Te minologia | 2008 | 15 251
Con e ência In e nacional Lexicologia e
e minologia: eo ia, p á ica, his ó ia. Jono
K uopo 100o ani e sá io do nascimen o
ROBERTAS STUNŽINAS
Ins i u o das línguas Lie u ių
2008 m. ab il 2325 d. Li u ian Language ins i u e ykusioje a pka, is o ija. Jono
con e ência nacional Leksikologija i e minologija: eo ija, p ak ibu o
K uopo 100os ani e sá ios de nascimen o mui a a enção dedicada na
e minologijai. P á icas em emas de e minologia con abiliza am 21 ela o
de Li uânia e es angei o. Plena na sessão p o . habil. d . V. Skujinia (Skujiņa)
(Ins i u u de La ian Language da Uni e sidade da Le ônia) alou sob e
leksicologia e e minologia e seus aakų leksikog a ia e e minog a ia
compan ybes e ski ybes. Isso de e ajuda a ilus a i p oblemas,
elacionados com a e minologia da linguagem de á ios elemen os de
olidmeniu. P o . habil. d . S. G ine as-G ine ičius (Bals ogės uni e si e as)
lei ê ela ó io sob e leksikog a iją e e minologiją. Úl imamen e muda a
abo dagem à léxica ge al e especializada, di e enumai en e essas á eas
nyks a. Expansões dos adu o es ocodiais podem e ela as peculia idades
dos e minações nacionais. T abalhando com e ciamaisiais ocodynais sem
expe imen os é possí el es abelece o maliuosius e mos de adução
seman ines de epimen os c i e ios, mul idia eikšmiškumo e homonimijas,
pa ciais e absoliučiosios sinonimijas limi es. A Hung ia nacional e os p oblemas
de e minologia emp es ada discu e A. Fo iš (Fó is) (Vaka ų Veng ijos
uni e sidade). XVIIIXIX a. skoliniai o am usados só em excepcionais casos. As
pala as endência de eng inamen o pe du ou a é XX a. meados, a é a
Hung ia não expe imen ou g andes da União So ié ica in luência. En ando em
União Eu opeia di iculdades causou o que o ung ão alaba mui o maža e mos
in e nacionais. Po isso pa icula men e keblu aos adu o es Veng ijos. A.
Kaulakienės (Vilniaus Gedimino echnikos uni e si e as) e E. Maka iūnienės
(Fizikos ins i u as) no ela ó io oi ap esen ado um aspec o no ma i o de
qua oas ísica e minog a ia spaudinių. No minimo zauomazgų já pode se
encon ado bícalbiame P. B azdžiūno Fisikos e minų žodyne. Ypač aki aizdžiai
isí el 1979 m. ke u kalbio Fizikos e minų žodyno no minamasis aspec o.
252
Sob e no osada os a o es de su gimen o, seus aspec os de c iação na
Moldá ia alou I. D ucė (D uce) (Nacionalinis Cen o de Te minologias Moldo os).
Te minologos da Le ónia J. Bo zo o (Uni e sidade da Le ónia, Rygos
in o macinių echnologijų ins i u as) e I. Ilzinios (Rygos in o macinių
echnologijų ins i u as) ela ó io lis ados p oblemas, pelas quais causam
ingles idiomas skoliniai la ių in o macinių echnologijų e minijoje. R. Andžius
(Ma emá ica e in o má ica ins i u o) ap esen ou e mos ca ac e ís icas da
es u u ação compu ado ino dos a igos dos diccioná ios. Camian ando
e mos de diccioná io ex o em compu ado ina base de dados p incipalmen e
di iculdades su gem de ido ao diccioná io comple ude, e minos sinais,
an aš ines e minos, a igos de dese nybos e e e odas desiguodidade.
19221942 m. manualêlios de eo ia da li e a u a Li uãs encon a an oniminiai
e minai examina em A. Mi ke ičienės (Lie u ių kalbos ins i u as) no
ela ó io. A base da e minou an onymia é conce okos dicho omija e bina inis
esci s ão. Po an o, con adicionais oposições são equen esnês do que
con a inês. Nag inėjamojo pe íodo li e á ias mokslui ca ac e ís icos não
só seus an onimai, mas e do comum idioma undo an onimija.
S. O seičik (Kije o T. Še čenko nacional uni e si á io) examinou a ques ão
dos e minologia skolinių da ecologia uc aniana. O au a ankiškumo da ciência
da ecologia de e minam o a o de que skoliniai Uk ainas ekologijos
e minijoje pode se di e iniai e ne iesioginiai. Do i akalbių leksemų su gida
e mos indicam, que impo an e indicicli de leksical assimiliação do
emp és imo e mo é a sua a osenos a i idade.
De an oponimen os e oponimen os aze la ias e li uãs línguas eponiminia
nomes de plan as, seus da ybos modos, ski umai e similumai ap esen a L.
Pie ės (La ijos uni e si e o La ių kalbos ins i u as) no ela ó io.
Eponiminių nomes de plan as de da ybos manei as de são alguns, po ém não
a o acon ece e da ybos mis ios. A denominações de Aplan as podem se
ei as e na mesma língua, e pe mi idas como da iniai.
N. Jacenko (Nacionalis as academias de ciências do Ins i u o de língua
Uk ainiečių) lei ê ela ó io sob e as peculia idades da c iação da e minologia
da gue a uk ainiečių. Desde XIX a. uk ainiečių alboje ha ia mui o leksinių i
azeologinių ka ybos są okų eiškimo ins umen os. Es es meios sis emiskum
pe mi e ala sob e su a ky ą sis ema de e minologia mili a .
Nag inėjamojo pe íodo ka ybos e minijai ca ac e ís ica eloji leksika,
ki akalbių elemen sų skolinimasis, one inis e da ybinis a ija imas, sinonimija.
R. S unžinas (Lie u ių kalbos ins i u as) supažindino com 19101937 m.
Robe as S unžinas | Ta p au inėkon e encijaLeksikologija i ...
Te minologija | 2008 | 15 253 publicação de ciência lie u iškaja s a ybos e minija.
A Ti iamąia e miniją cons i ui e minizui a p p oji leksika, seman iniai
de i a ai e da iniai. Rela i amen e à e minologia da cons ução a ual nãoxa
pa e da e minologia em ques ão man ida a é es es empos, embo a haja nãožai
e pasenusių e minos. Te minologos Li uães e la ians pon o de is a em leksinius
alo es ap esen ê A. Ščucka (La ias Uni e sidade La ių kalbos ins i u as).
P anešime ambém analisado 1922 m. expulso e mo de diccioná io. Cole ados
dados pe mi e ala sob e a posi i a in luência de ou a língua p óp ia e minia.
R. K ašy ė (Šiaulių uni e si e as) kėlė au ines ealijas į a dijančios leksikos
p oblemas. Lakūnomis chamam-se elemen os cul u ais, dos quais não en ende a
ou a cul u a ep esen an e. Speci inesas nacionalinas ealidades nomeadas e
e minais beek i alen ė leksika, egzo inė leksika. Tokiai leksikai in oduzi o mais
ap op iami o conside y inas e m beek i alen ė leksika. V. Šče binas
(Bal a usijos nacionais academias de ciências J. Kolaso Kalbo y os ins i u o)
lei ê ela ó io sob e e minog a ia e especialização concep og a ia yšius.
Te minog a ia es uda e minologias dicynos eó icos e p á icos p oblemas, e
especialalioji koncep og a ija ab ange concep ua ijų c iação eo ia e p á ica. A
e minog a ia e a especialização concei uog á ica p incipal di e ença é o a o de
que a e minog a ia p ocu a ab ange quan o mais especialização léxica, e à
concei uog a ia ca ac e iza ígida seleção dos p incipais concei os.
P o . V. D o inas (Vilniaus pedagoginis uni e si as) con ou sob e A.
Damb ausko ado ėlio lie u iškuosius no os, modi icukuo us e emp in us
e minus. Vado ėlio e mos análise de indica au o 's es o ço o nece
lie u iškų g ama icos e minų. De ido limi ado manualêlio disseminação
esses e mos de maio in luência da língua li uânica da língua não i e am. V.
Kudi kos c iou médicos e minus discuê P. Zemle ičiū ė (Li u ių kalbos
ins i u as). XIX a. inal paspe ou lie u iškų spaudinių leidyba. V. Kudi ka oi
um dos mais signi ica i os da época sociedade e imp ensa p o agonis as, ele
mui o con ibuiu pa a a c iação da e minologia Li u iškosios medicinos.
Dalis V. Kudi kos e minos são naujada ai.
Com p oblemas da e minologia de es au ação supe ciandou S. Sp indienė
(Lie u os nacionalinė M. Maž ydo biblio eka). Res au a o ios em linguagem e
documen os abundam de e mos inadequados, de ido à e miniação sp agų
especialis as di ícil lida seus abalhos. Taisyklingų e minų ieškoma
nou os domínios e minų diccioná ios, pad ões e nou os documen os,
mas isso não za ildo e minijos sp agų.
254
Sob e ques ões de consumo, sob e i ência e globalização de línguas alou
J. Klima ičius (Ins i u o da Lí u ių kalbos). língua Lie u ių polia izuojasi
embo a bend inė língua camocsnis é la go, po ém espalha-se ag essi us
camocsno ja gono. No minimui al a al a de sis emicidade, kalbininkų
e minologų pajêgas nedidelės e a i idade da sociedade insu icien e.
Recebida 2008-12-16
Robe as S unžinas
Ins i u o das línguas Lie u ių
P. Vileišio g. 5, LT-10308
E-mail: [email p o ec ed]
Robe as S unžinas | Ta p au inėkon e encijaLeksikologija i ...