scieee Science in your language
[lt] (orig) [en] [de] [fr] [it] [es] [pt]

Klaidingas kai kurių tikrinių ir bendrinių žodžių (terminų) vartojimas

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Klaidingas kai kurių tikrinių ir bendrinių žodžių (terminų) vartojimas

Author: Zigmas Zinkevičius
Year: 2015
Source: https://journals.lki.lt/actalinguisticalithuanica/article/download/915/1005
Įž algos Insigh s 253 /
ZIGMAS ZINKEVIČIUS
Académico emé i o
Mokslinių y imų di ecciones: bal is ika, his o ia de
las lenguas li uanas, dialek ología, onomas ika.
MALIDINGAS KAI KURI
TICRINI Y BENDRINI
VOZŽI (TERMIN)
UTOJIMOS
Apž algą comenza emos desde el his ó ico nomb e de nues o país na i o Li uania
Didžioji Kunigaikš ija (Kunigaikš ys ė), ab e iada LDK, consumo, kuome hablamos
sob e Mindaugo, Gedimino, Vy au o epochą, cuando Li uania aún e a comple amen e
sa a ankiška d ža a, y no pa aldi ki ai es ado […] Polonia, como sucedió más a de,
especialmen e después de la Unión de Lublino. Mindaugo y Vy au o es ado uen es
en llama ka alija (ka alys ė), y sus gobe no ai ka aliai. Llama ese es ado
kunigaikš ija o kunigaikš ys e (cad y Didžiąja) es su humillación, jun o y dis o sión
de his o ia. Más a menudo así hacen polacos (incluso his ó icosikai), p ocu ando
mos a Li uania habiendo menka e é es ado, aunque ella en onces gobe nó
didesnius plo as po Lenkiją olgainiu esas plo ai nusid ieké desde Bal ia has a el
Ma Neg o. Pab ėž ina, que Li uania en onces e a aún comple amen e
sa a ankiška, a nadie nepa aldi. Los habi an es de Li uania desde an iguo llamaban
lie u íos. Da a ue del nomb amien o lie u ininkai o lie u (i)nykai, que nuaisiais
iemposes omado aplica de Ry p ūsių okiečių con olada pa e de Li uania
a iskelusiim Mažosios (P ūsų) Li uania habi an es e niniams lie u iams nomb i i.
Pe o en nues a p ensa pequeñoslie u ios y de odos los Li uanos los nomb es a
menudo se con unden, y a es o no debe ía se . Ambos nomb inamien os suplak i ne alia.
En ezoj lie u is a eces se dice lie u ai is, a es a palab a dando un signi icado
mino ybina con desp ecinimo a spal iu. Be gi lie u ai is del seno enía o ookią
é nico lie u io (y no ciudadano de Li uania) sūnaus signi icado. Tokia signi icado
es a palab a y hay que usa , y no p opo ciona le Li uania enemigos p asimany ą
signi icado. Nomadinimas Aukš aičiai (Aukš ai ija nue a palab a) iene no un
signi icado: unaip lo en an a kalbininkai (dialek ologai a oja como a mės
nomb amien o), o a ez a cheologai. Debido a eso, esan la asun o y e i ando
noen endimien o, p a a u indica , en la cual signi icado lo consumimos, juolab
que de es o depende es e nomb amien o del nomb e del á ea. Ano emen e es e
nomb e enía signi icado isiog a iné y no es aba elacionado con a me o e nologicas peculia idades de pe sonas. Es o cla amen e
ZIGMAS ZINKEVIČIUS
Ac a Linguis ica Li huanica LXXII apa ece de la ca a del gobe nan e de Li uania
Vy au as el G ande al empe ado Zigman ui, esc ibi o 1420 m. 254 de ma zo. Teme
en la ca a Vy au as a ibuía Aukš ai aukš u inę Lie u os dalį (de ahí
VilniausAšmenos aukš umas), y Žemaičiams žemu iną dalį (de ahí Ne ėžio basine).
Fiziog a ine signi icado nomb es Aukš aičiai y Žemaičiai a ojo y Vokiečių o dino
me aš ininkai, que los adujo á okiečių y la ynų lengbas como aukš u inę
(esenčią aukš umoje) y žemu inę (žemumoje) pa e de Li uania.
Ni Vy au as, ni Vokiečių o dino me aš ininkai Žemaičiais no pudo llama del ac ual
e eno de los žemaičių a mės de li uanos, po que en onces allí i ía ku šiai.
Pab ėž ina, que Aukš aičiai, como y Žemaičiai, uen es se conside an los mismos
li u íos, šnekėjusiais a misma lie u ių kalba. Sob e la di e encia lingüibí no se
habla en las uen es del odo. Él en onces e a aún ne yškus. Debo ná ie aaichos
a mė su gió más a de. Su o igen decisi o signi icación enía ku šių
subs a os. Debido a él no solo los e enaicios a mė muy se apa ó de o os
a menes de la lengua li uanas, sino y ellos mismos e enaičiai he eda on muchos
asgos de ca ác e ca ac e ís icos cu cios (a kaklumą y e c.). Tos asgos con
el iempo desa ollóiosi y alejó žemaičius de o os Li uanos. Galop es o los
condujo a sa a ankiško, di e en e de los Li uanos, e noso pe cepción apa iškų.
Debido a odo lo palab aszas alš aičiai y žemaičiai hay que usa addai amen e.
Pues en el pasado ellos signi icaban no lo que hoy les llamamos. Eso no obs an e
podemos engaña unos a o os y nocomunba se.
Lo más impo an e, siemp e engamos en omisión, que el nomb e žemai is en la
ac ual á ea de es a a mia es a neš inis.
Pa adinimo Žemaičiai (Žemai ija, como y Aukš ai ija, es nue a palab a)
consumoímolo complica aún y el hecho que XVII a. bajoaičių kalbos a du ue llamado
uno de ha me o ašomųjų lie u ių kalbos a ian ų, a o as Žemaičių yskupijos
eliginėje aš ijoje. Ellos no enían nada que e con la ac ualina ie as aičių
a me y su gie on de aukš aičių a mės medio de Li uania (Ne ėžio basine) bajoumų.
Todo lo que ue dicho, c eó condiciones pa a su gi desiguodam de la palab a
žemai is sup a imui, kėlė mucho dispu as e incluso, como mencionada, condujo a al
žemaičių a a imo como sepa ada unidad é nica. Po lo an o es a palab a
enemos u iliza muy cau ela, pa a no suplac a mos en una misma él pasado a o
di e en es alš aičių y žemaičių lingüinių iene ų.
Cuidadosamen e usokemos y e nonimą Aisčiai. Nou imos expulso de akios o
ac o, que Taci as es e nomb e llamaba bal ų gen į, pe eneusiusią, como y
p ūsai, aka ų bal ams (kalbininkų e minas), cuya lengua muy se di ii ió del
Li u ians idioma y no puede se con ella s apa inama.
Más a de la palab a aisčiai ue empezado a usa a odos los blancos nomb a
(Kazimie as Jaunius, Kazimie as Būga y k .). Es o, nue a ex ensión de es a palab a signi ica.
E óneo uso de algunas ik inių y
comunes palab as ( e minos) Įž algos
Insigh s 255 /
Todo es o hay que neišlaid de ojos, cuando es a palab a u ilizamos. O apina
his ó ica occiden al bal os gen í a i icialinai y sinącondicionalmen e
pa e semos li u íos. El nomb e del condado Su alkija su gió en onces, cuando
ue ins i uida Su alkų gube nija. Anksčiau al nomb amien o no hubo, aunque
algunas eces e óneamen e se habla sob e Su alkiją como muy ieja
denominación. Eso no hace al a. Ta puka yje ue a o i a esc ibi y habla
sob e su alkiečių a mę, ne a donusią comienzo a la lengua comúnina de
Li uania. En ealidad su alkiečių a mė nunca ha exis ido. Li u ian bend iné
(ypač ašomoji) lengua es pe kel a de Mažosios (P ūsų) Li uania y adap ada
Didžiosios Lie u os po eikiams. Tą abajo ealizo lingüis as, p incipalmen e
Jonas Jablonskis, jus i icadamen e llamado de los li uanos bend inés lengua pad e.
Be Su alkía, aún ap oximadamen e la misma signi icación u ilizado Sūdu a
nomb e. De hecho Sūdu a ue una de aka os bal os (kalbininkų e minas)
genčių, pe eneusiusių jo ingių genčių junginiui, aigi a los li u os bas an e
lejana y las necesi an con los li u íos besąlygiškai su apa i .
Haba iniai del iejo Sūdu a k aš o habi an es llaman sūdu iais. Šį a dą, ma y ,
ellos he eda on en ealidad (senųjų) sūdu ių. Kiek los ac uales sūdu iai su
o igenme son elacionados con senąja Sūdu a, dispu ijamasi. Šiaip o así, no
debían ellos del odo supa iza con ik aisiais (senaisiais) sūdu iais, que desde el
pun o de is a de la lengua enía ge okai di e i de los Li uanos. Lamen a, a
menudo así se hace. Pie yčių Li uania es dzūkų a mė. Nominado pasadi o de
a ika os dz a imo en luga de bend inés idioma dž, aigi de dzūka imo. Sin
emba go dzūkaujama no sólo es a a mės acle, pe o mucho más ampli.
Anksčiau ue on dis inguidos aka os ( ik ieji) y y ų ( ilniškiai) dzūkai. Sin emba go
así en endidos eas e n dzūkai en ealidad son no aka os (caig e dade os dzūkai),
pe o eas e n aukš aičiai ilniškiai, sólo un poco (uneni más, o os menos)
dzūkuojan ys. Šiaip ya los llamados eas e n dzūkai muy di ie en del eales dzūkų,
po lo que con ellos no puede o ma la misma a mės. Debido a es a azón ue
echazado conside a dzūka imą a mės c i e io dis in i o. pe o en la p ensa y en
el chicamojo lenguaje a menudo eso nopaisoma, cada aunque cuán dzūkuojan e
pe sona es conside ado dzūku. Es o cons i uye con usión. Así u ilizando la palab a
dzūkas hay que se apdai iam. Nues os i inos kaimynai son bal a usiai. Es una
nue a nación. Seno emen e (MindaugoVy au o epochoje) ales es ados aún no
había. Apodinimio comienzią da é senosios (Kije o) Rusios nomb e egional Bal oji
Rusia (no Rusia, es e nomb e en onces aún no usado).
Nominima Bal a usija (iš bal as + Rusia, no Rusia) ue muy p o eguado bolše ikos
gobe nando Li uania, na u almen e, debido a Rusia impe ialis ines aspi aciones. Los
bal a usiai sí llaman a su es ado Bela us (des de ‘Bal oji Rusia‘, no ‘Bal oji Rusia).
Ese nomb e los aho a ya empeza on llamando y usos. noso os sin emba go, no sé
po qué, conside omés asen ada la denominación so ié ica Bal a usija (su -Rusija!),
ZIGMAS ZINKEVIČIUS
256 Ac a Linguis ica Li huanica LXXII klaidingo. Así nos ol imos, como liaudis
pasaky ų, š en esni que papiežių. Tiempo se ía pensa , con qué es e
so ie ismo a eemplaza y deja deįžeidinė a sus ecinos, nolil i del nomb e
de su país de Rusia.
Tolimesnių k aš ų, con los cuales Li uania no seuscuece, nomb es los ecibimos no
di ec amen e, sino a a és kalbas- a pininkes. Būdingo ejemplo čigonai. Aho a
obse ada endencia la palab a á čigonas cois i pačius čigonų sa i a džiu omas.
Uni e so ina alá y simila á a cambio no puede ap oba se, po que en ese caso
okiečius end íamos llama doičiais, es us, segdami la iais, igauniais y . .
Aisca ais casos, según la asun o, cla o, los ac uales sa i a džius podemos usa ,
pe o es o hace hay que cau ela.
his o icamen e Aquí ha sido discu idos sólo aquellos nomb es, los cuales
e óneamen e usaba mucha gen e. Apa ece án de indi iduos indi iduales e óneas
dejadas nuošaly, po que sus imposible ni siquie a su ankia , no hablando de
sis emingą eschi imien o. También nelies a el p oblema de nomb amien o de Vilniaus
k aš o (Vilnijas) habi an es, po que ella compleja y muy poli izada. Eso o o ema
de es udio. Lo mismo pasaky ina po el Rusia y Rusia, usų y usakalbių nomb es de pe sonas con iniojimo, pasaiikančių incluso his o iikų diboje.
Į eik a 2015 m. mayo 18 d.
ZIGMAS ZINKEVIČIUS
Jus iniškių 41-24, LT-05127 Vilnius, Li uania
y [email protected]