpos PS ou P.S. (lo .
kalbų, ku iose pa a o a angliška san umpa, i jos jau galima ne e s i, no s, pa yzdžiui, LKRS
pos sc ip um), NN ou N.N. (lo . nomen doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.14
14
P ak iškai okia samp a a jau y a p i aiky a naujausiame a p au inių žodžių žodyne (TŽŽ 2013). Išsamią
a p au inio žodžio samp a ų apž algą p ieš ap a dama a p au inius kompiu e ijos i in o ma ikos e minus pa eikia
P. Zemle ičiū ė (2018: 153154).
RAMUNĖ VASKELAITĖ. San umpų e imas Eu opos Sąjungos eisės ak uose: k i e ijaus klausimas | 18
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
nescio), MDS ou M.D.S. (la . misce, da, signa ou miscea u , de u , signe u ), aí la inyniškų posakių ou
pala as baseadas cons i uídas ab e ipos (LKRS 1992: 74). Quan o in e nacional de an umpos e
in e nacional de pala a analogia é possí el, melho mos a iam an umpos e pala a de elação
pesquisas, mas es a ques ão, se i e mos em omissão o a igo de R. Ma cinke ičienė, a é que não
i as, e an es só kel as.
SVPR ci ando on es, só após o documen o de undação, ou o ac o ju ídico, indicação de sujei o
compe en e ou decla ação o icial a menção no minamasse on e, ao qual aqui ep esen a IATE,
Li uânia República e minų bankas, enciklopedija, diccioná io, guiaėlis e e c. (SVPR 2020: 12). Assim,
isso sozinho indica que as ins i uições da UE aplicam c i é io de adução ab up as com o c i é io
no ma i o es abelecido na nu a ia VLKK, não coincidem. Como explica, a conside ada a osená
de e ia bem mui o egula egulado não-ling is inis, ou me aling is inis, eiksnys, mas se á nela
neiš yškėja dėsningumų de na u eza linguís ica? Isso ainda e se á escla ecido.
3. APIMTIS
Raidinių, i. y. a pa i do nome pala as dos p imei os ca ac e es compos os, san umpų 100
legislação as a 214 (cuičiuo as só nesika ojančios san umpos). T ês deles conside a do pon o de
is a da adução keblu, po que o nome Li uano e o inglês coincidem das p imei as le as das pala as:
VIS (Vizų in o macinė sis ema and Visa In o ma ion Sys em), ESI (Eu opos s uk u ālie un in es i and
Eu opean S uc u al and In es men Fund)i e ETSI (Eu opos elekomunikacijų s anda ų ins i u as i
Eu opean Telecommunica ions S anda ds Ins i u e). Kadangi san umpos, kaip jau apž elg a,
eks uose pa eikiamos po pa adinimo, ku is be ku iuo a eju y a e čiamas, nė a kaip išsiaiškin i,
RAMUNĖ VASKELAITĖ. San umpų e imas Eu opos Sąjungos eisės ak uose: k i e ijaus klausimas | 19
doi.o g/10.35321bkalba.2020.93.14
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
ku io pa adinimo pag indu y a suda y os šios ys san umpos. Taigi, oliau e imo požiū iu bus
211 a alia-se san umpos.
D i aidžių san umpų g upo aki aizdesnių polinkių neiš yškina. Nelie u iškos as os apenas dois,
nomeadamen e CV (Cu iculum Vi ae) e SE (Eu opos bend o ės), po ém e lie u iškųjų as a
apenas 6: JT (Jung inės Nau os), EU (Eu opos Sąjunga), IT ( ecnologia da in o mação), EB (Eu opos
Bend ija), OL (O icialus leidinys) e num único ac o ju ídico ap esen ado MA ( om de ma ícula).
Todas as ab e ipos lie u iškos d i aidės, excep o úl ima, são usadas sem a ap esen ação da
pap as ai eina nu odomų eisės ak ų an aščių dalimi, p z.: jie a i inka daba ines bankininkys ės
denominação, eg as e o dem do sec o EC e da Di ec i a 2004-39/EC. San umpa OL (O icialusis
leidinys) é usada em isnašos, minin a on e de publicação das leis ci adas, например. : O L 25, 2009, 1,
29, p. 28. Julgando a pa i SVPR, al escasso d i aidžių san umpų inkinys pode se in en o deles
e i a o esul ado aos in é p e es indica-se que se a combinação de pala as consis e apenas dois
casei os ou o possí el encu á-lo a é dois caseimas, em Li u iškuos documen os san umpos melho ne a o i (SVPR
2020: 10).
Ilgų aidinių san umpų i gi pasi aiko ik pa ienių. Iš šešia aidžių nelie u iškųjų as a
CEIOPS (Comi ê Eu opeu das Supe isões de Segu os e de Pensões P o issionais), de
Li u iškųjų EŽŪOGF (Fundo Eu opeu de O ien ação e Ga an ias Ag ícolas), EŽŪKPF i ula es de
(Eu opos žemės ūkio ondas kaimo plė ai) i KIPVPS (kolek y inio in es a imo į pe leidžiamus
alo es mobiliá ios. Sep yn aidė san umpa só EDPPPIK (Eu opos d audimo e Como mais
p o esinių pensijų p iežiū os ins i ucijų komi e as).
abundia se dis ingue i aidžių e ke u aidžių san umpų inkiniai (ž . 1 abel.). O úl imo BIAS,
aki aizdesnio dėsningumo neiš yškina: lie u iškų aidinių san umpų as a 40 (AIFV, BEPS,
FPKG, ECBS, EDVF, EIFT, ESĮI, ETPB, EŽKA, PINO, SESV, SVKI, ŽOFI e k . ),
RAMUN VASKELAIT. San umpų e imas na legislação da União Eu opeia: c i e iijaus klausimas | 20
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.14
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
nelie u iškų – 35 (ACER, BBAN, CISE, EEPR, EPER, EIPA, EMAS, EMSA, EPPO, ETSC,
EURI, FADO, GATT, GMES e e c.), incluindo
15
baseados nas denominações ancúzias
OLAF e CIFE, que, po ce o, são as únicas seleção im yje não baseadas língua inglesa compos as
ab e ia u as. No en an o, i aidžių san umpų inkina iš yškina aki aizdžią lie u iškų
16
san umpų pe s a ą: nelie u iškų i aidžių san umpų pa a o a 19 (BIC, CPA, CPC, gausiau: 79
(AIF, AIS, BKI, BPM, DPS, EEB, ERT, EEE, EBI, EIB, EPF, GMO, I, I, MPT, MVĮ, NCB, OPS, UŽT e c.), e es e é
GEO, EMA, ISO, SMS, DNR, WAL, WAM i k .), lie u iškų – daugiau nei ke u iska
o g upo mais abundan e de san umpų lie u iškų aidinių. 1 LENTEL. Ab uços Raidinas po
composição
Lie u išk-
os
Nelie u iškos Do odo
D i aidės
6 2 8
Ke u ai-
dės 40 35
T i aidės
79
19
98
75
Penkia a-
dės 11 14
25
Sep yn -
aidės 1 1
Do o al
140 71 211
Šešia aidės
3
1
4
15
Sendo con adas as ês exceções mencionadas, nomeadamen e san umpos EPPB e EASO, EVPRI e
ESMA, EDPPI e EIOPA, incluem-se an o em cole ões Li u ichas como em não Li u ichas san umpos.
16
Nos ins umen os des inados aos p odu o es de ex os e adu o es da UE apa ece e uma ou a le a de
o igem ancúziškos san umpa, p z. : SA (socié é anonyme), TGV ( ain à g ande i esse), ASBL (associa ion sans bu luc a i ).
RAMUNĖ VASKELAITĖ. San umpų e imas Eu opos Sąjungos eisės ak uose: k i e ijaus klausimas | 21
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.14
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
Dos cinco le as cons i uídos ab eup os é usada mui o menos, e pelo menos es a oma mos a ia,
que eqünesnês nelie u iškos. Jų as a 14: BEREC, CSIRT, GEOSS, ECMWF, ECRIS, EONIA, EVPRI. No
EIOPA, ETIAS, ICSMS, IOSCO, LIBOR, NARIC, TDAWN, SIENA. Lie u iškųjų pa a o a 11:
BDANP, BKKMN, EDAPP, EFPIS, EJRŽF, EKSSG, ENADS, EOEVT, EŽŪGF, EDPPI i
en an o, do EDPPI, como já oi esc i o, inclina-se a passa pa a EIOPA, de EVPRI pa a ESMA, de modo
que, desca ando es as ab e ipas, Li u iškų penkia aidžių san umpų inkinys ainda eduzi ia. No
en an o, ap esen ando es es cálculos incluem-se apenas sum umpas cons i uídas pu a em manei a
al abé ica, i. i. aquelas, que cons i uídas da denominação de odas as pala as p imei os ca ac e es,
incluindo algumas, disco endo sum umpas al abé icas ge almen e mencionadas como isolados casos.
Assim, Kancelia inês conselhos de linguagem indicam que às ezes o começo da pala a pode se
pa yzdžiai LST (Lie u os s anda as), VšĮ ( iešoji įs aiga) (KancKP 1998: 277). Analizuojamuose
ma cado duas le as, e o necem on es encon adas duas ais ab e ia u as: NVO
(nãogo e namen ais o ganizações) e BPeM (bend as mecanismo de ans o mação). No en an o, nos
abalhos de esc i a nem en e al abe á ias, nem en e skiemeninas não menciona ab e umpas,
o madas algumas pala as do nome po omissão, e ais no ma e ial em ques ão são mui os, p incipalmen e nãoe u iços: EASA Eu opean Union A ia ion
Sa e y Agency, EQAR Eu opean Quali y Assu ance Regis e o Highe Educa ion, ECVET Eu opean
C edi Sys em o Voca ional Educa ion and T aining, EQAVET Eu opean Quali y Assu ance Re e ence
F amewo k o Voca ional Educa ion and T aining, LETS Eu opean Law En o cemen T aining
Scheme, MREL minimum equi emen o own unds and eligible liabili ies, TRIPS T ade-Rela ed
Aspec s o In ellec ual P ope y, e c. Dos li u iços assim cons i uídos ab e ias as os apenas ês:
ESS (Eu opos in eg ados sis emas de con as econômicas), BLS (Bend ijos comuns de a i os
bene ícios sis ema) e CASS (cen inė a askai ų i s a is inių duomenų saugykla). P imei as
RAMUNĖ VASKELAITĖ. San umpų e imas Eu opos Sąjungos eisės ak uose: k i e ijaus klausimas | 22
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.14
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
duas apida i as segan o iginalalu nele san umpos ambém cons i uídas de ês le as,
nomeamen o pala as passidcendo. E e e cei a mos a iam o iginalol paisimen o ela cons i uída de
an as mesmo le as, só que aduzindo o nome eque mais pala as (plg. CASS cen alizada
eposi ó io de in o mes e dados es a ís icos e CRRS cen al eposi o y o epo ing and
s a is ics). Isso cel as sin umpas o mação modos de Li u iedade e nelie u iedade ques ão. Tal ez
e espos a não cla ez con ibua, que no ma e ial em ques ão ais Li u iškų san umpų negausu.
Exce o ês já mencionadas exceção, ou as eesc i as ais, quais pa o o as o iginais, exemplo. :
Sec e a iado Ge al do Conselho au en iškus documen os ambém publicamen e publicou Au en iškų
iagem e iden idade documen os da In e ne no egis o público, conhecidoamo como PRADO.
Inclusionando em cálculos de sin umpas li e á ias e okias sin umpas, ilgesniųjų nelie u iškų
inkiniai aumen a iam e lie u iškuosius nus e ų. po ém, elas se ão discu idas pos e io men e, e a
pa i da ípica o ma al abé ica compos a dos sum umpos, ica cla o que apenas apenas o olume
da on ei a en e os sum umpos anslá eis e os não anslá eis neb ėžia em odas as g upos de
olume, exce o sep yn aides sum umpos, oco em an o de Li u iška como não de Li u iška o igem,
embo a em ge al os p imei os duplas mais do que os segundos, 140 e 71. No en an o, e iden emen e
is a i aidžių lie u iškų san umpų pe s a a (79 e 19), o que é sinal de que elas se aduzem
ge almen e, e paska a aidines san umpas рассматривать другими лингвистическими аспектами.
4. PONIMINO RŪŠIS
Ao desc e e al abé icas ab e iu as em seções de o og a ia, p incipalmen e ap esen a-se apenas ab einamų
ik inių pa adinimų pa yzdžių, okių kaip JT (Jung inės Tau os), LDK (Lie u os Didžioji
RAMUN VASKELAIT. San umpų e imas na legislação da União Eu opeia: k i e ijaus klausimas | 23
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.14
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
Kunigaikš ys ė) a KAD (K aš o apsaugos depa amen as), ačiau a p jų pasi aiko i bend inio
undamen o de denominação suda y ų san umpų, p z. : UAB echadoji akcinė bend o ė, PVM não só
p idė inės e ės mokes is (LKŽin 1998). Ne i iesiogiai pasakoma, kad umpinami gali bū i
e i iciai, mas ambém gene icos nomes: Keliažodžiai pa adinimai, an o e i iciai, quan o
bend iniai, umpinami isus sa a ankiškus žodžius žymin pi mosiomis didžiosiomis aidėmis“
(LKRS 1992: 73).
Panag inėjus na legislação da UE mais equen emen e aduzidos g upo de le a sin umpos
i aides san umpas, explica-se que y auja o madas base do nome comum. 79 Dos li uaniškų
ais são 48: AIF de in es imen o al e na i o, AKM mé odo de coo denação abe o, DFP mul ianual
p og ama inancei o, DPS mul ila e ais sis emas de negociação, DTD múl iplos de ec o es de
iden idades, IUS sis ema de ga an ia ins i ucional, MKR exigência de capi al de sol ência, MPV
nacionais cen alizados bancos, OPS sis emas de negociação o ganizados, PSO ope ado es de
ansmissão, SUŠ p incipais países, SUB p op ie á ios, UTP países e e i ó ios, BPM e c. Uma
e s inė san umpa, EKS, é suda y a incluindo ik inių pala as Èl e ò-Kö es-Szulc pa i e ai, mas
odo o nome é gene inis. Nemažai cole i o li u ianos baseados no nome de abb e iações
o madas passam a oco e e en e ke u aidžių emp esas: en e 36 17 En ep 11 cincoa aidzes
encon os só duas:
BDANP (se iço de de e minação da con o midade de dados biomé icos) e BKKMN (p eço de
RAMUNĖ VASKELAITĖ. San umpų e imas Eu opos Sąjungos eisės ak uose: k i e ijaus klausimas | 24
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.14
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
c édi o comum no ma anual). No en an o, isso não signi ica que a base da denominação comum
ke u aidės a penkia aidės san umpos ne e čiamos. Ta p nelie u iškųjų jų i gi be eik
nepasi aiko. An ai a p 14 penkia aidžių okios ik CSIRT ( eaga imo į kompiu e ių saugumo
cons i uí am inciden us se iços), ELTIF (Fondos eu opeus de in es imen o a longo p azo) e NARIC
(nacionais cen os de in o mação de econhecimen o académico). En e 35 ke u aidžių ais
apenas BBAN (núme o p imá io de con a bancá ia), IBAN (in e nacional de con a bancá ia numbe ),
PEPP ( odo eu opeu p odu o de pensão pessoal) e, se espei a o p incípio da esc i a do nome
e ime, CISE (bend a pa ilha de in o mações ambien e), FADO (sis ema de documen os
suklas ados e au en icos na in e ne ), GMES (sis ema global de moni o amen o ambien al e de
bend inio pa adinimo suda y ų san umpų mažiau a ojama, mažiau i e čiama.
segu ança). Assim, ke u aidžių e penkia aidžių Mažesnį seu núme o indica e odo oma : de 211
le a cu umpų cole i o nomeamen o base são cons i uídos 89, ik inio nomeinimų base […] 120
(san umpų DNS e BGP, pa a o ų sem o nece o nome in ei o, base de o mação não
es abelecido). No en an o, en e o gené ico nomeamen os baseados cons i uídos sin umpos
apa en emen e nuspeia lie u iškosios de 89 lie u iškųjų al é 71 (ž . 2 len .). Nelie u iškųjų são
apenas 18 (CV, SE, SCE, BIC, CSIRT, ELTIF, NARIC, PEPP, BBAN, IBAN e k .), incluindo e de á ios pequenos aide de sis emas de записа
pa adinimų san umpas (FADO, CISE i GMES).
RAMUN VASKELAIT. San umpų e imas na legislação da União Eu opeia: c i e iijaus klausimas | 25
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.14
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
2 LENTEL. Ab e ia u as aidinas po espécie de denominação
Lie u iškos
Nelie u iškos
Iš iso
Son ados
pa adinimo
do
cole i o
71 18 89
Suda y os iš ik inio
de denominação
61
59
120
Iš iso
132
77
209
No en an o, e dadei o nomeamen o undamen a -se-ia Li hu iškų e nelie u iškų san umpų
pasiski s ymas apylygis. T ys essa g upo san umpos, . y. EPPB, EVPRI e EDPPI, pa a o os e
lie u iškos, i nelie u iškos (EASO, ESMA i EIOPA), o iš ki ų 117 lie u iškos kilmės y a 61:
EGA – Eu opos gynybos agen ū a, EMT – Eu opos mokėjimų a yba, EPP – Eu opos paieškos
po al, JPKG Comunidade Pa lamen a de Con ole, EIVT Se iço Eu opeu de Ações Ex e io es,
SESV T a ado sob e o Funcionamen o da União Eu opeia, EŽŪFKP Fundo Ag ícola Eu opeu pa a o
Desen ol imen o Ru al e k . Os ou os 59 são de o igem nelie u iška, например. : GEO Obse a ó io
da Te a, ISO O ganização In e nacional de Pad onização, SIS Sis ema de in o mação de Schengen,
EIPA Ins i u o Eu opeu de Adminis ação Pública, EMSA Agência Eu opeia de Segu ança Ma í ima,
GATT Aco do Ge al sob e Ta i os e Comé cio, ACER Regulamen ação Ene gé ica cla i ica que a
bend ada bia imo agen ū a, BEREC – Eu opos elek oninių yšių eguliuo ojų ins i ucija.
adução endem a umpa de um nome gené ico a ab e ia u a, mas pe manece ince o po que,
um pouco mais do pon o de is a da adução, se apascam as ab e ia u as da le a do nome.
Po an o, eque -se olé ea análise.
RAMUN VASKELAIT. San umpų e imas na legislação da União Eu opeia: c i e iijaus klausimas | 32
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.14
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
No en an o, na maio ia dos ou os SVPR de aco do com o ma camen o objec o sepa ados g upos
minima e lie u iškų, e skolin inių san umpų. A pa i des e publicação des inada aos adu o es
escla ece-se a impo ância do agen e me aling is ino, mas ela, como se ia possí el esol e , maio
só às ab e ia u as de denominações de o ganizações, e ainda assim a ia quase de odos os g upos
des inados a ab e ia u as. Ten ados ab e ipas se sepa a do ma co do obje o, inalmen e
escla ece-se que kone em cada um deles pode se an o lie u iškų, an o skolin inių san umpų.
san umpų b ėžiančių ibą ki u pag indu.
6. SUDARYMO BŪDAS
SVPR a p k i e ijų isiškai neminimas san umpos suda ymo būdas. Va dijan kiek ieną
Isso pode mos a , que na mesma a osena é exe cida ou os a o es, en e c i é ios,
ap esen a-se e le aínas, e skiemeninių san umpų exemplos, en e eles não azendo di e ença, o
objek o k i e ijų išsky us Regionų komi e o i Eu opos ekonomikos i socialinių eikalų komi e o
komisijų pa adinimų pog upį, kaip pa yzdys pa eikiama iek aidinė san umpa CCMI, iek
que indica, que a manei a de o mação san umpas não é conside ado impo an e. Po exemplo, de
aco do ma cimojo skiemeninė COTER (SVPR 2020: 1718). Ou na a ibuição de nomes de sis emas a
ab e ia u a menciona não só pu aio modo al abé ico suda y a SITC, omi indo pala as de le as suda y a PRADO, mas ambém TRACES (T ade Con ol and Expe Sys em) incluukian skiemenį suda y a ab e iu a
(ESRV 2020: 21).
Ve dade, o mação modo ac o is nãomen a e o mulando no minamen o c i é io. Ele
ilus ouço-se apenas exemplos de ab e iações al abé icas (TO O ganização das Nações Unidas, NVS
Nep iklausomų Vals ybių Sand auga, ES – Eu opos Sąjunga), o i o muluojamas nu a imo
RAMUNĖ VASKELAITĖ. San umpų e imas Eu opos Sąjungos eisės ak uose: k i e ijaus klausimas | 33
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.14
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
sky eliu De ido aos al abe izados san umpos (VLKK 1997). Nu a im De ido aos aidinos sin umpos
oi ado ado já em 1989 (KK 1989), só mais a de ans e ido (kiek papildžius) pa a a o og a ia e a
di isão ab angendo o odo das eg as de 1997 nu a imą, o que mos a iam que a o mulada disposição
p o a elmen e é adusis dos essenciais mais comuns de san es u iškos neli iškų san umpos eg as
de esc i a, quando o idioma li uano usiškas san umpas ėmė keis i angliškos san umpos. Numa
secção cu a odos os aspec os do consumo sin umpos não pôde se cobe os, e e de alhadamen e
sin umpos classi icação nu a emos não luga . No en an o esc i os abalhos classi icação de
aco do com a o ma de o mação popula i e signi ica i a ela b êža a on ei a en e san umpas
esc i a e aleg niação. É e dade, nos abalhos de esc i a san umpos do pon o de is a de adução
não apa iam, aigi não es á cla o se es a on ei a é impo an e e pa a adução. San umpų
ski s ymo pagal suda imo būdą zauomazga lie u ių kalbo y oje eikiausiai é 1964 m. Um a igo na
cul u a das línguas publicado, no qual en a-se ap esen a de odas as línguas a ojamų
su umpinimų klasi ikaciju. P incipalmen e concen oa-se em nomeinamen os indo pala as de
conjunções ab e iamen o, e seu a ibuídos qua o modos, espec i amen e qua o esul ados, os
quais é p opos o chama em ab e iamen os. Como dois minimi le e inės san umpos (TSKP, LTSR,
VLKJS) e ga sinės san umpos (jas dizendo sons são suliejados em uma pala a: VRES, HES, TASS,
nepas (nou econominė poli ika), FIBA), e jun o elas são p opos as de chama de san umpjoji
inicialines. Ou os dois esul ados elacionados com o nome compos o ab e iamen o a é uma pala a:
como um discu ido ab e iamen o iman da pala a começo e ou a pala a o esul ado (agi punk as
umpinimo būdas i ezul a as ap a iami į ai ūs žodžių da ybos aisyklių nea i inkan ys a ejai,
de agi acinis punk as, p o sąjunga p o esinė sąjunga), isso é chamado sudu iniais su auk iniais
o ganiza o ius), ieno imamas du skiemenis apiman is dėmuo (Komin e nas – Komunis ų
In e nacionalas, P ole kul as – P ole a inė kul ū os-š ie imo o ganizacija) a kamieną apiman is
RAMUNĖ VASKELAITĖ. San umpų e imas Eu opos Sąjungos eisės ak uose: k i e ijaus klausimas | 34
pala as. E como ou o quando sudu iam duas pala as iniciais (k ikdemas c is ianis demok a as, pa o gas pa inis doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.14
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
dėmuo (g upo gas g upo o ganiza o us, ie komas comi ê local). Todos ais pala as em ge al aqui
da ybos aisyklių nea i inkančius a ejus čia pasiūloma adin i skiemeninėmis san umpomis, o
p opos a é al esquema de classi icação: sepa a sudu inius su auk inius pala as e pala as
ab e ipas, e as úl imasąsias ski s i a em skiemenines e inicialines, p e endo a possibilidade
inicialines ski s i a em aidines e sonsines. Assim, um esquema en a-se ab êpe dois aspec os
sonsina sanda ą e san umpos o mação manei a.
Como ê a pa i d'aquele a igo o necidos exemplos, a maio ia deles são na época exibidas ac uais
usiškos san umpos. No en an o, sua es animidade in oduz-se e di e amen e: sob e skiemenines
ab e ipas con a-se que isso dezenamen e em ou as línguas sus i am pala as, adap adas à li uãs
lingua g ama ical sanda os (Klima ičius 1964: 40), e sob e sonsines ab e ipas (TASS, VRES, FIBA) que
suas di e amen e i adas de ou as línguas ou são e s inas. Falboje Li uães nelabai p e e ima
sulie i p im uosius sons em pala a, например., JAV ne a iame ja . Ma palboys li uãos na u al
compoinys, apesa a imui pa ogaus balsių e p iebalsių išsidės imo, egali se só com galūne.
Po an o inclina-se a le , adicionando lie u iškas galūnes, e ais ab e ipas, como hesas, Tasas, šecas,
ecas, zilas (Klima ičius 1964: 41). Assim explica ia, que línguas li uanas ca ac e ingesnadas são
conside adas apenas ab e iu as al abé icas, e aquelas, que mos am semelhança em pala a
(ga sinės e skiemeninės), são conside adas p incipalmen e á ias de ou as línguas. Também
escla ece-se que o esquema de classi icação p e ende ab êpi an o lie u iškas, quan o e li u ians
línguas nebūdingas san umps, às quais anuome inėmis li u ians línguas i a imo ambien esim
ep esen a a usiškos san umpos. Mais a de já skiemeninas san umpos e iš ies dis inguam.
daugiausia ap a iamos aidinės, ačiau, jas ap a us, paminima, kad y a okių, ku ias „suda o
pa adinimo kiek ieno žodžio pi mosios d i a ba ys aidės a ba pi mieji skiemenys“, i
p idu iama, kad jas iksliau bū ų adin i skiemeninėmis (LKRS 1992: 74). No s oks ap a imas
RAMUN VASKELAIT. San umpų e imas na legislação da União Eu opeia: k i e ijaus klausimas | 35 igual e
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.14
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
não indicy ų, que skiemeninės san umpos comple amen e a ibujamas do aidinių, mas indica-se que elas
ge almen e são esc i as pi ma didžiąja aide e mui as ezes são linksniuojamas (El a e Kuzbasas), aigi
pag indo do modo de o mação de essencial b ėžiama an o a esc i a, quan o a linksniação. Ap a iamiais
le a cu umpos aqui esc e em em maiúsculas le as e adiciona galūnę o e ecida só a algumas,
nomeadamen e lei omos dizendo le as ma cimus sons cu umpos (TASS-o ela ó io ou TASS‘o
ela ó io), aí, ci ado em 1964 m. a igo discu idos como san umpos chamadas le a cu inhas. Hadiasi,
ga sinės. Tiesa, e minas ga sinės san umpos LKRS ne a ojamas, isos iš aidžių suda y os
como p incipal p incipal de LKRS yškė ų san umpų klasi ikacija pagal suda imo būdą. Vêlesnios abalhos
em skiemenines san umpos já cla amen e dis inguidos dos aidinos, e como al di e gência base cla aė ų
san umpos manei a de o mação, ou a esc i a e aleg niação: Skiemenines san umpos são
cons i uídas de pala as p imei os dois ou ês le as ou p imei os skiemenos. F equen emen e
skiemeninas ab e ipos cons i uem-se não de odas as denominação pala as. Tokių san umpų só a
p imei a le a esc e e-se maiúscula, elas mui as ezes êm ex emūnes e (Se izo de es a ís ica da
y a linksniuojamos, p z.: „Eu a omas“ (Eu opos a ominės ene gijos bend ija), „Eu os a as“
União Eu opeia), Eu opolas (Eu opos policija), Unikodas (angl.
Unicode) (Kazlauskienė 2008: 73).
Tačiau uose da buose, ki aip nei LKRS, skiemenines san umpas da i eikiama ašy i
LKRS ap esen am no sky ele kabu ėse, e assim elas do aidá ios a as adas. Bene p imei a ez al
A. Kazlauskienės s aipsnyje: „Manyčiau, kad okias san umpas bū ų galima ekomenduo i ašy i
idéia é le an ada kabu ėse, eles na língua unciona am como simboliniai nomes (Kazlauskienė 2008: 73).
Ki uose da buose ašymas kabu ėse jau o muluojamas kaip aisyklė: „Tokių san umpų ik
a p imei a le a esc e e-se maiúscula, e a p óp ia san umpa esc e e-se kabu ėse (Linke ičienė
2013: 29). Inciden emen e, ele é assim o mulado e no VV des inado aos adu o es: Kabu ėmis išski iamas skiemeninės
RAMUN VASKELAIT. San umpų e imas no di ei o da União Eu opeia: k i e ijaus klausimas | 36
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.14
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
san umpos (elas são equipa adas a nomes simbolicos a i iciais e esc e em-se didžiąja aide) (VV 2014: 20).
É e dade, pa a algumas ab e ia u as (Eu opolas, In e polas, Eu a omas, Eu ojus as e Eu os a as)
az-se excepção elas são o necidas esc e e p imei o g ande aida e aleg niua da adição. Em ge al
ê-se que embo a skiemeninas san umpas dis inguam como san umpos espécie, de aco do esc i ybą
elas endem a a alia mais como denominações espécie […] nomes simbólicos. Assim, de abalhos de esc i a
yškėja d ejopa skiemeninių san umpų ak uo ė: LKRS mencionada denominações de signi icação
ašyba jos labiau e inamos kaip iesioginės eikšmės, o ašymu kabu ėse – labiau kaip
simbolís ica. Com base nes as ac uo ês ao esol e a ques ão de adução, o esul ado de e ia se
di e en e. Os nomes de signi icância di e a cos uma aduzi , e símbolos são pe esc i os esc i a
o iginalalo. Ve dade, pa e da signi icação di e a dos nomes, nomeadamen e pe sono á genes e
localo á genes, ambém pode se esc i os o iginalalo ašyba (VLKK 1997, 2016), só em nenhum luga não
es á di o, que skiemeninės san umpos p iligin inas loco á genes ou pe sonalo á genes. LKRS
du skiemeninių san umpų pa yzdžiai El a (elek os ab ikas, elek o echnikos ab ikas Vilniuje)
ap esen ados e Kuzbas (Kuznecko akmens anglies basinas) espos a a es a pe gun a não subme , e e
nepaaiškina, se skiemeninės san umpos e s inos, po que o p imei o exemplo é de o igem li e iška
san umpa, e a base da segunda o mação em li uanos e usos coincide (Kuznecko akmens anglies basinas e
Кузнецкий угольный бассейн). By he way, nas duas línguas su ampanciais exemplos ilus uojamo e
skiemeninių san umpų ap a imas, baseado baseado já angliškos kilmės san umpomis. Aqui al é 2000 m.
VLKK nu a ime en e le as cu umpas en ecusi nea sago e à ques ão sob e one inio adap a i ismo.
skiemeninė san umpa Eu a omas (Eu opos a ominės ene gijos bend ija i Eu opean A omic
Ene gy Communi y) a pap as ai minimos Eu os a as (Eu opos Sąjungos s a is ikos a nyba i
Eu opean S a is ics), Eu opolas (Eu opos policija i Eu opean Police O ice). Tokie pa yzdžiai
Ve dade, an o eles como as eg as de o mulação
RAMUN VASKELAIT. San umpų e imas legislações da União Eu opeia: k i e ijaus klausimas | 37 indica,
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.14
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
que skiemeninės san umpos de e ia se adap adojadas mo ologicamen e, . i. esc i os com
lie u iškomis galūnėmis.
Nelie u iški simboliniai nomes one icamen e neadap uados eles são esc i os o iginalalo esc i a
(VLKK 1997). Como mos a iam 1997 m. VLKK ne d, eles neadap uo ini nė mo ologicamen e, i. e. podem
se esc i os sem galūnių, po ém 2007 m. ado ado ne d em sem galūnių já o necida esc e e
18
se iços), e indoančius an es dele ecomendada ao linksniu, se possí el os p on os a qualque
ik einančius po nomenkla ū inio žodžio simbolinius pa adinimus (Bend o ės „Sonex“ eikiamos
linksniução da língua li uânica (VLKK 2007). Inciden almen e, alguns onde isso é indicado e alando-se
especi icamen e de skiemeninas san umpas: Es es san umpas ge almen e êm galūas e são
aleg ni p o egamas (p.g., Sod a, Sod os, Sod ai); ao ado a de ou as línguas ambém adicionam-se
as necessá ias linksnius galūnės do idioma li uano, ex.: Eu a omas Comunidade Eu opeia da Ene gia
A ômica; Dados do Eu os a (Se iço Es a ís ico da União Eu opeia); ansmi ido a Eu opol (Polícia
Eu opeia); Unikode pad ão, que de ine quase odos os idiomas abėcėlių bem como símbolos adicionais
codi icação em compu ado es, e c. (Linke ičienė 2014: 29). Šiaip ou assim, mesmo se a possibilidade
skiemenines ab e ia u as esc e e como nomes simbólicos e p e is a, sua ques ão de mo ológico
adap ação não é cla a.
Nag inėjamoje a osenoje skiemeninės san umpos nem one icamen e, nem mo ologicamen e
nonadap aojamas, excep o Eu opolas, In e polas, Eu a omas, Eu ojus as e Eu os a as es as, como
indicada e VV, esc e em p imei o g ande aide e com galūnėmis, p z. : Eu opol, Eu ojus e a Agência
Eu opeia das F on ei as e da Gua da de F on ei as podem designa cada um ep esen an e ao g upo consul i o SIS II;
18
Lo yniško pag indo aš aiis a ojančių kalbų nelie u iški pe iodinių leidimų, o ganizacijų, spo o, meno i
ki okių kolek i ų, i mų, i minių gaminių i ki i o icialmen e u ilizados simbolinimai (o en com nume asis ou
ou as especiais e e ências) ašomi o iginalalo ašyba be lie u iškų galūnių (VLKK 1997).
RAMUNĖ VASKELAITĖ. San umpų e imas Eu opos Sąjungos eisės ak uose: k i e ijaus klausimas | 38
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.14
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
Quando os dados pessoais ope acionais são ans e idos do Eu ojus o à In e pol e aos Es ados que
são designados memb os da In e pol, de e se aplicado es e Regulamen o, em pa icula as disposições
sob e a ans e ência in e nacional de dados. E ou as ab e iu as esc e em em le as maiúsculas,
po exemplo. : A Comissão conclui um aco do de delegação com EUMETSAT; Po conseguin e, é
con enien e de ini cla amen e qual é a na u eza das a i idades do CEDEFOP; SOLVIT é um e icaz
mecanismo não judicial de esolução de p oblemas; O ECOICOP ambém de e ia se ha monizado com o
COICOP […] das Nações Unidas, pad ão in e nacional pa a a classi icação de despesas de consumo
indi idual po des inação, po an o, o ECOICOP de e ia se adap ado pa a alinhá-lo com as al e ações
do UN COICOP. Assim esc e em-se a é e ab e ia u as EUROFOUND, EUROSUR ou EURODAC, embo a elas
sejam cons i uídas como e Eu opolas, Eu os a as ou Eu ojus as, i.e. da idem Eu oi ou a pala a
começo, po exemplo: desde 1975 em que oi cons i uída, EUROFOUND desempenha um papel impo an e
ajudando a melho a as condições de ida e abalho em oda a União; A Agência de e ia o nece o
apoio necessá io à c iação e u ilização do EUROSUR, incluindo a in e ope abilidade dos sis emas. Išei ų,
que esses cu iniai são conside ados mais bem ab e u os do que denominações de signi icação di e a ou simbólica.
No en an o, os nomes simbolís icos podem se esc i os em le a maiúsculas, isso indica-se e na LV
qua oja des inada aos legislado es da UE. Po conseguin e, a esc i a em le as maiúsculas pode
mos a que nas aduções de legislações da UE skiemeniné ab e iu as se equipa am a denominações
simbolicas. No en an o, os e dadei os nomes simbólicos aqui esc e em kabu eses, plg.: implemen a a
componen e de se iços do p og ama Cope nicus a Comissão pode delega a en idades compe en es, à
pa yzdžiui, Eu opos aplinkos agen ū ai (EEA), Eu opos ope a y aus bend ada bia imo p ie Eu opos
Agência de Ges ão das F on ei as Ex e nas dos Es ados Memb os da União (FRONTEX), Eu opean
agen ū ai (EMSA) i Eu opos Sąjungos palydo ų cen ui (SATCEN); uo ikslu Ins i ucija u ė ų
bend ada biau i su ki ų susijusių Sąjungos inicia y ų ykdy ojais i inklais, isų pi ma su Eu opos
RAMUNĖ VASKELAITĖ. San umpų e imas Eu opos Sąjungos eisės ak uose: k i e ijaus klausimas | 39
Ma i ime Secu i y doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.14
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
edes de se iços públicos de emp ego, ede eu opeia de emp esas, Bo de Focal Poin , SOLVIT e
Vy esniųjų da bo inspek o ių komi e u. O kabu ėse ašomų skiemeninių san umpų as i os keli
casos, p z. : Eu opol ambém pode designa ep esen an e à VIS, Eu odac e AIS-ETIAS ad iso y
g oups.
P iežas, po que skiemeninių san umpų nãoinks ama esc e e como simbolinių pa adinimų, pode se
di e en es. Como discu a, exis e uma no miná eis nebliskumas. Além disso, em ex os de es ilo emá ico
o icial, onde se p e ende ansmi i o mais p ecisamen e os nomes o iciais, a adap ação pode ia se
pe cebida como dis o ção do nome o icial (Vaskelai ė 2011: 72). De alguns casos se ia possí el in e i que
in luência em con ex o, i. i. ci cununpos de le as, exemplo. : O p esen e Regulamen o, jun amen e com o
Regulamen o (EU) 2019/834 do Pa lamen o Eu opeu e do Conselho, c ia um sis ema que ga an e a e icácia do
Sis ema Eu opeu de Regis o de Sen enças pa a os Cidadãos de Te cei os Países (SECRIS-TCN) (h p:
www. is.eu opa.eu). Já que ex ai e s iniai, in luência u bū em e o iginalas nas legislações inglês ais
sho iniai ambém mui as ezes esc e em em maiúsculas, exemplo. : EUROSUR is necessa y; Além disso, a
Comissão de e ambém con ia na Eu opean O ganisa ion o he Exploi a ion o Me eo ological
Sa elli es (EUMETSAT) pa a a ope ação de missions dedicadas de aco do com a sua expe iência e manda o.
E se e ne ašomi, kabu ėmis neski iami, p z. : Eu o ound should also ake accoun o he mediumand
long- e m pe spec i es in ha con ex ; O ESP de e ambém se es abelecido pa a apoia he objec i es
o he EES,
VIS, ETIAS, Eu odac, SIS, ECRIS-TCN and Eu opol da a. Be o, eks e iek ašomi didžiosiomis
aidėmis, iek jomis ne ašomi umpiniai a ojami kaip san umpos – pa ašius isą pa adinimą
pa eikiami skliaus uose, p z.: The HICP and he ha monised index o consume p ices a cons an
RAMUN VASKELAIT. San umpų e imas na legislação da União Eu opeia: k i e ijaus klausimas | 40 ax
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.14
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
a es (HICP-CT) should be b oken down in o ca ego ies o he Eu opean classi ica ion o indi idual
consump ion acco ding o pu pose (ECOICOP). O ECOICOP should also be consis en wi h he UN COICOP,
which is he in e na ional s anda d classi ying indi idual consump ion acco ding o pu pose, he e o e
he ECOICOP should be adap ed o align i wi h changes o he UN COICOP. Fo necendo o nome in ei o, seus
adicionalmen e escla eci nep e equi, aigi ne a ojama nė paaiškinamųjų 2011), o que ambém não pe mi e
a es es ab e iados exp essškė i como nomes simboliniams. Além disso, po causa de al posição
žodžių, ku ių pap as ai p i eikia a ojan okias san umpas ne e s iniuose eks uose (Vaskelai ė
ge almen e é is a e ab e ipos in e essação com odo o nome, que é di e as signi icâncias, exemplo. :
CEDEFOP ( anc. Cen e eu opéen pou le dé eloppemen de la o ma ion p o essionnelle), ECOFIN
(Economic and Financial A ai s), EUMETSAT (Eu opean O ganisa ion o he Exploi a ion o
Me eo ological Sa elli es). Ve dade, exis e e ais ab e iá ios, que com o nome esieja um skiemuo, como
an ai SOLVIT (Ma ke P oblem Sol ing yškaus polinkio o nece odo o nome e e suas sąsaja com odo o
nome. Assim, como nomes simbólicos não esc e em nem es es da iniai, embo a os com o nome mais
Ne wo k) a RAPEX (Rapid Ale Sys em o dange ous non- ood p oduc s), ačiau dėl o iginale
comp ido an es elacione como qua o c i é io SVPR menism simbolinė eikšmė: Skolin inė san umpa
pasi enkama, aduz a de signi icações simbólicas ne ek ų (SVPR 2020: 13). No en an o des inados
simbolinė sąsaja, i as simboliškumas, kaip bū ų galima sp ęs i iš SVPR, y a su okiamas. An ai
kabu emas nė des es maža būdo, en e di e en es modos cons i ui iam san umpų ek ų b ėž i ibą, a e
jei o iginalo kalba ji suda y a sąmoningai siekian san umpai su eik i simbolinę eikšmę, o
esc i os de esc i a nos abalhos skiemeninių san umpų esc i a p e is a comum a odos os
bend ybių su ilgesniu pa adinimu e u inčių san umpų SVPR nesiūloma. Paisan suda ymo
skiemeninėms san umpoms.
RAMUN VASKELAIT. San umpų e imas no di ei o da União Eu opeia: c i e iijaus klausimas | 41
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.14
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
Todas as skiemeninas san umpos, excep o algumas já mencionadas exceção, esc e em-se
uni o memen e e examinada ma e ial, só se opciona esc e e em maiúsculas le as, e não kabu ėse,
e isso mos a ia, que elas mais a am-se como san umpos do que como simboliniai denominainimas.
De aco do LKRS p e is a skiemeninių san umpų esc i a eg asę desses da inių ambém
nãolins ama esc e e , embo a o iginalalo esc i a em alguns casos isso igual e omin ų. P ejus es,
sem já menciona , pode iam se com one iniu adap a i im elacionados no minamieji neaiškumai.
san umpos ik dažniausiai ašomos pi ma didžiąja aide i ik dažniausiai linksniuojamos. Šis
Além disso, LKRS di o que skiemeninės edi ó io mais o ien ado pa a a ge alíssima a oseną, aigi e
da esc i a El a, Kuzbasas isí el possibilidade de encu amen o da adução e i ica pala as
nele pode se o mulada o ien ando mais pa a a ge alíssima a oseną ex os, e não pa a a
especializada a oseną. Além disso, e o iginale, que aos ex os aduzidos pode e de in luência
di e a ou indi e a, es es o ma de ab e iação compos os denominações p imei o g andeąja aide
ašomi didžiosiomis aidėmis, aigi ak uojami kaip san umpos. Tačiau i ais ki ais a ejais
esc e e omi só em alguns casos nou os casos eles em ex os Li u iškuos aplica esc i a em le as
maiúsculas, plg. : Inspi e should be based on he in as uc u es o spa ial in o ma ion e INSPIRE
de e ia se baseado em in aes u u as de in o mação espacial c iadas pelos Es ados-Memb os;
As h ee ipa i e agencies, namely Eu o ound, he Eu opean Agency o Sa e y and Heal h a
Wo k (EU OSHA) and he Eu opean Cen e o he De elopmen o Voca ional T aining (Cede op),
add ess issues <...> close coo dina ion be ween hem is equi ed) e kadangi ês išalhas agências,
Eu opos da buo ojų saugos i s eika os agen ū a ( oliau – ES-OSHA) i Eu opos p o esinio mokymo
plė os cen as ( oliau – CEDEFOP), nag inėja <...> klausimus, eikia, kad jos a pusa yje
glaudžiai koo dinuo ų sa o eiklą. Tai, žinoma, gali ody i ienos a ki os san umpos ašymo
RAMUN VASKELAIT. San umpų e imas na legislação da União Eu opeia: c i e iijaus klausimas | 48
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.14
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
pa adinimą (LKRS 1992: 74). Tai ody ų šių san umpų a imumą skiemeninėms san umpoms
21
,
. y. EUROFOUND, e ao mesmo empo mos a iam, que c i é io da sanda os sono as en e
san umpas b êgia ou a on ei a, do que ela aqui mesmo b êzida segundo manei a de o mação:
simili ude à pala a não con endo san umpos ( con amadas aidiamen e) e mais e bais
san umpos, ab angendo sumados suliejan os sons aidines san umps e skiemenines san umps. E
um a igo explica i o dos pon os de classi icação, esc i o anuome imes nas ci cuns âncias de ida
sieja da i nelie u iška kilmė, a ba nebūdingumas lie u ių kalbai.
da língua li uana, mos a ia que os úl imos dois subgupus San umpų a endimen o já nessas
ci cuns âncias de ida da língua (Ma cinke ičienė 2003; Kazlauskienė 2008; Vaskelai ė 2011, 2020)
mos am que suliejan os sons passí eis de le as ab e ia u as, como e.g. SEPA, BUEC, EONIA, já
são o nadas habi uais, e os ussos ilus ados pelos ski skios e skios das línguas li uanas nem são
ac uais e mudados, al ez a é o nadas ac ualesn (pl. LKRSikin , Kuzmas, e.a. Tais ab e iamen os
plin ando, como se ia possí el esol e de 2003 m. esc i o R. Ma cinke ičienės a igo, no qual, com
base p incipalmen e nelie u iškomis ab e iados e nelie u iška sua concepção, kel a men is umadai
a alia odos como pala as possí el a i ab e ipas, mais ac uales do que modo de o mação
de e ia o na aspec o da sanda ia sono a. Išnag inė oji a osena, com nelie u iškomis
ab e ia u as endo uma di e a sąsają, indica que ele de a o o na-se ak ualus embo a o mulada
21
Em abalhos Vėlesnios es a exceção ends ém a analisa : A. Kazlauskienės a igo des a manei a compos o
ab e ia u a al abé ica p opos a a esc e e como e ou as al abé icas, po exemplo, BAFTA-os (Kazlauskienė
2008: 73), e em ou o abalho al esc i a é mencionada como p incipal (Linke ičienė 2013: 29).
RAMUNĖ VASKELAITĖ. San umpų e imas Eu opos Sąjungos eisės ak uose: k i e ijaus klausimas | 49
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.14
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
di e sosusių es a a osená egulando c i é ios, no en an o pon o de is a de adução a
on ei a en e sin umpas b ėžena p incipalmen e undindo sanda os sono as. Na u almen e,
exnag inado ai a osena é esc i a da linguagem uso s i is, aigi ela de e ia se ak ualu não
con o umas san umpą a i, e o que ais san umpos, sendo semelhan es a pala as, como e
e i iciai pala as execu a į a dijamąją, indi idualizuojamąją unkcję (plg. Jakai ienė 2010: 264)
pe mi e sepa a i do mesmo ipo objec us uns dos ou os.
IŠVADOS
Embo a nos mais ecen es abalhos de esc i a da língua li uãs a on ei a en e san umpas
p incipalmen e en e-se b ilh i sanda os pag indu, is y us suas adução polinkius explica-se, que
essa on ei a mais bem b êjina sonsinas sanda os, lemiančios san umpos simila idade ou
não-lançismo em pala a, pag indu. Iš i oji a osena em uma in e ligação di e a com angliškomis
encu os, às quais es e aspec o i in ak ualus, po ém ele, embo a e indi e amen e, e le e e
esqui os da língua li uânica capí ulos ap esen ado ab e iamen o discussão: embo a de aco do
sanda ą (i ašybą, possibilidades de kai imo) dis inguidas cu umpos de le a e comuns, ski
skiamen o e kai imo possibilidades p e is a pa a a su u ação de sons, aigi uma pala a,
semelhan es. Ve dade, a pa i de um p ecoce pe íodo esc i o a igo ambém escla ece, que a
úl ima san umpos p incipalmen e são s e imkilmės. Também explica-se que as di isões de esc i a
da língua li uânica o necida a sin umpos classi icação, e e i amen e é nulėmęs siekis ab ange
an o lie u iškas, an o nelie u iškos kilmės, mas lie u ių kalboje u ilizado ab e ipas.
RAMUNĖ VASKELAITĖ. San umpų e imas Eu opos Sąjungos eisės ak uose: k i e ijaus klausimas | 50
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.14
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
Tačiau kilmės požiū iu san umpos ašybos sky iuose neklasi ikuojamos i neap a iamos,
aigi nė nelie u iškųjų san umpų e imo k i e ijaus juose ne o muluojama. Su o muluo as
no minamen o a pode ão con endo VLKK nu a ime, o ien ado em ab einamen o nomeamen o cla ous.
papli imą, apima ik aidines san umpas, nė a o ien uo as į e čiamus eks us i pakankamai
Aiškumo al ando, e san umpos us ojimui o emen e espalhe us, a osenoje p ocu a-se sa os
k i e ijų.
Išnag inė oje a osenoje su o mulado no mminamąjo c i é ios keblu aplica e de ido às suas
peculia idades é legislação, cuja p epa ação é egulamen ado e coo denado, e egulamen ada não
Li uânia, e ao ní el ambien e mul iakalbės. Tais condições uncionando a osena e ela que e
san umpos consumo é egulado não só linguis iciniai, mas e ins i uciniai a o es. No en an o, como
ê-se da sin umpas p á ica de consumo nas ins i uições da UE desc eend inancio e ecomendações
aos adu o es eikiancio abalho, ieskoma e lingu is inių c i é ios, eles en am ha moniza
mu uamen e.
No en an o, da p óp ia a osena, . i. ansmissões de legislações pa a a língua li uânica, como mais
b ilhan e p oeminha san umpos sanda os sono as c i é io, decidian semelhança ou desanašumą
em pala a: pode-se p onuncia como ienskiemenį ou de mais skiemenų cons i uída pala a
san umpas do pon o de is a da adução ends ama a a ada uni o memen e e sepa a de ais
possibilidades não suma anças. Es e c i é io ak ualus língua inglesa, na qual chamadamuosius
ac onimas incls ama buscando possí el o ma a i combinação de sons bep asmio ou o ma ancio
e dadei a pala a. A linguagem esc i a assim cons i uídas san umpos ac uais pelo que,
ca ac e adas semelhan es a pala as, como e e i icia pala as execu a à in oduzi ijá el,
indi idualizuojamą a unção pe mi e dedica do mesmo ipo obje os. No en an o, elas êm jun o e
ilguosius co espondmenis, . y. u ilizadas como ilgesnių denominações san umpos. Uma ez que adçamem o iginais essas co espondências semp e são ap esen adas, e a pa i delas se ê
RAMUN VASKELAIT. San umpų e imas legislações da União Eu opeia: k i e ijaus klausimas | 51
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.14
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
umpinamojo pa adinimo i umpinio sąsaja, ES eisės ak ų e imuose ne i su ilguoju
denominação maža sąsajų e u inčių umpinių pagal ašybą nelinks ama a ibu i nuo aidinių p iežas is
san umpų. Ki aip a ian , ašybos požiū iu ienodai ak uojamos isos san umpos. Tam į akos
gali u ė i šis o iginalo ypa umas, aip pa no minamieji neaiškumai a ki i eiksniai, ačiau s a bi
gali bū i i e imo iš yškinamas k i e ijus: kaip s a biausiam yškėjan ga sinės sanda os (žodiškumo)
k i e ijui, ado aujan is bū bū būdo k i e ijumi a p ašybos san umpų lie u ių kalbos da buose iba
links ama b ėž iadek ampa nebe a i.
ŠALTINIAI
122
Regulamen os do Banco Cen al Eu opeu
(EB) N . 1745/2003
(CE) No 2548/2000
(ES) 2017/1539
(ES) 2020-2004
Di ec i as do Pa lamen o Eu opeu e do Conselho
(ES)
2006/123/-
(ES) 2019/879
2006/43/CE
22
ES eisės ak ų pa adinimai pa eikiami su umpin i. Teisės ak o p iėmimo da ą odo p ieš pas i ąjį b ūkšnį
ou depois dele esc e e anos.
2015:2366 2001:29/EC
CE 2007/2/CE
2004/48/EB
2009EB/65/
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
2011/61/ES
2014/17/ES
2014/65/UE
(CE) 2516/2000
(CE) No
(EB) N . 1161/2005
(EB) N . 1221/2002
(CE) No
(CE) No
(CE) No
(CE) No
(ES) 2015/2219
(ES) 2016/1037
(ES) 2016/2135
(ES) 2016/792
(ES) 2016/794
(ES) 2016/942
(EU) 2017/1131
(EU) 2017/1601
(ES) 2018/1727
(ES) 2018/1860
(EU) 2018/1971
(EU) 2019/1024
(EU) 2019/1156
(EU) 2019/1238 A Comissão de e, no que diz espei o às medidas adop adas no âmbi o do p esen e egulamen o, em con o midade com o a igo 107.o, n.o 1, do T a ado.
(ES) 2019/127
(UE) 2019/128 A Comissão obse a que a Comissão não em compe ência pa a de e mina se uma medida é compa í el com o me cado in e no.
(ES) 2019/1896 (P ocesso de e isão do Regulamen o (CE) n.o
1082/2006 (UE) 2019/515
(ES) 2019/816
(ES) 2019/817
1221/2009 (EU) 2019/881
1445/2007 (UE) 2020/1041
451/2008 (UE) 2020/1043
924/2009 (UE) 2020/1503
(ES) 2020/2092 (NA) A Comissão conclui que a Comissão não cump iu as ob igações que lhe incumbem po o ça do a igo 107.o, n.o 1, do TFUE.
(ES) 2020/2220
(ES) 2020/2221
(ES) 2020/2222
(ES) 2020/2224
(ES) 2020/493
(EU) 2020/558
(EU) 2020/698
(ES) 2020/852
(ES) 2020/873
(EU) No 1052/2013 (eu) Não é possí el es abelece uma dis inção en e as ca ego ias de eículos a mo o e os eículos a mo o não mo o izados.
(EU) No 1092/2010 (EU) Não é possí el es abelece uma lis a de países em que a axa de deslocamen o é mais ele ada do que a axa de deslocamen o.
(EU) No 1094/2010 (eu) A Comissão conside a que a Comissão não cump iu as ob igações que lhe incumbem po o ça do a igo 107.o, n.o 1, do TFUE.
RAMUN VASKELAIT. San umpų e imas na legislação da União Eu opeia: c i e iijaus klausimas | 53
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.14
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
(ES) N . 1173/2011
(ES) N . 1233/2011
(EU) No 1287/2013
(UE) No 1288/2013
(ES) N . 1304/2013
(ES) N . 2015/760
(EU) No 236-2012
(ES) No 260/2012 (ES,
(EU) No
(EU) No 377/2014
(ES) N . 472/2013
(ES) N . 603/2013
(EU) No 604/2013 (eu) Não é possí el es abelece uma base de cálculo pa a a con agem de pe das e pe das.
(UE) No 806-2014
(ES) N . 909/2014
(ES) N . 912/2010
(EU) No 978-2012 (EU) Não é possí el es abelece uma lis a de países em que a axa de deslocamen o é mais ele ada do que a axa de deslocamen o.
Eu a omas) No 883/2013
331-2014 2009/138/CE
egulamen ação da
(CE) No 1889
(EB) N . 264/2000
(CE) No 27-2004
(CE) No 498/2007
(ES) 2020/1434
(EU) 2020/2008
(ES) 2020/2097
(EU) No
(CE) 102008
Comissão di ec i as do Conselho
2002/115/CE
2008/9/EB
(CE) No 2012-2002
(CE) No 479/2009
(CE) No 58/2003
(EU) 2020/521 (eu) (eu) (eu) (eu) (eu) (eu) (eu) (eu) (eu) (eu) (eu) (eu) (eu) (eu) (eu) (eu) (eu) (eu) (eu) (eu) (eu) (eu) (eu) (eu) (eu) (eu)
(ES) 2020/672
220/2010 (EU) 2020/699
(UE) No 1024/2013 (a ual da a de en ada em igo )
(ES) No 407/2010
(ES, Eu a omas) 2020/2093
(CE) No 2182-2004
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
LITERATŪRA
DUK 2020: Dažnai užduodami klausimai apie IATE. P ieiga pe in e ne ą:
h ps://ia e.eu opa.eu/ aq [žiū ė a 2020 12 20].
G igas Gin au as 2006: San umpos e minijoje. – Te minologija 13, 194–199.
G igas Gin au as 2011: Kompiu e ijos san umpos: skolinimasis, e imas, a imas. P ieiga
in e ne e: h p://www. lkk.l /naujienos/ki os-naujienos/kompiu e ijos-san umpos-
skolinimasis- e imas- a imas [žiū ė a 2020 11 06].
IATE 2020: IATE. Eu opean Union Te minology. P ieiga in e ne e: h ps://ia e.eu opa.eu.
KancKP 2000: Kancelia inės kalbos pa a imai, 4-asis (2-asis pa ais. i papild.) leid., Vilnius:
Mokslo i enciklopedijų ins i u as.
Kazlauskienė As a 2008: San umpos, su umpinimai, simboliai. – Specialybės kalba: e minija i
s udijos, Vilnius: MRU leidykla, 69–75.
KK 1989: Vals ybinės lie u ių kalbos komisijos nu a imas „Dėl aidinių san umpų“ (1989 m.
ko o 23 d.). – Kalbos kul ū a 59, 9–10.
Klima ičius Jonas 1964: Žodžių i žodžių junginių umpinimo būdai. – Kalbos kul ū a 6,
39–43.
LKRS 1992: Lie u ių kalbos ašyba i sky yba, 2-asis pa ais. o og . leid. Vilnius: Mokslas.
LKŽin 1998: Lie u ių kalbos žinynas, Kaunas: Š iesa.
LV – Ins i ucijų leidinių engimo ado as. P ieiga in e ne e:
h p://publica ions.eu opa.eu/code/l /l -000900.h m [žiū ė a 2019 12 20].
Ma cinke ičienė Rū a 2003: San umpos – ak onimai – nauji žodžiai. – Kalbos kul ū a 76,
89–93.
Pažūsis Lionginas 2014: Kalba i e imas, Vilnius: Vilniaus uni e si e as.
RAMUNĖ VASKELAITĖ. San umpų e imas Eu opos Sąjungos eisės ak uose: k i e ijaus klausimas | 55
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.14
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
SVPR – San umpų a ojimo į lie u ių kalbą e čiamuose ES dokumen uose p ak ika i
ekomendacijos. 2020 04 08. P ieiga in e ne e:
h ps://ec.eu opa.eu/in o/si es/in o/ iles/li huanian- esou ces-
guideline_abb e ia ions_in_eu_documen s.pd [žiū ė a 2020 12 20].
TŽŽ 2013: Ta p au inių žodžių žodynas, Vilnius: Alma li e a, 2013.
Vaskelai ė Ramunė 2011: San umpos: samp a a i sin aksinė a osena. – Kalbos kul ū a 84,
60–97.
Vaskelai ė Ramunė 2019: Simboliniai pa adinimai: samp a a, g upės sudė is, ašymas: mokslo
s udija, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. P ieiga in e ne e: h p://lki.l .
Vaskelai ė Ramunė 2020: San umpos. Klausimai i a sakymų paieškos. – Gim oji kalba 2020,
3–9.
VLKK 1997: Vals ybinės lie u ių kalbos komisijos nu a imas „Dėl lie u ių kalbos ašybos i
sky ybos“ (1997 m. bi želio 19 d., N . 60). P ieiga in e ne e: h ps://e-seimas.l s.l .
VLKK 2000: Vals ybinės lie u ių kalbos komisijos nu a imas „Dėl Eu opos bend ijų pa adinimų i
als ybių Eu opos Sąjungos na ių bend ada bia imo s ičių pa adinimų san umpų“ (2000 m.
spalio 26 d., N . 2 (76). P ieiga in e ne e: h p://www. lkk.l / lkk-nu a imai/nu a imai.
VLKK 2004: Vals ybinės lie u ių kalbos komisijos nu a imas „Dėl įmonių, įs aigų i o ganizacijų
simbolinių pa adinimų da ymo aisyklių pa i inimo“ (2004 asa io 2 d., N . N-2 (91).
P ieiga in e ne e: h p://www. lkk.l / lkk-nu a imai.
VLKK 2007: Vals ybinės lie u ių kalbos komisijos nu a imas „Dėl simbolinių pa adinimų
linksnia imo“ (2007 m. balandžio 5 d., N . N-1(110). P ieiga in e ne e:
h p://www. lkk.l / lkk-nu a imai.
RAMUNĖ VASKELAITĖ. San umpų e imas Eu opos Sąjungos eisės ak uose: k i e ijaus klausimas | 56
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.14
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
VLKK 2016: P o okolinis nu a imas dėl ekomendacijos „Dėl au en iškų asmen a džių
g ama inimo“ (2016 m. gegužės 26 d., N . Pn-3). P ieiga in e ne e:
h p://www. lkk.l / lkk-nu a imai/p o okoliniai-nu a imai/ ekomendacija-del-
au en isku-asmen a dziu-g ama inimo.
VV – Eu opos Sąjungos ins i ucijų e imo į lie u ių kalbą ado as. P ieiga in e ne e:
h ps://ec.eu opa.eu/in o/si es/in o/ iles/abou _ he_eu opean_commission/wha _ he_eu
opean_commission_does/documen s/in e ins i u ional_ ansla ion_guide_l .pd [žiū ė a
2020 12 20].
Zemle ičiū ė Palmi a 2018: Ki ų kalbų po eikis lie u iškai in o ma ikos i kompiu e ijos
e minijai. – Albina Aukso iū ė, Jolan a Gai eny ė-Bu le , Sol i a Labanauskienė, As a
Mi ke ičienė, Robe as S unžinas, Al ydas Umb asas, Palmi a Zemle ičiū ė. Lie u iškos
in o ma ikos i kompiu e ijos e minijos y imai, 150–307.
Gau a 2020 11 20
P iim a 2020 12 28
RAMUNĖ VASKELAITĖ. San umpų e imas Eu opos Sąjungos eisės ak uose: k i e ijaus klausimas | 57
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.14
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
TRANSLATION OF ABBRVIATIONS IN EU LEGISLATION:
CRITERION ISSUE
Summa y
Ab e ia ions in he no ma i e linguis ic wo k a e conside ed as an o hog aphy le el objec , clea ha
he e o e hey a e discussed in o hog aphy sec ions. Howe e , his discussion alone makes i
i is di icul o es ic i o he le el o an o hog aphy he s uc u e o abb e ia ions, o hog aphy
o igin, ela ionship wi h names and o he issues a e deal wi h as well. The pu pose o he
sec ions in hei u n is o p o ide o hog aphic ules, so hese ques ions a e jus ouched ins ead o
being analyzed in a mo e de ailed manne . Mo eo e , hey a e no deal wi h in he wo ks ocused on
o he linguis ic le els. The ecen use o abb e ia ions is ex emely o hog aphy only pa ially, leads o
abundan , including non-Li huanian abb e ia ions, he peculia i ies o which in hei o ma ion,
declension and o hog aphy coincide wi h he men ioned sec ions o he Li huanian language
a ious unce ain ies in use. The a icle analyzes one o he unce ain ies: he issue o ansla ion o
abb e ia ions and ac onyms. As he ex s o adminis a i e s yle, namely ansla ions o EU legal ac s
(di ec i es and egula ions) we e selec ed o he analysis, a en ion is ocused on he ansla ion
c i e ia, i.e. seeks o ind ou wha leads in a ansla ion o he selec ion o a Li huanian o
non-Li huanian abb e ia ion. In his ega d, wo ypes o abb e ia ions a e conside ed in he wo ks o
he wo ds o he name (EU, ECB, OECD) and abb e ia ions o med by se e al i s le e s o syllables o
Li huanian language o hog aphy: Abb e ia ions (ac onyms) o med om he i s le e s o he
a name (Eu os a , Eu odac, In e pol). I becomes clea ha a ious ac o s may in luence