scieee Science in your language
[lt] (orig) [de] [fr] [it] [es] [pt]

„Kitaip nepasakysi“ (metakalbiniai komentarai tekstuose)

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

„Kitaip nepasakysi“ (metakalbiniai komentarai tekstuose)

Author: Kazimieras Župerka
Year: 2008
Source: https://journals.lki.lt/bendrinekalba/article/download/344/409
K. Župe Ka. Ki aip nepasakysi
(me acalbinas comen á ios em ex os) 141
KAZIMIERAS ŽUPERKA
Uni e sidade de Šiaulių
KIP NEPASAKYSI (MeTaKaLBINIaI)
KOMeNTa aI TeKSTuOSe)
A igosnyje abo da-se unkcinė seman inė me akalbinių komen a ų (MK)
g upo1, cuja dominan e pode se conside ada azę de ou a manei a
nepasakysi. Tais comen a ais eiškiam con icção qualquia pala a ou di ação
adequamumu ao alado sujei o in a di : pa lė ojas pasako adęs (ben lhe
assim pa ece) op imalų aiškos a ian ą. Função e semân ica em elação os
comen á ios des e g upo cons i uem con ap esas com aiškos paieškų (caip
čia pasakius)2, abejojimo aiškos ge umu e e c. (jeigu assim pode dize ; pode
dize ; sakyčiau; sakykim sim; pasakysiu assim) comen a ais, ambém com
inadequadas aiškos e e odas (p z., não essa pala a; k ailiau nepasakysi).
Sem aiškos en a ização e comen ação, comen a e pode con empla e a si
pasi eisinimą es o ço za egi pa a os olhos possí elam con aš a a imen o,
di e en eia o mulao ei, ou oikiam į a dijimui. Em ou as pala as, o
des ina á io não só p óp io con encido da sua pala a adequação, mas com isso
p ocu a con ence e ad esa á. (Mais b ilhan emen e in enção de se ab iga
con a o con á io ou po acaso já de ou a di ação indica MK não emia essa pala a.)
analisam-se exemplos (o e 700) cole a a pa i de á ias on es (mūsų dienų e so ie mečio
ašy inės e saky inės žiniasklaidos, g ožinės i mokslinės li e a ū os, šnekamosios kalbos),
ambém a pa i Daba inės lie u ių kalbos eks yno e paieškos sis emos Google pa eik ų
lie u ių kalbos kon eks ų. 1 O e mo me akalbinio comen a o é i ado do chekų kalbininkų
publikacijų (ž . Jiřičko á 1979; Ma eš 1983). Es e e ou os ca ac e ís icos me akalbos e
me a ex os in es igados às ob as es ão a ados em an e io es a igos do au o (ž .
Župe ka 1995; Župe ka, Inčiū ienė 2005; Macienė, Župe ka 2007), po an o nes e a igo eles são
usados como p óp io en endidos.
2 sob e es a uncional seman ís ica g upo comen á ios e . Župe ka 1995.
KaLBOS
KuLTū a | 81 142
BūDINgIeJI KOMeNTa aI p incipal comen á io do discu ido g upo seman ís ico
uncional de ou a o ma não di ás p óximos MK são de ou a o ma não
nomei as (íssi é ainda mais equen e do que de ou a o ma não di ás),
como(gi) de ou a o ma di ás (pa a insi; dize , nomeini). A es e g upo ainda
pe ence a ou pelo menos são mui o p óximos MK: não há ou a pala a (čia)
não se e; aqui essa pala a é imp escindí el; ou a ou a pala a não usa á; o
e dadei o pala a (nome) é esse; não consigo a pala a mais exa a; melho não
di ás; ou a ala chama i i ližu is neapsi e čia /; não escla ece dizendo e pan.
Tais MK exp essiam con icção do uso da bondade do di o não é uni o me. Umais
comen a ais qual o bomamen o a i mado ca ego icamen e, ou os a i mada
cau elosamen e, como se com ce a esclusa: des ina a o pudesse en ende ,
que alado do comen ojá el não conside a único ou op imaliu, e só adequamo
alado sujei o a uma si uação ou con ex o de comunicação desc e e . MK
ka ego iškumas neka ego iškumas depende de modalinių pala as, pelas quais
aquele MK complemen ado, ambém de g ama inių aiškos o mų /.
Ka ego iškumą e o ça ce os in ensi icado es, po exemplo, p ie eiksmis
nãokain ao lado ou a, dalely ė só com p ie eiksmiu assim, igu a de epe ição:
Tą liguis ai a o men ada sensação [= To... sen imen o] não chama á de nada de
di e en e do meile Ji 2003 23 12; Paauglys ė assim e só assim egaliu chama a
būsená, na qual ago a odos es amos L 1990 40.
Teiginio, que de ou a o ma dize não pode, ca ego iškumą eduz MK pa a o a
sedaka supamó ia o ma, modalinie eiksmažodžiai galė i, yž is (dažnai com
neiginiu) e e c.: dou o nepasakyčiau / nepa adinčiau; ou a ez não pode ia não
pode íamos não podeu não pode ia nesi yž u nemoku dize pa adini. po exemplo.:
pio íssima isso aqueles e a inhos de edo es eu deles de ou a e não adinčiau
e a inhos de edo es šnek. 1985 (apie es udan es); / nossa emp esa si uação é
agiška de ou a pala a eu não pode ia u iliza (= pa a o i) po que as pessoas
deixadas à on ade do des ino dj 2007 07 27; Eu não du ido al espec áculo a o es de
p o issionalidade, mas não nesi yž u upės nomea i ou a, só sa i eikline... KB 1986
3 21. / Em alguns comen á ios p óximos ao alamaia g upo, não igando que que o
pa ido é op imąsalis, indica-se que ele pa icula men e de a a abo da am si uação
desc e e : abo daamsias g upo comen a ais ala ó io ge almen e palydi seu
pasakimen o. pašneko o ou e çoi o pessoa kalbinė aiška ši aip a alia-se onde que
K. Župe Ka. Ki aip nepasakysi (me akalbiniai comen á ios nos ex os) 143 Exis e di o:
aidino um papel polí ico; em nenhum luga ão ap op iada essa di a como Liaudies Seimui
[1940 m]. Não sem necessidade começou o Vals ybės Tea e L. Do ydėnas (LM 1989 08 12);
De e-se egozija que, p aūžus à gue a, oi ainda empo seg essada e sal ada do
p ažū ies (čia de e dadei o punka es a pala a) dezys e cen enas de milha es de
canções, melodijų S. geda (LM 1986 01 18); Reque injeções inancei as isso ai nos ajuda a
esis i p essupos os palácios nosso ea o salėj mui o bem disse P essupos os
palácios nosso ea o salėj TV 2000 02 21 ( alado en a iza p ecisão do di o: paládios não
nossos, só salė /).
ečiau. Nos comen á ios mais equen emen e usado singula askai os segundoasis
desc eend inamasis pessoa, aplicado p incipalmen e a si, sua pala a. Quando
alado usa uniscai os o ma de p imei a pessoa, sua pessoa ele mais en a iza, mas
p ecisamen e con ex os com a o ma de p imei a pessoa são ca ac e ís icas
ka ego iškumą š elninančios p iemonės.
Quando discu iamsias leksá ias composição comen á ios dizemomi klausiamąja
in onacija ( ic o, não e o inio quesão, i. i. não eksp essy aus a i mação ou neigimo) ou
e sem ela, mas com dalely ėmis ou, al ez, al ez, u bū , eles pe encem i ai abejojimo
isišku aiškos inkamumu g upo. Isso comen á ios ou al ez de ou a manei a ap op i
de e ia chama de? ; ou a manei a di icilmen e se pode chama ; de ou a o ma
p esumi elmen e não se ia possí el nomea ; de ou a como chama é di ícil. po
exemplo. : oi isso um p essen imen o de calamidade? Como não pode ia chama -lhe?
< >. com o adjeixmio ou a, p e ixos joks, ou o, ou o não diz, em elação ao qual a
di ação comen ada é ap op iada (pode en ende só da si uação, con ex o), e MK com
ad e bio ou ad e bicmio ad e binio (ge almen e de supe io , às ezes do mais al o ou
não igualado g au) melho aplicl MK / mais p eciso não di ás; (não encon a) desc ição
mais boni a; nome mais p eciso (bū ų)... de ineia, conc e amen e indica, po que
escolhida meio aiškos é adequado po beleza, adep o, p ecisão e e c. Ex.: a di e ença
en e eles [op imis as e pessimis as] melho i onizou Jus is Miku is: uns blakê a oma
konjaku, e ou os konjakas blake... Melho não di ás! < >; Não sem necessidade em nós
es á posagem gua daok como seus olhos. Do e dadei o aplicliau não di ás. P o ege os
olhos é essencial. Não impo a, quan os anos és < >; Aciden almen e disse eu: Boa ua
mama, Jonah! / Po que ele nea siliepė, isso depois quan o empo p idū iei: E a música boa
/. Realmen e, mais boni o não di ás: quando boa mãe e música boa Ma c 34; Li uânia
expansia isso, acho eu, se ia o mais p eciso nome da mani es ações do nosso espi i o,
144LBOS KuLTū a | 81 comple amen e não assus ando da pala a ekspansija <...>
Lo yniška expansio signi icação pė imas, disseminação é aiki o ma des a pala a
KT 06 1989 14; O ik a e bjau i neiš ikimybė são ais são isda ys ė e niekšybė apenas
os seus e dadei os nomes TMo 1985 9 21. MeTaKaLBINIų KOMeNTa ų pOZIcIJa o
g upo em ques ão MK luga na me akalbiniame unidade em qu e iopa: a) p eposição:
MK pasakomas an es comen uojamoja do ins umen o de linguagem, b)
pos pozição: o comen á io ai po do ins umen o de linguagem, cuja op imalidade
con i ma-se, c) in e pozição: MK įsi e pia no comen uojamoji keliažodį pasakymą, d)
komen uojamoji do ins umen o de linguagem įsi e pia no comen á, nu olina MK
memb ius. po exemplo. :
(a) Ka as o iamen e ameaçando g ipe a ícas, ou a ez não ai dize […] iš om
kapu . Ma dela a é que ainda sem documen os de o igem Š 2006 11; Como ou a,
olhando a pa i de o diná ias cidadãos posições, isso podemos chama , se não
olydžio yškėjančia au o idade des espei a a pessoa? < >;
(b) Lad ões do mais al o ní el (como ou a manei a de chama pessoas, de sua
disc ição pa ijanços es animus dinhei o) não punem-se Dlg 2002 10 11; Um homem
que é explo ado (ou de ou a o ma não chama á a uais condições de abalho
pedagogo), não pode a isa -se como p o issional <in >;
(c) O esse sen i ês baisiausiai pao gês, suas pe nas wolko (ki aip já nė nepasakysi)
como p i iš as < >; mas ele não le an ou pé do pedal do acele ado e
an žmogiškomis ou en ão não di ás es o ços po e ê o engiklį a gy i <in >; (d)
Viziamos em aikš ė oleibús, cujo ou a, como aiduoklišku, não posso chama .
Mui os jo ens, mui o jo ens de pessoas (gal qua oolikos...), odos bêbados, odos
umko, odos en am can a o i. Tokia oi eninanços Naujųjų įžanga KT 2; 1989
coope ação com okupacine au o idade de ou a o ma como kolabo a imu
chama ia não pode íamos < >. p eposição (a) casos MK é um sinal de es a égia de
alação: po ele des ina á io a si ale a-se, que se á di o a pala a o e.
pos pozicialmen e (b) ad iado MK é a comen á io inal; ele e o ça, en a iza
pa e o o pala a, além disso, pode se en endido e como uma ce a apa enciação
po a i ma o o ou des acududo o escne di o. MK in e posição (c) é mais
p óxima pos poziciniams comen á ios, po que mais impo an e ( i míssimo,
ca ac e izá elis) aquela aiškos pala a ge almen e pasakomas an es comen a o.
Skaidomas (d) ge almen e acon ece comen á io de ou a o ma como (ki aip nei)...
não ai adis. MK in e posição ainda pode íamos designa da pala a a aliada
en a ização ep ojando quando ele di o se an es MK e epe ido se após MK, exemplo. :
K. Župe Ka. Ki aip nepasakysi (me akalbiniai comen á ios em ex os) 145 Com
aleg ia ela en ouengou em scene e godžiai, di e en e nepasakysi, godžiai ėmėsi
da bo < >; Naquele momen o um deles [langų] ab up amen e a i ê ê e p o ele
in e so, ou a ez não di ás, p ecisamen e in e so pa a o a , kaži qual pesoso
pássa ois queis ais <in >. Es adís icos dados de posição MK calcula em apenas
me akalbinių iene ų com MK de ou a o ma não di ás (nepa adinsi); como(gi)
ou a dize ás (pa adinsi; dize , pa adini). De 604 exemplos, a mais comum apa eceu
es ando pos pozição (ce ca de 80 po cen o.). casos de p eposição cons i uem
ce ca de 12 po cen o. Comen ojamós aiškos inse ção em MK casos as a sob e
6 po cen o., e ečiausia é MK in e pozição um pouco sob e 2 po cen o.
MeTaKaLBINIų VIeNeTų Va TOJIMaS I paSKI TIS Kalbamosios g upo MK u ilizados nos
so-callamuosios es ilos li esos p incipalmen e esc i inha publicis ikoje, iešojoje e
p i ada saky inėje alboje. Nos assyknios, nos ex os cien í icos eles mui o a os;
deles pode de ec a -se nos ex os daqueles au o es, que e em seus abalhos de ciência
não man êm ígi o, seco emá ico es ilous, ne engia gy esnio, imagemdingsesnio
pala a, ala pessoškiau (no s i beasmene kons ukcija), exemplo. : Maksimalis iniai
ou a ez não se ia possí el denomina M. Kūsio eikala imai <...> dedica monog a ia a
cada impo ânciaesnei pa a lei Sauk 273; En ão o Sis ema Sola o ma no espaço do
Uni e so oda b ilh isol isolo a unidade, ao qual jus amen e encaixa sis emos nome Sla
7.
Aqueles comen á ios não ca ac e ís icos e a ís icos ex os, só, pa ece, po azões
bem di e en es. g ožinei li e a u a econhecida a maio pala a libe dade (licen ia
poe ica), e g upo de ou a o ma não di ás comen á ios aquela libe dade es ingho.
exi ilóso o a ydas Šlioge is diz: Š ai S. geda pa ašo quais linhas gudobelėms žydin , aš
linus pasėjau, semen es como ou do nas mon anhas de molio... ele as esc ešo, mas não
diz me: só assim pode dize (M 2007 12 80; iz e in a ci ando). Išei ų quando o poe a diz de
ou a o ma não di ás, naquele momen o, naquele ex o ele não é poe a? Seu
esseis ikoje Sigi as geda des e ipo comen á ios ne engia. seu pa ex o exemplos de:
Isso já e e ninybės d elksmas, e de ou a aqui não di ás. Aqui ais e e ninybės,
idealidade imagens, compa aimas, sąskambius di i iškoji Mūza e šnabždėjo Mai oniui;
Poé ico apa eiscimen o ão ma a ilbus que lhe não encon a mais boni a desc ição
como nãoemiškas
LM 1987 44.

KaLBOS
KuLTū a | 146 81
O alado usado, o qual ele desc e e como op imalų aiškos a ian ą, pode se (a) sa as,
o iginalus ou (b) habi ual, à si uação alamaia p óp ia posakis, nem š ampu i ęs
opas, po exemplo.: (a) Isso oi a mais al a noi e de minha ida. Não, não, não se e
nenhuma ou a pala a; só en ão, quando digo aukščiausia, ejo a e dadei a co anos
na ie amsiai mėlyną, š iesėjančią, auš ančią... p. Di gėla (p g 1986 5 53); (b) Campos
compa ado com o ma , o iginalus nebebūsi. Mas, ao au omó el lekiando em pie yčius de
Kišinio o, po ás da janela b il ados ínigens não há ou a pala a não se e. Jū a,
ik a bek aš ė ynuogynų jū a T 1979 08 08.
Da ma e ial cole ada com abo da-se a uncional seman íneas g upo MK e , que esses
comen á ios ge almen e são usados ao lado eksp esy ių e inamých pasakymų, mui as
ezes a aiškių, s ip ių žodžių, azių. A a aliação é posi i a ou nega i a. Nega i o
a aliação pasakymai (žodžiai, azės) são usados mui o o que com mais equência (mais
do que 10 ezes), eles di e sosesni. Com comen á ios do g upo não di á de ou a o ma na
ala a ual passakomus posi i as (a) e nega i as (b) pala as a aliamá eis podem ilus a
nes es de me akalbines unidades omados exemplos: (a) angelas, angelėlis,
an žmogiškomis (pas angomis), aukselis, a gimimas, eli as (2 k.), an as ika, ( iesiog)
genijus, izkili (asmen), laimė, pasakiška (2 k.), ojus, (li e a u ne) sk ydžiai, s ebuklas (3
k.), šede as; (b) indi e inguma (suscuus ado de g andinhas de indi e ença), absu das,
an ilie u iškas, ablaidumas, apmo ê, (kažkoks) obsessão, a e sina (si uação), asilas (2 k.),
(žmonių) banda, bandi ai (2 k.), bep očiai, bep o iškas (p ojek as), (2 k), beždžionių, bjau ,
ci kas ( ik as) b okas, businessk, daunas (2 k.), (3 chamas, boba, chuliganism, baili, daunai
(daunų ka as o a), deg adação, de mon, dezin o mação, diedai (neigma abou he
philosophy), kale an iis, kaja i (kai), gaidai, gaidaias, genocidas, genocidas, y as ais,
(kaikai), gy a, gy a, gy a, (kaikai), (kaikai), (kaikai, (kaikai), (kaikai), (kaikai, (kikai), (kaikai),
(kikai), (kikai, (kikai), (kikai), (kikai), (kikai), (kikai), (kikai), (kikai), (kikai, (kikai), (kikai), (kikai),
(kikai), (kikai), (kikai), (kikai), (kikai), (kai), (kai), (kai), (kai), (kai), (kai), (kai), (kai), (kai), (kai),
(kai), (kai), (kai), (kai), (kai), (kai), (kai), (kai), (kai), (kai), (kai), (kai), (kai), (kai), (kai), (kai), (kai),
(kai), (kai), (kai), (kai), (kai), (kai), (kai), (kai), (kai), (kai), (kai), (kai), (kai), (kai), (kai), (kai), (kai),
(kai), (kai), (kai), (kai), peniukšlis (apie jo emolį), pik a alys ė, p o okação, p o ocacinis
(žingsnis), psichozė, sa a ališka (s a yba), silpnap očiai, iolu as, iolu inis (smu inės
p iemonės), sukčiai (sukčių gauja), suk ailiojimas, (bu o) susido o a, suskis, šlykš u,
šunsnukiai, (dinhei os) š ais ymas, agedija, biudžlis (biudželis), aiduokkas, eidmaina,
elna a, e gai, iš a, ag (kalbė oja sa e).
K. Župe Ka. ou a nepasipakysi (me akalbinhos comen á ios em ex os) 147 O
a spal is a aliado da pala a Komen uojamojo pode se (a) e o çado ou (b)
subsin e izado a ibu ínio pala a: (a) įžūliai begėdiškas ilkinimas, klasikinis
šede as, mui o imp essionan e, pik i snukiai, šlykš us nacionalizmas, žiu kės
ink inės (apie);
(b) osu į enk as.
MK não di á de ou a o ma acdi e a aliamamuosius azeologismus, pe i azes,
p iežodžius, eiškiančius (a) uma a aliação posi i a ou (b) uma nega i a: (a) auksinių
ankų meis ai, ba bė de ynda bė, s ajonių komanda; (b) ea o do absu do, duobės
kasimas, espasios elge os, įžūlumo i šūnė, mėšlo k ū a, pasakų šalis (i on pa s.), sau
p iešas, pinig plo imas, poli inių p os i učių ( aldžia), ( isuo inis) apagamen o do
espí i o, psihinė liga, puo a du an e a am, blogą sėklą pasėjus, s ebuklų šalis (i on.),
auklapių au a, komedija i uš ėlių mugė; de g ande calis o saiu de es echo, de
k ailumo emédios não.
Ve inamaisiais pala as ai e es animi, ja goniniai, necensū iniai pala as e
pasakymai. exemplos com al léxico p incipalmen e descobe o in e ne
(Google paieška), po exemplo: bes game, b udas, cool (žiau iai cool), da boholikė,
du nas, du nius (du nių lai as, du nių s e ainė, du nių au a), ainas, glušės, jėga!,
kai as, malačiai, maladec, nachalas, nu ne ealu, nu a y i į pie as, suka (dk ., us. kalė),
supe , šchaikai, upliu, u liu, žul.
Qual pala a se escolhem, depende p incipalmen e do au o iaus en oque em alamąjês
assun o, de educacão, kalbinės aiškos gebėjimų, e ie o concep s, kalbinių nuos a ų,
in enções, moo aikos. As línguas da kymo e da kymosi, línguas nemokėjimo (p z., ou a
não adinsi, apa (= como) nai uoliais), simplesčiausio ne aš ingumo exemplos de
p incipalmen e, como sabemos, in e ne . A aduzida pala a é elacionada e com ex o
ema ica, es iloumi. Po im ainda é p eciso dize , que bem semelhan e, como
me akalbinis comen á io, aiškos en a ização, emp egado da pala a o i icação
unção pode ealiza in e up ukam p óximos pala as nomeadamen e: Es es [slidžiais]
escap ais cada dia opoja, nomeadamen e opoja, á iosos idade pessoas V 02 1986 21.
148 KaLBOS
KuLTū a | 81
IVaŠDOS discu indo uncinę seman ina g upę MK, pelos quais alado ou ex o
esc i o au o indica que o seu usado di oção esąs adequado ou a é mesmo o mais
adequado alamojoje si uação, pode aze algumas apibend inamen os. 1. Es as
g upos e ela p óximos MK, sua di e sidade pe mi e nuancia a con icção, que
escolhido ap op iado dizendo, aišką e o ça, plg.: aqui es e pala a
necessa iamen e necessá io mui o bem disse eu / de ou a o ma não ai dize . 2.
g upo de ou a o ma não dizissi comen á ios mais eqüen emen e u ilizados
pos poziciamen e, após pasakimo, cujo adequamidade a i ma-se, i. i. aqueles
comen á ios me akalbiniame unidade são ge almen e baigiamieji. A pa i disso
pode aze p essupos o, que mui os pa a oja s op imiais pasakymų, palydimų
ais comen a ais, são não de an emão p e e , apgal o i (plg. s a egias signals),
e c iados du an e o a o da linguagem, mui as ezes p onunciandoys nãoucp ai,
po causa de b iskaus emocional elacionamen o com alamuoju sujei o.
3. Es es comen á ios con i mam um dos uni e salijos da linguagem: do
a aliação nega i a a kalbinė aiška ocupa mui o maio espaço do que da
a aliação posi i a e a enção ela es á mui o quem mais eqüen e.
ŠaLTINIaI
Dlg – Dialogas (sa ai aš is).
<in > – in e ne as – pa yzdžiai iš paieškos sis emos Google (www.google.l ) lie-
u ių kalba (žiū ė a 2007 m. g uodžio mėn.).
Ji – Ji (žu nalas).
KB – Kul ū os ba ai (žu nalas).
KT – Komjaunimo iesa (so ie mečio dien aš is).
LM – Li e a ū a i menas (sa ai aš is).
L – Lie u os y as (dien aš is).
Ma c – Jus . Ma cinke ičius. Dieno aš is be da ų, Vilnius, 1981.
M – Me ai (žu nalas).
p g – Pe galė (so ie mečio žu nalas).
dj – adijas.
V – Raudonoji ėlia a (so ie mečio Šiaulių mies o dien aš is).
Sauk – D. Sauka. Tau osakos sa i umas i e ė, Vilnius, 1970.
Sla – p. Sla ėnas. Saulės sis ema, Kaunas, 1946.
Š – Šeimininkė (žu nalas).
šnek. – šnekamoji kalba.
T – Tiesa (so ie mečio dien aš is).
K. Župe Ka. Ki aip nepasakysi (me akalbiniai komen a ai eks uose)
149
< > – Daba inės lie u ių kalbos eks ynas. In e ne o p ieiga: h p://donelai-
is. du.l
TMo Ta ybinė mo e is (so ie mečio žu nalas).
TV ele isão.
LITe aTū a
Jiřičko á J. 1979: Me ařečo ý komen ař. Slo o a slo esnos XL (2), 149
151.
Macienė J., Župe ka K. 2007: Kalbinės aiškos š elninimo comen á ios
consumo. Filologia 12, Šiauliai: Šiaulių uni e si e o leidykla, 5565. Ma eš p. 1983:
Me ajazyk, me ařeč, me a ex . Slo o a slo esnos XLIV (2), Župe ka K. 1995:
123–131.
aiškos paieškų me akalbiniai komen a ai. Filologia e me odica 2, Šiauliai:
Šiaulių pedagoginis ins i u o, 102109. Župe ka K., Inčiū ienė S. 2005: Teigiamas
kalbinės aiškos e inação neling is iniuose ex os. T abalhos de
con oyamen o da Li uânia ka alikų mokslo akademijos 19, Vilnius, 505515.
ecebida 2008 11 03
YOU CANNOT SAY OTHERWISE
(MeTa-LINGGUISTIc cOMMENTS IN TeXTS)
Summa y
In a la ge a ie y o me a-linguis ic commen s he e is a dis inc unc ional seman ic
ype o commen s whe e he add esso e alua es his/he exp ession (a wo d o a
ph ase) as impo an , ele an , mos p ecisely wo ded and indispensable in he
si ua ion. S e eo ypical me a-linguis ic commen s o he ype include such ph ases
as иначе nepasakysi nepa adinsi; de ou a o ma como (...) nãodize es nãona insi /;
como ou a con a ás pa adinsi.
The abo e commen s mos equen ly occu in pos -posi ion, i.e. he commen a y
ollows he language i em which is ea ed as op imum, o he mos p ecise. The inal,
pos -posi ional, commen emphasises he p eceding wo d o ph ase; mo eo e , he
commen can be ea ed as jus i ica ion o a s onge exp ession o a slip o he
ongue. A mos equen pos -posi ion o he commen p esumi elmen e a es a a he
ac ha he p eceding wo ds and ph ases a e c ea ed in a low o speech and a e
de ini ely emo ionally colou ed; hey a e no ins ances o p e ab i-