78 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVII
DALIA SVIDERSKIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Di ección de in es igaciones cien í icas: onomas ika
( ik inių palab as de da ybos, o igen, mo y acijos es udios).
SUDTINI MARIJAMPOLS
APSKRITIES HELONIM
MOTIVACIÓN
Mo i a ion o Composi e Helonyms
o Ma ijampolė Coun y
ANOTACIÓN el
A ículonis es an e io men e lle ados a ealinesa de oponimías li uanas in es igaciones
ąsa. En él se analiza una unidad adminis a i a a puka io Ma ijampolės apsk i ies
compos os de helonimų, zap ašy ų Žemės a dų anke ose, mo y acija. El es udio e leja el
es ue zo ija nyks ančius (ya ex inguidos) nomb es de hid oobje os smulkiųjų y e ela su
gnoseologinį po encialó, basado no menos al ais conse a o os en euka io anke os
da os. Siendo lo más con iimesmo in e p e a i o de la mo i ación de anden a džių, em asi
en euka io anke os ma e ial, ixuojančia nominaciones eiksnius, kalbinės bend uomenės
a s o ų komunikacinės ac i idades esul ados, padėjusius išaiškin i ealmen e
ep esen uojamo con eninį anden a džių, pseudomo i ació.
Los esul ados del análisis mos a on que la mo i ación po nomb es kū ėją ija y conse a la
na u al, social y cul u al en o no, sus de ales. In o ma i ús e nokul ú icamen e pun o de
is a in ou nijimien os es uc u a en axiologinio codi icación, es e eo ipinio unción de
e aluación desempeñan es paukščio, mi ines bū ybės nomb inimai, asocia i iuosius lingü uni ų
yšius iksuojan ys pseudomo i a o iai. Valo í inas y i as anden a džių me a ó icas
aiškos mo i ación signos de in e p e amien o.
ESMINIAI VODŽIAI: a puka io pe íodo, luga eso a džiai, anden a džiai, helonimai,
sudė iniai helonimai, nominacija, mo y acija, pseudomo i acija.
ANNOTATION
The a icle is a con inui y o he p e ious esea ch o Li huanian a eal oponymy. I
in es iga es he mo i a ion o composi e helonyms om a single adminis a i e uni in e wa
Ma ijampolė Coun y eco ded in he Land Names ques ionnai es. La in es igación e leja los
A ículos A icles 79 /
Sudė inių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija
es ue zos pa a egis a los nomb es de los small hyd oobjec s que es án a pun o de consegui
ex ingui se (o que ya han caído en el ol ido) y pa a e ela sus gnoseological po he a icle
en ial based on o he da a om he in e wa ques ionnai es which a e also wo hy o p es-
e a ion. To achie e as eliable in e p e a ion o he mo i a ion o hyd onyms as possible,
e ie e a los da os de he in e wa ques ionnai es eco ding he ac o s o nomina ion and he
ou comes o he communica i e ac i i y o linguis ic communi y membe s which we e use ul in
cla i ying he ac ually ep esen ed con en o hyd onyms and pseudomo i a ion.
The indings e ealed ha h ough he name-gi e he mo i a ion eco ds and con-
se es he su ounding na u al, social and cul u al en i onmen , i s de ails. The names o a
bi d o a my hical c ea u e used in he naming s uc u e as he pseudomo i a o s eco ding
he associa i e links o linguis ic uni s, which play he unc ion o axiological coding and
s e eo ypical e alua ion, a e in o ma i e in e hnic-cul u al e ms. The in e p e a ion o he
ea u es o mo i a ion o he me apho ical exp ession o he hyd onyms in ques ion is
conside ed aluable as well.
KEYWORDS: in e wa pe iod, place names, hyd onyms, helonyms, composi e
helonyms, nomina ion, mo i a ion, pseudomo i a ion.
0.VADAS de las in es igaciones lingüís icas Šiuolaikinių, besio ien uojančių į
au os, mąs ymo, kul ū os i kalbos yšį (G i ėnienė 2009, Guda ičius Lubienė 2015,
Be ezo ič 1997; 2010; Кубрякова 2004; 2012 y k .), con ex o, ęs inis lie u ių
lokalinės oponimijos, iksuojančios e d ėlaikio con enido, g įs ą au ine
pasaulėžiū a i pasaulė oka, el camino de las in es igaciones es signi ica i o y
p ospec i o. Como e idencia, es i icando en a o de la di ección de
in es igación elegida, es á sandū os mane a pada y ų helonimų mo y acijos
analizė (S ide skienė 2016). Ella basada en esul ados de análisis1 de la si uación
onomas ina, es i ican es empi inį cie a e ninés s i a kalbinés comunidad
ep esen an e expe im, su elación con en o no mic opasauliu ( a puka io
caimu), úl imoyo pe cepción y ca ego izació. Así oponominaciones di ecciones
de in es igaciones plė o é nue a pa adigmas ėmuose cuán complemen é y
Li uanies oponimik. Además, a puka io onimų analizė uno de 1 Debido al é mino
onomas inė si uacija é. TMOI: 19, 71.
DALIA SVIDERSKIENĖ
80 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVII mane as de, ayudando a p ese a el legado
cul u al y con ibuyendo a la bien an es de medio siglo en ega de Aleksande
Vanago2 de cumplimien o del comp omiso. Has a aho a da ybos pun o de is a
analiza usių sudamien o mane a pada i ada suą oponimía kalbininkų opinies
di e encia. A. Vanago p amin o es os de inos análisis ue camino odos los
in es igado es de luga es li uanos y, eniendo en cuen a a las elaciones
sin ác icas en e d ina io ing eso de la p incipal y del la e al dėmens,
compues os opo a džius sepa a on en kilminink y cali iccinius3. Ac ualmen e
ma u, be hid onimų, de aliausiai išanalizuo i Lie u os oikonimai (Razmukai ė
o 2003b: 6380). B onys Sa ukynas ã ski a y impo anciaia es udios de oponimía
li uanos A. Vanago hid onimų da ybinės analizės ecenzija4 señaló a ención a
anden a džių klasi ikacijos ne obulumus e a gumen uo ai o eció sudėjimo
būdu pada y us andenų a dus ski i į sudė inius de inamuosius i sudė inius
nede inamuosius5. Į šį pama uo ą siūlymą eigiamai eaga o lie u ių mikonimų
nominaciju i mo y aciju i usi Jū a ė Lubienė y undamen adoi analogiškus
señaló en lenguao y o li uano exisi os ejemplos de di isión, ya con e idos
adicionales6. Así man ina, que en el u u o sudė inė lie u ių oponimija ambién
debe ía įsilie i en común junginių g upių k ali ikaciją y klasi ikaciją. Con el in de
explica el modo de cons i ución pada y ų helonimų mo i a i a, hay que señala e
que los compues os de inamieji helonimai son compuiniai, cuyos
2 Spa us ag ícola ki ish, abajos de ans o mación de la ie a, melio acia, caminos e eim,
ápidamen e keicia ie a eidą. Muchos nomb es de luga es da án nebes a bús, ol ids ami. Ese
modo i es abilemen e se pie de una g an iqueza (Vanagas 1973: 6). Deben elegi se sin excepción
odos los nomb es de luga es, especialmen e di igiéndose a los obje os más pequeñísimos, cuyos
nomb es más ápidamen e se ol idan o los o an es quedan desape cibidos (ibid., 7).
3 Kilmininkiniais llaman compues os anden a dji, sudė i de dos sa a ankichas palab as, cuyo
p ime o, de iniézian ysis, es del é mino común o ik inio kilmininkas. Quali icaciníos llaman
compues os nomb es de andenos, cuyas ambas palab as son a dininko aleg nio ( ambién é.
Vanagas 1970: 258259, 273). Debido a los li uanos kilmininkinių luga o a džių hay ašęs y B onys
Sa ukynas (plačiau ž . Sa ukynas 1963: 235246).
4 Más amplamen e z . Sa ukynas 1971: 166169.
5
Es e úl imo in es igado alegó, P. Lebelio logís ico e miną les noms guali ica i s (kokybiniai
a dai), que A. Vanagas in e p e o k ali ikaciniai, debe ía eemplaza da ybiniu de inamieji
sudė iniai. En onces ellos con kilmininkinías o nede inamaisiais compues os cons i ui ían uno
compues os posky į. En e o a ko, los llamados kilmininkiniai ambién pueden se k ali ikaciniai,
ej. : Šal inių upelis e al. (Sa ukynas 1971: 167).
6 Según del p incipal y del secunda io dėmenos sin ác icos enlaces de Li uania dialo y o
adicionalmen e se dis inguen d i g upos compuños: 1) de inamojo pažyminio, 2) aldomojo
pažyminio o nede inamojo pažyminio (da ž . Lubienė 2015: 73).
A ículos A icles 81 /
Sudė inių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija
el miemb o secunda io ejuiskina ca ac e inguosos o o, del na io p incipal7, signos
de signi icación (pa yପରି, Re os balai ės b. B b, Tamsióji plýnė s . Ss y k .). El
g ado de de inación semán ica de los da nios del úl imo ipo el mismo mayo , pe o
in o macijos komunikacine p asme jie nesu eikia. Didesnę pažin inę e ę u-
g andes i o os da iniai sudė iniai nede inamieji anden a džiai8 (ypač
me a o iniai), aunque la unión semán ica en e su p incipal y secunda io na io es
más débilnes. Po ejemplo, pe sonales a diniai sudė iniai nede inamieji luga es
nomb es suelen iene posesy inę signi icado (Rudncko as as s . B b),
sudė iniuose apelia y iniuose nede inamuosiuose luga o a djiuose pi muoju
dėmeniu enan e apelia i o kilmininkas nusako cie a peculia idad del luga
u i a ibu inę eikšmę). Ki uose sudė iniuose apelia y iniuose nede inamuo-
(Ža dãka čių plýnė pln. V . si en los nomb es de luga es se puede islumb a y
localinę signi icado (Palinijos bala b. K sn bala, es ando an e izki s os miško
den a dinių da inių eikšmių ne apa umą dėmesį y a a k eipęs i A. Vanagas:
suos os, i. i. palinijas). En un y o o ipo an- sudė inių hid onimos signi ica i os no
hay del odo apačios (Vanagas 1981: 51). Es e depende del p ime , de e minuojo,
componen e, signi icado ... (al mismo)9. Así explicando el modo de cons i ución
hechos andeno djies mo i ación, hay que obse a di e en es elaciones
sin ác icas en e dbina io la nomencla u a p incipal y deli e o, po que impo an e
no suma de sepa ados dėmenos signi icamien os, pe o su semán ica o alidad, i. y. unida signi icancia del pa icipio10.
A lk i loco a džių mo i acijos analizę signi ica e ela , cómo cie o ep esen an e de la es e a
e ninesa elaciona con él supančia en o no, cómo ją pe cibe, qué cal inos une os apele y qué es que
usa sus combina o iką, ing esando una u o a opoobjek ą. Ano Aloyzo Guda ičiaus, naujas
palab a, nue a signi icación en el habla iene a amą, es mo i uo o, y es o signi ica que
nomb ando nue a ma e ia, jun o dijemos, po qué lo así nomb amos, en a izando una o o a
nomb ina i o cualidad o aspec o de la cosa. La palab a en el que se p onuncia el nomb e es la base,
la mo y acia cons i uye su o ma in e na (Guda ičius 2009: 140). Aunque sea la o ma in e na de la
palab a, la espues a a las p egun as, como un obje o según cie os signos ob iene ese o o o
nomb e, como el p oceso de nominaciones ac úa la conciencia humana, sob e qué y cómo mąs o una
u o a nación concep ualizuodama 7 p incipales (basís icos) laiky ini secunda ias dėmenys balà,
pélkė, plýnė, as as y sus mino ybines así como o mas plu iskai as.
8 Cabe ecu i a la a ención el hecho de que en el a ículo el é mino anden a dis se usa en un amplio
Dėl šio e mino a ojimo iek siau ąja, iek plačiąja eikšme ž . Vanagas 1999: 239 (pi muoju
a eju e minu pa adinami upės i eže ai, an uoju – i ki i ik iniai andens elkinių a dai:
signi icado. ma es, andenynų, eže ų, upių, énkinių, g io ių, b as ų, pelkių, liūnų y e c.). 9 Debido a los
signi icados no iden i iables ambién é. Sa ukynas 1963. 10 Debido a es e en oque ambién é. U bu is
1978: 150.
DALIA SVIDERSKIENĖ
82 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVII mundo (G i ėnienė 2006: 24). Es e úl imoji
mo i ación samp a a suponúa men į po comunidadés modo de ida y lengua
glaudjes elíos, unidades de lengua a ianzadas enca o os nacionales. Y es o sólo
sub aya la impo ancia del análisis de las in e íjimas de minulkios hid oobje os,
ya que es os uncionciona o p očiausiai in e ijancios, ue on pama uo i
(ne)nau ilidad a las necesidades humanas medida, sugė ė sus disposiciones,
mic oaplincas, de cie o pe íodo en euka io aldea co idienybé expe iencia.
Teniendo en cuen a la análisis de los pequeños hid oobje os, obje o de
in es igación elegi o o daybos modo compues os helonimai. El obje i o del
a ículo explica (in e p e a ) la mo i ación de helonismos hechos median e
nominacijos polinkius i iamame plo e. Tiklsui pasiek i keliami užda iniai:
cons i ución, de e mina es os anden a džių 1) e ela , qué signi icaba en el
momen o de sus o mación en e los asen amien os Žemės a dų y gi ininkų i y
linguis icamen e ecopili11 compues os nomb es de aguas, 2) explica
(in e p e ua ) po qué uno u o o hid oobje o ue nominado en nomb e
compues o, p ecisamen e 3) des aca el in en a io de signos de mo i ación de los a skleis ų, su speci iką.
Analizando ma e ialá, obse o mi se exámen el es udio man iniusios12 suyo
oponomas ikos suelo e13 su o muo as y desc end inančiu seman iniu
c i e iumi complemen adas opo a džių seman ínas ipologías. In oducido
c i e ios adicionales ayuda on a desglosa los mo i os de įnominamien o según
p incipios de oponominación: (1) según hid oobje o peculia idades, (2) según
hid oobje o ocupado pá i o en el espacio y (3) según hid oobje o elación con
asmeniu. Es os p incipios han de conside a se baseinos, dic amados mis p opios
especi icos de los obje os į a dijamųjų14. Tenima ma e iaja diseminamien o
puede expéns i. Po ejemplo, en es e es udio se dis ingue el nomb amien o (4)
según el iempo de uso de uso del hid oobje o ( éase 1.4.). In es imaya ma e ialaya
aplicados doybine análisis mé odo, aškinamasis (in e p e acinis) mé odo con
compa a i o mé odo elemen en ais, seman ines análisis y in e nines in u algos mé odos.
Sudė inių helonimų mo y acijos aiškinimus ėmė Lie u ių kalbos žodino
(2013; adelan e15 LKŽe) ma e ial: de iniciones de diccion, ejemplos de
consumo (a pesa localino apa umo). Asmen a džių p incipales uen es
pa a džių žodynas ( oliau – LPŽ), abėcėlinė is o inių asmen a džių ka o eka
Lie u ių 11 Suno min i, según posibilidades suki čiuo i.
12 Ž . S ide skienė 2016.
13 Tu ima galba A. Vanago suda y a luga o a džių mo y acijos analizės schema (plačiau ž .
Vanagas 1981: 4153), de la cual pe mi o į a dijimo mo y ų pagal am ik ą objek o požymį
išaiškinimas, apa eció insu icien e.
14 Además é. Golele 1972; Be ezo ich 1998; S ide skienė 2014; 2016. 15 En el a ículo de algunos
uen es ab e iúdos de p esen ación, debido a la ecuencia de sus ecu en es, echazados.

S aipsniai / A icles 83
Sudė inių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija
( oliau – IAK16). Ieškan asmen a džių hid oobjek ų į a dijimams pag įs i, p a-
aduc de polkų y okiečių lenguas diccionai, que lis ados lis a de uen es abajo
del a ículo. Vie o a dinių sudė inių da inių mo y acijos aiškinimus ėmė
Lie u os TSR adminis a i o- e i o ialio suspinc imo žinynas (1976; adelan e
ATSŽ II), Lie u os TSR upių i eže ų a dynas ( oliau LUEV), Lie u os ie o a džių žodynas
(2008; 2014 adelan e LVŽ I; LVŽ II).
Tu in omenyje B. Sa ukyno kel ą, onomas ikoje i šiandien ak ualią, min-
į paisy i onimų yšių su iso ling is inio a ealo oponiminiu kon eks u (pla-
čiau ž . Sa ukynas 1966: 172), una impo an e uen e, apoyėmosu in es igación de
mo i ación de helonismos compues os se conside a a a ios pe íodos de la lengua
i iosa insc ip idos luga eso a des sankaupa luga eso a des ka o eka ( oliau
VK17). Además, mis mismas anke as, opo a des ecensamien o hojas, i ulin os
Nomb es de Tie a, el ma e ial es un puen e, que ayuda al in es igado a ence la
dis ancia en e opoobje o y su nomb e18. Así es as úl imas uen es conside i ini
pa icula men e aliosos explicando luga es nomb es mo i ación, po que e ela
onomas inea si uacion. Los esul ados de análisis de la si uación onomas ina, cuya
calidad, como se á is o de a ículo analizada ma e ial, depende de los disponibles
a es iguamien os de in o man os a ixados, mejo ayuda a esol e cues iones de
oponominación, mo i ación y pseudomo i ación in e p e a i o. A con inuación en el
a ículo a enemos los mismos, acos umb os y nusis o ėjusių, oponimijoje
li uáneos c i e ios de p esen ación de ma e ia. Pa a la dis ibución de la sus ancia y el p ocedimien o de análisis éase ambién S ide skienė 2016: 246247.
1.ANICHIOS MOTIVACIONS
SUDTINIAI HELONIMAI
1.1. Asignaciones según ca ac e ís icas de hid oobje os
1.1.1. Según las ca ac e ís icas de la supe icie del ondo del hid oobje o
16 Saugoma Li u ias idioma ins i u o Bal os lenguas y a dyno cen os de in es igaciones ondos. 17
También se gua da Li u ias idioma ins i u o Bal os lenguas y a dyno cen o ondos de
in es igaciones. 18 Pa a el ma e ial de las Anke as de Nomb es de Tie a éase ambién S ide skienė
2015: 170, 172174; 2016: 244245. La Comisión conside a que la ayuda es a al en cues ión no cons i uye
ayuda es a al en el sen ido del a ículo 107, apa ado 1, del T a ado. Pab éciendo en las hojas de
edacción de locales (en e o os impo an es da os) pe du ados da os de la conciencia lingüís ica
ią gali iš eikš i ienu a ki u žodžiu. Tik indi idui a ojan žodžius kyla asociacijos, a si anda
de ep esen an es de la e ninésis es e a, signi ica i a Rū os Ma cinke ičienės exp esa la men : Iš
iesų no palab a, y homb e iene en la cabeza cie a signi icación concep á, concepción o samp a á,
ypa umais“ (Ma cinke ičienė 2011: 8).
DALIA SVIDERSKIENĖ
84 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVII
(1) Debido a la supe icie del ondo nominado hid oobje o Šlýnių balà b. K sn: lie.
šlýnė ‘pilkš ai mels as o balkš as gli us molis con sus ancias o gánicas
con aminadasʼ19.
(2) Hid oobjek o dugno pa i šiaus izinės ypa ybės inspi a o balos a -
ku aizdiniai. Po lo an o signi icados hay que busca no en la palab a o dicodyne, pe o su a osenes
con ex o, p egun ando pašneko o y compa ando su p opio en endimien o de conc e a palab a con
izgi s o o pe scai y o palab a do Klampioji balai ė b. K sn20: lie. klampióji, plg. klampùs, - ‘į el cual
įklimps amaʼ apa idimien o (plg. Viks a s aκτική c ece en g andes a bus os, especialmen e en
clampias balos ( š.)). Debido semán ica plg. sandū os mane a pada i ada anden a dį Klampãbalis b.
KzR21, зафиксисованную i iamame plo e. (3) Debido a la supe icie del ondo, como capa, p o undidad,
p o undidad ue nominado hid oobje o Gilùsis as as b. K sn: lie. gilùsis, plg. gilùs, - ‘ olle yendo
desde la supe icie en dugną, dubusʼ. Que du an e el p oceso de oponominación ue ac ualizuada el
espacio sema del p ime dėmens del anden a džio compues o, con i ma y el segundo dėmens
as as. Į a džiuo inė p ime ojo dėmen o ma es imonija conc e ización hid oobje o
nominacijos p ocese (plg. Gil balà, Gil balái ė hid oobje as desc údinamo)22.
1.1.2. Būdis gilùs, sin espacio semos, iene y can idad semą. De es os casos de
nominación de hid oobje os la úl ima y ha sido ac ualizuida: Gil balà b. Lb ; Gil
balái ė b. Lb : lie. gilùs, -, es o con i ma y los segundos dėmenys balà, balái ė.
Debido a la abundancia de agua me apó icamen e nominado o o hid oobje o:
Pa apų balai ė b. K sn: lie. pã apas, pa ãpas ‘po ynisʼ (lie. pó ynis ‘ adens
pa inimas, za lúdimasʼ). Es e anden a džiu no sólo concep ocinio mane a, sino
y emocialmen e ansmi ido con enido de signi icación, y sudamien o mane a
hechoi o luga nomb e el p ime dėmen o lo hace i esnį, po que iene
šnekamosios habla a spal į. Con a iamen e, debido a la ausencia de agua,
nominada luga húmedo Sausàsis as as b. K sn: lie. saũsas, -à ‘be humedad, sin
agua, nesušlapęs, izdjiū ęsʼ; Sauseji ais ẽliai b. K sn: lie. sauseji, plg. saũsas, -à.
1.1.3. Dėl paukščių23 susi elkimo, pe ėjimo a pan. am ik ose šlapio-
se luga es nomb es ecibió es os opoobje os: An ùkų balà b. Ss: lie. an ùkas ‘an es
19 Plg. šlýnė ‘ okio molio di aʼ.
20 V . insc i o Kalniškės gi ininkijos Znicos k. encue oje. 21 Debido a él ž . S ide skienė 2016: 253.
Es e úl imo hid oobje o p obablemen e ue nominado debido a las ca ac e ís icas ísicas de la
supe icie del ondo.
22 Debido a los hid onimos compues os, cuyo p ime (de e minuojan e) dėmen o en exp esado
sences oyo y en a džiuo iniu būd a džiu, signi icaciones ne apa umo a ención es a k eipęs y A. Vanagas (plačiau z .
1981 Vanagas: 51).
23 Tokį pasi inkimą šiame s aipsnyje lėmė i iamos medžiagos speci ika – iš ki ų gy ūnų pa adi-
nimos pada ían anden a džių nepasi aikė. Įp as i se asigna po los animales de la asamblea
(es ancia, ida o e c.) luga es de la explicación mo i ación sección, en el cual, de kokių (paukščių,
oplių o e c.), más adelan e nebede alizándose (ž . Vanagas 1981; S ide skienė 2016).
S aipsniai / A icles 85
Sudė inių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija
jauniklisʼ24; Pémpių as as ( Pempỹnė) s . V : lie. pémpė ‘nedidelis sėjikų amilia
pelkių paukš is (Vanellus anellus)ʼ. En el habla i a usada g e ybės, i. e. aybinio
sinónimo, Pempỹnė mo y acija luga , donde pempės pe i comp obana y con i ma el
compound anden a džio mo y acijos aiškinimą; Vanag as as 2 s . B b25: lie.
anaga ‘plėš ių bū io paukščių pošeimis (Accipi idae)ʼ, ãnagas ‘ anagų pošeimio
especieis, plėš us paukš is umpu lenk u snapu y aš iais nagaisʼ. Aunque
helonimai, como y o os e i icia nomb es, siemp e son mono e e en iški, en es e
caso d i p ime oyo, de e minuojančiojo, dėmens signi icamien os se p esen an
an o po causa de una, como po causa o a ealaus galėjimo se
ac ualizuo omas du an e p oceso nominació.
1.1.4. Į i ias luga es húmedios ue on nominadas debido jose c ecien es plan as:
Be ž plýnė pln. Igl: lie. bé žas ‘lapuo as á bol bal a ošimi (Be ula)ʼ; Be želių
balai ė b. K sn: lie. be žẽlis, plg. bé žas26; Kanãpių plynẽlė b. KzR: lie. kanãpė
"cul u a de plan a, de su allo se ob iene iboš as, y de las semillas se p esiona
aliejus (Cannabis sa i a)ʼ; Samanos ais elis s . Gdl: lie. sãmana, samanà,
sãmanos ‘d ėgnų ie ų spo inis plan a con šakniniais plukelías en luga šaknų
(B yophy a)ʼ.
1.1.5. Es o, co andama ko es á plynėje, indica a ibu inas signi icanzas helonimai:
Ža dãka čių plýnė pln. / V : lie. ža dãka ė ‘ilga, como ža dui ka isʼ. Šališkių
gi ininkijos encues a en la que se egis ó el nomb e plynės Ba čių plynai ė pln. V :
lie. ba čià ‘ am e dade o aho cinamos a ilys bi ėms, inkilasʼ (plg. Seniau miške
mucho e a ano ba čių (Al)), lie. ba s ‘senas expu ęs, kiau as á bol (pušis, eglė),
e ėʼ (plg. Ba ysè an iguamen e gua daba bi es, o ellas mismas allí se sumían
(KzR))27. 1.1.6. Būdingą luga peculia idad ma can es os helonimai: Duobi as as s .
Ss28: lie. huob ‘iškas a o acaso echubado luga en la ie aʼ; Kaln plýnia b. KzR: lie.
kálnas ‘aukš as ele ación de la ie aʼ; Kal as as s . Gdl: lie. kal à ‘pakili luga ,
meno colnelisʼ; Kamš as as b. KzR: lie. kamšà ‘žabais, i bais iškimš as
keliasʼ.
24 Plg. sakinį, insc i a de i oosios lengua: An ys aquí, a an kai sau po balą u ški Gs (san umpos
como LKŽe, ellas sepa adamen e noaiškinamos).
25 I oniškio gi ininkijos encue o en insc ibi dos ais a a džiai Vanag as as. Anque os da os, 26 V .
jie už iksuo i ski inguose miško k a aluose; a šie nesi iboja, nus a y i kebliau.
insc i o Kalniškės gi ininkijos Znicos k. encue oje. Debido a su dañada y o igen acla ación ambién é.
LVŽ I 447455.
27 Además é. LVŽ I 269270, donde no desca ada y pe sona a dinė . susida ismo posibilidad (plg. a d.
Ba čỹs, Ba ỹs).
28 Sasna a gi ininkías en encue o esc ibe: idu y ais o es colnelis. An e io men e en ella la gen e
escikasen duobes linus minaba.
DALIA SVIDERSKIENĖ
86 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVII
1.1.7. Debido hid oobje o gaba i izidad, i. i. excepcional g andeza, es e
nominuo as Didỹsis as as s . Igl: lie. didỹsis, plg. ddis, -ė (-, -, didžià) ‘žy-
e a nos su olumen, s ambusʼ.
1.1.8. Demonologicas mo i aciones balo a dis, cap ado sólo uno
Velni balái ė b. B b: lie. élnias ‘žemės y požemio die ai is, kipšas, pinčiukas; eligiones
pic oji espí i uia, nelabasisʼ. Noischleidina de ojos lo que . insc i o Balbie iškio
gi ininkijos encue o, agi puede c ee se que bala nep i aiky a (nep i aikoma) humano
necesmeces. Es e conocimien o (supe ación) syja con los es e eo ipos de la comunidad
lingübinesa, cuyos e ec os nominación po ocese son mani ies os poco conocida
humidía luga en e i o io bosko (no habi amojoje), bala, po la que no se usen
pe sonas, de ep esen an es de la es e a é nica es a ada como una cie a elnių
es ado (habi a amoji) luga 29. No del odo es á cla o, po el cual hid oobje os signo
es e ue nominado Tamsióji plýnė s . Ss: si po no sk a id aus a nden s (plg. lie.
amsióji, plg. amsùs, - ‘que no es de la luz de colo , juos asʼ), o po el iluminado de un
hid oobje o no iluminado (plg. lie. amsùs, - ‘menca iluminada o no iluminada; en el que
poco o no pene a luzʼ). Es a úl ima in e p e ación de la mo i ación pod ía apoya
es a in o mación helonimas зафиксированный Va nabūdės gi ininkijos encue o. Aunque
y no es á cla o, que p ime a dėmens sema ue ac uuada en p oceso de nominación, es o
no impide es e anden a djio cali ica como į a dijimo según hid oobje o
peculia idad.
1.2. In oducción de nomb es según hid oobje os ocupada po la padė į e d ėje mę. Es o es
Šio sky iaus ep ezen an ų mo y acijos in e p e acija kiek ski iasi: ieni he-
lonimai u i posesy inę eikšmę, ki uose – galima įžiū ė i lokalinę eikš-
posible de e mina solo despues de acla a su genezę30. Po es a azón sudu iniai
Ma ijampolės condis i o helonimas ue on analizados en la sección Posesi um y luga
mo y acijos31. Analizando compues os minulkiųjų hid oo ian en sepa ados mic og upos, las
bjek ų a dus, nu ody us eikšmės niuansus bandoma iš yškin i helonimus ski-
cuales is o posky iuos del a ículo, sin emba go, debido a indicada azón ( u imų da os genezei
izaiškin i insu iciencia), su o alidad p esen ada en una sola sección. 29 Debido demonologicas
mo i aciones sudu ines helonimos ambién é. S ide skienė 2016: 252253. Debido a di e en es
aspec os de en endimien o mí ico del agua de la e elación adicional en Li u ias
pasaulėžiū oje, andenį elacionando con požemiu, ie a y cielo, ambién é. Būgienė 1999: 1385.
Debido demonologicos . usos oponimijoje é. Be ezo ich, Maka o a, Mullloenen 2015. 30
Respec o a es a a i mación éase. Sa ukynas 1963: 238.
31 Además é. S ide skienė 2016: 254.
A ículos A icles 93 /
Sudė inių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija
(Skaudalių k.) Gedgaud upãlis upl. Sln (upelis eka Skaudalių k. e i o io (VK)). Como se e desde
el ma e ial ecopilado y p esen ado, los da os de oponymía li uanos ambién no oponen con la
hid og a ía sie ino mo y a o iaus iden i ica imui57. Así se c ee, que e nokul ū ines de la
in o mación a ianzamien o nomb es de luga es ejemplos p obablemen e son
pseudomo i aciones es imonininkai. 2.2. En la lengua i o ijada la o ma anden a djio
Sidab nių balà b. Ld n (Pažels ių k. anke a) pudo o ma se como base de la asociación seman ína
de palab as: sidab igai sidab iniai pinniai, e ybės58. Sin emba go, el hid oobje o más
p obablemen e nominan debido a cie as ca ac e ís icas de su ondo y agua: li iesa (a enėlė o)
ondo y limpia y cla a balos agua59. Así ealmen e ep esen auojamo nomb e con inio
co esponde p eesaga edinys Sidab niai b. Ld n: lie. sidãb as ‘p imusis, no ūdican e me ál
blanco (Ag)ʼ. Debido semán ica plg. ame mismo plo e za iksuo a mane a sandū os pada y ą
anden a dį Cidab abalė b. B b: lie. cidãb as ‘silab asʼ, ambién me apho icamen e nominada
po la ca ac e ís ica del agua de hid oobje o (dėl anspa encia del agua)60. 2.3.
Me a o icamen e debido al apaugimo hid oobje o menkais aje ais nominada bala Vė e siùko
balái ė b. Lb . En oda la á ea de Li uania apli usio paukš elio (LKŽe da os, ė e sỹs = ie e sỹs
‘ž i blinių bū io ie e sių šeimos paukš is giesmininkasʼ) cie o peculia idad menkumas (plg.
Vie e ss mažukas okis, gieda pa asa į (D )) p oceso de nominación asladada xalla hid oobį
kala iją lapais, aje as (Aco us calamus)ʼ) signosui (iš) eikš i. Paliginamien os diccionno da os,
como (kai) ie e sia: Rugiai es i como ie e siai (smulkūs, a e)61, da plg. sakinį, de gy osios
kalbos зафиксисованную в ameшем a eale: Los pelos e an kai ie e sio (menki, ploni), kai gimė
jek o augusių augalų – kala ijų (kala jas ‘pelkių, eže ų, upių augalas panašiais
(Vs). Es a mo i ación in e p e aciónción sopo a los da os Makauskų k. anke os [bala] apaugus
así llamados kala ijais62. Así, el nomb e del luga ealmen e ep esen ada signi icación
aje ais, 57 Dado que la á ea es udiada du an e el pe íodo in e uka io puede desc ibi se como
au iškai miš ią e pę (según los da os del censo de población gene al de 1923, Ma ijampolės
apsk i yje be lie u ių (87,92%), i ía 3,42 % okiečių, 1,31 % lenkų y k . (den o de es os da os
éase Subačius 2009: 228)), spėjamas con el é mino hid og a ija sie inas pod ían pe enece a
la lexicikai p es ada. 58 Debido andenų a dų pseudomo i a o ių, sie inų su monigais, usų
oponimijoje ž . Beze zo ich
2010: 200–201.
59 Rusas oponimía es udios p esen aba analogiška nomb es andenų mo y acijos in e p e acija
(plačiau ž . en pa ).
60 Debido al úl imo balo a dzio mo i ación ambién é. S ide skienė 2016: 253. 61 V .
h plkiis.lki.l ://palyginimu; jsessionid=7A915DD336B6718C1189DBE0D03396F9 [ isualizado
2017-09-04].
62
Da plg. i iamame plo e za iksuo a pasakymą Reikia expjau i kala ijus desde balai ės (Šil).

DALIA SVIDERSKIENĖ
94 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVII
dėl menkumo adinamais ie e siais, apaugusi bala. Reikšmės paaiškinimas
e ela anden a džio aiškos Vė e siùko balái ė incohe encia63. Es a o ma
apa ición en la lengua i a de e minó en lenguas bal as el nomb e i o kilmininko,
median e el cual puede se dicho cada nomb e de luga 64, en o noidad. Como
mos ė ealizada de allada análisis de la mo i a ación del úl imo helonimo,
ealmen e ep esen ado a nomb e con enido co esponde p ésaga edinys
lyginimui pasi elkus ki ame a eale už iksuo ą p iesaginį žemė a dį Vie e sy ė
ž. Gdž65, pa i inama gy ojoje kalboje galėjusios unkcionuo i anden a džio
Vė e siukas b. Lb . Debido a la semán ica paly ia Vė e siukas posibilidad y
expliškinama nomb e, como señallo, o ma y con enido ieno ė.
2.3. En la i iamabe á ea зафиксирован еще один увазывание, susci ando dudas,
in e p e ando su mo y aцию Káulinis as as b. Šil. Basándose en los es imonios
in o man ų, egis ados en la encues a de Mikališkio gi ininkija, bala, odeada de
ie a, se puede c ee que el hid oobje o p obablemen e ue a de escasa ex ensión,
po lo que in ia ado , basándose en ega, pudo iden i ica lo en elación con la
mic oaplincaa ci cundan e66. Siendo a gumen uo ai explica , qué signo del luga lėmė
es a inse ición, espues a buscada y de o os a ealų de lengua i a insc i oje
oponiminėje ma e ialago. Ras as Pane ėžio aps. K ekena os ls. S . k. encues a en el
que se egis ó el balo a dis Káulinė b. K knukų. Anke os Zemés su aces especieis,
ismaizda, qualidad skil ía esc ibe: kelmuo a bala an e S ukų miško. [...] Más
(neįskai omas palab a) pailga. De la in o mación p esen ada puede deduci se que es e
hid oobje o ue nominado debido a la o ma67. Así spėjamai se puede c ee , que y
hid oobje o de la zona in es igable ambién pudo se nominado debido a la o ma
( ambién plg. in es igamame plo e зафиксированное присaaginį balo a dį Káulinė b.
KzR68). Las o mas de palab as seman ís icas de asociación como base i ojoje en la
palab a pudo apa ece ie siejimen os con ones luga es encon amais. Po ejemplo,
mencionadas S ukų k. anke os Pas abų en la esquilda se esc ibe que an iguamen e oj
baloj nud ies o papayau us caballlius zacas aba.
63 A a ie ina a ención y en mino ybina compues o luga del nomb e p ime o de la o ma.
64 Además é. Sa ukynas 1963: 235.
65 VK da os, . zaesc i o Kėdainių aps. Gudjiūnų ls. pilėnų d . en encue o (1936). es en cualquie caso
66 S aipsnio au o ė dėkoja slap ajam ecenzen ui už pas abą, kad bala ‘ ie a, apsup a sausumosʼ
andeningą luga siemp e su pa sequuma. Además, y po la in e p e ación mo i a i a del
anden a djio nea mes ina posibilidad que Káulinis as as es el luga , en la que undama gminas),
kaulų“.
67 Da plg. VK už iksuo us žemė a džius: Kškiakaulis d . Rim (1966 m. už ašė kalbininkas K. Ei-
Nuga kaulis kln. Ml (1935 m. Zemės a dų anke a), que p obablemen e ambién ue on nominados
debido al opoobje o o ma.
68 Runkių gi ininkijos encues a de in o mación adicional noúž iksuada.
A ículos A icles 95 /
Sudė inių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija
2.4. No del odo cla os ac o es, inspi á on o o de nomb e de agua apa ición:
Samanýno as as s . B b: lie. samanýnas ‘samanų p iaugusi ie aʼ, po
semán ica plg. o os sandū os mane a pada y us anden a džius, za iksuo os
i iamame a eale: Samanýn ais is s . Dg, Samanýnpelkė plk. Smln (dėl ellos ž . VK).
Exac amen e deci , ¿úlpios luga es ue on nominuadas debido a localmen e
suscikien es luga , en la que ue p iaugé am e os ūšies plan as, . y. samanų, o
ais o ocupada luga y ue a, samanų p iaugusi, luga , samanynas (Samanýnas
s . B b?), e aluando de es os días posiciones, di ícil. Los da os conimi es i ica
posibles y de una, y o a agua a dgio mo i ación in e p e ación en a o . LKŽe
da os, desde i a lengua in es igamame a eale зафиксированный апелитив
samanýnas a osenes caso Tam pa ais y ieni samanyna [...] (P ) liudy ų, que
samanyno luga de es adía indica en elación ais o (pa ais y), aigi y ais o luga
de es adía p obablemen e pod ían se iden i icada en elación samanyno. Sin
emba go del i a lengua in es igamame a eale za ixia hid oobjek os
en a dijimas Samanýnas plk. Lp (1975 m.); s . Šl n (1988 m.), s . K (1986 m.)69 es imonija ais a a džio
Samanýnas se íamos opo unidad.
3. IŠVADOS
3.1. Se de e minó que en la á ea in es igada p edomina composiciones en nomb e,
eiškian ys hid oobje o padė į, luga espa ėje 30 n . (40 po cien o.). Nomina-se
o ien ando a los opoobje os localmen e suscigiancios: anden a džius, los
luga es de i ienda, especialmen e ie aė a džius9; edi icios (da žines, gonkus,
kukneles, liep us), á bol (ąžuolą) y a o os luga es de la supe icie de la ie a
jimas pagal hid oobjek ų išsidės ymą ienas ki o a ž ilgiu už iksuo as ienas
(kamšą, lūgą, pušyną y k .). Į a di- (Re os balai ės b. B b). Es o pe mi e alega que
mayo pa e del modo de cons i ución pada omas helonimos indi ido concienzé es
supančios opog a ines, geo ínicas, cul u ales ealidades e lejo.
Ti os hid oobje os de ca ac e ís icas signi ican 26 helonimai (36 p oc.). En el nomb amien o se
más de alla la supe icie del ondo del hid oobje o3 (calidad de la supe icie del dundo (šlynės),
sus ca ac e ís icas ísicas (clampumas), dis ancia, cesión de la supe icie hacia abajo
(gilumas)) y can idad de agua del hid oobje o5 (abundancia de agua del hid oobje o3 y su
ausencia2). Įnominama y según o as hid oobje os de peculia idades: según ca ac e ís ico ma
ie os ypa ybę4, pagal augalus4 i gy ūnus (paukščius)4, pagal ai, ko y a / anda-
húpides luga es2, según hid oobje o gaba i iškumu y e c. Es o mues a, lo 69 In o man o
es imoniimu, muy p o undo, apugęs a bus os, simplemen e accesi i di ícil. En el medio ais o
c ece samanos.
DALIA SVIDERSKIENĖ
96 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVII
más a ae į a dy oyo a ención haciendo sudamien o modo andenų a dus
in es igamame plo e.
De las insc ipciones po elación con la pe sona se ija 17 (24%). La mayo ía
absolu a cons i uye las elaciones de p opiedad eiškian ys į a dijimas.
Nominaciones ã ama elegi nomb es pe sonales e lejan mix ią i iamojo plo o
au inę e pę. Pasi aikė y en la o ma anden a džio Gidžiūno balai ė (K osnos
ls.) зафиксирован наши дни не достигший личное имя *Gidžiūnas, sob e i iés
K osnos bažny inėje lib oje Ka a zyna Gidžunas (1873 m.) de la pa oquia
K osnos. Sudė inių (kaip y sudu inių) helonimų análisis pe mi e cau elosamen e
cons a a no able ac i a esnija an oponimų u ilización en p oceso helonimų
nominació, que íos y eže ų nominació casos. Es a a i mación con i mación o
neigmio eque imos de alls suõs (lie u ių) helonimías es udios. Según el iempo de
uso(si) nominado un hid oobje o (Malkaki čių bala b. Ss).
3.2. Me a o iniai anden a džiai, aunque y agmen a iamen e, pe o
di e en emen e e ela el á ea i o pe cepción de hid oobje os ep esen an e
de la comunidad kalbinės. En el p oceso de oponominación nomb ando un obje o,
como luga , la á ea obje i o, se u ilizan di e en es á eas de o igen: pã apas,
pa ãpas (po ynis) hid oobje o a la can idad de agua señalė i (Pa apų balai ė b.
K sn), sidãb as skaid iam hid oobje o a la can idad de agua žymė i (Sidab niai b.
Ld n). Vi ojoje hablaba зафиксирована o ma anden a džio Sidab nių balà b. Ld n
pudo susida y i base de palab as o mas seman inas asociaciones (sidab niai
sidab iniai pinigai, e ybės). Luga es nomb es kū ėjo espa inés del odo y pa e
pe cepción así polinkį conc e iza ilus úa du an e el es udio es yškėjusi
mik osis ema Lančka à (b. KzR) Lančka õs Kója (pln. KzR).
Debido a la ce adu a de la comunidad de la aldea en euka io, conse adi idad, su
iden idad su eikšminimo, seemis, bu a en a i as a gai in i i oponimijoje ija i i
p isiminimus apie au os p aei į. Šie bandymai „nusėdo“ jos iene uose Lioge io
balos b. Ss, Razba plynai ė b. KzR (pseudomo i a o iai lioge is, azbainis), de es e
modo sepa ándose las p io idades cul u ales de la comunidad e ninė. Helonimų
Vė e siùkas b. Lb (pa ikslin a . ly is de Vė e siùko balái ė b. Lb ) inės bū ybės)
i Velni balái ė b. B b mo y acija pa em a į a dijančių ealijų (paukščio, mi-
el asėlimo de los signos de la alo ación al lado hid oobje o augusių plan as y
hid oobje o alinimui (iš) eikš i. Vė e sys (= ie e sys) ep esen a a menkumą,
malniai nenaudingumą žmogiškosiem eikmėms. La úl ima e aluación basada
e nosąmonės es e eo ipos. Ambos hid oobje os įnominijimas in o mi ūs
e nokul ú iniu pun o de is a.
Pas ebė oji e nokul ū inės in o macijos a ianzamien o nomb es de luga es en
ska ina olesnes oponominacijos s udijas, a skleidžiančias ie ų a duose su-
peculia idad kaup ą au inių (kul ū inių) signos de in en o io, iz yškinančių una o
A ículos A icles / 97
Sudė inių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija
o a ca ac e ís ica del luga ipiškiausius eiškėjus ( ep ezen an us). Debido
explicando anden a džių (caim y o os luga o a džių) mo y ación, a secleidžia y
e aluamo as į a dy ojo in enciones, ob ene los esul ados de in es igaciones
onomas ikono li uanos pod ían se incluidos en la in es igación axiología de
lengua campo. OBJECT NUOROD Y OITI SUBRUMPINIMAI ank. anke a aps apsk i is
a d. nomb e pe sonal b. bala db. dauba d . d a as gi . gi ininkija in . in akas kl.
kelias kln. colnas kl . kal a mš. bosquecas plk. pelkė, pelkė a luga p k. - pe kel ine
signi icadome p . pie a s. sala ls. alsčius . luga o a dis
p d. – pa a dė
s . – ais as
ž. – žemė
LOCALIZACIJOS NUOROD SUTRUMPINIMAI
Auk Aukš ãd a is (Aukš d a s) Lp
(T ãkų .)
B b Balbiẽ iškis (P enų .)
Dg Daũgai (Aly aũs .)
Gdl Gudẽliai (Ma ijámpolės sa .
e .)
Gdž Gudžinai (Kėdáinių .)
Igl Igliškliai (Ma ijámpolės sa .
e .)
Kl – Kal a ijà (Ma ijámpolės sa .
e .)
K Kie ã iškės (Kaišiado i .)
KzR Kazl Rūdà
Lb Liubã as (Kal a jos sa . e .)
Ld n Liud inã as (Ma ijámpolės
sa . e .)
Léipalingis (D sk sa ininkų.
e .)
M j Ma ijámpolė
Pkn Pakúonis (P enų .)
Pl Pl iškiai (Vilka škio .)
P n P enai
P Pi ašinai (Aly aũs .)
Sln Salan a (K e ingõs .)
Smln Smaliniñkai (J ba ko .)
Sasna à (Ma ijámpol Ss Sspolės sa .
e .)
Sug Sugiñčiai (Mol ų .)
Šil Šila ó as (P enų .)
Šl n Šla añ ai (Lazdjų .)
V Vei e ia (P enų .)
DALIA SVIDERSKIENĖ
98 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVII
ŠALTINIAI
ATSŽ II Li uania TSR adminis a i o- e i o ial desag egamien o conocynas 2, pa engė Z.
No eika, V. S a inskas. Vilnius: Min is, 1976.
Go schald Max 1954: Deu sche Namenkunde. Be lin: Ve lag Wal e de G uy e u. Co. IAK
His o inių asmen a džių ka o eka, Li u ian kalbos ins i u o Bal ų kalbų i a dyno
y imų cen o ondas.
LKŽe Lie u ių kalbos žodynas 120, 19412002, a ian e elec ónico (segunda edición
elec ónica), ed. kolegija: Ge ūda Nak inienė ( y . edak o ė), Jonas Paulauskas,
Ri u ė Pe okienė, Vy au as Vi kauskas, Jolan a Zaba skai ė. Vilnius: Li u ians idioma
ins i u o, 2013.
LP Lie u os pa a džių žodynas 12, au o es: V. Maciejauskienė, M. Razmukai ė, A.
Vanagas, a sak. ed. A. Vanagas. Vilnius: Mokslas, 19851989. LUEV Lie u os TSR upių i
eže ų a dynas, a sak. ed. E. G ina eckienė. Vilnius: Es a ybna poli ická a ědecká
li e a u y ydačka, 1963. LVŽ I Lie u os ie o a džių žodynas 1, ed. kolegija: L.
Balode, V. Blažek, G. Blažienė, V. Ka delis, A. Ragauskai ė, S. Temčinas, J. Udolph. Vilnius:
Edi o ial del Ins i u o de la Lengua Li uania, 2008.
LVŽ II Lie u os ie o a džių žodynas 2, au o es: L. Bilkis, G. Blažienė, M.
No kai ienė, A. Ragauskai ė, M.muka Razi ė, D. S ide skienė, espues a. ed. L.
Bilkis. Vilnius: Edi o ial del Ins i u o de la Lengua Li uania, 2014.
SNP Słownik nazwisk współcześnie w Polsce używanych 110. K aków: Polska Akademia
Nauk, Ins y u Języka Polskiego, 19921994. VK Vie o a džių de i oosios lengua
ka o eka. Ins i u o de lenguas Lie u ių Bal ų kalbų i a dyno cen os de
in es igaciones ondas.
LITERATŪRA
Būgienė Lina 1999: Mi inis andens įp asminimas Lie u ių sakmėse, pada imuose
i ikėjimuose. – Tau osakos da bai 11(18), 13–85.
Čepienė Nijolė 2006: Lie u ių kalbos ge manizmai i jų one inės ypa ybės. Vilnius:
Lie u ių kalbos ins i u o leidykla.
Guda ičius Aloyzas 2007: G e inamoji seman ika. Šiauliai: Šiaulių uni e si e o
leidykla.
Guda ičius Aloyzas 2009: E noling is ika (Tau a kalboje). Šiauliai: Šiaulių uni e -
si e o leidykla.
G i ėnienė Au elija 2006: Augalų pa adinimų mo y acija šiau ės pane ėžiškių pa a -
mėje. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o leidykla.

S aipsniai / A icles 99
Sudė inių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija
Jakai ienė E alda 2010: Leksikologija. Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla.
Jasiūnai ė Bi u ė 2007: „Velnio kėdė“ (mi ologinių pe sonažų aplinka azeologi-
joje: namai, sodyba, bažnyčia). – Bal is ica 42(1), 89–115.
Lubienė Jū a ė 2015: Lie u ių kalbos mikonimai: nominacija i mo y acija. Klaipėda:
Klaipėdos uni e si e o leidykla.
Ma cinke ičienė Rū a 2011: Žodžio eikšmė. Žodynai i eks ynai. Kaunas: Vy au o
Didžiojo uni e si e o leidykla.
Ma ai y ė Inga 2013: 1863 me ų sukilimas i sukilėliai kalboje. – Gim oji kalba 4,
4–11.
Razmukai ė Ma ija 2003: Būd a džio áukš as, aukš à į a džiuo inės o mos ie o-
a džiuose. – Kalbos kul ū a 76, 63–66.
Razmukai ė Ma ija 2003b: Sudė iniai Lie u os oikonimai. – Bal u iloloğija 12(2),
63–80.
Sa ukynas B onys 1963: Kilmininkiniai lie u ių ie o a džiai. – Lie u ių kalbo y-
os klausimai 6, 235–246.
Sa ukynas B onys 1966: К проблеме западнобалтийского субстрата в
югозападной Литве. – Bal is ica 1(2), 165–176.
Sa ukynas B onys 1971: Kaip pada y i andenų a dai. – Pe galė 12, 166–169.
Subačius Kęs u is 2009: Ma ijampolės mies as. P iešis o ė, mies o iš akos, is o ija,
min ys, kū ėjai. Ma ijampolė: Piko alanda.
S ide skienė Dalia 2005: Ma ijampolės apsk i ies Ma ijampolės alsčiaus ie o-
a džių da ybos i kilmės polinkiai. – Ac a Linguis ica Li huanica 52, 91–118.
S ide skienė Dalia 2014: Dėl Ma ijampolės apsk i ies žemė a džių seman inės
mo y acijos (k ali ika imo i klasi ika imo p oblema). – Ta p au inės mokslinės kon-
e encijos „Onomas ikos daba is: ino acijos i adicijos“ ezės 2014 m. lapk ičio 20–21 d.,
Vilnius. P ieiga pe in e ne ą h p://www.lki.l /LKI_LT/images/Ins i u o_da bai/
Kon e encijos/onomas ikos_daba is_ ezes.pd (žiū ė a 2015-08-14).
S ide skienė Dalia 2015: Dėl p agma inės ling is inės ie o a džių analizės
( emian is Ma ijampolės apsk i ies ie o a džiais). – Ac a Linguis ica Li huanica 73,
166–199.
S ide skienė Dalia 2016: Sudu inių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y a-
cija. – Ac a Linguis ica Li huanica 75, 243–273.
U bu is Vincas 1978: Žodžių da ybos eo ija. Vilnius: Mokslas.
Vanagas Aleksand as 1970: Lie u os TSR hid onimų da yba. Vilnius: Min is.
DALIA SVIDERSKIENĖ
100 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVII
Vanagas Aleksand as 1981: Lie u ių hid onimų seman ika. – Lie u ių kalbo y os
klausimai 21, 4–153.
Vanagas Aleksand as 1989: Recenzija: Мурзаев Э. М. Словарь народных
географических терминов. Москва: Мысль, 1984, 654 c. – Lie u ių kalbo y os klau-
simai 28, 212–214.
Vanagas Aleksand as 1973: Vie o a džiai. – Kaip ink i liaudies kalbos duomenis
(Me odiniai pa a imai). Vilnius: Raidė, 6–9.
Vanagas Aleksand as 1999: Hid onimai. – Lie u ių kalbos enciklopedija. Vilnius:
Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as, 239–242.
Березович Е. Л. 1997: О специфике топонимической версии этнокультурной
информации. – Известия Уральского государственного университета.
Гуманитaрные науки 7, 90–106.
Березович E. Л. 1998: Семантическая типология русских топонимов:
проблемы, возможности, перспективы. – Ономастика и диалектная лексика 2,
129–148.
Березович E. Л. 2010: Русская топонимия в этнолингвистическом аспекте:
Мифопоэтический образ пространства. Москва: КомКнига.
Березович E. Л., Кучко В. С., Сурикова О. Д. 2015: Топонимическое
предание и исторический факт (на материале преданий о разбойниках восточного
Вологодско-Костромского пограничья). – Вопросы ономастики 1(18), 108–133.
Березович E. Л., Макарова, А. А., Муллонен, И. И. 2015:
„Демонологические“ названия в русской и субстратной топонимии Русского
Севера и Карелии (на материале основ черт- и hiisi-). – Linguis ica 55, 187–206.
Блинова О. И. 2007. Мотивология и её аспекты. Томск: Издательство Томского
университета.
Гoлев Н. Д. 1972: О принципах номинации и методе их исследования. P ieiga
pe in e ne ą h p://ling o.asu. u/gole /a icles/z66.h ml (žiū ė a 2017-08-19).
Гулиева Л. Г. 2009: Топонимия и фоновая информация. – Этнолингвистика.
Ономастика. Этимология: материалы междунар. науч. конф. Екатеринбург,
8–12 сентября 2009 г., под ред. Е. Л. Березович, 70–73.
Кубрякова Е. С. 2004: Язык и значение. Москва: Языки славянской культуры.
Кубрякова Е. С. 2012: Теория номинации и словообразование. Москва:
Либроком.
Суперанская А. В. 2009: Ономастика начала XXI века. Москва: Институт
языкознания.
A ículos A icles 101 /
Sudė inių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija
TMOI Teo ía y me odica onomas icos is in es igowań, A. V. Supep anská,
В. Э. Сталтмане, Н. В. Подольская, А. Х. Султанов, отв. ред. А. П. Непокупный.
Москва: Наука, 1986.
Mo i a ion o Composi e Helonyms
o Ma ijampolė Coun y
SUMARY
As a con inui y o he analysis o oponymiza ion o hyd onyms om a single adminis a i e
uni (Ma ijampolė Coun y) eco ded in he in e wa pe iod, he a icle p o ides an in-dep h
analysis o he mo i a ion o helonyms o med by means o composi ing. Después de la di isión
disponible de opónimos compues os en geni i o y cali ying opónimos (según Vanagas) ue
co egida di idiéndolos en opónimos compues os in ag eemen y in non-ag eemen (según
Sa ukynas), los úl imos ue on e aluados en una mane a compleja: om a de i a ional and
seman ic pe spec i e, aking in o accoun he backg ound in o ma ion o he pe iod in
ques ion and e e ing o addi ional da a o he in e wa ques ionnai es eco ding he
ac o s o nomina ion and he ou comes o he communica i e ac i i y o linguis ic
communi y membe s which helped o ind ou he ac ually ep esen ed con en o
hyd onyms and pseudomo i a ion. The analysis showed he une en s uc u e o composi e
hyd onyms and di e en syn ac ic connec ions be ween he componen s o a bina y
nomina ion; in he p ocess o nomina ion he lexical in en o y e lec s he di ec ion o
hough o a linguis ic communi y membe in a ce ain e hic ield in he selec ion o he
ea u e o mo i a ion and communica i e in en ions. All ha is closely linked o he
name-gi e s eali y, his/he knowledge and awa eness as well as e hnic (na ional)
consciousness.
The esea ch de e mined he ends o nomina ion o compound helonyms (1). The a ea in ques ion is
domina ed by he nomina ions exp essing he posi ion o he hyd oobjec , i s place in space (40 po
cien o). The objec s a e nomina ed wi h a ocus on he locally connec ing land names and o he
places and buildings loca ed on he land su ace. I shows ha he helonyms o med by means o
composi ing a e a e lec ion o he su ounding opog aphical, geog aphical and cul u al eali y in
he indi iduals consciousness. The peculia i ies o hyd oobjec s a e exp essed by 36 pe cen o
hyd onyms. The hyd oobjec s bo om su ace (i s quali y (clay-co e ed a ea), physical p ope ies
( iscosi y), emo eness, going om he su ace downwa ds (dep h) and he amoun o wa e in he
hyd oobjec s a e also named o o he p ope ies: plan s, animals (bi ds), o wha is ( ound) in we
jec (plen y o wa e and i s absence) a e mos commonly e lec ed in nomina ions. Hyd o-
places, he oluminosi y o he hyd oobjec , e c. I shows wha d aws he name-gi e s a en ion in
compounding he hyd onyms in he a ea in ques ion.
DALIA SVIDERSKIENĖ
102 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVII
The nomina ions based on he ela ionship wi h a pe son accoun o 24 po cien o. They
a e p e ailed by he nomina ions exp essing he ela ions o owne ship. The pe sonal
names on which he nomina ion is based e lec he mixed e hnic en i onmen in he a ea
unde analysis.
(2) Me apho ical hyd onyms e eal how a linguis ic communi y membe in his a ea as a place,
pe cei es he small hyd oobjec s. When designa ing he a ge domain o he hyd oobjec
di e en sou ce domains a e selec ed in he p ocess o nomina ion: pã apas, pa ãpas ( lood) o
deno e he amoun o wa e in he hyd oobjec (Pa apų balai ė b. K sn); nym o m Sidab nių balà
sidãb as – o deno e he hyd oobjec ’s anspa en wa e (Sidab niai b. Ld n). The hyd o-
b. Ld n eco ded in he li ing language could ha e o igina ed on he basis o he seman ic
associa ion o wo d o ms (sidab niai sil e money, aluables). (3) The name-gi e s concep ion o
he spa ial whole and pa and he endency o conc e ise is illus a ed by he mic osys em
which became appa en in he esea ch Lančka à (b. KzR) Lančka õs Kója (pln. KzR). (4) The e hnic
communi ys cul u al p io i ies e eal in he a emp s o e i e and consolida e he memo ies o
he pas o he na ion which a e es ablished in he o m o he pseudomo i a o s lioge is and
azbaininkas in such uni s o own oponymy as Lioge io balos b. Ss and Razbaininkų plynai ė b. KzR.
(5) The nomina ions Vė e siùkas b. Lb ( he place-name o m is modi ied om Vė e siùko balái ė)
and Velni balái ė b. B b a e in o ma i e in e hnic-cul u al e ms. Thei mo i a ion is based on he
ans e o he e alua i e ea u es o he nomina ing ealia (bi d, my hical c ea u e) o exp ess
he e alua ion o he plan s g owing nex o he hyd oobjec (calamus) and he hyd oobjec
i sel . Vė e sys (= ie e sys, ‘la k) ep esen a smallness; delnias ( elniai, ‘de il) ep esen es
uselessness o human needs. The la e e alua ion is based on he s e eo ypes o e hnic
consciousness.
The analysis o he mo i a ion o compound helonyms e ealed ha he onyms in ques ion
a e no only a e lec ion o he su ounding geog aphical and opog aphical eali y in he
indi iduals consciousness. También e lejan he cul u al p io i ies and axiological indica o s
o he e hnic communi y.
Į eik a 2017 m. oc ub e 3 d.
DALIA SVIDERSKIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, LT10308 Vilnius, Li uania
dalia.s ide [email protected]