187 ecenzijos e iews /
ch is iane schiLLe
humbold -uni e si ä zu be lin
Cien í icas o schungs ich ungen: P eußisch-li auische
Lexikog a ie, onomas ik, bal isch-deu sche sp ach-, li e a u und
kul u beziehungen.
baL u VaLodu a Lan s.
P osPek s = baL kaLb
a Lasas. P osPek as =
a Las o he baL ic
Languages. aPec suda y ojos i į ado au o ės: danguolė
Mikulėnienė, anna s a ecka; žemėlapių komen a ų
au o ės: ilga jansone, anna s a ecka, ima bace ičiū ė,
as a Leskauskai ė; žemėlapių kompiu e inį a ian ą
pa engė edmundas umpa. īga: La ijas uni e si ā es
La iešu alodas ins i ū s, Vilnius: Lie u ių kalbos
ins i u as, 2009, 183 p.
isbn 978-9984-742-49-6
O aqui a discu i -se p ospec o de um a las das línguas bal icas é, como o í ulo
mul ilingue o já deixa pe cebe , um le isch-li auisches comuni á io abalho.
Responsá el pa a isso desenham anna s a ecka do ins i u o pa a le iche língua da
uni e sidade Le lands em iga e danguolė Mikulėnienė do ins i u o pa a li auische
língua em Vilnius. ele a a-se aqui de um p obeband, que a necessidade de um al
p oje o comuni á io apon a em e possibilidades da ealização con idos e
ca og á icas apon a em.
em analisa disso, que os li auicos e le ões dialec os e munda es pela in luência das
línguas s anda d cada ez mais ni eliados sejam, é um analisa dos edi o es, a
léxica dos dialec os a documen a e sua dis ibuição ca og a icamen e
ep esen a .
188 ac a Linguis ica Li huanica LXX a da enbasis do a lasses baseia-se nas li auischen
ch is iane schiLLe
e le ischen sp acha lan en: Lie u ių kalbos a las (bd. 1: Leksika. Vilnius, 1977) (Lka),
La iešu alodas dialek u a lan s (Leksika. īga, 1999) (LVda) bem como em
da enma e ial, que pelo ins i u o pa a le ische sp ache da uni e sidade Le lands in
iga e ins i u o pa a li auische sp ache in Vilnius pa a o A las do Lingua um Eu opae
(Lea) oi zusammenge agen. es es dados subjun am-se le an amen os, que o am
ealizados desde os 1960s anos. inso a , e le e-se nos da gebo enen idiomaska en a
dialek si ua ion da segunda me ade do 20. jah hunde s. a consis en emen e
islinguege edição (le isch, li auisch, anglisch) dá uma p o unde in odução na
p oblemá ica. ela começa com uma e is a de línguas bál icas i en es e mo as (s.
1529), que inicialmen e a ami icação das línguas bál icas in oduz e en ão
exaus i amen e pa icula men e nas línguas bál icas ex in as: cu ish, semgallish,
selish, al p eußisch, jo wingish e schalauish en a. as línguas i en es Li auisch,
Le isch e Le gallisch são a es e luga compa a i amen e b e emen e a ados.
segue-se uma desc ição e classi icação dos le ões (s. 2529) e li auíscos diale os (s.
3034) bem como um esumo sob e o desen ol imen o das geolinguís icas o schungen
e e idas à le ônica (s. 3539) e à língua li auische (s. 4044). a in odução conclui ab com
uma desc ição dos p incípios de concepção dos ca ões e comen á ios (s. 4549) bem
como com uma ep esen ação dos p incípios da oné ica ansc ição pa a as le ãs
(s. 5053) e as li uanianas dialec os (s. 5457). um g ande aio ocupa o comen a eil (s.
61134). nos comen á ios são ap esen adas as e yma ele an es pa a o espec i o
campo de pala as com suas co espondências indi iduais, sua disseminação desc i a,
e imologizada e o ma e ial de compa ação das ou as línguas indoge manicas, que é
p incipalmen e a pa i dos longos empos ele an es dicioná ios e imológicos, d. h. o
Dicioná io E imológico Li uano de e ns aenkel, heidelbe g, 19551965 e o La iešu
e imoloģijas ā dnīca, . 1992 e e idos. belege de his ó icas lexicog a icas ob as e
de os dialec os complemen am a ep esen ação. Zuweilen, z.b. no comen á io a
s o ch, é sob e a signi icância mi ológica do e mo en ado. ab s. 135 jun a-se o
ka en eil a. a es e p eancelhados são esumo ca ões dos le ões (s. 137) e
li auischen dialek e (s. 139), em que os da ene hebungspunk e são indicados. as ca as
são como colo idos pon o symbolund planächenka en ou como combinação de ambos,
em dependência das ep esen á eis a i udes, execu ado. nos pon os-símbolka en
são cada um os cen alen da ene hebungspunk e kennzeichne , pa a as
lächenka en são es as anhal das beigegebenen olien com os as e n de
da ene hebungspunk ü den P ospek sind 12 sp achliche konzep e ausgewähl
wo den, du ch die ein möglichs b ei es seman isches spek um abedeck we den
soll e. no de alhe são as: hiMMeL (le . mākonis, li . debesis), (bauM)WiP eL (le . (koka)
galo ne, li . (medžio) i šūnė), WachoLde (le . paeglis/kadiķis, li . kadagys), K öTe
(le . k upis, li . upūžė), aube (le . balodis, li . ka elis), eLdLe che (le . ci ulis, li .
ie e sys), s o ch (le . s ā ķis, li . gand as), kohL Übe (le . kālis, li . g iež is),
Win e Wei (le . Zen. (ziemas) k ieši, li . (žieminiai) k iečiai), ko nkas en (le .
Bal u alodu a lan s. P ospek s = Bal ų kalbų a lasas. P ospek as =
A las o he Bal ic languages. A p ospec
189 ecenzijos e iews e, que sob e a espec i a ca a podem se colocados, a
explo a . / exclusi amen e como pon o symbolka e são as ca as a hiMMeL e
s o ch dispos as. es a a sache é ao ci cuns an e de ida, que os aos dois mapas
subjun eliegen es da en em p imei a linha em con ex o com o A las Lingua um
Eu opae (aLe) o am le an ados, pa a o qual um wei maschige es ne z dos
le an amen opon es oi subg un ado, de modo que os isoglossen não podem se
p äzise de e minados. além dos já nos ca ões de dialec o de ambos os países não
conside ados e b ancos ma cados e i ó ios das maio es cidades (pa a Le and
são os iga e dauga pils, pa a Li auen Vilnius, kaunas, klaipėda, Šiauliai e Pane ežys)
pe manecem nos ca ões de ido a populações de línguas di e en es a oda a á ea a
oes e de Vilnius, bem como á eas a sul de dauga pils, bem como no sudoes e e oes e
de La gallen. po ém, êm na adição da li auischen dialek ologie as li auischen
sp achgebie e e sp achinseln o a Li auens na ep esen ação conside ação
encon ada. no ananh inalmen e se ão uma e isão dos da ene e is pon os pa a o
le ões sp acha las (LVda) (s. 167169) e os li uanos sp acha las (Lka) (s. 170177), um
li e a u - (s. 177182) e um abb e zungs e zeichnis
(p. 183) ci ado.
apci knis, li . a uodas), heuschobe (le . s i pa, li . s i a), schMied (le . kalējs, li .
kal is). cada mapa são as espec i as co espondências s anda dsp achlichen bem
como uma ep esen ação o og á ica pa a o ca og a icamen e ep esen ado
concei o linguís ico alocado. a selecção documen a além da la gu a semân ica dos
linguís icos concêp e a a iedade e complexidade dos ep esen á eis enômenos, aos
quais pela adap ação das ep esen ações possibilidades con a de e se supo ada.
assim ap esen a o p ospec o a mapa a Win e WeiZen como lächenka e, a qual pa a
a ep esen ação da dis ibuição das duas e yma no li auischen e le ischen
sp achgebie com duas co es escoma, sendo le . pū i/pūi, li . pū ai pa a as em
cu land aladas le ãs dialec os e algumas ilhas em Li land e Le gallen bem como pa a
á eas dos wes und no džemai ischen dialec os em
Li auen, le . (ziemas) k ieši, li . (žieminiai) k iečiai pa a o es an e le ense e
li auische á ea de linguagem aplica. uma simila men e baixa complexidade mos a a
ac a Linguis ica Li huanica LXX aube, que pa a a ep esen ação da dis ibuição das
ch is iane schiLLe
duas e yma (le . baluodis/li . balandis pa a o conjun o da á ea linguís ica le ã e as
žemai ischen dialek e in Li auen, li . ka elis pa a a aukš ai ische sp achgebie in
Li auen) ambém é execu ada como duas co es de supe ícies, sendo adicionalmen e
sch a u isch o a mi ischemgebie on li . ka elisbal along he g enzka e on
aukš ai isch und žemai ischem sp achgebie . no ou o ex emo da escala de
complexidade classi ica é a mapa a heuschobe , a qual como combinadas lächenund
pon o symbolka e execu ada é, na qual lächen em oi o co es e a bnuancen bem como
18 pon o symbole são usados. lächenka en espec i amen e. em combinação com
pon o symbolda s ellung mos am em sp acha lan en a p ägnan es e g aphic
ep esen a ion. inso a se ia a deseja , que os a é ago a apenas em pon o
simbolda p esen ação execu ados mapas, que na base dos dados do A las Lingua um
Eu opae (aLe) o am c iados, pa a as indicadas a pa i dos al an es
le an amen opon os possam se complemen ados, de modo que pe spec i amen e
ambém pa a mapas a esses concei os linguís icos uma ealização como plächenka e
esp. combinadas plächenka e se ia possí el. se conside a os no p ospec o
ap esen ados p imei os e guimen os da coope ação dos le ões e li auís dialec ólogos
em-se apidamen e a o e guimen o, que um al p oje o comuni á io há mui o e a
o e due. Zwa são os ao p oje o subjazindo aos singelspachlichen sp acha lan en Lka e
LVda pa a dialek ologen e lingu issenscha le ainda hoje impo an es, ines imá eis
auxílios, po ém pe mi e só a p esenção do li auischen e le ischen da enma e ial em
uma mapa sob e as g enzasc ossenden es isoglossen pa a indi iduais e yma a
isualiza ion de sp ach e wand scha . daneben são sob e es e ipo de ep esen ação
ambém as consequências de con a o de linguagem g aspá el, como po exemplo na
ca a a schMied, que a expansião do sla ico lehnwo es li . ka õlius/ka õlis < poln. kowal,
b anco. ka al no o iginal, on ei içan e á ea de p opagação pa a kal is documen ado.
a a és a consis en emen e islingueja execução ab e-se o a las a um g ande cí culo
de u ilizado . a espécie da ep esen ação g á ica es inge es es, como as an e io es
sp acha lan en Lka e LVda, não só em lingu ólogos, mas pe mi e ambém p o esso es e
alunos como ambém ou os linguís icos leigos g andes bene ícios dela a i a . do
p esen e olume é não só um nu s ical, mas ambém um ypog aphically ex emamen e
a aien e li o, pa a cujo design na p o ada adição da li auischen buchkuns a
li auische buchküns le al onsas Ž ilius esponsá el aça.
mapa a se planejado é o p oje o do bal ico sp acha lasses segundo os edi o es
pa a 500 linguís icas concep e. ele p ome e além de uma em compa ação aos bishe-
Bal u alodu a lan s. P ospek s = Bal ų kalbų a lasas. P ospek as =
A las o he Bal ic languages. A p ospec
191 ecenzijos e iews igen e e ências ob as de ambas línguas, ao Lka e LVda,
usue - iendlye P äsen a ion das sp achda en mui o ac o no os econhecimen os
pa a a linguagemhis ó ia das línguas bal icas. / pe manece a se desejado que es e
ambiciado p oje o possa se con inuado e a es e p ospec o ainda mui os olumes
segui ão.
Į eik a 2014 m. maio 21 d.
ch is iane schiLLe
Humbold -Uni e si ä zu Be lin
ins i u o pa a língua alemã e linguís ica Un e
den Linden 6, D-10099 Be lin, Alemanha
[email p o ec ed]