140 ac a Linguis ica Li huanica LXVII
Au iMas Ma keViČius
Lie u os edukologijos uni e si e as
Les di ec ions de eche ches scien i iques: mo ologie,
dialec ologie, his o ique g ama ica.
kaLbos daLių
Pa P obibioLeMos ano a ion l'a icle examine neapp ėž a de ce aines pa ies de la langue e
issues ela ed o Pe iphe y o Pa s o speech
mo ologiques o mes si ua ion, ne iena eikšmė leu in e p é a ion scien i iqueses, p a iques
g amma icales e p incipaux dic ionnai es de la langue Li uiniens. enco e la gemen u ilisée la
o me ilia i es sou en injus i iée igno ée, . i. simplicemen nu ilima. ou é de nomb eux cas,
où ès similai es la s uc u e e la séman ique mo s son considé és pas la même pa ie de la
langue. Con e a ammen in e p é é ce ains ca ac è es des choses a a demen . enco e plus
he e odesque app oche à l'a a demen des pa icipan s. Pa exemple, les mo s ka pý s, -a,
p akéik as, -à, p slêg as, -à unes kalbininkų son considé és būd a džiais, au es pa icipan s.
b iè emen discu é la si ua ion des p é eiksmių d'o igine į a dinė uns des ils son considé és
seulemen p é eiksmiais, des au es e p é eiksmiais, e jon ukais.
anno a ion and mo phological o ms, hei ambi alen in e p e a ion in scien i ic and p ac ical
he a icle is de o ed o analysis o he unde ined si ua ion ypical o some pa s o speech
g amma s as well as in he main dic iona ies o Li huanian. he illa i e-case o m, which is s ill widely
used, is o en igno ed wi hou eason, i.e., i is simply supp essed. nume ous cases ha e been ound
whe e wo ds ha ing a e y simila language s uc u e and seman ics a e ea ed as di e en pa s
o speech. ambi alence also exis s in in e p e a ion ela ed o nominalisa ion o some adjec i es.
di e en a i udes also exis owa ds pa iciple adjec i isa ion. e.g., he wo ds ka pý as, -a
ʻ immedʼ, p akéik as, -à ʻdamnedʼ, p slėg as, -à ʻdep essedʼ a e conside ed o be adjec i es by
some linguis s and pa iciples by o he s. he a icle also emb aces a b ie o e iew on he s a us o
ad e bs ha ing a p onominal o igin hey a e in e p e ed as ad e bs by some, as well as bo h ad e bs
and conjunc ions by o he s. esMiniai mo s: langues dalys, ilia y , būd a džio daik a a dėjimas, daly io
būd a dėjimas.
keyWo ds: pa s o speech, illa i e case, adjec i e nominalisa ion, pa iciple
adjec i isa ion.
kalbos dalių pa ibio p oblemos
S aipsniai a icles 141 ĮVadinės Pas abos pa ies de la langue pa ibiu son considé és
les cas, où les mo s on yškių deux pa ies de la langue signes de e à cause de ces
mo s l'assigna ion à une ou au e pa ie de la langue pa ois soulè e des dou es. Pa ibiu
son a ibués e els mo s, don le s a us chu e due au dé eloppemen de la langue.
son nemaja mo s de qui, ayan unidun phonologinį pa idalą, appa iennen à ski ing
pa ies de la langue. non sau pa équnus cas d'homonymie (pa yammen , bos dalims a
appa eni i due aux séman iques, mo ologiques ou au esokies ki imų. mig a ion des
g as – būd a dis i daly is, be – p ielinksnis i dalely ė), žodžiai ski ingoms kal-
mo s d'une pa ie de langue à l'au e des langages li uaniens es un ieux phénomène.
essen iels changemen s se p odui nyks an ce aines o mes g amma icales. Pa
exemple, dispa u un ieux loca inquuy loka y , son likučiai namiẽ, pusiáu, pa ies eas e n
aukš aičių a ojami a iẽ ʻa , oliẽ ʻ oli, o iẽlauke, žemaičių d jau ou d e déjà
ʻd iese son de enus p ie eiksmiais. même des in es so i e pos pozicinio ice
minis e alia i es anx: galóp, my ióp, namóp, pa aka ióp, pa asa ióp, udenióp, aka
óp, el nióp. main enan ces mo s son considé és p é eiksmies. ilia i s'es enue
beaucoup mieux, mais sa posi ion dans les g ammai es unde inėž a. Dans ce a icle
enco e son examinés abondus cas, quand même les linguis es ne su aien pou cause
des mo s appa enome é à une ou au e pa ie de la langue. P obléma déjà quelque peu
é udiée. i a Šepe y ė es éc i e su la daik a a džių linksnių ad e bializaciju e su
équen s non-con ou nimes au ocodyle de la langue Lie u ių e à la g ama icane de la
langue Lie u ių, quand le même mo uneu enco e considé é daik a a džiu, ki u
p ie eiksmiu (Šepe y ė 1995: 142147). dans les g amma iques de els cas possible de ne
pas men ionne ou les donne comme p obléminius. mais uneokį ou une au e solu ion
doi en ou e les dic ionnai es en composan des dic ionnai es, chaque mo doi ê e
p écisémen déc i .
neaPib ėž a iLia yVo Padė is ilia y o des inim plus a o ables que du ieux loca i du
ice e des pos pozicinių pašalio icinai es. il jusqu šiol sud des e eas e n aukš aičių
a mėse (issky us šiau ės pane ėžiškius e aka inę sud des pane ėžiškių pa ie),
y inėje aka ų aukš aičių a mės pa ie (bi š onas, jieznas, kaišiado ys,
žiežma iai, jona a e k .) es enco eė a sis eminis aš un asis linksnis. Vigni ian , au
moins la moi ié Li uée le u ilisai . e a pa , asuolės Vlada skienės obse ėjimu, [...]
op peu s'ususu minan su les disposi ions des kalbininkų ce humo nie u ilise non
seulemen dans la con e sa ion domes ique, mais aussi dans les ex es publiquemen
p ésen és (Vlada skienė 2003: 48). hélas, la langue dans la li é a u e ilia y o
posi ionnedé inie. Dans le p emie olume de la langue Li uanienne, ous les
pos poziciniai ie ininkai son enco e considé és humo niais. ilia i es considé é
cons uc ions en + galinie emplai , un ce ain a s ilis ine p iemone. indiquées ses aleu s (Lkg i 207209). Fou ni e ilia y-
ac a Linguis ica Li huanica LXVII o o igine p é eiksmių: dešinn, kai n, lauka, namõn1,
au iMas Ma keViČius
o a, p ekin, i šu, žẽ 月 (Lkg ii 142 447448). La g ammai e des ac uelles langues
li huaniennes ilia i es indiqué comme eas e n e sud des aukš aičių a mių linksnis,
mais su son usage dans la commune pa lée nebeužminima (dLkg 2006: 68). indiquen
quelques sus aba ėję ilia i o igine p éjeiksmia: lauka, namõn, šali, idu, i šu (dLkg
2006: 412). Tou es les o mes ilia i des p é eiksmies à considé e impossible pou
plusieu s aisons: 1. ilia i peu a oi pažyminį, exemple. : Nujo a ms ia o ška; Ik ka
i n akon; Sùk ši õ n pùsėn. sup ie eiksmė i peu seulemen celles o mes ilia i qui
n'on signe, eg: sùk dešinn, áukis šal i, ek i du , iškeliã o amžinýbė n2. Ac uelles
o škumą, si des cons uc ions ou des mo s son pa cou ues a ec pažyminiais (dLkg
2006: 411). donc guè e s'il es possible p ie eiksmiu considé e o me à i šu, pa ce
lie u ių kalbos g ama ikoje eigiama, kad negali bū i jokios kalbos apie p ie eiks-
qu'au moins šnekamojoje pa lée elle es u ilisée e a ec pažyminiu, exemple. : I mán
lp a bja u ia i šu? (alan a). ne p ie eiksmiu, e daik a a džiu elle es considé ée
e le dicodyne de la langue Li uanien, مثلاً. : Alo s e ai a ą, ažmausi su šu e
ažinėsi (apsas); Įdedi [sū į] ceux spąs uos, quį akmenioką zadedi i šu (Palė enė)
(Lkže; plg. da kl ž 408). 2. ilia i e peu a oi é i ies obik a noms, exemple. : Kauna,
Rõkiškin, Pane ėži, Va ėnõn, Ukme gn, Aly u, Vlniun, Pa žiun. con ôiai p ie eiksmiai
se ai anomalie.
3.Inclukus ilia y ą, p ie eiksmis opélg épandê aien . 4. impossible p é eiksmums
de considé e būd a džių (p z.: bal a, bal õn), skai a džių (p z.: une, an õn),
į a džių (p z.: ši a, ku iõn), daly ių (p z.: a ida ý an, a neš õn) ilia i o mesų. ac uel
poin de ue dans ilia y ą peu -ê e p écisémen es nussakusi aldona Paulauskienė.
On econnaî que bien ilia i e non éc i dans des g ammai es no mminan es, mais
es un ai de langue (Paulauskienė 2001: 198). kalbininkée selon, jigu ce es lib e
discou s, publicis ika a ec g ožinious s ylous aožais, ce lieunik le laissons
(Paulauskienė 2001: 199). Il es à no e que la Commission a adop é une décision conce nan l'oc oi d'une aide d'É a au i e de l'a icle 107, pa ag aphe 1, du TFUE.
Des Docslines e des no mamosi g amma icales de aien ê e p écisémen nusayée.
la plupa des gens iné i ablemen encon en a ec ilia y u e doi en sa oi ce que
c'es . enco e deux mo i s on indiqué e ika imku ė. Des langues Li uanies mokąsi
é ange sčiai ne comp ennen pas, quelle c'es o me, commen elle es u ilisée e
cons i uée. ilia i dans les g ammai es n'es pas inclus dans linksnių sys ème, donc il
ne le econnaî pas p og amme au oma iques d'analyse mo phologique ( imku ė 2004: 126).
ès mal que dans les p a iques (y comp is scolai es) g amma ices ilia i simplemen silencieux.
essen iels suje s du sys ème g amma icale de la ma e nelle langue les gens app endoks1 o me namõn
en ai n'es découse du ilia i , ca é i ableis ilia i es nama. Dans le cas ac uel es dé oussé opposé
p ocessus p ie eiksmis namõ acquijo ilia i o o man ą -n. 2 P ie eiksmis (ou peu -ê e enco e ilia i )
e e ninýbėn n'es sou en u ilisé dans les užuojau aux gènes des décédés e aux p oches.
kalbos dalių pa ibio p oblemos
143s aipsniai a icles a p écisémen mokykliniais années. seulemen jono Shukio
onze-iliquième classe de manuelle de langues li ou es es la no e que l'énama eu
in é ieu emplaçan peu ê e u ilisé dans les s yles lib es (Šukys 2001: 111). dans
d'au es scolai es manuèliels ce humo nis n'eminemen . pou cela beaucoup n'imaginen
pas ce que c'es de la langue ou o me, ne sai pas si elle peu ê e u ilisée. en e-dix
in o man es (į ai ių specialybių s uden ų) a é é demandée, quelle pa ie du langage son
les mo s andeni e spn on sakiniuose jedas įk o andeni e Dáik us suk ó iau senõn
spn on. qua o ze d'en e eux p ésen é le ilia i o mes laikė p ie eiksmiu, cinq ki u
ie ininku, e les es es igno aien , quelle c'es mo ologinė o me. Vienuolika pensai
que ce e o me ne peu ê e u ilisée. donc dans les g ammai es p a iques ilia i ne
de ai pas ê e silencieux. il aud ai di e que c'es nesys éminis linksnis, secondas
emplaisseu , u ilisé eas e n e sud de Li uanie, e ki u homme as beaucoupybę
pasi aikan is e ai. apie jį u i žino i i ie, ku ie pa ys jo ne a oja. kiek ienas
ilia y o exemples de au osakoje, g ožinėje li e a ū oje, gi dės, ne un e même a os
šnekamojoje kalboje. pa iculiè emen sou en pa o ojamas sup ielinksnėjęs
ilia y as a da: žegnojan is, k ikš o o mulėje, hymne du Li uanie e k . Paulauskienė
p é end que l'usage ilia i se limi e p esque bui ine šnekamąja kalba i g ožine li e a u a
(Paulauskienė 1994: 104; Paulauskienė 2006: 84). mais c'es bien les p incipales sphè es de
consomma ion de n'impo e quelle langue. se ai ès mau ais, si une pe sonne
co ec emen pa le app enai si seulemen de scien i ique, kancelia inée ou au e
s ic ojo s yleus langue. la langue g ožine de la li é a u e n'es pas in é ieu e,
pe i e inė langues a maina, e elle y sou en u ilisées o mes ne de ai ê e
igno ojamas. g ožinai e li é a u e ila y o o mes de en ai pa coiko ès sou en . il
le u ilisai e u ilise main enan non seulemen eas e n, mais aussi aka ų Li uaniens
éc i ains: k is ijonas donelai is, dionizas Poška, sil es as Valiūnas, simonas daukan as,
simonas s ane ičius, Mo iejus Valančius, žemai ė, Vincas kudi ka, Mai onis, Lazdinų
Pelėda, Vaias P ančai is, Ša ijas agana, ju gis sa ickis, Mykolai is-Pinasu , jonas
ais is, salom is nė, kasys bo u a, an anasjačiulai is, Pe as c i ka, Ma ius ka iliškis,
Mače nis, Vinc a, juozis, apu is, e lickas e k . Ce e o me a usée e e ne a minée
milieu née éc i ains, pa exemple, de kauno kilę Vy au ė žilinskai ė, judi a Vaičiūnai ė,
Leona das gu auskas e k . dans de nomb eux cas ainsi a é é le plus p obablemen , que
jonas jablonskis dans son Lie u iškos kalbos g ama ikoje (1901) ai donc econnu le
ne ik ąjį (ou an ąjį) ie nieks, qui a sako aux ques ions ku, ka, ku iõn iẽ on?
(jablonskis 1957: 71). nemaža ilia y o o mų esama même e écemmen adui s
g ožinės li e a ū os kū iniuose: osca o Wildeo Do iano G ėjaus po ai ( e ė Lilija
Vanagienė), Michailo bulgako o Meis as e Ma ga i a ( e ė algiman as Miku a),
jos eino gaa de io So ijos pasaulis ( e ė eglė išganai y ė), wa Ma koino Tomo
Soje io nuo ykiai ( e ė Valen ina chu ginai ė) e k . Ce e plus heu euse o mes n'es
pas é i ée dans les aduc ions ac uelles de l'Éc i u e Sain e (Česlo o ka aliausko,
an ano ubšio, kos o bu bulio). Ici elles son pa iculiè emen adap ées, pa ce que eligieux
144 ac a Linguis ica Li huanica LXVII les ex es son ca ac é isés un ce ain
au iMas Ma keViČius
a chajiškumas (Ma ke ičienė 2012: 119). ilia i es sou en u ilisé e dans la pa ole
adminis a i e (Vlada skienė 2003: 4756), e d'au es s yles de ex es3.
Paulauskienė p é end égalemen que ilia y o niekas spécialemen du langage negena
(Paulauskienė 1994: 105). mais un el conscien ou insąmonnis son silenceemen es ou
de même sa iška ce e o me e elle a ojančių žmonių disk iminacija,
simul anémen e la mo phologie de la langue Li uanienne pau e émen . ilia y o
isoliacija ès é u ina g ožinės (ypač poe inės) e šnekamosios possibili és de la
bū i aiškiai pasaky a, kad ilia y as nė a nei s e imybė, nei kalbos no mas pažei-
langue. donc dans les g ammai es p a iques de ai djian i o me. bien sû , au
didelė lie u ių dalis jo iš ik ųjų ne a oja.
souligne que c'es possible, e non pas o me obliga oi e, ca dans les g ammai es
i šnekamojoje kalboje ik iausiai ilgiau bū ų išsilaikiusi d iskai a, siekinys, jei
aillimas o mes spčiai nyks a. au moins déjà g ožinée li é a u e scolai es
g amma icas se ai men ionné, que c'es a minées, mais des o mes de langue
no mes non o ensan es. clai emen oi que di e s scien i iques e p a iques
g amma ikes au eu s de p o égé e esaiches equami és pa icipan ne mal ga de
pas e main enan , bien qu'il es u ilisé plus é oi emen e beaucoup čiau negu
ilia y as. mais equame é le pa icipan inclus dans les écoles de guidêlius4
(Palubinskienė, Čepai ienė 2008: 73 e k .). à cause de ce e zemai ique o me de
consomma ion des langues li uaniennes la mo phologie nesup as ée. Dans la g ammai e enco e incluses les o mes eesiẽ, ea einiẽ, ebūniẽ, bien qu'elles soien u ilisées ès a emen (pi mosios d i géné alemen po e iues)5.
Painesni būdVa džių daik aVa dėjiMo a Vejai le plus sou en mig e les pa ies de la langue
con en niuojamosios e leu s o mes. pa iculiè emen sou en būd a dis passe en daik a a dį,
pa icipan en būd a dį. son ois p incipaux c i è es de econnaissance e de épa i ion des pa ies
de la langue: lexique ( eikšmė), mo phologique ( o me) e syn axique (syn axinė unkcija, de inimas). le
mo ie ansėjus en au e pa ie de la langue, sou en se p odui son con li de o me a ec la pa ie de la
langue p ėmusia sys ème kai ymo. Pa exemple, daik a a djio sys ème appa aî des o més
dans a džiuo inių: jaunàsis, jaunóji, nelabàsis, de nie inióji, pik àsis, p akeik àsis, š en àsis, š en3
sma kemen apnykęs plu iskai os ilia i , mais cela n'es pas enco e mi usi o me. Vy au o
g and'uni e si é ex eine зафиксированы 136 daik a a džių plu iskai os ilia i o mes (Vlada skienė 2003:
52).
4 malheu eusemen , anaip ol pas à ous.
5 Ce e o me é ai au e ois considé ée geigžiamąja nuosaka (Lkg ii 63), main enan liepiamąja nuosaka (dLkg 2006:
343, 345).

kalbos dalių pa ibio p oblemos
145s aipsniai / a icles
óji, álgomasis i k . Lie u ių kalbos žodyne ne gi a ojama san umpa emph.,
déc édinées pa laquelle in odužiuo ines o mes d'obje a a dieu. san umpa sm. emph.
es aux mo s álgomasis, ýkdomasis; s . emph. à des mo s mi inóji, de nie inióji, o smob.
emph. à des mo s paláimin asis, -oji, p akeik àsis, -óji, ikin sis, -čióji e k . (Lkže). Dans la
pa ole e a messe speakeamusie daik a a dis peu acqué i même deg és de
o mų (p z., a gšèsnis, asiliáusias, nabagiáusias, ėpliáusias). P anas ska džius apie
daik a a džių laipsnia imą pa ašė même deux a icles du même nom daik a a džių
laipsnia imas (ska džius 1997a: 431433; ska džius 1997b: 433439). Plg. ses donnés des exemples:
il pou ous es canunes; e il pou oi ponesnie (ska džius 1997a: 432); il pou ous
shuniausias, inginesnis (ska džius 1997b: 434, 437) e k . aigi de daik a a džių pasida oma
supé ieu e du plus hau deg é būd a džių e p ie eiksmių. de daik a a džio ý as ki ado
se son o mées des o mes de g ade du i e y ésnis e y iáusias (plg. ska džius 1997b:
437438; LeW ii 1260; sejL 757758). ska džius donne enco e des exemples pečiaũ, yčiaũ,
aka iaũ, pakalniaũ e k . (ska džius 1997b: 435436), inalemen , būd a dį le plus in
(ska džius 1997a: 433). elles da ibes supé ieu e sup ême deg é des adjec i s e
p é eiksmia n'on o me nonégalamosios. de l'obje a oi ai es des o mes de deg és
quand l'obje a oi es une mé apho e d'une ce aine ca ac é is ique, pa exemple, asil
pa a ojamos ada, kai ame daik a a dyje labai iš yškinama ypa ybės sema, ypač
symbolise k ailume, chio pik ume e pan.
Mig a ęs mo di e niuojamas ne selon cela pa ie de la langue ca ac é is ique ype
di e niaissemen . sudaik a a dėję būd a džiai e pa icipan s main ien būd a džio
ienaskai os naudininko linksnio o me galūnę -(i)am (p z.: kù siniam, pažs amam),
ienaskai os o me linksnio galūnę -(i)ame (p z.: ke u nčiame, kù siniame) e pan.
Šnekamojoj kalboje e a mėse ce con li es en é de liquide ou du moins suš elni i.
sys ème ne co espondan pas linksnių o mes de galūnées peu en ê e changées, pa
exemple: bal akãkliui, kù siniui, laukniui, pažs amui, juodaspa yje, kù sinyje. Paulauskienė
p opose ne pas ê e s ic s e olé e daik a a diškas galūnes, quand būd a dis
sudaik a a dėja (Paulauskienė 2004: 219). il y a beaucoup de cas où sudaik a a dėjęs
a ibu is ou pa icipan sans exemp ions laiky inas daik a a djou, comme.: jaunàsis,
jaunóji, pažs amas, s iklnė, gi uõklė ʻ ai o as, ilgalpė ʻgeguž aibinių amilles d'aide
d ègnés o ê s, ilgapiš is ag ʻis, Š en óji, Ìlgas (ežėjedė kele a džiai son gas innauj,
as p ie dubingių), Juodsnùkis (pa a dė). Šnekamojoje kalboje okie sudaik a a -
g ecoubios pe sonalis e au omobiles, au omobili nė e k . le daik a a d es ès la ge e
ca ac é is ique pa s, dans laquelle paslisik es sou en même pa lé se ice de anspo
médical. būd a džių daik a a dėjimas le plus la gemen ai é dans le p emie ome de
g amma ikos de langue Li uanien (Lkg i 529534). le plus sou en daik a a dėja a2 e ē
kamienų būd a džiai: dū inie (p z.: an amẽ is, -ė, bend aámžis, -ė, ke u nýdėl aiški būdų
a džio e daik a a džio l'assignemen c i è es absence dans di e s mo synues es
146 ac a Linguis ica Li huanica LXVII is, -ė, nepilnamẽ is, -ė, skel alpis, -ė), ce ains
au iMas Ma keViČius
a an dėlių e p éesagų ediniai (p. ex.: bega is, -ė, jaunklis, -ė, lauknis, -ė, mažlis, -ė,
mažiùkas, -ė, ilniẽ is, -ė) e k . Habi uellemen dans les g amma iques e les
dic ionnai es de elles pa ies de la langue les c i è es d'assigna ion ne nu en pas. La
g amma ique des langues Li uanies au moins es un clai conseil: de ce ype mo s
peu en ê e considé és e daik a a džiais, e būd a džiais, exemple. :, aulniai ʻba ai
a ec aulais (daik a a dis) e aulniai ba ai (būd a dis) (Lkg i 533). de l'ac uelle g ammai e
de la langue li uanienne ou nis des exemples peu se juge que s'obse e la même
posi ion: les adjec i s en chaque cas son p ésen és a ec signesimaisiais mo s (p z.:
bal akãklė an is) (dL 2006: 229), o daik a a džiai sans signesimais mo s (p z.:
gel onplaũkis, -ė) (dLkg 2006: 155kg). Ce e posi ion es logique e con o able. mais
p oblèmesques cas ne manquen pas.
nemaža bainia o. Ac uelles le ocabulai e des langues Li uaniennes la plus g ande pa ie
mene aien ypes de a2 e ē kamienams appa enan des mo s son considé és
būd a džiais. Dans ce ocodyne būd a džių daik a a dėjimas mon é menkai. en aison
d'une plus pe i e po ée ocodique, appa y , ce p ocessus plus dé aillé de mon e e
impossible. des ocodyne de langues Li uanies sudaik a a dėjusių būd a džių donnée
beaucoup plus. cependan es e ou de même mal clai , pou quoi dans la a ian e
élec onique de ce ocabulai e le mo bema šknis, -ė es considé é būd a džiu, sans kenis,
-ė, bekepù is, -ė daik a a džiais, a beš akis, -ė e būd a džiu, e daik a a džiu (Lkže).
Dabo ines mo s de la langue li uanienne dū inys umpa ẽgis, -ė considé é būd a džiu, e
zemaži is, -ė daik a a džiu; juod(a)plaũkis, -ė būd a džiu, e juoda edis, -ė daik a a džiu;
juodmagis, -ė considé é būd a džiu, júodbė is, -ė daik a a džiu, e žalmagis, -ė e
būd a džiu, e daik a a džiu. le mo be edis, -ė es considé é būd a džiu, e bešidis, -ė
būd a džiu e daik a a džiu (dLkže 2006), bien que les deux signi ica ions son pe kel inės.
de els dispa odumes peu en ê e ou és a menes e šnek ų dic ionnai es, pa
exemple, bal apláukis, -ė adj. (d skž 28), e audonabaz dis, -ė smob., adj. (d skž 297);
g ei ùlis, -ė smob. (d skž 111), o g ažùlis, -ė adj., smob. (d skž 108); bal pkis, -ė adj. (Znž 1 106),
e juodãkis, -ė adj., smob.
(Znž 1 575); juodapláukys, -ė adj. (kj 2 87), e bal abazdys sm. (kpž 1 144);
ilganõsis, -ė adj., o ilgakãsė s . (kz ž i 271).
Lie u ių kalbos žodyne p ie okio ipo žodžių (p z.: plačiapẽ is, -ė, plikaga is, -ė,
um pa ẽgis, -ė) pa ois p ésen ées deux é é ences adj., smob. (Lkže). une elle
double égyma es sou en u ilisée D uskininkų a mės e odyne, Kupiškėnų e odyne,
Kal anėnų šnek os e odyne. Le ocabulai e des langues Li uanies exis e e un au e
a ian daik a a dis e būd a dis son p ésen és dans des a icles sépa és, exemple:
bal aplùnksnis, -ė, liepsnabazdis, -ė ʻ aus aba zdis, liepsnaga is, -ė ʻ aus aplaukis
(Lkže). les dic ionnai es d'une ou au e posi ion enan cohé emmen , les con usions
susmen ionnées se aien possible é i e . du poin de ue de l'économie, bien sû , plus
p a ique la p emiè e op ion, mais logischemen les se ai p ésen e en a icles
sépa és. Ces pai es de mo s on di é en es ca égo ies mo phologiques, accompli incomodas onc ions syn ac iques.
kalbos dalių pa ibio p oblemos
147s aipsniai a icles
būdVa džio e daLyVio Pa ibys /
Labai paini s i is es un s i is es un s i is es un s i is es un s i is es un s i is es
un s i is es un s i is es un s i is es un s i is es un s i is es un s i is es un s i is
es un s i is es un s i is es un s i is es un s i is es un s i is es un s i is es un
s i is es un s i is. Vy au as amb azas p é end que de nomb eux pa icipan s
būd a diškos a osenos būd a dėjimu explique impossible, ca elle leu a osena
es pi minė, . y. pa eldė a de ces emps, quand le pa icipan n'a pas enco e é é inclus dans le jeumajodžio ca égo ies sys ème. mais en géné al amb azas pa i 's ca ac è e a demen econnaî , exemple: suáugęs ý as, a sãkan is dá bas, pasi ù in is žmogùs (Lke 96).
Dans les p incipales g ammai ies de la langue Li uanienne, les pa is a demen s des
pa icipan s son é alués san ū emen . dans la g ammai e des langues Li uaniennes
pas o ię pa icula i é éškian ys ediniai son considé és būd a diškos a osenos
pa icipan s, exemple: selon in i Se e ja, dedančią iš ą, su e dančių ži nių, n e ikęs
peilis, adulès homme, sukalbamas žmogus, sup an ama kalba (L ii 334338kg). būd a džiais es
considé é seulemen un au e mo ayan la o me du pa icipan , comme: d us as, -à,
glaũs as, -à, iẽs as, -à, skiaũs as, -à, sùk as, -à, à mes as a ail ʻp as as a ail,
pa énkin as homme (Lkg ii 345). Ac uelles g amma iques de langues li uaniennes e mo s
à mes as, pa énkin as son considé és des pa icipan s (dLkg 2006: 372). Dans ce e
g ammai e on ou e ès peu d'a ibu s, coïncidan s a ec la o me du pa icipan ,
exemple: d us as, glaũs as, iẽs as, sùk as, skiaũs as (dLkg 2006: 37 gaũb as, sks as (dLkg
2006: 222), Ici ils son considé és non pas subūd a dėjusiais pa icipan s, e būd a džiais,
ai s de nep iešdėlinių eiksmažodžių a ec o man u - i galūnėmis (dLkg 2006: 223). plus de
subūd a dėjusių pa icipan s ou ni Paulauskienė, e.g.: la biamàsis muilas, gélbėjamoji
al is, siu amóji mašina, i ẽnamasis maus, lipama liga, d us ce eau, ou e as enas, os
bul ės, lenk à nosis, pašlęs no as, mêmekęs en an (Paulauskienė 2006: 52).
au eokia des p incipaux mo syns de la langue Li uaniennes posi ion des au eu s. Ici les
a ibu a demen s des pa icipan s es econnu beaucoup plus équemmen .
Habi uellemen les au eu s on des poin s de ue dans ce e p oblemà coinciden . Pa
(dLkž 2000), i Lie u ių kalbos žodyne (Lkž), i jų abiejų elek oniniuose a ian-
exemple, ou e 102 cas, qui son dans Daba ines mo s de la langue li uanienne uoses
(dLkže 2006; Lkže), e A galiniame con empo aine mo s de la langue li uanienne (adLkž)
des ca ac è es, comme: a i ikamas, -à, d b as, -à, d ukla, -à, glaũ as, -à, gim as, -à,
ki amas, -à, maišýs as, -a, móky as, -a, neapsã, -a, negi d as, -a, ne išngiamas, -à,
nepakin as, -a, -somas, -a, ne aliú as, -a, ne a, -a, palimin as, -a, paliman as, -a, -a, -a, -a,
-a, -ma qués, - des ca ac è es, des mo s de la langue li uanienne con empo aine, e des
a ian es élec oniques de 23 ca ac è es de la langue li uanienne.
De maniè e similai e comme dans les dic ionnai es a ibu a dissemen des pa icipan s es in e p é é
an ano Pake ie li e Akcen ologija p emiè e pa ie (Pake ys 1994, 390395). des pa icipan s
būd a dnemen es econnu e dans les dic ionnai es in e minai es. Pa exemple, Kupiškėnų e beine les
mo s d us as, -à (kpž 1 455), ka pý as, -a (kpž 2 191), ne mane d'un même e beine ès similai e
ac a Linguis ica Li huanica LXVII ý as, -a (kpž 2 999), Zana ykų šnek os mo sodyne
au iMas Ma keViČius
mo s b inas, -à (Znž 1 202), gi as, -à (Znž 1 450), Kal anėnų šnek os mo sodyne
mo sodyne mo s móky as, -a (kl ž 177), nema ý as, -a, ne aliúo as, -a (kl ž 148 185)
son u ilisés comme e mes de gue e. Néanmoins pa ois n'es pas acile de
pe ce oi ce ains mo s a ibués à un ca ac è e a dji ou à un pa icipan des
mo i s. nelabai clai , pou quoi les mêmes mo s en un dic ionnai e son considé és
būd a džiais, dans l'au e pa icipan s. pa exemple, a liẽkamas, -à, pe kamas, -à,
a iamas, -à, mã omas, -a, pamókomas, -a, pàs ebimas, -à, pa éldimas, -à, sù kalba
mas, -à, sup a amas, -à, álgomas, -a, d as, -à, ka pý as, -a, pa ėlúo as, -a, p aké, -à,
p slėg as, -a, Daba sim as, -à ne son des mo s de li uanien (dLkž 2006), e les mo s
de li uanien ne son p ésen és que comme des adjec i s de la langue, e beaucoup
d'en e eux son des adjec i s des p onoms. e à l'in e se: les mo s suáugęs, -usi,
pa énkin as, -a le ocodyne de Li uanie son considé és būd a džiais (Lkže), e
Daba ines le ocodyne de Li uanie pa icipan s
(dLkže 2006).
signi ica ion e s uc u e u in ys leksiniai uni és son a ibués pas oms mêmes pa ies de langue. Plg.
: En langues Li uaniennes le mo damas, -à ʻ inkamas ės i es būd a dis, e álgomas, -a ʻ inkamas algy i
pa icipan ; sùšnekamas, -à es būd a dis, o sùkalbamas, -à pa icipan ; padkęs, -usi būd a dis, e pašlęs,
-usi pa icipan ; suáugęs, -usi būd a dis, o pagi ẽnęs, -usi e sub éndęs, -usi pa icipan s (Lkže). Dans le
dic ionnai e des langues Li uaniennes ac uelles le mo zak ečiamóji (liga) es būd a dis, e limpamóji (liga)
pa icipan (dLkž 2000: 885, 370); kęs, -usi būd a dis, o kęs, -usi pa icipan (dLkž 2000: 844, 932). Le
dic ionnai e de langue Li uanien ou é e de els cas, où le même sens ayan le mo es p ésen é e
comme būd a dis, e comme pa icipan (pou oi dans le co espondan ac emažodžio s aipsnyje). deux
pa ies de la langue a ibués les mo s nealáužiamas, -à, nealekiamas, -à, nepa asomas, -a,
nepé maldaujamas, -a, pakál inamas, -a, emplachiamas, -à, žnomas, -a e k . (Lkže). c'es le mieux éel la
si ua ion co espondan mé hode, ca discu és mo s peu en subūd a dė i, mais peu en es e e les
pa icipan s. p ésen és dans des a icles sépa és a ec signeyma pa ., e.g.: ne kęs, -usi, pasiléidęs, -usi,
pasiù ęs, -usi, pašlęs, -usi (Lkže), ou dl ., e.g.: nem ęs, -usi, pasiléidęs, -usi, suáugęs, -usi (dLkže 2006). ainsi
donne guè e si ans ai . pa icipan n'es pa ie de la langue. d'au e pa , de els mo s son ès peu.
i Lie u ių kalbos žodyne, i Daba inės lie u ių kalbos žodyne kai ku ie žodžiai
Re ospec i emen du dic ionnai e ac uelle de la langue li uanienne leu s en donne seulemen 18 (adLkž
848). en aison d'une elle pe i e quan i é aimen ne aud ai pas sépa és des ce i ica ions dl . ou
pa .6 les se ai beaucoup plus simplices pe e en 6 inu iles e au es ès a es ab é i s. Pa exemple,
dans le élec onique langage Li uanien le ocodyne a ian seulemen à un mo įsidėm inas, -a es
san umpa neces. ( eikiamybės daly is) (Lkže).
kalbos dalių pa ibio p oblemos
155s aipsniai a icles suMMa y and mo phological o ms, hei ambi alen in e p e a ion in
issues ela ed o Pe iphe y o Pa s o speech
di e en linguis s wo ks, dic iona ies and p ac ical g amma s (especially in school g amma s). Wo ds
he a icle is de o ed o analysis o he unde ined si ua ion ypical o some pa s o speech
usually acqui e he s a us o ano he pa o speech due o disappea ance o some g amma ical
o ms. ollowing ex inc ion o he old loca i e case and he pos posi ional loca i e called he alla i e,
hei emains (e.g., namiẽ ʻa homeʼ, pusiáu ʻsemi-ʼ, aka óp ʻ owa ds e eningʼ, e c.) became
ad e bs. such cases do no aise any discussions. ye he illa i e case, which is no ex inc by a and
used qui e o en, is igno ed wi hou any eason in some wo ks ela ed o mo phology i is simply
omi ed. he e o e, bo h Li huanians hemsel es and people om o he coun ies lea ning Li huanian
o en imes do no know wha kind o o m i is, how i is de i ed and whe he i is p ope o use i .
nominalisa ion o adjec i es is no expec ed o cause g ea p oblems. ne e heless, wo ds ha ing
simila s uc u es and seman ics a e o en a ibu ed o di e en pa s o speech. e.g., he wo ds
be edis, -ė ʻ acelessʼ, juodaplaũkis, -ė ʻblack-hai edʼ a e called adjec i es, whe eas juoda edis, -ė
ʻblack- acedʼ is ea ed as noun (dic iona y o Mode n Li huanian). g ea unce ain y is
cha ac e is ic o he limi sepa a ing ue pa iciples and adjec i ised pa iciples. adjec i isa ion
o he pa iciple is almos no ecognised in Li huanian language g amma s, ye i is widely e lec ed
in he main dic iona ies o Li huanian. ne e heless, qui e a numbe o cases o disag eemen exis s
he e, as well. e.g., he wo ds pa éldimas, -à ʻinhe i ableʼ, p akéik as, -à ʻdamnedʼ a e called
adjec i es in some publica ions ye pa iciples in o he s. he a icle also emb aces a b ie o e iew
on he ambi alen ea men o ad e bs se ing he unc ion o subo dina e conjunc ions (e.g., ku
ʻwhe eʼ, kadà ʻwhenʼ, kap ʻhowʼ, kek ʻhow many/muchʼ, e c.). he mos a ional way would be
ea ing hem as ela i e ad e bs.
Mise à disposi ion 2012 m. mai 21 d.
au iMas Ma keViČius
Lie u os edukologijos uni e si e as
Ta aso Še čenkos g. 31, LT-03111 Vilnius, Li uanie
[email p o ec ed]