scieee Science in your language
[lt] (orig) [de] [fr] [it] [es] [pt]

Tarptautinė mokslinė konferencija „No vārda līdz vārdnīcai“

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Tarptautinė mokslinė konferencija „No vārda līdz vārdnīcai“

Author: Anita Butāne; Aušra Rimkutė
Year: 2010
Source: https://journals.lki.lt/terminologija/article/download/443/536
178 A. Bu āne, A. Rimku ė | In e nacional Con e ência Cien í ica No ā da līdz...
In e nacional Con e ência Cien í ica
No ā da līdz ā dnīcai
aNI a BU āNE
LU Ins i u o da língua le ônica
aUŠRa RIMkU ė
Ins i u o das línguas Lie u ių
2010 m. de e e ei o 2223 dias em Rygoje oco eu in e nacional cien í ica
con e ência No ā da līdz ā dnīcai (Nuo pala a do lado de ódyno), dedicada
ao kalbininko Janio Endzelyno 137-os ani e sá ios de nascimen o menciona .
Agências da Uni e sidade da Le ônia Ins i u o da Uni e sidade da Le ônia de
La ian língua des inada ao académico o ganiza uma con e ência cadais anos.
Du an e a con e ência mais p incipalmen e glilden i lexicog a ia e
e minog a ia ques ões, pa y asi expe iência do p epa yn de pala as.
P óximas lei u as em línguas la ias, li uanas e usas. Issuído con e ência
esios cole inho. Con e ência começou e pala a de saudação alou o ei o da
Uni e sidade da Le ônia Ma cis Auzinis (Mā cis Auziņš). Di e o ê do ins i u o
de línguas la ias Ilga Jansonė (Ilga Jansone) a isãou 2009 m. edi ados la ians
kalbo y os abalhos, ap esen ê mais ecen es diccionos.
Sa mos Kla inios (Sa ma Kļa iņa, Ryga) ela ó io oi des inado ao
manusc ípio Ka lio Miulenbacho do Dicioná io La ių kalbos, que oi
edaga o e complemen é Janis Endzelynas.
Ie a Zuicena (Ryga) alou sob e a Academia de Ciências da Le ônia na io
ko esponden o, p o esso iaus Laimduo o ceplyčio (Laimdo s ceplī is, 19301992)
nuopelnus la ių kalbo y ai, b e ai ap a ė s a biausius seus abalhos.
Kalbininkas mais do abalho cien í ico ano mesmo 28-e ius de idiu leksicog a ia e
p imei o a um g ande dicioná io da língua la ias. A é a mo e mesmo ele oi
Bend inés la ias de idiomas ódyno (La iešu li e ā ās alodas ā dnīcas) (nuo
p imei ojo a é aš un ojo omo) esponsomasis edi o us. P anešėja o neceu
in o mações e sob e o que, como oi esc i o diccioná io, qual sua sanda a e
qualidade.
Te minologia | 2010 | 17 179
Rena ė Silinia-Pinikė (Renā e Siliņa-Piņķe, Ryga) ap a ė XVII a. p imei a pa e da
Vidžemės als iečių nomes. Gi os Elksny ės (Gi a Elksnī e, Liepoja) e Elgos
Sk ūzmanės (Elga Sk ūzmane, Ryga) ela os o am des inados a século XVII. ala de
esc i os, que oi cap ada em G. Mancelos (G. Mancelis) dicioná io Le us (1638) e
cole ó io de homokslos Pos illa (1654). Mi osla Janko jakas (Mi osław Jankowiak,
Va só ia) examinou lenko Jano Kuno skio abalho expedicyja in lan ska 1621 oku
leksiką. Lienė Ma kus-Na ila (Liene Ma kus-Na ila, Liepoja) discuė, quais ipos de
a mių pala asynų é explais a na La ijoje. Ela deplo ou que deles não há mui os e
que eles não são comple os, e econheceu que no p óximo empo se ia p eciso
oma deles, po exemplo, se ia possí el p epa a amílias, línguas da cidade e
e c. diccioná ios. Ano ado as ela am, isso de e ia in e essa -se ambém
socioling is ai. As ques ões de a mių ala am ambém B igi a Bušmanė (B igi a
Bušmane, Ryga). Į ai ius ou os aspec os da língua la ia analisa am Ilzė Š ausa
(Ilze Š ausa, Ryga), Dacė S elė ica-uošinia (Dace S elē ica-Ošiņa, Ryga), Vine a
E nsonė (Vine a E ns sone, Ryga), Maija B ėdė (Maija B ēde, Ryga), Daiga
S aupeniecė (Daiga S aupeniece, Liepoja). Baiba Banka a e Oja as Bušas (Ojā s
Bušs, Ryga) lei ê uma no ícia sob e eponimus. Ilgos Miglos (Ilga Migla, Ryga) no
ela ó io o am examinados em di e en es diccioná ios amžių encon ados
azeologizmas, compa aimai e pa a lės com pala as como medis e za s šaka.
Laimduo a uolde ė (Laimdo a Olde e, Ryga) deba ê būd a džio labs ge as
seman iką, e A ija uozuola (Ā ija Ozola, Ryga) analisou būd a dį dižs didis. Ani a
Ruozė (Ani a Roze, Ryga) no ela ó io analisou pala as de bēšs, blonds, b une s,
ša ens, pelos quais in oduziam-se ce o om de co cas anha, seman icá e
a osenă em línguas la ias. Vine a Puo inia (Vine a Po iņa, Ryga) g ildeno XXI a.
p imei o dezmecio d ikalbys ės p oblemas na La ijoje, e Janis Sylis (Jānis Sīlis,
Ven spilis), accen uando ingles idiomas, como lingua anca conhecimen os
bū inumą, ap a ė XXI a. la iųanglų pasikalbėjimų knygelių suda imo di icumus.
P anešedo zaxemê e sob e aumen ada in luência inglesa à língua la ias,
especialmen e XXI a.
No começo.
Vies u o Šulco (Vies u s Šulcs, Ryga) e Inesės delmanės (Inese Ēdelmane,
Ryga) em ela ó io conjun o oi alado sob e a base de dados da nacional
bo anica nomenkla ū a da Le ónia sua es u u a, elemen os e ab ang es.
Ano ela o es, al base de dados da bo anikos nomenkla ū as alag ina
e minos análise.
180 A. Bu āne, A. Rimku ė | In e nacional cien í ica con e ência No ā da līdz...
Ju is Baldunčikas (Ju is Baldunčiks, Ven spilis) chamou a enção ao a o de que
quan o mais adian e, o mais nebeįs imagina a ida sem in e ne , po isso se ia
p eciso de um lexicog a ia ele ônico on e, onde osse o nece não só
pala as de in e p e ação, mas e de alhinė in o mação linguís ica. Tal
Leksipēdija (Leksipēdija) de língua la ia, a i ma o ela ado , pode se c iado
segundo o exemplo da Wikipedia (à aplicação do p incípio de coope ação
democ á ico e ga an indo o con ole cien í ico). Edua das cauna (Edua ds
cauna, Ryga) no ela ó io acen ua a, que jo nalis as, adu o es, edi o es e
co e o es mui as ezes en en am com o p oblema, que não há uma on e
ele ônica única, ao qual possam basea e onde possam encon a eikiamo
pala a, pai a , como o esc e e , encon a sinónimos e co espondem de
ou os idiomas, ambém comunica com ou os usuá ios e especialis as da
língua. O p o ó ipo do dicioná io Tokio é Leksikonas (www.leksikons.l ).
Ma io Bal inio (Mā is Bal iņš, Ryga) o ela ó io oi des inado à his ó ia da XX a.
início e minologia la ias. P êmio alou que em 1915 anos p ima e a em causa
da gue a g ande pa e da nação le ônia deixou sua pá ina nau os
in elligen ai pasi aukė de Rygos em Mosk ą e Sank Pe e bu gą. Mui os
abalhado es cul u ais a isa am seus abalhos no jo nal Dzim enes a balss
(Tė ynės aidas), que e a publicado em Moscou (19151918). Nes e la ians nau a
impo an e jo nalis a em oi discu ida sob e sua e minijos, pa icula men e
educação s i es, bū inumą que osse consumidos la ians idioma e mininai.
Essas discussões idêjiamen e p epa ou a sociedade a o ma 1919 m.
Comissão de Te minologia.
Akademikė Valen ina Skujinia (Valen īna Skujiņa, Ryga) se icou naujada ų
samp a ą i a oseną XXI a. a igos. Ela de iniu, o que é naujada as, discuê
sinonimiamen e us ojamá e m neologizmas. Con e encijoje pa icipou e
nemažas bū ys Li u ians kalbos ins i u o kalbininkų. P o eso ė G asilda
Blažienė ab iu is a do lingüís ico la ių J. Endzelyno eikalo Senp ūšu
aloda. Ie ads, g ama ika un leksika (1943) p ūsų a dyno medžiagą.
Danu ė Liu ke ičienė lêia ela ó io sob e o Ins i u o Li uânico de Língua
Leksikog a ia Cen o p epa ada Bend inės lie u ių kalbos žodyną. Es e
diccioná io se á à sociedade des inado no minamasis publicainys, cujo
p incipal obje i o e lindê a egulamen inha a ual da comun inês linguagem
pala as a oseną. O odyno o ganizado es busca o quan o maio de
sis emicidade. Eles, seguindo a a ual adição da elabo ação de diccioná ios de língua li uanas, se es o çam Bend inės
Te minologija | 2010 | 17 181 elabo ação de dicionino da língua li uânica
g adualmen e mode niza e o ien a -se em mode naikiná ou as línguas
leksikog a iją. Também inaliza-se c ia des e diccioná io base de dados.
Vilija Sakalauskienė discu iu diccioná ios de a minos li uãos e seus
p incípios de p epa ação. Ano cien í icas, p incipal obje i o da elabo ação
de diccioná ios a minos za ixa elha ge ação de pala as lobyną, que leis ų
de alhadamen e esnag ina a a mių leksiką, ap esen a sua sis ema,
unciona imen o de a michas pala as. Assim, a p incipal on e do ocódino
šnek os de e se o i língua e a mių ma e ial, em isolados casos, quando
ixam-se pe i e inių nyks ančių a mių a os, imp udidi ex osi. Božines
ob as de li e a u a não em se on e do e odyno a mės.
Rima Bace ičiū ė ambém alou sob e diccionynos a minos. Na sua
ap esen ação mais oco oi a ibuído aos p incípios e p oblemas da
ap esen ação das peculia idades oné icas das pala as (balsias quan i a i as,
balsias quali a i as a ian es, d iga sias posicines a ian es, p iebalsias
suqs umo, koa iculiação p ocessos e p ozodía elemen s). Abo dando
mencionadas peculia idades e lec ição em diccioná ios, kalbininkė chegou à
conclusão, que os au o es as ap esen am desiguodai de alhadamen e, e
desiguodumą em maio pa e de e minam azões, elacionadas com a es u u a
da a mia, dis ibuição do ex o e des ina á io, bem como p á icas possibilidades de imp essão.
Vidman as Kup e ičius ela ó io no y ų aukš aičių ank aš inis žodynas
( Ž) acadêmico Lie u ių kalbos žodyno leksikos šal inis g ildeno alguns dos
y ų aukš aičių ank aš inio žodyno į Lie u ių kalbos žodyną pa ekusių žodžių
eikšmės i kilmės klausimus. Auš a Rimku ė lêia ela o sob e o pad e Juozo
Laukaičio pequeno ca ecismo c ianças e minos da eligião. T ês nas edições
des e ca ecismo usado não só e minos da eligião Li u ichas, mas e
s e imybių. Maio men e e minos da eligião nos ca ecismos é usada
sinonimicamen e, p imomidade ge almen e o necida ao e mo Li u iškam.
Regina K ašy ė (Šiauliai), baseando-se em li uanos e la ios, explicou o que é
beek i alen ė leksika, mui as ezes simplesmen e chamada de nacionalis as
ealijas. Ano ado as, isso são únicos elemen os de cul u a ma e ial e
espi i ual, ca ac e ís icos a uma ce a nação, paísia ou egião do mundo,
ge almen e não endo co espondmenos (ek i alen os) em ou as cul u ase e
línguas. In igan e é o que es e lexicósco é mais peculia , não igualmen e bem
amilia izado e de sua língua ep esen an es.
182 A. Bu āne, A. Rimku ė | Con e ência Cien í ica In e nacional No ā da līdz...
Du an e dois dias du ado a con e ência p incipalmen e oi alada e discu ida
sob e p oblemas de leksicog a ia das línguas li uãs e la ians, pa i asi
expe iência de diccioná, especialmen e a mių, p epa ação e o denkibo de
e minas compu ado inas, ap esen adas á ias bases de dados. Também não esquecidas e XXI a.
línguas nege o ės.
Ou a con e ência, dedicada ao acadêmico Janiui Endzelynu, acon ece á em 2011 anos.
Gau a 2010-09-14
Ani a Bu āne
LMA Te minologijas komisija,
Lu La ių kalbos ins i u o
E-mail ani a.bu [email protected]
Auš a Rimku ė
Ins i u o das línguas Lie u ių
P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius
E-mail [email p o ec ed]