se TSU
AVG) APL
BO Tak
ROS) Kak
AGW S.
EoMy Ac
1 e ee 075
TSR
MOKSLY
AKADEMI-
JA KIRCIO
IR
PRIEGAID-
ES KAITA,
ARBA
METATO-
NIJA,
PIETVAK-
ARIU
DZOKU
TARMEJE
E.KA
MILAUSK-
AITE
Me a oni-
ja lie u iy
kal, como
e em
línguas
indocu o-
pie iy
nou os,
é um
assun o
mui o
an igo.
Ta iau ela
unciona
e Siims
dias.
Dis ingui
os elhos
e os
no os
eicinos
me a on-
ia é uma
ques ão
não ácil!.
Todél no
seu
abalho,
que é mais
ap aomo-
jo
pobiidZio,
au o é
nemégina
nem
aigkin i
me a oni-
jas, nem
da sua
aidos.
Cia só
passeib a
su egis -
a
ac os e
da y
eiSkiniy
am
ce a
classi ic-
ação
ap aomo-
je
a méie.
ReiMe a -
onijasSki-
niai são
d ejopo
pobiidzio:
g ynai
one iniai
e ce o
ce o
sen ido
da ybiniai.
| úl imos
eikinos
de
me a on-
ía i8
ik yju
gal
eiké y
zi i é i
como j
ienqg i§
da ybiniy
p iemoniy
e odél
sob e
eles, u
bi ,
melho
ik y
kalbé i
Zodziy
da yboje.
Ta iau
au o é
Cia segue
adiciniy
g ama i-
ky
o demco-
s. Kad
me a oni-
ja i§
ik yjy
p incipal-
men e
se nauja
zodziy
eikSmei
des inad-
os e ao
biidu s o i
a ciau
Zodziy
da ybos
bei
seman ik-
os,
paliudija e
ou as
ide
idiomas,
ej.: g aiky
k. Acuxde
(bal as):
Ac xog
( okia
Zu is) ou
sansk i o
k snd-h
(juodas):
k sna-h
(an ilopé),
usy k.
ado (pilis):
s3a JaiK06
(sp), la . k.
(la iks,
dk .):
lauks
(la iks,
bd ). Ta
pa ia
p iemone
us a a e
a ualiné
lie u iy
li e a ii i-
né língua,
exemplo.:
dpsiaus -
as
(apsup s):
apsia is -
as
(pal as),
d alyné
(apa as):
a aliné
(apa o
endo u-
é) e k .
Siuses
exempzi-
os nós
u éjam-
os não só
p iegaid-
és, mas e
ki cio
kai a.
Li uiy
kalboje,
aigi e
Sioje
a méje,
pla iau é
u ilizada
p iegaid-
és kai a,
a iau
su inka-
me e
ki éio
kai os
ei8kiniy,
embo a e
eciau.
Siame no
abalho
não se á
ei a
dis inção
en e
ki io e
p iegaid-
és kai os,
e ambos
eiSkiniai
se á
analiséj-
ami
jun os,
pois eles
en e
sa es
são
susije e
daznai
susipyne.
Ki éio e
p iegaid-
és kai a
pié aka-
iy dziiky
a méje
p incipal-
men e é
usado da
mesma
kilmés e
dai a da
mesma
Saknies
ne iena -
cikimiams
ZodzZia-
ms pa a,
exemplo:
mé*li ne
(mélyna
démé an
kino):
me‘li*ne
(uoga),
d°uks as
(bd .):
a i.kS as
(dk .),
aii.ki*m-
as, -a :
(pa auk-
o
d abuzio
klos és):
d*uki*-
mas, -ai.
(S auklé-
s) e k .
Ki gio
kai os
pa yzdz-
iy mais
encon -
amos
p e eiks-
muses,
наприме-
р.: onde
ep il.gai
bu ai.?
(laiko
p ie .):
ilga .
nepjd-uk
(bado
p ie .); a
pas1Plg.
J.
Endzelin-
s, Bal u
lingua
skayas
un
o mas,
13, Rigd,
1948.
85
huis
a eissu
(laiko
p ie .):
kumelikas
béga
pa'skui
(biido
p ie .);
ske .sai?
isilgai®
s ié u
pe' aik
i
o'ké-s
ne asi
:
pe' ki sk
pagali*
ske sai.4
i
isilga .>;
s iése _
pa é*jo"m
( emiko
p ie .)
:
S iese?.
Ilas
(biido p iey.);
d*msei
pa aza:Rom:
amsei.
a las;
aF.gel
gi' as
( os
i as)
:
a gei.
is
acei.s
(g eigão ele
não i á);
pe dail.g
diiodzi:
da -k ugi
a
p iki?. o' ?
—
nepeF.dauk
(nedaugiausia,
nedaug);
pe dsidelis
pé'das di ícil:
nepeF.dzidelis
(nedidelis)
a qui kas dle
g ai. as.
Ki cio kai a é
usada quando,
quando ce o
i
ainda pleno
pa adigmos
daik a a dzio
aleg nis ai
p ie eiksmiu,
exemplo. :
su
Bisai.s
daik ai.s
ac k a us -
e: ddik ais
(localmen e)
pali a
dd'ik ais
sailsa;
neacidzauga
sao"
g azumi
ad iok
g a& umu;
:
ai-k já ai.k
su
16's
ge umi®
:
e@ umu
nisko
nebis
neduds
i
. .
Como já
buyo
miné a,
mui os
placiau
negu
ki io
kai a
Sioje
a méje
usada
p iegaidés
kai a.
Ji
consumida
p incipalme-
n e pa en escos
(ou i ai ios
i
kilmés)
di e en es
signi icmés
homoniminiams
ZoJ%iams
pa a, pyz. :
d:ncis
(paukS is)
:
a .cis
(Skiniy), kd‘l as
(j ankis):kal. as
(bdy.),
mielas
(bd .):
miélas
(gipsos),
d'us a
( i alas):
ai .s a
(aus a),
deiga
~
déngia
(g ei ai
cina): den.
Ga
~
de igia
(s oga),
da‘?
ke
da‘ ga
~
dé g i
—
dé gia
( e s i,
biau o i)
:
de .ke
—
de?.Ra
~
de k i
—
de kia
(gadin i),
ma ke
~
mé k i
(akj):
me?.ke
~
me k i
(linus,
kanapes),
kd-uksi
~
kiduksi
(kuosa,
kiduké):
Rai .ksi
~
kia iksi
(Suniukas),
od‘ idu
~
(Ziauk iojimo
som): dai.
~
ia i
(Suniuko
lojimo
som) .
i
Sioje
a méje
me a onija
da%mais
conco da
en e
i agalés
i
i ap adés
p iegaidés ou
a bulai en e
i ap adés
i agalés.
—
i
Mais
ji
a amen e
oco e en e
umpinés
i
i ap adés
e a bulai a p
i ap adés
umpinés,
i
eciausiai
o
en e
—
umpinés
i agalés
i
ou idu inés
p iegaidés.
Me a onia
a dazodzius-
es
Já buyo
miné a, jog
a dazodziy
da yboje
éalia ki y
p iemoniy
u ilizadoam-
asi
me a onija.
Ap aomoje
a méje
i
a dazodziy
da yboje
me a onija
me icama
Nesses
casos:
1,
I8 es iniuose
daik a a dzius,
onde, pasikei us
kamienui, kin a
p iegaide: zymin
di e en e genine
i
a)
( i agalé
p iegaidé
pakin a
i ap ade
i
a i kSciai
i ap adé
i agale):
il.kas
:
‘lke
(pa elé),
mai.sas:mdige
(la ge, la go
palams kims i
maigas).
P é gios g upés
pode bii y
a ibui ais
no osiskus
daik a a dinius,
biid a dinés
i
kilmés.
edinius,
exemplo:
bd‘Icis (bal as
mei élis):bal.ce
(bal a
kiaulé),
j iodzis
(ca ina
p e o):
jwéde
(juoda
ka é),
md gis
(ma gas
e sis)
:
ma .ge
(ma ga
ely ia),
pd-isis
(pal¥as
ca klys)
:
pal.ée:
(paléa
kumelé),
p -Ikis
(pilkas
ka inas)
:
pil-ke:
||
pi-lke:
(pilka ka é)
. . ;
i
zymin
b)
am ik q
uzsiémima,
e sla
( i ap adé
p iegaidé
pakin a
i agale);
Ad-ilis
:
kai-lus
(kailiy
di béjas),
piodas:puddzus
(puody
ziedéjas)
*~5
Nos ul imos
exemplossios
dis inção
a amen e é
ei a.
*
7
Siuose
exemplosdzZi-
uses ski umg
az só elha
ge ação.
86
i
.
Ao
Sios g upés
necessé y
a ibui
ais
no ybinius
da inius,
p z.: bi l e::
bul.
Bus
(bul iy
mégéjas),
d ona:dud ius
(duonos
mégéjas),
kd-wlas:
hai lus
(kas
mégs a
kaulus
g auz i),
lei e:
piéus
(pieno
mégéjas)
i
.
9.
Is es iniuose
daik a a dziuose
i$
bid a dziy:
a)
konk e iesiems
daik a a dziams
zymé i: d-ukscas:
ail-kS as;
abs ak iesiems
b)
daik a a dziams
zymé i:
d-ukS as:aii-kicis
a iks is,
~
igas:ilgis,
kd- s as ka¥.icis
ka 8 is, s d- as
:
s 0' is, s@-I as
~
:
:
Salcis.
~
Sal is . .
i
Si nos
edá ios
emos
me a onijg
en e
i ap adés
i
i agalés
p iegaidés.
3,
IS em
s a es a a dZi-
is
uses
a)
eiksmazodziu:
conc e e i aos
daik a a dziams
«)
Zymé i
i ap adé
p iegaidé pakin a
i agale:
kd-nda:ka .das
(kandis), é-uke
auk i: ai.kas
~
(susi aukélis;
que aukosi),
d-Igic algy i:
al.gis, b d-izge c
b igizgé i
(b igz i): b ai-gas
~
(b iz a sgis),
b a eé s i scis
~
~
(s i is),
e?
c
~
é i:
aF- ai;
@)
i agalé
p iegaidé
i s a
i ap ade:
li he li k i:
~
i-ikis
(pakinklis,
pe ja
incliname-
n o):
ké:ja:
skai -da
pe linki:;
mi c
~
mi i i:
monumen-
:
o s ié o:
pami-nklai!
(negi dé -
as
assun o);
pas d' e>
nailju
paminkiw
~
cons ué
na ija
moninkla;
e
$6
~
e z i:
d- ga
(j ankis Zu ims
caudi a );
abs ak iesiems
b)
daik a a dziams
Zymec i
( i ap adé
p iegaidé i s a
i agale):
g d‘uS
c
~
g idus i:
g ail.smas
~
g iausmas,
ka ike
~
kéik i:
kei-ksmas
.
i
c)
chamadas de
gene ais giminés
daik a a dziams
zymé i
( i agalé
p iegaidé
i s a
i ap ade):
d ini.ba:
d i‘mba
~
d imba
(sud ibélis),
ju e z£a~
niu zgia:
A aga
~
ni zga
(su igélis,
bambeklis),
su .pcie
~
siuip i:
Se pa
~
Si pa
(Siaus
pasielis) e . .
4.
P icsaginiuose
biid a dZiues,
onde
i ap adé
p iegaidé
i s a
i agale:
a)
bd-l as
:
bals as,
buodas
:
juds as,
piclkas
:
pil-ks as,
bd'l as
:
bal.zganas inp
i es
b)
su
gaknies
balsiy
kai a:
mé:linas:
mel-s as
i
. .
Me a onija
eiksmazodZiu-
ses
VeiksmazodZiy
sis emaje
me a onija
pasi eiSkia
mui o mais
amplio negu
a dazodiziy.
Cia
ji
a ende
ne
só aos
no os
Zodziams, mas
no os
i
eque iméms bem
como no as
ca ego ias
o ma .
VeiksmaZodziuose
me a onia emos
Nesses
casos:
1.
Suda an
iS es inius
p imá ios
eiksmazodzius,
onde
i ap adé
p iegaidé i s a
i agale, p z. :
juodas: jués a,
ka is
kd- u':ka .s a,
md- gas:
may.ks a
ma gs a, pi'lhas
—
pil.ks a: a'idas
papil-ks a;
icigas: p ail-ks a
~
p ai:lks a
p ailgs a:be
:
dd: bo:
p ail.ks a;
pd- kai (susna):
apa -ks a
appa ks a:
||
iebd-i
~
~
Zamej
bil es
apa -ks a
(bul iy
éZiu
suse ga);
no: w
Zoli
aii.ko's
apaj.ks a
(pajuos a).
2.
Suda an
ig es inius
secundinius
eiksmazodzius:
a)
p óp iaiminius
eiksmazodzius
su
apesaga
-aue?, onde
i agalé
p iegaidé
i s a
i iap ade,
например.:
ma c?
ma cu: md- auna
md- auja, me ga
||
meF.gu':
mee' gauna
—
me gauja: jaund
87
bupa .me ga au;
||
apsiza-nijau
ma a au
pasena .
-
;
akis
ingijail.,
pe as
akis paci
islindai .
(aguona);
be?
g dka be
gidéw:
be gédauna
ba- gsdauja:
ij
an i ai
ké e:
mé
be- gédauna;
so'dz ails
pisse: be nii:
mu
baé- g¥dauja
(y a ne ede,
senbe niai);
au oiminius
b)
eiksmazodzius
apésaga
su
-uo i, onde
i ap adé
p iegaidé i s a
i agale, pyz. :
bd-l as:bal. uoja,
jiodas:
Judduoja,
md gas:
ma .
guoja,
méli nas:
méli-nuojaT-
M, pd:lsas:
pal.suoja,
pi-lkas:
pil-kuoja .
i
:
c)
au oiminius
eiksmazodZius
su
apessaga
-é¢i, onde
i agalé
p iegaidé
i s i ap-
ade: ai. S
a
ei
dide-c~€izé i
an.ko's no
:
:
Béjo:
sud-ige-jo:
(susp oginéjo)
daiksé~da iz i
;
dé-usec~ dausé i:
:
siLka s o'Bé-dama
sudd'use-ja~Silkas
s o édamas
sudduzéja; ke . a:
ke- i he' e:ja:
no: u go'lii
a iko s
ins ke* i
(pajuos a) mesmo
nup aii. Sc não
||
pode; kliSc cls i
~
(klaida?):
kld-ide-c: pisi:
nakciés
klé-ide jo m
a é i8@jo-m
k&-lw pise
nak iés
in
~
Kldidéjom
(klydinéjom)
a é i8éjom
kélia; s ei-ke
s eik i:
in
sue-ikec
s éike i:
~
s eihke-wwsi
Sas kai
~
isis
Ro:pu s i s
ni lase:
(kad bii y
saudiki
zasiukai);
b ikSe
b igz i
~
(b aizgas?)
:
b éizge c
~
b aizgé i:
ankd-Be's
jail.
po
biski+
b éizgeja
(po upu j
b yzga,
b izginéja).
3.
Condo cuda
secundá ios
a i ícios
eiksmazod3ius
( i ap adé
p iegaidé
i s a
i agale):
dd: bas
:
da?-buja
( abalha).
4.
Suda an
p ieZas inius
eiksmazodzius:
a)
i8
a dazodziy:
lyau is bjai u:
—
bjd-u ina, dailis
:
dai.lu::dd-ilina:
ep susiddilinai?
—
(sulysai); kal. as:
k@
kd‘Icina kal ina,
Sa l.sas:
sdusina, s ei.has
s a*ikina,
s ehi- as
~
a-ncina
:
:
~
S én ina,
me ga
meF-gu
:
me ginasi
(mylisi),
a .gas
a gina,
:
smai.las
smei.las:
||
smdilina
sme‘iling!
lI
:
nusismd-ilino:
g azu kai
( isiskai
nusigy eno),
ka ands bi
lai .
pabupis bi
mi s isdi
nusméilinis
(bai y
nugy enes,
nusku dines)
;
b)
i8
pi miniy
eiksmazodziy:
a .2a eizia:
~
d- zina e zina,
bi .ba bi- bina,
~
di -ha:
:
& kina,
hi . Ra
:
ké- kina
||
ké- ko-,
zi
2a:
s - zina,
ci'la ¥la:
~
ci:Ido-,
gila
gi-ldo-,
:
pila:
pi'ldo-,
3i:la:
Hldo-,
e .ka:
- gdo:
~
i kdo .
i
Sio ipo
eiksmazodiiuses
yi agalé
p iegaidé isados
i s a
i ap ade.
5.
Suda an
epe o inius
eiksmazodéius:
a)
eigkian¢ ius
p os a
ka o inj
eiksma, onde
i agalé
p iegaidé i s a
i ap ade:
ka i -o::
ké-mSoja
«)
kamSioja,
aF- o:
~
d' elo‘ja,
Fla i.ga
:
~
8,
®
Siuose
exempzios
me a onia
se nauja
i
ZodZio
necessm-
ei
e e i :
md au i,
mé gau i
eigkia
bu i
me ga,
0
ma cia,
ma du i,
me gdu i
ei§kia
ie$ko i
ma cids,
me gés, Ta iau
Sis
di e ença
já isy
ne
domas.
Os elhos
ainda
di i ia, os
o
jo ens abi
eik&mes
ki ciuoja
p iesagoje.
©
Sio ipo
eiksmazodzZiai
pa alelag eéia
ki giuojam
p iesagoje,
i
exemplo.:
me‘li*n oja,
pilkiioja . .
i
Também
isada
p eessago
em
ki iuados
i
di e en es
eikSmés
Sios iSies
eiksmazZodiZiai,
exemplo:
me'li‘n ioja,
audo*nioja
( audonai, mélynai
epa, dazo), Siame
1
Zodyje
me a onija
ya ojama
i
Zod%io
equSmei
e e i :
simplesmen ei-
né. p asmés
eiksmazZodis
em i agale
p iegaide, po
exemplo,
da%mais
dizem: no' a'gu
smai.lina
||
‘smei.lina,
kudlu
smei.lina, mas
nusismd*ilino
(nasci eno),
88
Slia izia
:
Fid-uzoja
~
slidu zioja,
kai-io:
:
kd-ikoja
~
kai8ioja k .
i
8)
(su
gaknies
balsiy
kai a):
na
pa
:
não‘?
plo‘ja,
el.ka
:
d'Iko-ja,
néca:
dicoja,
gni -
ba
:
gnéibo:;
b)
eiSkiancius
ka o inj
pamazi
a lickamg
eiksmg:
«)
i ap adé
p iegaidé
i s a
i agale:
smd-uga:
sma igo:
odois
pa sukis
ismaiige:
odosis
~
pa siukis
iSsma igé
(plg.
iSska dé,
y.
po
ieng
isske dé);
gnd-ibo:
gnai.bo :
nespé'
bulpike's
usimékSc
i
jai.
gnai.bo
~
nespé&jo
bul ikés
udsimégz i
i
ela gnaibo
(po
upu j
kasinéja);
8)
umpiné
p iegaidé
(j ykus
balsiy
kai ai)
i s a
i agale:
knisa
:
knai-so::
kaii.le:
nené- i
és
c
knai-so:
~
kia ilé
neno i
és i só
knaiso
(po
upu j
knisinéja);
kisa kai-So
:
u .
i
c)
js angos
epe o inius
eiksmazodzius,
que semp e êm
i ap ade
p iegaidg:
i agalé
p iegaidé i s a
4)
i ap ade
(Saknis
nepakin a)
:
1)
dip.ka éi kia
~
c kauna,
:
gai.li: gdilauna,
k i Za
k i igia
k i-gauna
~
k i igauna,
:
p ui.k3 a
~
p i nks auna
wil.pa
:
~é ilpia
:
S ‘lpauna,
u 2ha~
u zgia
:
w zgauna,
e .ka
~
e kia a.
:
‘ kauna®
i
.,
2)
su
Saknies
balsiy
kai a:
gei.dza
~
geidzia
:
gd-idauna:
iz
gdida au
gdida au
in
Vi-lnu
nu akioc
ale al ez
ela,
ne éks
is
~
gdida au,
gaida au
(labai
no éjau)
in
Vilniy
nu a-
Zi o i, Ale
gal jail
ne éks;
enca.
e i ia
aéniauja:
~
sé:dzi
:
dn auja
li:k
i
senesédi
dn auja
lyg sén¢
~
i
(pasakoja,
ie ia);
spiéZa
:
spi'gauna,
Z iéSa:
So 'gauna,
k ai.pa
~
k eipia
:
k i‘pcoja
~
k ¥p ioja,
iPa ipia
~
:Coja~
uiddioja,
gan
Ga~zeiigia:
&NReoja~ ing ioja,
k aii. o::k imS¢
o:ja~k imséio-
ja
i
. .
8)
umpiné
p iegaidé
i s a
i ap ade
(Saknis
jgauna
pailgin a
balsio
g ausnj):
sika
:
s kina
||
si-Roja: kds
eb dionw
abs kino:?
(plu as ap~
lauzé);
neso ko k-
i
lai-k od?o-!
~
não mexam
elógio!
(nesukinéki );
supa
:
s pauna
pas pauk
mani
(pasupk);
d)
paleng a
epe o inius
eiksmazZodzius,
onde i ap adé
p iegaidé pakin a
i agale:
Id-uka
:
li ku auna,
sndéudZa:
sni -du auna,
s d'uZa
:
s i‘gu auna
e: .
€)
mazybés eikslo
epe o inius
eiksmazodzius:
kld-uSa kldusia
klai sine
~
:
ja
||
klausing:ja.
Cia ambém
i ap adé
p iegaidé
i s a
i agale.
6.
Akimi kas
eikslo
eiksmaZodziai
ambém pode
e é i
me a onia.
Cia
no malmen e
i agalé
p iegaidé
a liepia
i ap adei,
exemplo.:
k ai-pc
~
k eip i
:
k -p e ec -
~
e é k yp i,
la .kc le ik i
~
:
-k e e c
~
link e é i,
siéke siék i
~
s h e e c
:
syk e é i,
~
s il.pe
s ilp i
~
so -Ip e e'c
:
~
S ilp e é i,
s el.ke
~
i elg i:
g -lkee e'c
~
Z ilg e é i
i
. .
Compa ando-se
su
giminingais
eiksmazZodziais,
p iegaidés kai a
em i& ik ukai,
i agalé
i
p icgaidé i s a
i ap ade,
a)
exemplo.: la i.ke
le ik i:
~
Ake
<
*link i,
siéke
: s ke
syk ,
~
Hépe
~
Zi€b i
:
Sipe
~
ZY¥b ,
Zan ke
~
Ze ig i
:
ake
~
Zing ;
b)
i agalé
ou
i ap adé
p iegaidé
i s a
umpine
(gacnis
em
silpnajj
balsio
g ausni):
d é-pe
~
d éb i
:
d ipe
~
d ib ,
dziéke
~
diég i
:
2
Zodis
,, e kau i®
i§
ik yjy ei&kia
c upu j e k i,
po
odél eikSmés
a Z ilgiu ele
melho ik y
pa a paleng os
ka o iniy
eiksmaZodZiy.
Cia só doyba
igual mesmo
como js angos
ka o iniy
eiksmaZodziu.
89

dzike
~
dig ,
spd‘uSe
~
spaus i:
spaSc
~
spis ,
e d-uke
~
auk i
:
ke
~
ik
Wa ik yjy
Ig
akimi kos
eikslo
eiksmazodzius,
a siZ elgian
o igme, é
j
jy
p eciso
conside a
me a onías,
po que eles são
be
p oximiau susije
is ik ukais,
pelos quais em
comum gaknj
su
su
i
(com o
mesmo
gaknies
ozio)
i
a
pacia
p iegaide.
Jie
Gia jdé i só dél
eiksmazodzio
sis ema
plenumo.
Me a onija
eiksmaZodZiy
ki ia ime
Ligi
Siol buyo
ala-se sob e
me a onijos
eiSkinius,
que mais
maziau são
susijg
da ybinémis
a
p iemonémis.
su
Ta iau
Sioje
a méie
passacoi
i
pu nai
one inio
pobiidzio
me a onijos
ei8kiniy.
Eles
conco dam
eiksmazodziy
ki iamen o
sis ema de.
Veiksmazodziy
ki ia ime
me a onia
emos
Nesses
casos:
1.
Veiksmazodziai
mi .cy gim.c
mii i, nas i
~
esamajame
laike em
me a onija
mé i a, gi'ms a
gma.
||
Zodyje
,,mo i
me a oniia
é elha
(plg.
la .
k.
mis ), mas
do segundo
exempzio
me a onia
é um
ge ado da
analogia de
aco do
,,mo i‘.
Be
o, a méie
pla iau é
u ilizada
ly is ge'ma
géma.
~
2.
D iskiemeniy
i ap adés
gaknies
eiksmazodziy
biisimojo
empo
3 asm.,
como
i
Ik, em
me a onija:
i ap adé
a)
p iegaidé
i s a
i agale:
d:ukSu,
d-uksi, ai.ks
dugsiu,
augsi, aligs;
~
dzi‘ psu,
dzi- psi,
dzi .ps
di bsiu,
di bsi, di bs;
déSu, dé'si,
~
dé's désiu,
dési, dés . .
;
i ap adé
p iegaidé
i s a
~
umpine:
buSu, bi'si,
bi s biisiu,
i
bisi, bis;
b)
pu'su, pu si:
pis} lic ly i:
~
~
As, ic
¥ i is,
~
dz -ke
:
dyg i:
dziks~
~
digs,
pl Sé
plys i pls,
mas:
~
:
sic si i i
~
:
si is Fis;
~
o c ¥s i
s ys.
~
:
W
Cia, e , dél
eikimés
di e umo
me a onia
não
acon eceu
(plg.
sasc~
silis i
:
Sis si s,
~
iSc is i
is).
~
:
Bisimojo empo
me a onija j yko
de aco do comum
lie u iy linguagem
désnj:
ienskiemenyje
Zodyje
i ap adé
p iegaidé, jeigu
skiemuo
nesu umpéja,
i s a i agale.
Su
Siuo comum
désniu não
conco da só
zemai iy
algumas
aukS ai¢iy
i
aka ieciy
a més: eles
bisimajame
laike i8laiké
i ap ade
p iegaide
saudá el.
3.
Daugiaskiemeniai
eiksmazodziai,
ku iy comuna ies
kamiengalyje é
(-y-) ou
i;
<-in-,
bisimojo
empo
3
asm.
ambém em
me a onia:
cia
su umpéja
longgasis
ozis,
i ap adé
o
p iegaidé
i s a
umpine,
p z.: aisu,
as si,
asis...;
saké-Su,
sak -si,
sakis...
~
asysiu,
a8ysi,
a s...;
sagysiu,
sagysi,
sak¥s;
adz ‘Su,
adz :si,
adzis...~
adinsiu,
adinsi,
adi is;
kw iSu,
kw si,
kw is...~
ki insiu,
ki insi,
k i i is
(ki énsiu,
ki énsi,
kii e is)
.
i
4.
D iskiemeniai
i ap adés
Saknies
eiksmazodiiai
supamojoje
sedakoje
ambém em
me a onija,
em ou as
pala as,
supamojoje
sedakoje em
i agale
p iegaide, ex.:
ail-k au,
ail-k ai,
ai -k u ai -k ;
kei-k au,
kei.k ai, kei.k-
||
u
||
kei-R ;
kel au,
kel ai,
kel. u'||kel. ;
dzi .p au,
dzi .p ai,
dzi -pu
||
dzi -p ;
s um- au,
s uM- ai,
s um. u
|| s um
.
i
90
Ta iamo-
sios
sedacos
me a on-
ija é
mui o
amplus
eiSkinys
lie u iy
linguag-
em a mése.
Ja
pazjs a
i
aukS ai iai
oca ie ias
(kapsai),
i
zemaiciai
(dinininkai),
e,
inalmen -
e,
plu alidade
y y
auks aiciy
a miy.
Si
me a onia
é,
ela i ame-
n e, ecém
assun o.
Ji
su giu no
momen o,
quando
sumi§o
i ap adés
gaknies
galininis
ki ia imas
su
Sakniniu.
An e io me-
n e ais
zodzias,
como: d i,
dug i, bég i,
bii i, es i,
sés i, Sdl i,
i i, d&i i i
.
i
o am
ci iuá eis
em galiiné
(plg.
usy
6),
0
aiseey,
como:
i i,
kd i,
im ,
des inad-
os, skil i,
é i .
i
o am
ki iuados
saknyje.
Tai paliudija
di e en es
la iy
linguagem
p iegaidés.
P imei o
g upoés
Zodziai
a ualinéje
la iy
alboje em
lauZ ine
p iegaide:
a , a ig ,
bég , bi ,
és , sés ,
sal , i ,
€i
(dzi i),
o
an osas
kylan igja:
i , ka e,
imi , shi ,
sil , é e
.
i
Galininio
ki éia imo
( i ap adés
Saknies)
pédsaky é
missy
i
a mése
Pie iniai
dz kai ago a
ebesako
i
bu d'u,
bu' d:i; isso
indica galiinini
ki ia ima
Siokiy okiy
gio
ki éia imo
nuo upy
anks iau é
bu e
ap asomoje
a méje.
i
Pa a§ quais
d ideusSi-
m
penke ius
me us esu
uZ asiusi
ais
exemploszi-
us: kab
de:jai .s
la:do'~kaip
an
déja is an
lédo
(sma kiai
k i au);
é@yo°
&jo:
i
Fe dds
(éjo, éjo
a sisédo);
i
kab
gai-lesc s
s oyé'si
isso
i
20-dZai
add'si
~
como
gailes is
s ojési,
isso
i
ZodZiai
addsi
(kai pasida é
a ada, isso
apa eceu
zodziai
e melhi);
i
okis
madzi kas
e si kas
adé‘s~ okis
mazi kas
e si ikas
adés.
AukS ai iy
aka ieciy
a més
(Kiduliy
apylinkéje)
esu
pasizyméjusi
ais posakius:
uojaii
nubégaii
pa sinesiau;
a§
saka , que
mokais, isso
i
mdkykis.
Sie keli
beispizdzi-
ai ambém
pa emia
misy
alegimos
sob e
Sakninj
i
galininj
eiksmazodzi-
y¢ ki ia ima.
T i ap adé
p iegaidé
iS i o
i agale
p incipalmen-
e galiininio
ipo
eiksmazodziy
ki giuo ése
a kelian ki j
galiinés
is
j
Saknj,
exemplo.:
bu du
>
bii au,
aug i
>
aiig yTM
i
. .
Véliau de
aco do ipa
8j
oi
desc end in-
o do segundo
i
ipo y.
gakninio
ipo,
ki ¢iação.
Vadinhi,
segundo:
a g y,
bég y, bii y,
a y, és y
sés y, i y
.
i
omou a
dize :
Fey,
se i y,
ski y,
skil y .
i
biidu
Tokio
Siandien
pie aka iy
dziky a méje
d iskiemeniy
eiksmazodziy
a iamosios
nuosacos
icou só um
ki éia imo
ipas, bii en :
deixou só
i agalé
p iegaidé, mas
akninis
ki cia imas.
li e a u a
Misyi iné
ala,
iSlygindama
a iamosios
nuosacos_
ki cia ima,
nuéjo
p iegingu
keliu.
Henceasi,
segundo
Saknini ipa oi
desc end ido
galaninio ipo
ki iação, odél
i
ago a odos
i ap adés
Saknies
eiksmazodzZiai
são ki iuojami
gaknyje em
i ap ade
p iegaide.
i
Sioje a méje
kai ku iy
i ap adés
Saknies
d iskiemeniy
eiksmazodziy
a iamojoje
nuosakoje
ilgasis balsis
su umpéja,
i ap adé
p iegaidé
i s a
0
umpine,
exemplo.:
dz kc dyg i
dz k au,
dzik a ,
dzik u: dzik
~
dig au, dig ai,
:
dig y dig ;
||
~
|!
LiSé~
ldz i i au,
:
lis ai, lis
||
Mas
~
Waz au,
luz ai,
lhz y
||
Wa ;
pleSé
~
plys i
:
plii w:
|)
pl8 s
i ke
~
ig i
:
izkew
||
i ke:
ka
h
ic i as!
~kad
i
su ig ai!
(Su idame-
n e se
al e na);
~
shike sliig i
:
slizkeu:
|!
sluk , Kad,
18
a i aukus
ki j
galiinés
i8
j
Saknj,
i ap adé
p iegaidé
i s a
i agale,
pa o
do
i
Siau és
cukS ai iy
a més,
p z.:
a kijs
>
a .klis,
mas
&PkTa
(kilm.), gal a
gal. a, mas
>
gd'l o ike
ik i
e i kew
(gal.).
91
e i ke, mas:
~
pz pli' au,
:
pa pli-i ai,
||
pee- pli-i w:
pa plis
pé ply8 au,
pé plyS ai,
pé ply8s y
|!
pé plis .
~
||
Di ícil de
de e mina
3iy pa yzdziy
me a onijas
o igme.
G ei iausiai
isso é
analogia
segundo
biisimajj
empo.
Tam como
p i a y o
i
úl imo
misy
exemplo,
cujo
Saknis
i
ki ia imas
isigkai
conco da
su
do u u o
empo
gaknimi
i
ki cia imu:
pe pli-su,
pe plis,
pé- plis
~
pé plysiu,
pé plysi,
pé plis.
Be
o, sioje
a méie
supamosios
deposacos
asm.
3
mui os
dazniau são
consumadas
su u ni as
ly ys: dzike,
i , uk dig ,
luz , ug ,
onde de
aco do
~
comum désnj,
su umpéjus
gakniai,
i
u éjo i yk i
me a onija.
Véliau
3
exempziu
pessoal
su umpéjo
ou as
o mas iuiu
me a onija
i
em oda
supamojoje
deposakoje.
Inciden emen-
e, os ul imos
exemplosdzia
mais ez
con i mam,
que supos a
deposacos
me a onia é
uma no a
coisa, bii en :
é jaunesné
ienskiemeniy
ji
uz
Zodziy
Su
i ap ade
p iegaide
su umpéjima.
Me a onia
sudu á ios
ZodZiues
1.
Funcionamen o
Me a onía em
p icsdéliniuose
a dazodziuose,
Désninga
me a onía
uncionima mais
acilmen e pode
susegui
p iesdéliniuose
a dazodziuose,
susidedan es
p ielinksnio
kai omosios
e balinés
ig
pa es da
i
linguagem: a@pe
ne
sob e, api-,
apiapi-gal is
a)
<
:
(pa e
apinas io-
),
ap -dai a
(apy oka,
liuoba), apj-pie e
(pic y poilsis),
api e pine:
(s o as lininis
audeklas)..., mas:
apigamas
(apgamas),
apinas is
(apinas is),
apl a a
(kelinéms ou
au ams
pasi iS i_ i elé-
), biid a dziai:
ap -aukidis
apyauks is,
api-ilgis,
api'senis,
ap 's o is,
ap -alis . .
~
i
b)
be
:
diona
:
bedudne
( empo,
quando
doonos
né a, pão
passaigia)
galgo's
(dgs.)
:
begal. is,
dd- bas
:
beda .bis
(cas
abalho
não),
pld-ukas
:
beplai .kis,
he-Ine's
bekel.nis...,
:
mas: kd-ulas
bekd-ulis,
kéja:
:
bekdjis,
pli ksna,
(plunksna)
bephi ksnis,
$d-ndas
:
begd-ndzis
. .
:
i
Cc) nud
||
nd
:
n iob auko's,
n iog e-bo's
nuiosema,
n io eka
(nuo aka),
nzjo a ascis
nuo a as is
~
(j a imas,
nuo a is),
néo auko's
. .
i
d)
pe s; pé- auda
(audZian
pada y a
e uma),
pa' slieke-
( e pian
paleis as
plonesnis
siiilas),
pe s o ge
-
(pe s ojimas),
pe laidzini:s
pa‘ laidzini:
( ezimo
—
pe laidas)...,
mas: pe -nagis
(gennas):
bom
pe .nagis
se á;
peF-pe es
(d abuZio
pa e de
apikaklés
liga
hando és),
pe .pie e-
(apypie é):
pa .gena
a
pe .pie e's?
; pe . akis
(luga , onde
odos
aik8cioja):
paso-dzino
medé'li:
oké
an
pe . ako:
nea .ks,
pe .seja
(apylanka,
pada y a
séjan ):
p -lno's
a- igo's
pe .seju
p ida i‘ a;
pe . agis
(apylanka,
pada y a
a ian ) . .
i
me a onías
não êm.
Di icku
dize ,
codél
ul e io ji
exempzdz-
iai em
i agale
p iegaide.
Juk eles
são mais
elhos
p imos.
uZ
Tal ez bi
odél, que
os
p imei os
são mais
eiksminés
kilmés, isso
jy
i
p ieSdélis em
pacia p iegaide
q
como
eiksmazodziy,
i
o
14
Ve dade,
mui o
daznai
pode
iSgi s i
iS a ian
su
umpuoju
,,i em
odas as
pessoas
(plg.
,,plys i*).
48
P ieSdélis
,,pe
su
eiksmazZoddiais
i
yeiksmazodiniais
daik a a dZiais
isados, como lk,
em i ap ade
i
p iegaide.
92
an uosiam-
en os, que
são
daik a a di-
nés kilmés,
mais
jauciamas_p-
ielinksnisku-
mas, odél
cia e
p iegaidé é
p ielinksnidk-
a. Ta iau e ,
que
pas a yjy.
pa yzdziy
me a onija é
seny laiky
pada as. €)
po, pa:
po-adis ~
pbezis,
pé-aza i: ~~
péeze e,
péd-duk e:,
pé-su nis,
pdg o‘zis
(pasig ozéji-
mas, sa es
pa odymas e
ki y
pama ymas),
pd-mocéjnis
(pasizmonim-
as,
pasis eciayi-
mas),
biid a dziai:
pd-aukscis ~
pdaukS is,
pd ilgis,
pémadzis,
pé umpis e
.
Daik a a dz-
iai com
p ieSdéliu,,p-
a‘‘ quase
isados em
me a onijg:
da .gu- ( ns.
gal.):
padd-nges,
gd:l a: ~ gil a:
segundo. e:
(indi idualus
mokes is,
mazaSeimio
mokes is),
jios a:
pajuds e-(p-
ijuos é),
kd-kdas:
pakal.neu i
kaii-pas:
pakd-mpe's,
k aii.
pak d-n e*,
d-denes
(p izi::
p ilyja a
su i pkai
pa asa ):
ne e de
mui os
pa a o~
pa a i.dene's
nemagné's
is a oc ~
pa asa io-s,
nemazé
iS és e . .
Sios igies
p ie eiksmiai
ambém em
me a onija:
sd-ule::
pasai -lui
(nuo saulés
nusik eipus),
d-ndeni:
(gal.):
pa a i.denui,
éjas: pa éji
|| pa éjui e
. Ta iau
emos
pa yzdziy e
sem
me a onijas:
ba- éas:
pabe' iis
( oks
cogybas),
gi kii::
paew kli-(ga-
l.), Rd-usas:
pakd-usis,
lé-ngas:
pald-nge,
s dé-gas:
pas ége,
Sd: mas:
pasd me's,
lgas: pai
kepigis
(py agoalas),
i-gas/:
pa igas-
(bd .). ) p ié:
p iegal i: ~
p iegal i,
p ie aka is,
p emo'le: ~
p iemolé
(Zemé com
moliu):
p emo:le's
mui o.
indzws a;
p ie ema
(p ie aka is-
), p ieku e:
( upu j
ku ia),
p éekuslis
(apyZlibis). g)
p iés:
p esesakis,
p ieXgina ~
p iesgina,
p iespiecai ~
p ieSpie iai,
p iespus i-c
ai ~
p ieSpus yC-
iai e . . h)
p d-, p a:
p é-s ais e:,
p é- a pis,
p é-meco'm
( ik akj
uZme us): as
c k
p émecom
pasw éjau ~
as ik
p émeciom
paziii éjau;
hee' sas:
p ake?.sum,
be :
p akd-ulis,
p askiépas,
p apiéscis ~
p apies is e
k . é sem
me a onijos.
i) su:
s e emo's,
si aupo's,
s aus is
( aus as),
sipilkis,
s Ba as
(aus as
sii a ai, y.
eglu e),
szZalis
(apyzalis),
mas:
sug a's ai ~
sug az ai
(a g azZ ai),
suge' uge's
e . . ; j) su
<san-:
simalinus
mala; s na u
skail.da ~
s§na ius
skauda;
susmauga,
s Ra o's
(su é u és-
), s e-la
(susi élélis) e
. . k) uguo,
uz:
u& ogana,
uéioma sa,
us oRa a
(uzsispy éli-
s)... Po
ezes e
p iesdélis u&
jgauna
pailgin a
balsj e
i ap ade
p iegaide
(plg.
p ieSdeélj
su): usku i's
wsku i: ~
uzku ¥s
ku j z.
1) an , in:
a i- juosc-
is ~
aii juos is
(juosmuo),
a i- heseni-
s,
a . Bodei
. in-kilas,
i -klonis,
in.migis,
im.pilas,
i .daginis:
d'u ai-ka
ga o
in-gagino:
(ge os
yks és),
Sie duelinks,
odos,
me a onij-
os niekados
não em. 2.
Função da
Me a onía
em
bícamieniu
a dazodz-
ZiUs,
Bícamieniu
a dazodzi-
Us ainda
mais di ícil
de e mina
do
me a onia-
is ação
désnius do
que
p Sdéliniuo-
se, exemplo.
: a)
buoggal is
(kiju is),
mas:
uGapji e,
oska i'lne:
lno su
o-ska i ln ~
ilnos su
oZka ilne
(Siu kScios-
);
gi aplaii.kei,
#ala a -ne
b)
( oks
pauk& is),
g ai ada -be,
k ai agal. is
e ., mas:
audongi kl-
is ( oks
pauks is),
ilga e ide:
(kiaulé
su elnin ai),
bal-
93