BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
LAIMA JANCAIT
Vy au o Didžiojo uni e si e as
PRIŠDLINI LIETUVI KALBOS VEIKSMAŽODŽI LEKSIKALIZATIJA ESMINIAI VOODŽIAI:
leksikalização, pala as de da yba, p iešdėliniai eiksmažodžiai, eks ynų ling is ika,
seman ika, lie u ių kalba.
ANOTACIJA Es e a igo obje i o es abelece c i é ios de econhecimen o leksikalizações de açõesdélicas e os
adap a pa a análise de ex os. Con adėlinis eiksmazodis leksikalizuojasi, quando o na seman iicamen e
sa a ankišku pala a, cujo leksinė signi icado nãoseususi com da ybos o man u e pama u. Em mais de alhe
desc e e leksikalizuu os e bmajodžius e modos, como eles podem se econhecidos, a ualu, po que esses casos
impo an es leksicog aphs, que c iam ex os baseius diccioná ios, ecnologias de linguagem, po que
compu ado es em econhece excepcionais casos de leksikalização, e es angei os, beslea ne s de li uâneos,
po que eles ambém impo an e pe cebe es es indi iduais, exclusi os casos de da pala a. O a igonyje de início
abo da-se amplnė leksikalização noção, que osse a skleida con ex o des e enómeno. En ão, usando li e a u a
eó ine, es abelecem-se c i é ios de econhecimen o leksikalizações de p é-dėlicos açõesmažodžių, e mais a de
qua o de eqüências p é-dėlicos açõesmažodžių exemplou mos a-se como c i é io pode ia se aplicado a a
econhecimen o leksikalizações nos ex os.
ĮVADAS
Lexicalização impo an e com pala as de da yba p ocesso elacionado, indicando pala as de da yba
exceção. No malmen e o signi icado leksinė do p é-díligo e bom não di e e mui o do undamen o da
LAIMA JANCAIT. An esdélicos leksikalização de açõesmažodžių da língua li uãs
| 2 doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.05
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
pala a leksinė signi icado, só em adicionais seman inių sinais. No en an o, às ezes ela pode se
comple amen e di e en e do que undamen o accionmazônio. Nes e caso isso já seman iicamen e
sa a ankiška pala a, ne adin inas ediniu. Po an o ele só o malmen e an esdėlinis açõesmazodis
(ki aip p iešdėlė as), pois é seman iicamen e nesconjęs com a basei a pala a. Po exemplo, a
ação- e bo engana pa ece como a ação- e bo ob e edinys, po ém seman icamen e é com ele
ski iasi). Ki i pa yzdžiai: iš ik i i ik i; padė i ( eikšme „pagelbė i“) i dė i; p adė i i dė i i . .
Pasi aiko i aip, kad seman inę sąsają a p p iešdėlinio i pama inio eiksmažodžių įž elg i galima,
desligado (esses pala as êm signi icados mui o po ém o ação- e bo não em signi icados ge ais, i. e.
não pode se ligado com ou os do mesmo p e ixo po g upos de e bos ou seman ines ( u i
indi idualią da e bos, po ém não em signi icados g upais). Nes e caso, p e ixélis só a um
eiksmažodži, a um conc e o caso, dá um ce o signi icado. Po exemplo, a e be ódi o pe segui
elacionado com a base da pala a segio i, mas, segundo Jonu Paulausku, ka u signi ica neduo a
pazidades, es o ça -se pa a p ejudica ou des ui , i. e. segiojimas en endido indi e amen e
(Paulauskas 1958: 432433). Mais em nenhum ou o caso an esdélis pe nesu eikia eiksmažodžiui des e signi icado a spal io.
Os casos de leksikalização p ecisam de alhadamen e desc e e e in es iga , pa a se cla o, como
leksikalizuo us p édélėluinos eiksmažodžius sepa a dos habi uais p édėlinių eiksmažodžių. Em mais
de alhe desc e e ais açõesmajodžius e modos, como eles podem se sepa ados, a ualu po á ias
azões. Em p imei o luga , isso é impo an e pa a lexicóg a os, que c iam diccioná ios baseados em
ex os es ei ados casos de léxicicalização, eles podem se mais cla amen e desc i os e indicados em
diccioná ios; ambém ambém a emá ica lexikalização são ac uais e pa a ecnologias da linguagem,
po que em ealiza análise compu ado izada é p eciso econhece casos excepcionais de lexikalização;
isso é impo an e e es angei os, empenhados em línguas li uanas, eles p ecisam en ende as
dėsningumus da língua li uanas e simul aneamen e pe cebe exceções, indi idualius, excepcionais
casos. Es e a igo desc e e como leksikalizuo us eiksmažodžius se ia possí el econhece usando
LAIMA JANCAIT. Con adélícios leksikalização de açõesmažodžių da língua
li uãs | 3 doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.05
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
ex ynis; es a análise é ú il pelo que pode explica -se, como beslea ndes econhece leksikalização de
leksikog a ams naudinga pa eik i žodynuose i kaip, a liekan kompiu e izuo ą eks o analizę, iš
a osens, que a in o mação a osens con ex o da pala a a osens pode econhece casos de
leksikalizações. O a igonyje b e emen e e ê-se amplnė leksikalizações compo a (ž . 1 capí ulos),
pa a se is o amplis con ex os leksikalizações in e essações com á iosi iais linguagem enškinias,
não só com pala as da daiba. Em mais de alhe analisa escolhida com pala as doyba elacionada a
leksikalização e in es igados p ecisamen e dian edėliniai eiksmažodžiai. Es a pa e da língua é bene
complicingíssima, açõesmažodžiai cons i ui sen inio cen ą, em mui o kai ybinių o mų.
Apie edinių leksikalizaciją y a ašęs Saulius Amb azas (1990), apie eiksmažodžių
leksikalização Aldona Paulauskienė (1994: 37, 41), nomeadamen e sob e an esdélicos eiksmažodžių Lie u ių
leksikalizaciją – Jonas Paulauskas (1958), Albe as Ružė (2000). J. Paulauskas apie ai ašė i
kalbos g ama ikos an ajame om Mo ologija (1971; pos e io men e LKG II), capí ulo P iešdėliniai
eiksmažodžiai, sob e isso esc e e e Daba inės lie u ių kalbos g ama ikos (2005; pos e io men e DLKG)
capí ulo P iešdėlių ediniai, p epa eng ame E aldos Jakai ienės. O obje i o des e a igo es abelece
c i é ios de econhecimen o lexikalizações de ações de p e iėlinhos e os adap a pa a análise de ex os.
T abalho aplicados mé odos desc iomasis e ex ynų lingu is ikos. Os c i é ios de econhecimen o
leksicalização são es abelecidos analisando a li e a u a eó ica, e aplicados escolhidos 9 ex os
equen es nos p e ixos ad e bí eis: desc e e , aze , emissão, es abelece , ende , começa ,
acei a , u iliza , ocupa (nes e a igo a aplicação dos c i é ios é ilus ada com ce os ad e bados
e bá eis: es abelece , emi i , 4-o a , desc e e ). Fundamen ais de abalho
1
1
Mais em de alhe c i é io de econhecimen o leksikalizações desc e e e aplicados mais açõesmajodžių
Laimos Jancai ės magis o abalho An esdėlinių lie u ių kalbos eiksmajodžių leksikalizacijos a pažinimas (2020).
LAIMA JANCAIT. Con adélícios leksikalização de açõesmažodžių da língua
li uãs | 4 doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.05
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
on es Ac ualidades ex os de língua li uanas ( oliau DLKT) e Mo ologicamen e ano uado ex o
( oliau – MATAS).
Embo a sob e leksikalização esc e a em abalhos eó icos, ainda assim nelas mais a enção é
a ibuída a ge ais dian edélicos edinhos signi icam es ( . i. an esdėliniai eiksmažodžiai
apibend inam de aco do seman ines g upos ou desc i as suas g upines da ybos signi icanças), e
leksikalização mais minima como isom is das eg as. Nes e a igo a lexicalização é discu ida
sepa adamen e, além disso, esc e e-se como ela pode ia se de ec ada usando ex ynais, i. i. obje y esniu
kalbos iš ekliumi, o ne emian is ien kalbos jausmu.
1.PROXESSA DE LECSICALIZAÇÃO 1.PROXESSA DE LECSICALIZAÇÃO 1.PROXESSA DE LECSICALIZAÇÃO 1.PROXESSA DE LECSICALIZAÇÃO 1.PROXESSA DE LECSICALIZAÇÃO 1.PROXESSA DE LECSICALIZAÇÃO 1.PROXESSA DE LECSICALIZAÇÃO
Lexikalização em abalhos de ciência e dicioná ios não se limi a só a casos de da yba de
pala as ja ab êpiama mui os á ios p ocessos. Nes a pa e é discu ida, que p ocessos
podem se conside ados lexikalização.
Specialiajame leidinyje – Kalbo y os e minų žodyne ( oliau – KTŽ) leksikalizacija
in e p e iam como assim: Caixos de elemen os da linguagem (mo emų, pala as conjuninių, le ainių
san umpų, e c.) e imas cons an es unidades da linguagem pala as equi alen ais: ERA elec og a inis
ep odução apa elho e e os cópia insu icien emen e b iski; anka mo i e anka mo i nieco nepaisi i e k .
(Gai enis, Keinys 1990). Es a noção acen ua o su gimen o de pala as equi alen es isso não são
e dadei as pala as, elas só execu am unções da pala a; é impo an e que ais da inais eme gem de
já no idioma exis indo unidades. En ep ap esen ados exemplos ac onimo como pala a comum uso.
Visuo íssima enciclopédia dos li uanos (www VLEe) ap esen a-se ainda de alhesnė leksikalizacijos
samp a a (au o ė E. Jakai ienė): leksikalizãcija, elemen o nelexinio (g ama inas, mo emos) ou ais
elemen os i imas i imas sa a ankišku leksiniu une u. P. ex., p e eiksmių adimasis de links melho es
LAIMA JANCAIT. Con adélícios leksikalização de açõesmažodžių da língua
li uãs | 5 doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.05
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
o mas (balsu, šuoliais, žaibu, aka op), plu alis a seman ini a sepa amen o (pennai ‘žu ų pa inų sėkla,
mediu iai ‘pil o in e nal o g), šauksmininko i imas jaus uku ( a ge . p.), da o man is i imas sepa u
pala a (Visi ul os cingų įsi ikinimų žmonės; Tau ų likė i ašimais, i s alinis ai, i is ai Die u), sua
eakcija į suauginį žodį (sudie < su, paddie < Die e). Às ezes lexicicalização é conside ada e li e das
pala as conjun os e imas idiomás, opinhas azeologizmais ou compos os e mosis, į a dijančiais
um concei o (be žinė košė ‘bausmė, ližu į pakiš i ‘paskųs i, pe kūno oželis ‘ il ikų šeimos paukš is).
Tokyo ipo lexicalização ge almen e é chamada sin aksine. Ve se que an o KTŽ, quan o VLEe
ap esen a-se semelhan e noção minima, que e mo emos, e pala as conjun os ou k . Assim lexicalização
pode se a iados p ocessos. No en an o, é impo an e não só o a o de que ela ab ange mui os
gali ap i žodžių ek i alen ais i kalboje p adė i bū i a ojami kaip iene ai, lygia e čiai žodžiams.
p ocessos, mas ambém o a o de que pode se a ada de o ma di e en e. Po exemplo, Ju gi a
C ilikai ė esc e e que leksikalizuada é į a dy a žodžiu (Ci ilkai ė 2005: 34), e Ju gi a Gi čienė
leksikalizações p ocesso com in eg ação de a ian es léxicas em sis ema de linguagem (Gi čienė 2012: 32).
Semelhan emen e ašo é įmanomas e começa-se gausiai a o i, p igyja a osenoje (Booij 2005: 1718).
i kai ku ie užsienio au o iai, pa yzdžiui, Gee as Booijus eigia, kad žodis leksikalizuojasi ada, kai
Nes e abalho o ien a-se no a o de que lexicalização é associada com ce as seman ís icas exceções,
quando g ama inais elemen os i s a leksiniais (ace ca isso esc i a VLEe: leksikalização pode oco e ,
quando sus aba ėja aleg is, quando seman icamen e a i a plu ali a e . .). A iposnyje a enção é dada à
lexikalização, elacionada com pala as doyba casos, quando dian edėlinis eiksmazodis o na
seman iicamen e sa a ankišku pala as.
LAIMA JANCAITĖ. P iešdėlinių lie u ių kalbos eiksmažodžių leksikalizacija | 6
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.05
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
2. PREÇDLINI LIETUVI LEPSKAMAJODGE A LEXICALIZAÇÃO
TEORINIUOSE DARBUOSE IR LEKSIKALIZACIJOS ATPAZINIMO CRITERIJAI Es e capí ulo a a-se, o que
na li e a u a eó ica esc e e sob e edinių leksikalização. Resumem-se possí eis causas de
leksikalizações, ipos de leksikalizações de ações p é-délílicas e, mais impo an e, como es a
leksikalização ecoñece .
S. Amb azas, esc e endo sob e ediniai leksikalização, a i ma que suas me u ediniai įgauna no os,
2
ge almen e mais especiais leksinių eikšmių, já di e amen e nesąlygojamų seus da ybos (Amb azas
1990: 60). Assim, S. Amb azas leksikalização elaciona com casos, quando ediniai começam a conside a
nebe ediniais, pois seus leksinė signi icado começa menos depende pa a do da ybos. O au o esc e e
sob e leksikalizações ipos a i ma que leksikalização pode se comple a e pa inė. Segundo ele, o al
lexicalização quando o almen e desapa ece a elação de mo i ação edino com a pala a base, e
pa cial leksicalização kai edino com a pala a base pe manece e naujoji leksinė eikšmė neužgožia
pi minės da ybinės eikšmės (Amb azas 1990: 6061). Todos os lexicikalizações exemplo a pala a galas.
Segundo S. Amb azo, na língua a ual essa pala a já não man ém-se ediniu, embo a ele ei oi o de
eiksmažodžio gel i e an e io men e inha da ybos signi icado mi inas įgėlimas, mo didima. Como
po cional leksikalização exemplo o au o indica paki usį galūninės da ybos ações denominações
elação com p eesagos -imas (-ymas) ediniais. Segundo ele, ago a mui os galūnių edinių adqui i am
signi icados especiais e i o sepa os dos domínios e minis, po exemplo, a pala a mūšis, u ėjęs
signi icação mušimas, adqui iu signi icação ko a, kau ynės. Como indicado, mais an igamen e, XVIXVII
a., 1990: 61). Ve -se que S. Amb azas ala sob e uma ce a g adualidade: uns ediniai podem se
galūnių ediniai i p iesagos -imas (-ymas) ediniai žymėjo eiksmo p ocesus i būsenas (Amb azas
2
Embo a S. Amb azas analisa apenas p eesagų e galūnių edinius, lhes baseia-se e o nece seus
exemplos, mas men is desc eend ina dian edėlių edinių neišski damas como excepções.
LAIMA JANCAIT. Lexikalização de açõesmazodžių de línguas li uânicas con adélicas | 7 leksikaliza em
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.05
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
mais, e ou os menos. O linguis a indica e leksikalização causa. segundo ele, lexicalização é um p ocesso
his ó ico; seman ína mudança oco e pouco a pouco e, embo a ago a seman íneas in e ligações en e
undamen o pala a e edino às ezes di ícil įžiū ė i ou isso aze de odo nepa yks a (daí, edinys
sinch oniškai nebelaikomas ediniu), an igamen e seman íneas in e ligações oi is o. Reliando S.
Amb azu, pode a i ma -se que ediniai leksikalização é his ó ica, . i. ediniai seman ínio conexão com
da ybos o man ais e pama u pe deanda indo com o empo. Embo a o malmen e eles pa ece como
ediniai, às ezes em incomuns, uni á ios signi icados, dos quais não se econhecem de da ybos
o man ų e pama o. Jonas Paulauskas, esc e endo sob e p e ixí eis açõesmažodžius (Paulauskas 1958:
327 444), discu e de alhadamen e os signi icados de cada p e i ício (nes e abalho segue-se o pon o de
is a de que um p e ixo sem ad e bial não não ojá el, po isso isso é chamado de signi icmados
edėlinių). Po exemplo, a exp essão do p e ixo indicšmė é es a: P iešdėlis is iga apenas um signi icado
p incipal signi icado da di eção, que coincide com o p ielinxio do signi icado (Paulauskas 1958: 350). Po a de
di os exemplos: Išga mėjo já p šliai de Ony ės; Só não d ibau de obelies (1958: 351). Desc i as dian edėlios
signi icâncias elacionadas com mui os di e en es açõesmajodzes, aí p edélis aquela mesma
signi icação dá não a um açãomajodji, e odos aqueles açõesmajodži o mam uma g upo. E. Jakai ienės
VLEe o necida na de inição de leksinės signi icações indica: O con eúdo da Pala a consis e de á ios
signi ica i os de abs ação: g ama inė (da pa e da língua, à qual pe ence a pala a), comuns (da ybinių
ou seman inių g upių, pa a as quais en a a pala a) e indi idualioji. Assim, pode-se a i ma que o
signi icado, que o p e ixél dá a mui as pala as di e en es, é comum. J. Paulauskas não indica se
3
3
E. Jakai ienės pasiūly o bend osios eikšmės e mino ne eikė ų painio i su S asio Keinio (1999: 21) i Vinco
U bučio (1978: 162164) usado ao e mo de signi icação de da ybos ge al (ka ego inas). Os úl imos au o es gene ia
(ka ego ine) do signi icado de doybos chamam o signi icado, quando não com um doybos o man , e com odo a ib a
suda oma p óximos doybos signi icado de pala as; po exemplo, pe o me es de acção e pessoas ou ou as c ia u as,
às quais ca ac e iza daquela acção su gi peculia idade in oduz á ios ipos di e en es ediniai: esc i o , nešikas,
p šlys, plepys, saugas e . . (Keinys 1999: 21). Tokiu signi icado da da ybos S. Keinys (1999: 2022) e V. U bu is (1978: 144244)
ap esen am ao lado dos ou os signi icamen os da da ybos indi iduais (indi idualiosios) e g upinas. E. Jakai ienė,
LAIMA JANCAITĖ. P iešdėlinių lie u ių kalbos eiksmažodžių leksikalizacija | 8
esc e endo sob e a comum signi icação, em em men e não a comum doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.05
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
desc e e doybinių, ou seman inių g upių signi icados, po ém seu desc e e an esdėlių signi icados
se ia possí el ece com g upines doybos signi icamėmis (plg.: U bu is 1978: 145; Keinys 1999: 21). No
en an o, J. Paulauskas esc e e e sob e išski ines signi icamos (Paulauskas 1958: 432) esses casos
são di e en es do desc i os da ge al an ecedilas signi ica i as, po que eles não podem liga -se com
mais de um eiksmajodžiu, esses eiksmajodžius não êm signi ica i os ge ais (g upines daybos
signi icâncias). Ling is a e mo leksikalização não menciona, po ém seu desc i o exclusi os
signi icados pode ece com leksikalização. Assim b iskinha um leksikalização de econhecimen o
c i é io an esdėlinis eiksmažodis leksikalizuo as, se ele não em ge al (g upinės da ybos ou
seman inių g upių) signi icâncias, i. i. se an esdėlinis edinys não pode se a ibuído a uma ce a
ge al signi icância con endo açõesmažodžių g upo.
Esc e endo sob e signi icados exclusi os, J. Paulauskas a i ma que [P] iešdėliai podem e in luência de algumas simples das
aízes das e bmajodzes, ela mais ou menos mudando (Paulauskas 1958: 432). Como e S. Amb azas, au o esc e e que são duas
des as, exclusi as, espécies de signi ica i os: P iešděliai o nece a alguns simples aos eiksmažodžiam algum no o, conc e ų
a spal į, neišplečiamą pa a ou os eiksmažodžiam (daí, como mencionada, com eles aze eiksmažodžiai não êm g upais de
signi icado), e [K] casos p e ixi ais mudam o signi icado do simples do abalho, e como pa e do signi icado do con eúdo da pala a.
Ve dade, ela suge e que es a signi icação pode se e de doybinių g upių, em en ende , que sua u ima omenyje g upinė da ybos
eiksmažodžio šaknies eikšmę“ (Paulauskas 1958: 433). Iš o aiškėja da ienas leksikalizacijos
eikšmė, i. i. minima signi icância ge al pode se ou g upinė da ybos eikšmė, ou seman inių g upių eikšmė. Que de aco do com o
ku ias įeina žodis, eikšmė. No s S. Keinio i V. U bučio pa eik i e minai E. Jakai ienės ne a ojami, bū ų galima
g au de abs ação p ecisamen e g upinha doybos signi icado es á en e leksinė e g ama inė signi icado, ašo e V. U bu is (1978:
144145). Assim, nes e abalho baseia-se E. Jakai ienės o necida desc ição da signi icação ge al e S. Keinio e V. U bučio o necido
desc ição da signi icação de da ybos g upais (Keinys 1999: 21; U bu is 1978: 145). Como apon a V. U bu is, g upinė da ybos
signi icação ca ac e ís ica odos de algum exemplos de com p e ei os - ojas ediniais: dūsau ojas, keliau ojas, eques ojas,
a nau ojas em g upinska da ybos signi icação al que execu a undamen al eiksmažodžiu žymimą eiksmą (Keinys 1999: 21).
da ybos ipo a šiaip a imų da inių g upės (kalbos dalies iduje) a s o ams“ (U bu is 1978: 145). S. Keinys pa eikia
LAIMA JANCAIT. Con adélícios leksikalização de açõesmažodžių da língua
li uãs | 9 doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.05
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
econhecimen o c i é io dian edėlinis eiksmažodis leksikalizuo o, caso ele seman i icamen e não se
jun e com undamen o eiksmažodžiu, i. i. o signi icado do p é-délinio eiksmažodžio comple amen e
di e en e do que do undamen o eiksmažodžio. Assim, sinch oniamen e an esdėlinis e bma odis não
kaly inas ediniu ele só em edinio o mą (no s J. Paulauskas esc eço, que subs i ui-se aiz de
e bmowdia, po ém uma aiz não ojama, po isso nes e a igo inclina-se a a i ma , que di e en e é o
signi icado da pala a base). Como lexicikalização pa cial, J. Paulauskas o nece exemplo de
ação-palab a ao o dena : embo a do e bemodo básico dize o signi icado semân icamen e semelhan e
a do e bemodo o dena no o signi icado, mas o p e ixo su eikia mandamen o, exigência, e lexal
(Paulauskas 1958: 432). Como odas as lexicikalizações exemplos minim açõesmaodžiai abandona ,
engana , nusimin i e . . (Paulauskas 1958: 433434). Assim, com base J. Paulausku, ambém pode-se
a i ma que exis e um ce o leksikalizações g adualidade. No en an o, J. Paulauskas indica que neaiški
eiksmažodžio eikšmė keičiama ik šiek iek ( eiksmažodis ne u i bend osios eikšmės, p iešdėlis
on ei a, quando undamen al só dá a ele alguma que seja signi icação, uma ce a somb a de
signi icação) e quando ela é mudada comple amen e (i. e. eiksmažodis comple amen e leksikalizuojasi, sinch oniškai nebelaikomas ediniu) (Paulauskas 1958 433).
Hencei, é di ícil es abelece obje i ius comple a e pa ciais leksikalizações c i é ios de
econhecimen o. Po es a azão, aplicando o c i é io de econhecimen o lexikalizações decêsse
leksikalizações em o al e pa cial não di idi , po que pois em ambos os casos ela é de ce a exceções
das eg as (caimo ašo J. Paulauskas, exclusi os signi ica i os). Aplicando es es c i é ios, é p eciso
e em men e, que dian edėlinis eiksmažodis é leksikalizuo o, se não supe isionima sua seman inė
sąsaja com undamen iniu eiksmažodžiu, e naqueles casos, quando seman inė sąsaja įžiū ima,
dian edėlinis eiksmažodis laiky inas leksikalizuo u, se não em signi icanças ge ais.
J. Paulauskas mini i da ieną p iešdėlinių eiksmažodžių leksikalizacijos a pažinimo
c i é ios dois p e ixos uso: An asis p e ixėlis é adicionado a ais p e ixėlė ų açõesmažodžių, cujo
p imei o p e ixo é es ei amen e adul o com açãomažodžiu e o ma e no a eks yne MATAS (es e é
LAIMA JANCAIT. Con adélícios leksikalização de açõesmažodžių da língua
li uãs | 16 doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.05
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
mo ologicamen e ano ado ex o, que consis e 1,6 mln. pala as; nele bem em des aškėja in o mação
g ama ical, que pode se impo an e econhecendo leksikalização). Como indica J. Paulauskas,
leksikaliza em ge almen e são amplamen e u ilizadas, u in ys mui os signi icamen os pala as,
po an o e i ica leksikalizações c i é io escolhida mais equen emen e us o pelos açõesmaodzes
(apibūdi i, e ec ua , expulsa, es abelece , ende , começa , acei a , cons i ui ii, za pag indo). Nes e
a igo al e i ica ilus ada qua o de en e analisė ų eiksmažodžių desc e e , expedi , es abelece ,
ende exemplou. No Dic ioná io de Esc i u a da Lí u iana ( DRLKŽ), cons i uído com base de 1 milhão de
pala as de ex o mo ologicamen e ano ado, indica-se que a ação- e bo es abelece mais equen e
ação- e bo com p e ixo nu- (é a 107a pala a de aco do com a equência), ação- e bo expedi mais
equen e ação- e bo com p e ixo is-dė-liu (204a pala a de aco do com a equência), ação- e bo
ende mais equen e ação- e bo com pa -pa (725a equência), ação- e bo desc e e an as
pala as com p e ixo api-2-liu. P ecisa e em men e, que e bma odis pode se leksikalizuado po odos
ou só po alguns signi icados. Po exemplo, a ação de começa é lexicalizada só no signi icado im i o
aze , da começo, indicado Daba inės lie u ių kalbos žodyje ( oliau DŽ7i), e não lexicalizado como
signi icado nepa aiky i padė i į ie ą (DŽ7i) ação de ação; ação- e bo n uok i, como indicado DŽ7i, em um
signi icado numany i, en ende , e usado nesse signi icado é leksikalizuo . No en an o, nes e a igo
p e ende não esnag ina açõesmažodžių signi icados e de e mina , cujos signi icados açõesmažodžiai
são leksikalizados, e com base nos mencionados açõesmažodžiais ilus a , como ex yne pode iam se
aplicados leksikalizações c i é io de econhecimen o. P imei o aplicado c i é io an esdėlinis
eiksmažodis leksikalizuo as, caso undamen inis eiksmažodis na a ual alboje não ne a ojamas.
Es e c i é io é con enien e aplica p imei a, po que o é ácil de e i ica , bas a quan o maio do ex o.
De e mina-se que, po exemplo, o e bo- e bo desc e e (seu signi icado, como indicado DŽ7i, é nusaki i
cha ak e ingąsias žymes, cha ak e izuo i) DLKT pa ado
LAIMA JANCAITĖ. P iešdėlinių lie u ių kalbos eiksmažodžių leksikalizacija | 17
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.05
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
14 958 ezes. Teks yne encon a apenas dois casos do e bi ólo básico ca ac e in i a osens:
Vaižgan as o nece uma lis a de odos os pe sonagens, que são lis ados com i aš e Būdinamieji
asmens; Ypač imagemdžiai, odašališkai ca ac e inda a di igindo os indi íduos, polí icos. P imei o caso
a osenos de uma língua mais elha: isso Vaižgan o ex o pa e nomeamen o. Como mencionado em 2o
capí ulo, sob e leksikalização é p eciso decidi baseado a ual, e não ac os da língua mais an iga. Tendo
em con a o olume do ex o, dois casos a osens a alo iza como es a is icamen e insigni icšminos
(ijas encon a apenas dois, an eceden e açõesmažodžių a osens casos mui o mais). Assim, pode-se
alega que o ação- e bo desc e e leksikalizuado, po que seu básico ação- e bo būdin i na língua a ual
não ne a ojamos ( eiksmažodis na língua a ual nebelaikomas ediniu). Segundo aplicado c i é io
habilidade do ad e bículo de ação de jun a segundo o ad e bélį. Como já abo dado, an esdėlinis
eiksmazodis é conside ado leksikalizuo u, se ele pode jun a mais um an esdėlį. Es e c i é io é
con enien e aplica segundo, po que ele ambém é acilmen e e i icado. Embo a nes e c i é io não
es abelecendo leksikalizações ainda não signi ique, que e bamo odis neleksikalizuo o, ele é impo an e,
pois pe mi e leksikalizações p ocessamen o de econhecimen o au oma iza que au oma icamen e
se á econhecido dois p edecesso es, p obabilidade mui o al a. Es e c i é io, como e o p imei o, de e ia
se e i icado em g ande ex oyne. Po exemplo, DLKT é usado ais e bemó el ende (moddim pala a
duo i) edinių: expo duzi , expo duzi , e ende ( edinys expo duo i mencionado e DRLKŽ). Assim, pode-se
alega que o eiksmazodis ende leksikalizuado do undamen o da pala a da em elação
(sinch oniamen e nebelaikomas ediniu), pois pode jun a mais um an esdélį. Se e i ica mos es es dois
c i é ios de lexikalizações não de ec ada, aplicado c i é io adicional, de seman ines in e sajos com
o ien uo as į bend ąją eikšmę. Jei p iešdėlinis eiksmažodis u i bend ąją eikšmę, jis u i u ė i
undamen al accionmažodžiu (sinch oniškai y a edinys) p iešdėlis adiciona undamen al accionmažodžiui
seman inių komponen ų, mas signi icado keičia nedaug. Se seman íneas uniões en e p e ixilo e
undamen o açõesmajo idade não exis e, pode-se a i ma que an ecedênis açõesmajo idades em
LAIMA JANCAIT. Con adélícios leksikalização de açõesmažodžių da língua
li uãs | 18 doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.05
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
eiksmažodis bend osios eikšmės ne u i. Taigi, s a bu pa ik in i, a p iešdėlinis i pama inis
seman íneas uniões. Isso e i icando, ale le a em con a o ambien e do e bom usadoosens. Po
exemplo, se um ce o signi icado usado no p e ixo a conjugada léxica mui o di e e da conjugada léxica de
5
odos os signi icados, pode-se a i ma que aquele p e ixo é seman icamen e mui o dis an e dos
signi icados. An ai o e bo es abelece , usado no signi icado con i ma a os, isaiškin i (DŽ7i), endęs
jun a -se abs ac ų leksinei seman ina g upo pe encen es daik a a džius: Apžiū ėdami os olhos,
podemos de e mina akių pa audimą e sausumą (DLKT). Nes e caso, jun a am-se koloka ai pa audimas e
secumas. O e bo es abelece , usado no signi icado ish anks o nužymė i, nuski i (DŽ7i), ambém endęs
a jun a -se à léxica abs ac a seman inei a g upo pe encenčius daik a a džius: Ve e ina inių ais ų
y inėjimo a ką nus a o Vals ybinė e e ina ijos a nyba (DLKT). Nes e caso acjun a-se koloka as
o dem.
Kadma oodis es abelece , usado nesses signi icados, endęs jun a -se abs ac os leksinei
seman ine g upo pe encenças daik a a džius, de e minada eks yne MATASnag aus inėjus e
compa aus p e ixional de e moodis de e mina e seu undamen ino de e moodis s a i i
konko dansus. Išanalizo os do e bem básico cons uí konko dansą, descob iu-se que ele endês a
jun a conc e os daik a a džius: S a o bo elį į kampą, ma ks osi, nusišluos o os olhos; No
es angei o, li uanos cons oem mo adias e ins alações indus iais; mopeds e bicicle as são
pe mi idos pa a em em duas ilas (DLKT). Nes e caso, jun a am-se koloka ai bo elis, esidenciais e ins alações indus iais,
mopedai i d i ačiai. A ejų, kai eiksmažodis s a y i p isijungia abs ak ų leksinei seman inei g upei
5
Apie ai, kad iš a osenos aplinkos galima nus a y i žodžių eikšmes, y a ašy a, pa yzdžiui,
Rū os Ma cinke ičienės: pa a en ende a pala a, é p eciso conside a a con ex osena, po que não se sabe o que
signi ica a pala a, a é que a não oui mos ou não pe cas ei no ex o (Ma cinke ičienė 2011: 9). Johnas Sinclai is esc e eu
sob e es endês inio unidade de signi icado ge almen e não a pala a em signi icado, e unidade de linguagem, maio do que
Ma cinke ičienė 2000: 42).
LAIMA JANCAIT. Con adélícios leksikalização de açõesmažodžių da língua
li uãs | 19 doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.05
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
a pala a (Sinclai 1996: 114, ci . de pe enusanços daik a a džius, ne as a. Uma ez de e mina o e bom, usado
„pa i in i ak ais, išaiškin i“ i „iš anks o nužymė i, nuski i“, leksinis junglumas labai ski iasi nuo
signi icmadas do conjugio léxico do e bom básico, pode-se a i ma que o e bom es abelece , usado nessas
signi icmadas, seman icamen e mui o a as ado do e bom básico e é leksikalizuado. Assim, p ocu ando casos de
leksikalização e a aliando açõesmažodžių leksinį junglumą, con ogu conside a -se em leksines g upos seman ines, po ém
às ezes é p eciso conside a -se em koloka us. Pa yzdys pode ia se e ba ódio expedi , usado no signi icado pa eng i,
ensina (DŽ7i). Veiksmazônio saído, usado nesse signi icado, a osenos exemplos de eks yne MATAS pas ou pouca,
po an o dele e do pala a base pe mi i konko dansai e i ica DLKT. Com base DRLKŽ, selecionadas ês
equen iá ias o mas do e bemodulo expedi expediu, expediu, expediu e suas conco dansas compa a com as
co esponden es o mas da pala a base […] leido, pe mi i , leis a. Pa eceu-se que o eiksmawodis expos os, usado no
signi icado pa eng i, ensina , jun a pessoas leksine seman inei a pe encenčius daik a a džius, como e undinis
eiksmawodis pe mi i , usado em amc omis signi icanças. No en an o açõesmazodis expos os mui o equen emen e
endęs jun a koloka us absol en ai e laida: A é 1940 m. Vy au o
A G ande Uni e sidade emi iu 3790 g aduan es; m. 16 de dezemb o de 1919 a escola de a iação mili a
emi iu a p imei a e úl ima laidą (DLKT). Veiksmazodis pe mi i ais koloka as se jun a nãoinkęs. Assim,
às ezes em leksines seman ines g upos conside a -se nãož enka leksikalização pode a econhecido de
koloka ų. Pode-se alega que es e c i é io de econhecimen o impo an e, po ém subjec i ous:
eks yną enka a si ink i, pagal ką bus ik inamas leksinis junglumas – pagal leksines seman ines
analisando g upos (se sim, é segundo kokias) ou segundo koloka us. e p e ixio e undamen al e bmaod
Jeigu p iešdėlinio eiksmažodžio seman inių sąsajų su pama iniu eiksmažodžiu andama
léxico conjunluma panašus, isso ainda não signi ica, que dian edėlinis e bmaodis não leksikalizuo ele
pode não e em comum (g upines da ybos ou seman ines g upių) signi icâncias. Po an o é p eciso
e i ica mais. Um das manei as conside a no g ama ical junglumá. Aos eiksmajodjis, endo-se ce a
LAIMA JANCAIT. Con adélícios leksikalização de açõesmažodžių da língua
li uãs | 20 doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.05
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
signi icação comum, ca ac e ís ico ce o junlumo g ama ical. Assim é impo an e escla ece , que
g ama ical conjunlumo ca ac e ís ico a açõesmajodji, endo um ce o signi icado comum. Se um
e bo óji ca ac e iza di e en e de g ama ical conjunjão do que os e bo ójios com o signi icado
gene alizada, pode-se a i ma que ele não em signi icado gene alizado Po exemplo, e bo ódi
(gali u ė i ki ą bend ąją eikšmę a ba ne u ė i nė ienos iš bend ųjų eikšmių) i y a leksikalizuo as.
es abelece , usado no signi icado su egulia , enden e a jun a -se a daik ine lexicine seman ina g upo
pe encen es daik a a džių galininką: p ecislius apa elhos de as onomia podem acilmen e
de e mina ; pô i ens em luga es e de ini elógios (DLKT). Panag inėjus açõesmazodzes com
an ecedêlio nubend ąsias signi icados, is o que des e an ecedêlio ediniai endem a jun a daquik ų
leksine seman inei a g upo pe encen es daik a a džius: P iešdėlio nu ediniai ma ca base wo diu
pasakomo ação išpli imą e d ėje ou algo pa o šiuje. (LKG 1971: 208). No en an o, e e indo-se ao p e ixo,
o compo amen o do LKG é ap esen ado como exemplo Skujom, šakelėm e šiškom nuklo ą kepina saulė
nenaudingą plo ą (LKG 1971: 208). Assim explica-se que daik ų leksinei seman ine g upo pe encendo
daik a a džiai ao edinio nuklo i p ijungiam ao įnagininko, e não galininko aleg niu. Uma signi icação
e bo odi es abelece al signi icação ge al em não su egulia , e daugėlio i (DŽ7i). D7Ži ap esen am-se
ais nusis a é azonais. DLKT encon ado exemplo S alai champanu e conjaku es abelece . Como is o,
pa yzdžiai: Nus a y i s alą algiais i , kai eiksmažodis a ojamas kaip sang ąžinis, – Visus kampus
o e bo od es abelece , usado no signi icado daug adêlio i, daik i lexine seman ine g uppe pe encen es
daik a a džius jun a įnagininko esque niu, po an o pode-se dize que ele em LKG nusakomą
gene alizada signi icância: P iešdėlio nu ediniai ma cam base wo diju sp eadimu ac ionom pasakomu
e d ėje a ba košmo pa i šiuje (LKG 1971: 208). Veiksmajoodis es abelece , usado no signi icado
su eguliu, daik a a džius pe encen es a lexicine seman ine g oup endęs a jun a galininko linksniu,
aigi ele des a signi icância gene alizada não em.
LAIMA JANCAIT. Con adélícios leksikalização de açõesmažodžių da língua
li uãs | 21 doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.05
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
Assim e i ica-se se o eiksmazodis em mesmo uma comum a signi icância. Ce o p e ixo
edinium pode se ca ac e ís ico não uma signi icação ge al, ais p ecisa e i ica -se se o
p e ixlinis eiksmazodis não em nenhuma de uma deles. Se nem uma signi icância ge al não
es abelecida, ação- e bio é conside ado leksikalizuo o. Assim acessí el à conclusão, que
a ojamas eikšme „su eguliuo i“, y a leksikalizuo as. Tai objek y esnis leksikalizacijos
eiksmazodis es abelece , econhecimen o c i é ios, ele con ogu e i ica y eks yne.
Assim, os c i é ios de econhecimen o lexicalização ex yne podem se aplicados nes a o dem (se a
lexicalização o de e minada, o c i é io subsequen e não é necessá io aplica ). Em p imei o luga
e i ica-se se es á usado cuidado p é-délício do ação- e bo undamen al e, se ele não ojamo, o
p é-délino ação- e bo é conside ado leksikalizuo u. En ão e i ica-se se o an ecedênil açõesmažodis
pode jun a mais um p e ixélio e, se ais casos encon am, um an ecedênil edinys é conside ado
leksikalizuo o. Depois disso e i ica-se se o conjunjamen o léxico do ad e bi do an epédi o
pa ecidos a um conjunjamen o léxico do ad e bi básico e, caso es e conjunjamen o di i a, o ad e bi
do an epédi o conside ado leksikalizuo o. E ei amen e com base g ama ical conjunlumo e i ica-se
se o an esdėlinis eiksmazodis em alguma alguma comum a signi icação. Se o g ama ical conjunlumo
di e en eoks do que ou os comuns signi icamos con endocios eiksmajodžių, an esdėlinis eiksmajodis conside ado leksikalizuo u.
IŠVADOS
Lexikalização é amplas ab angpimen os, não um ní el da língua ab angendo e não comple amen e
uni o memen e en endido eiškinho. An esdėlinių eiksmažodžių leksikalização elaciona-se com
edino seman inio sa a ankiškumu e signi icância indi idualumu: eiksmažodis leksikalizuojasi,
quando o na seman iškai sa a ankišku pala as e jáė a só o esul ado da pala as doib ou quando ele em apenas
LAIMA JANCAITĖ. P iešdėlinių lie u ių kalbos eiksmažodžių leksikalizacija | 22
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.05
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
indi idualią daybos signi icado, mas não em da ge al (g upines daybos ou seman inių g upių)
signi icações.
O a igonyje desc e e, quais que c i é ios de econhecimen o lexikalizações de açõesdélicas de
p édélicos emi iškėjo de abalhos eó icos, e como esses c i é ios p e e in a aplica nos ex os. Dois
exynos base analisa os 9-ios p e ixėlinių eiksma ódžių (apibū i i, a lik i, išleis i, nus a y i, pa duo i,
p adė i, p iim i, suda y i, zaim i) leksikaliza imąsi e 4-ios deles (ne e mina , išleis i, pa duo i,
apibūdini i) leksikaliza imosi polinkius ap a nes e a igo, o na-se cla o um ce o eiliškumo de aplicação
dos c i é ios de leksikalização: se aplicando um c i é io leksikalização é econhecida, ou o c i é io não
p ecisa.
P imei amen e ex yne de g ande ex ensão e i icada, se é usado o p edílinio ação- e dade undinis
açõesmajodis: se ele não ojamas, an esdėlinis açõesmajodis conside ado leksikalizuo u. Es e
c i é io p e e iu aplica p imei o, po que ele não é di ícilmen e e i icado. En ão de ex ine de
g ande ex ensão e i ica-se se o p é-dėlinho eiksmažodis pode jun a mais um p é-dėlį: se pode,
p é-dėlinho eiksmažodis com um p é-dėlinho é conside ado leksikalizuo o (exceção eiksmažodis
empasali ). Es e c i é io ambém é con enien e aplica , po que ele ambém não é di ícilmen e
e i icado.
Depois disso e i ica-se se o dian edėlinis eiksmajodis em seman inių sąsajos com
undamen iniu eiksmajodžiu: se não em, a i ma-se que dian edėlinis eiksmajodis
leksikalizuado. Teks yne seman ís icas in e ações e i icadas compa ando leksinį junglumą:
analisa se an ecedélino e undamen ino eiksmažodžio konko dansai, conside ada-se no que se
p isijungia oms pačioms leksinėms seman inėms g upėms p iklausančius žodžius i okius pačius
p iešdėlinis e seu undamen inis eiksmažodis koloka us. Embo a es e lexicikalização c i é io
de econhecimen o subjec i okas, ele mui o impo an e. Jį e i ica oma um empo não mui o
longo ( equiisa pe cebi não mui o conco dansus), po an o c i é io aplicado e cei o.
LAIMA JANCAIT. An esdélicos leksikalização de açõesmaodžių da língua li uãs |
23 doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.05
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
Galiausiai ik in a, a p iešdėlinis eiksmažodis u i bend ąją eikšmę: jeigu ne u i nė
de uma signi icação ge al, açõesmazodis conside ado leksikalizuo u. Isso e i icada endo em con a
o g ama ís ico conjunlumá: se o p e ei o ação- e dade g ama ical conjunlumo di e en e do que
os comuns signi icados compo an es ação- e modes g ama ical conjunlumo, es e
ação- e modis o leksikalizuo u. Es e é um c i é io mais obje i o, ele é con enien e aplica , po ém
demo a um conside á el empo (necessi a e i -se um conside á el conco danso).
Embo a es es c i é ios de econhecimen o lexicalizações nos ex os possam se aplicados,
explicou-se que cada e bomodo leksicalizações econhecido pode necessi a de di e en es c i é ios,
ai assim c i é ios uni e sais não. Também pode ha e ais casos em que com base nesses c i é ios
lexicicalização pode se não econhecida (pode necessi a mais c i é ios, pe mi indo econhece , que o
p e ixo e bi ó dio não em signi icado ge al). En ão leksikalizações pode p ocu a não eks yne ou
examina , quais de mais c i é ios pode se , que se ia possí el aplica eks yne. An esdėlinių
eiksmažodžių leksikalizacijos a econhecimen o c i é ios es udo ú il seman icos mokslui. Nesse
abalho c i é io se sis ema iza e desc e e , nas publicações eó icas mais a enção dedicada a
signi icados ge ais, e não a excepcionais casos de leksikalização. Mais adian e se ia possí el in es iga
ou os casos de lexikalização (pa y ať, linksnių s aba ėjimą, mul idiskai os seman inį a sisky imą e .
.).
ŠALTINIAI
DLKT – Daba inės lie u ių kalbos eks ynas. P ieiga in e ne e: h p:// eks ynas. du.l / eks ynas
[žiū ė a 2019 m. ugpjūčio mėn.–2020 m. gegužės mėn.].
LAIMA JANCAITĖ. P iešdėlinių lie u ių kalbos eiksmažodžių leksikalizacija | 24
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.05
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
DRLKŽ – Dažninis ašy inės lie u ių kalbos žodynas. A. U ka, Kaunas: Vy au o Didžiojo
uni e si e as, 2009. P ieiga in e ne e:
h p://donelai is. du.l /publikacijos/Dazninis_zodynas.pd .
DŽ7i – Daba inės lie u ių kalbos žodynas (in e ne inis), y . ed. S. Keinys, 7-as pa ais. i papild.
leid., Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2015. P ieiga in e ne e: h p://lkiis.lki.l /daba inis.
MATAS – Li huanian Mo phologically Anno a ed Co pus – MATAS 1.0. E. Rimku ė, A.
Bielinskienė, V. Dadu ke ičius, J. Ko ale skai ė, A. U ka, L. Boizou, 2019: P ieiga in e ne e:
h ps://cla in. du.l /xmlui/handle/20.500.11821/33.
LITERATŪRA
Amb azas Saulius 1990: Lie u ių kalbos is o inės žodžių da ybos p incipai. – Li uanis ica 1, 59–
65.
Booij Gee 2005: G amma o Wo ds: An In oduc ion o Linguis ic Mo phology, Ox o d: Ox o d
Uni e si y P ess.
C ilikai ė Ju gi a 2005: Leksinės e mės: anglų kalbos „A Pe “ i jo lie u iškų a i ikmenų
analizė. – Žmogus kalbos e d ėje: mokslinių s aipsnių inkinys 4, Kaunas: Vilniaus
uni e si e o leidykla, 34–46. P ieiga in e ne e:
h ps://e alpykla.li uanis ikadb.l / edo a/objec s/LT-LDB-
0001:J.04~2005~1367153653318/da as eams/DS.002.0.01.ARTIC/con en .
DLKG – Daba inės lie u ių kalbos g ama ika, ed. V. Amb azas. 4-as pa ais. leid., Vilnius: Mokslo
i enciklopedijų leidybos ins i u as, 2005.
Gi čienė Ju gi a 2012: Naujoji lie u ių kalbos leksika: eo ija i p ak ika: me odinė p iemonė, Vilnius:
Edukologija. P ieiga in e ne e: h p:// alpykla.elaba.l /elaba-
edo a/objec s/elaba:4331816/da as eams/MAIN/con en .
Jancai ė Laima 2020: P iešdėlinių lie u ių kalbos eiksmažodžių leksikalizacijos a pažinimas: magis o
da bas. Vado ė p o . habil. d . Rū a Pe auskai ė, Kaunas: Vy au o Didžiojo uni e si e as.
LAIMA JANCAITĖ. P iešdėlinių lie u ių kalbos eiksmažodžių leksikalizacija | 25
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.05
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
Keinys S asys 1999: Bend inės lie u ių kalbos žodžių da yba, Šiauliai: Šiaulių uni e si e o leidykla.
Gai enis Kazimie as, Keinys S asys 1990: Kalbo y os e minų žodynas, Kaunas: Š iesa.
LKG 1971 – Lie u ių kalbos g ama ika 2: Mo ologija, y . ed. K. Ul ydas, Vilnius: Min is.
Ma cinke ičienė Rū a 2000: Teks ynų ling is ika: eo ija i p ak ika. – Da bai i dienos 24, 7–64.
P ieiga in e ne e: h p://donelai is. du.l /publikacijos/ma cinke iciene.pd .
Ma cinke ičienė Rū a 2011: Žodžio eikšmė. Žodynai i eks ynai, Kaunas: Vy au o Didžiojo
uni e si e as. P ieiga in e ne e:
h ps://www. du.l /c is/bi s eam/20.500.12259/208/1/ISBN9789955127543.pd .
Paulauskas Jonas 1958: Veiksmažodžių p iešdėlių unkcijos daba inėje lie u ių li e a ū inėje
kalboje. – Li e a ū a i kalba 3, 301–453.
Paulauskienė Aldona 1994: Lie u ių kalbos mo ologija. Paskai os li uanis ams, Vilnius: Mokslo i
enciklopedijų leidykla.
Ružė Albe as 2000: P iešdėlinių eiksmažodžių seman ika. – Pa adigma ika, sin agma ika i kalbos
unkcijos: a p au inės mokslinės kon e encijos p anešimų medžiaga, Kaunas: Vilniaus
uni e si e as, 160–162.
U bu is Vincas 1978: Žodžių da ybos eo ija, Vilnius: Mokslas.
VLEe – Visuo inė lie u ių enciklopedija (elek oninis a ian as), Vilnius: Mokslo i enciklopedijų
leidybos cen as. P ieiga in e ne e: h ps://www. le.l .
Recebido 2020 06 02
Adop ado 2020 10 30