K. Župe Ka. O aip nepasakysi
(me abalbinas comen a ios en ex os) 141
KAZIMIERAS ŽUPERKA
Uni e sidad de Šiaulių
KIP NEPASAKYSI (MeTaKaLBINIaIITA) KIP NEPASAKYSI (MeTaKaLBINIaI) KIP NEPASAKYSI (MeTaKaLBINIaI) KIP NEPASAKYSI (MeTaKaLBINIAI) KIP NEPASAKYSI (MeTaKaLBINIAI) KIP NEPASAKYSI (MeTaKaLBINIAI) KIP NEPASAKYSI (MeTaKaLBINIAI) KIP NEPASAKYSI (MeTaK) KIP NEPASAKISI (MeTaKISI) KIP NEPASAKISI (MeTAKISI) KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP K
KOMeNTa aI TeKSTuOSe)
A igosnyje abo daina uncinė seman inė me akalbinių komen a ų (MK) g upo1,
cuya dominan e se puede conside a azę inaczej nepasakysi. Tais
comen a ais eiškiam con icción cualquia palab a o dichoimum adecuamumo
habamajogui in as a : habė ojs pasako adęs (ben él así pa ece) op imalų
aiškos a ian ą. Respec o de la unción y semán ica los comen a ios de es e
g upo o man con ap esións con aiškos paieškų (kaip čia pasakius)2,
abejojimo aiškos ge umu y e c. (jeigu así se puede deci ; se puede deci ;
sakyčiau; sakykim así; pasakysiu así) comen a ios, ambién con inadecuadas
e e encia de aiškos (p z., no esa palab a; k ailiau nepasakysi). Sin aiškos
en a ización y comen ación, comen a e se puede con empla y a si
pasi eisinimą es ue zo za egi po ojos posibleam con aš a a imien o,
o oquiai o muluo ei, o oquiai į a dijimui. En o as palab as, el des ina a io
no solo él mismo con encido de su palab a idónea, sino po ello p e ende
con ence y ad esa á. (Más b illan e in encion de acu uca se de con a io o
po cie o ya de o o dicho indica MK no emia es a palab a.)
analizándose ejemplos (o e 700) ecopila de di e sas uen es (mūsų dienų y so ie mečio
ašy inės i saky inės žiniasklaidos, g ožinės i mokslinės li e a ū os, šnekamosios kalbos),
ambién de Daba inės lie u ių kalbos eks yno y paeškos sis emos Google pa eik ų lie u ių
kalbos kon eks ų. 1 Me akalbinio comen a io é mino es omado de chekos kalbininkų
publicaciones (ž . Jiřičko á 1979; Ma eš 1983). Es e y o os ca ac e ís icos me akalbo y
me a ex os in es igados a las ob as es án a ados en an e io es a ículos del au o (ž .
Župe ka 1995; Župe ka, Inčiū ienė 2005; Macienė, Župe ka 2007), po lo que en es e a ículo ellos
se u ilizan como po sí en endidos.
2 sob e es a uncional g upo semán ica comen a ios éase. Župe ka 1995.
KaLBOS
KuLTū a | 81 142
BūDINgIeJI KOMeNTa aI p incipal al comen a io del g upo seman ís ico
uncional en discusión de o o modo no di ás más ce canos MK son de o o modo
no nomb insi (és e es incluso más ecuen e que de o o modo no di ás),
como(gi) de o o modo di ás (pa adinsi; deci , nomb ini). A es e g upo aún
a ibui a o al menos son muy ce canos MK: no hay o a palab a (čia) no si e;
aquí es a palab a es imp escindible; o o o a palab a no usa á/; el e bo
(nomb e) es el siguien e; no encuen o la palab a más exac a; mejo no lo digas;
o a habla llama i i lengžu is neapsi e čia /; nooklysiu diciendo e pan. Tais MK
exp esiamos con icción del uso de dicha buena no es uni o me. Unais
comen a ais la bondad de qualquio dicho se a i ma ca egó icamen e, o os
a i mada p uden emen e, como con cie a ex ención: des ina a io pudie a
en ende , que hablói del comen ojable dicho no conside a único o op imaliu, sino
sólo ap opiamo habladoi suje o en si uación o con ex o de comunicación
desc ibi . MK ka ego iškumas neka ego iškumas depende de modalinių
palab as, po las cuales ese MK complemen ado, ambién de g ama inių aiškos
o mų /. Ka ego iškumą ampli ica cie os in ensi icado es, po ejemplo,
p ie eiksmis niekain jun o a o a, dalely ė sólo con p ie eiksmiu así, igu a de
ep ojimo:
Tą liguis ai a o men ado sen imien o [= To... sen imo] no nomb ás de ninguna
o a mane a que meile Ji 2003 23 12; Paauglys ė así y sólo así egaliu llama la
es adosa, en la que aho a odos es amos L 1990 40.
Teiginio, que de o a mane a deci no se puede, ka ego iškumą disminuye MK
pa a o a supuamosios sedaka o ma, modalinie eiksmažodžiai galė i, yž is
(dažnai con neiginiu) y e c.: de o o modo nepasakyčiau / nepa adinčiau; o a ez no
pod ía no pod íamos no puedou no pod ías nesi yž u nemoku deci pa adini.
ejemplo.: peo is ica es esos e a iniai skolininkai aš sus de o a mane a y
nepa adinčiau e a iniai skolininkai šnek. 1985 (apie es udian esus); / nues a
emp esa si uación es agiška de o a palab a yo no pod ía u iliza (= pa a o i)
po que las pe sonas dejadas a olun ad de la sue e dj 2007 07 27; Yo no dudo de al
espec áculo ac o ios p o esionalidad, pe o no nesi yž u upės llama i i de o a
mane a, sólo sa i eikline... KB 1986 3 21. / En algunos hablamaaje g upo ce canos
comen a iosis, en egiando que que pa io e dicho es esąs op imalus, se indica que él
pa icula men e con iene abo daja si uación: abo daidíos g upois comen a iosis
habladoié solydi su dicho. pašneko o o e ciosio indi iduo kalbinė aiška ši aip se
K. Župe Ka. Ki aip nepasakysi (me akalbiniai comen a ios en ex os) 143 Exis e dicho:
aidino un papel polí ico; en ninguna pa e an ap a es a sen encia como Liaudies Seimui
[1940 m.]. No sin necesidad comenzó el Vals ybės Tea e L. Do ydėnas (LM 1989 08 12); Hay
que egocija se que, p aūžus a la gue a, ue aún iempo suspi ada y sal ada del
p ažū ies (čia de al o ap a es a palab a) diezys y cien os de miles de canciones,
melodías S. geda (LM 1986 01 18); Requie e inyecciones inancie as es o nos ayuda á a
esis i iky i del Palacio de Spaudo nues o ea o salėj muy bien dije del Palacio de
Spaudo nues o ea o salėj TV 2000 02 21 (hablado en a iza la p ecisión del dicho:
palacios no nues os, sólo salė / /).
e alúa ku kas ečiau. En los comen a ios suelen usa se uniscai os segundoasis
desc ipend inamasis pe sona, aplicado p incipalmen e a sí, su palab a. Cuando
hablado el hablado usa uniscai os o ma de la p ime a pe sona, su pe sona, él más
acen úa, pe o p ecisamen e con ex os con la o ma de la p ime a pe sona son
ca ac e ís icas ka ego iškumą š elninančios p iemonės.
Cuando discu iomosios leksinės sudė ies comen a ios se dicen klausiamąja in onacija
( ic o, no e o inio quiso, i. i. no eksp esy aus a i mación o neigmo) ó y sin ella, pe o con
dalely ėmis o, al, quizás, u bū , ellos pe enecen i ai abejojimo isišku aiškos
inkamumu g upo. Es comen a ios o al ez de o a mane a ap opi debe ía llama se? ;
o a cosa apenas se puede nomb a ; de lo con a io debia no pode nomb a ; de o a
cómo nomb a di ícil. ejemplo. : ¿eso ue una mala sue e de p esen imien o? ¿Cómo
más pod ía llama e? < >. MK con adje i o o adje i mio (usualmen e supe io , a eces
sup emo o no iguala i o de g ado) mejo apliculado más p eciso no di ás; (no halla) una
desc ipción más boni a; el más p eciso nomb e (bū ų)... de ine... de ine, conc e amen e
indica, po qué eleg ida medio aiškos es adecuada po belleza, apliclidad, p ecisión y e c.
Po ejemplo.: la di e encia en e ellos [op imis as y pesimis as] mejo i onizó Jus is
Miku is: unos blak snipia konjaku, y o os konjakas blake... Mejo no lo di ás! < >; y No
sin necesidad pasamos es posakis gua daok como sus ojos. Del e dade o apliclle no lo
di ás. P o ege los ojos es esencial. No impo a, qué edad e es < >; Po casualidad dije:
Buena u mama, Jonah! / Po que él nea siliepé, eso despues cuán iempo p idū iau: Y
canción buena /. Realmen e, g ajía no di ás: cuando buena mad e y canción buena Ma c
34; Li uybės ekspansija es o, c eo, se ía el más p eciso nomb e de nues as
mani es aciones espi i uales,
144LBOS KuLTū a | 81 comple amen e sin eme de la palab a ekspansija <...>
Lo yniška expansio signi icación pė imas, diseminación es aiki o ma de es a
palab a KT 06 1989 14; O ik a y bjau i neiš ikimybė ales son is izda ys ė i niekšybė
sólo sus e dade os nomb es TMo 1985 9 21. MeTaKaLBINIų KOMeNTa ų pOZIcIJa del
g upo en cues ión MK el luga en la me akalbiniame unidad iene e e iopa: a)
p eposición: MK pasakomas an es comen uojamoya del lenguaje ins umen o, b)
pos pozición: el comen a io a po del lenguaje ins umen os, cuya op imalum se
con i ma, c) in e pozición: MK įsi e pia en el comen uojamo iaježodį pasakymą, d)
comen uojamoji del lenguaje ins umen o įsi e pia en el comen á, nu olina MK
miemb os. ejemplo. :
(a) Ka as o iamen e menesiando g ipe a las a es, o a ez no deci ás iš om
kapu . Ma sus has a que aún sin documen os de o igen Š 2006 11; ¿Cómo o a ez,
mi ando desde las o dina ias ciudadanías posiciones, es o podemos llama , si no
olydžio yškėjančia au o idad des espe o a homb e? < >; y
(b) Los lad ones de más al o ni el (como o a cosa llama a pe sonas, su disc e ía
diijanchos es animus dine o) no se cas iga Dlg 2002 10 11; Un homb e que es
explo ado (o o a cosa no llama ás ac uales condiciones de abajo pedagogo), no
puede des ela se como p o esional <in >;
(c) O ese sen i és baisiausiai pa o gés, sus pie nas wolko (ki aip ya nė nepasakysi)
como p i iš as < >; pe o él no mo ió el pie del pedal del acele ado y
an žmogiškomim de o o modo no di ás es ue zos po e é el mo o í a gy i <in >;
(d) Fuimos en un oleibús, que de o a mane a, como aiduoklišku, no puedo llama .
Muchos jó enes, muy jó enes de gen e (gal cua oolicos...), odos bo i, odos
umko, odos a an de can a . Tokia ue eninancios Naujųjų įžanga KT 2; 1989 de
coope ación con okupacine au o idad de o a mane a como kolabo a imu llama si
no pod ííamos < >. p eposición (a) casos MK es la señal de es a egia de habla: po
él des ina a io a si ad e ido, que se á dicho una palab a ue e.
pos pozicialmen e (b) ad iado MK es la comen a io inal; él o alece, acen úa
pa e o a palab a, además, puede se en endido y como un cie o pasapo e po
eclam ado o e upudido es esne dicho. MK in e pozición (c) es más ce cana a
pos poziciniams comen a ios, po que más impo an e ( i mísimo,
ca ac e izándose) esa aiškos palab a no malmen e pasakomas an es
comen a o. Skaidomas (d) no malmen e esul a comen a io de o a mane a como
(ki aip nei)... no llama ás. MK in e posición ambién pod íamos asigna el én asis de
la palab a e aluable ep ojando cuando él dicho se an es MK y epi iéndose después MK, ej. :
K. Župe Ka. Ki aip nepasakysi (me akalbiniai comen a ios en ex os) 145 Con
aleg íama ella ing esené en scene y godžiai, o a cosa nepasakysi, godžiai ėmėsi
da bo < >; En ese momen o uno de ellos [langų] epen inos a isė ė y p o él e ocó,
de o o modo no di ás, p ecisamen e e ocó hacia el ai e, kaji qué pesoso pájš is
queis ais alas <in >. Es adís icos da os de posición MK calcula on sólo
me akalbines unidades de con MK de o o modo no di ás (nepa adinsi); como(gi) de
o o deci ás (pa adinsi; deci , pa adini). De 604 ejemplos la más ecuen e
apa eció en se pos posición (ap oximadamen e 80 po cien o.). los casos de
p eposición cons i uyen al ededo 12 po cien o. Comen ojamosas aiškos
inse ión en MK casos as a sob e 6 po cien o., y ečiaísima es MK in e pozición
un poco sob e 2 po cien o.
MeTaKaLBINIų VIeNeTų Va TOJIMaS I paSKI TIS Kalbamosios g upo MK u ilizados en los
llamadosamuosios es ilos lib esos p incipalmen e ašy inėje publicis ikoje, iešojoje y
p i ada saky inėje kalboje. Dosykiniuose, ex os cien í icos en ellos muy a a; sus se
pueden de ec a en ex os de aquellos au o es, que y en sus abajos de ciencia no
man ienen igo oso, seco emá ico es ilous, ne engia g esnio, imagenesnio palab a,
habla pe sonalmen eškiau (no s i beasmene kons ukcija), ej. : Maksimalis iniai de o o
modo no se ía posible llama se M. Kūsio eikala imai <...> dedica monog a ía a cada
impo an eesnei pa a lei Sauk 273; En onces el Sis ema Sola cons i uye en el espacio
del Uni e so oda b ischen isoliuo a unidad, al que jus o apega sis emos el nomb e Sla 7.
Aquellos comen a ios noūdingi y a ís icos ex os, solo, pa ece, po azones
comple amen e dis okias. g ožinei li e a u a econocída mayo ísima palab a libe ad
(licen ia poe ica), y g upos de o o modo nepasakysi comen a ios esa libe ad
es ingió. ehi el ilóso o a ydas Šlioge is dice: Š ai S. geda pa ašo quéas lineas
gudobelėms žydin , aš linus pasėjau, semillas como o os en las mon añas de molio... él
las esc ibo, pe o no me dice: sólo así se puede deci (M 2007 12 80; iz e in a ci ando).
Išei ų cuando el poe a dice con a io nodi ás, en ese momen o, en ese ex o él no es
poe a? Sa o esseis ikoje Sigi as geda de es e ipo comen a ios ne engia. pa de su
ex o ejemplos: Es o ya e e ninybės d elksmas, y de o o aquí nopasakás. Aquí ales
e e ninybes, idealidad imágenes, compa aimas, sąskambius di i iškoji Mūza y
šnabždėjo Mai oniui; Poé ico apa iškimas an ex ao dinub que no le encuen as más
boni a desc ición como nežemiškas
LM 1987 44.
KaLBOS
KuLTū a | 146 81
El dichojo u ilizado po el o ba i o, al que él desc ibe como op imalų aiškos a ian ą,
puede se (a) sa as, o iginalus o (b) habi ual, a la si uación hablamaja p opia posakis, ni
š ampu i ęs opas, ej.: (a) Es a ue la más al a nocheis en mi ida. No, no, no si e
ninguna o a palab a; sólo en onces, cuando digo aukščiausia, eo la e dade a colo
anos na ie amsiai mėlyną, š iesėjančią, auš ančią... p. Di gėla (p g 1986 5 53); (b) Laukus
compa ęs con jū a, o iginalus nebebūsi. Pe o, al au omó il lekiendo en pie ičius de
Kišinio o, po la en ana b illados iñedos no se o a palab a no si e. Jū a, ik a
bek aš ė ynuogynų jū a T 1979 08 08.
De la ma e ial ecopilada con discu able uncional seman ícias g upo MK se e, que es os
comen a ios suelen usa se al lado eksp esy ių alinamųjų pasakymų, a menudo a aiškių,
s ip ių žodžių, azių. La e aluación es posi i a o nega i a. Nega i o de e aluación
pasakymai (žodžiai, azės) se u ilizan mucho que más ecuen emen e (más más de 10
eces), ellos di e sosie es. Con el con a io no di ás comen a ios en el g upo en la lengua
ac ual pasakomus posi i os (a) y nega i os (b) alo a-muosius palab as se pueden ilus a
es os de me akalbines unidadesas omados ejemplos: (a) angelas, angelėlis,
an žmogiškomis (pas angomis), aukselis, a gimimas, eli as (2 k.), an as ika, ( iesiog)
genijus, izkili (asmen), laimė, pasakiška (2 k.), ojus, (li e a u ne) sk ydžiai, s ebuklas (3
k.), šede as; (b) indi e inguma (suscuus ado de las edes de indi e encia), absu das,
an ilie u iškas, ablaidumas, apmo é, (kažkoks) obsesionamien o, ap e k ina (si uación),
asilas (2 k.), (žmonių) banda, bandi ai (2 k.), bep očiai, bep o iškas (p ojek as), (2 k),
beždžionių, bjau , ci kas ( ik as) b okas, daunas k.), (3 chamas, boba, chuliganizmas, baili,
daunai (daunų ka as o a), deg adacija, de mon, dezin o macija, diedai (neigui abou he
dil), kale an iis, ka, ka, kai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai,
gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai,
gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai,
gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai,
gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai,
gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai,
gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai peniukšlis (apie jaunuolį),
pik a alys ė, p o okacija, p o okacinis (žingsnis), psichozė, sa a ališka (s a yba),
silpnap očiai, iolu as, iolu inis (smu inės p iemonės), sukčiai (sukčių gauja),
suk ailiojimas, (bu o) susido o a, suskis, šlykš u, šunsnukiai, (piños) š ais ymas,
agedija, biudžliš (biudže as), aiduok, eidmaina, el a, e gai, iš a, agi (kalbė oja
sa e).
K. Župe Ka. O a nepasipakysi (me akalbinos comen a ios en ex os) 147 El
e lejo e aluable de la palab a Komen uojamojo puede se (a) e o zado o (b)
disminuyido a ibu iniu palab a: (a) įžūliai begėdiškas ilkinimas, clásicois
šede as, muy imp esionan e, pik i snukiai, šlykš us nacionalizmas, žiu kės
ink inės (apie);
(b) upu į enk as.
MK de o o modo no di ás acomedi y alo adoamuosius azeologismus, pe i azes,
p iežodžius, eiškiančius (a) una e aluación posi i a o (b) nega i a: (a) auksinių ankų
meis ai, ba bė de ynda bė, s ajonių komanda; (b) ea o del absu do, duobės kasimas,
espasios elge os, įžūlumo i šūnė, mėšlo k ū a, pasakų šalis (i on pa s.), sau p iešas,
pinig plo imas, poli inių p os i učių ( aldžia), ( isuo inis) apagamien o del men e, psihinė
liga, puo a du an e el hamb e, blogą sėklą pasėjus, s ebuklų šalis (i on.), auklapių
au a, komedija i uš ėlių mugė; de g an ces o salió de es echo, de k ailumo medicinas
no hay.
Valinamaisiais palab as an y es animi, ja goniniai, necensū inie palab as y
pasakymai. ejemplos con al lexicica p incipalmen e encon ada in e ne
(Google pajeska), ej.: bes game, b udas, cool (žiau iai cool), da boholikė, du nas,
du nius (du nių lai as, du nių s e ainė, du nių au a), ainas, glušės, jėga!, kai as,
malačiai, maladec, nachalas, nu ne ealu, nu a y i į pie as, suka (dk ., us. kalė), supe ,
šchaikai, upliu, u liu, žul.
Cuál palab a se escoge, depende p incipalmen e de la ac i ud del au o a habamąjjgo
obje o, de eli acamien o, kalbinės aiškos gebėjimų, e ie o concep s, kalbinių nuos a ų,
in enciones, mo aikos. Las lenguas da kymo y da kymosi, del idioma nemokėjimo (p z.,
o a cosa nepa adinsi, apa (= como) nai uoliais), simplčiausio ne aš ingumo ejemplos
p incipalmen e, como conocame, in e ne . La palab a aducida es elacionada y con la
emá ica del ex o, es iloumi. Concludiendo aún hay que deci , que muy simila men e,
como me akalbinis comen a io, aiškos en a ización, empleado de la palab a
a ianzamien o unción puede ealiza in e up ukam ce canimas palab a
conc e amen e: Es os [slidžiais] laip ais cada día opoja, p ecisamen e opoja,
di e saus edad pe sonas V 02 1986 21.
148 KaLBOS
KuLTū a | 81
IVaŠDOS abo dus uncinę seman ína g upę MK, median e los cuales habló e o
ex o esc i o au o indica que su u ilizado dicho esąs adecuado o incluso el mismo
más adecuado hablamomojoje si uació, se puede hace algunos
apibend inamien os. 1. Es os g upos y ella ce canim MK, su di e sidad pe mi e
niuansua la con icción, que escogido ap o dicho, aišką y o alumą, plg.: aquí
es e ocod necesa iamen e eque ido muy bien dije dije / de o o modo no
nepasakysi. 2. g upo de o a mane a no pasakysi comen a ios más a menudo se
u ilizan pos pozicialmen e, después pasakimo, cuyo adecamidad a i mado, i. i.
aquellos comen a ios me akalbiniame une e suelen se laigiamieji. De es o se
puede hace p esunción, que muchos pa a ojamų op imales pasakymų, palydimų
ais comen a ios, son no de an emano p e e , apgal o i (plg. s a egias signals),
y c iados du an e el ac o del lenguaje, a menudo desen uel an ys nelauk ai,
debido b iskaus emocional elacionkio con habamuoju obje o.
3. Es os comen a ios con i man uno de la lengua uni e salijas: del
e aluación nega i a kalbinė aiška ocupa mucho mayo espacio que de la
e aluación posi i a y la a ención le es á mucho cas ecuen e.
ŠaLTINIaI
Dlg – Dialogas (sa ai aš is).
<in > – in e ne as – pa yzdžiai iš paieškos sis emos Google (www.google.l ) lie-
u ių kalba (žiū ė a 2007 m. g uodžio mėn.).
Ji – Ji (žu nalas).
KB – Kul ū os ba ai (žu nalas).
KT – Komjaunimo iesa (so ie mečio dien aš is).
LM – Li e a ū a i menas (sa ai aš is).
L – Lie u os y as (dien aš is).
Ma c – Jus . Ma cinke ičius. Dieno aš is be da ų, Vilnius, 1981.
M – Me ai (žu nalas).
p g – Pe galė (so ie mečio žu nalas).
dj – adijas.
V – Raudonoji ėlia a (so ie mečio Šiaulių mies o dien aš is).
Sauk – D. Sauka. Tau osakos sa i umas i e ė, Vilnius, 1970.
Sla – p. Sla ėnas. Saulės sis ema, Kaunas, 1946.
Š – Šeimininkė (žu nalas).
šnek. – šnekamoji kalba.
T – Tiesa (so ie mečio dien aš is).
K. Župe Ka. Ki aip nepasakysi (me akalbiniai komen a ai eks uose)
149
< > – Daba inės lie u ių kalbos eks ynas. In e ne o p ieiga: h p://donelai-
is. du.l
TMo Ta ybinė mo e is (so ie mečio žu nal).
TV ele isión.
LITe aTū a
Jiřičko á J. 1979: Me ařečo ý komen ař. Slo o a slo esnos XL (2), 149
151.
Macienė J., Župe ka K. 2007: Kalbinės aiškos š elninimo comen a ios de
consumo. Filología 12, Šiauliai: Šiaulių uni e si e o leidykla, 5565. Ma eš p. 1983:
Me ajazyk, me ařeč, me a ex . Slo o a slo esnos XLIV (2), Župe ka K. 1995:
123–131.
aiškos paieškų me akalbiniai comen a ios. Filología y me odica 2, Šiauliai:
Šiaulių pedagoginis ins i u o, 102109. Župe ka K., Inčiū ienė S. 2005: Teigiamas
kalbinės aiškos e inimas neling is iniuose ex os. T abajos de
con oyamien o de Li u ias ca alikų mokslo akademijos 19, Vilnius, 505515.
ecibida 2008 11 03
YOU CANNOT SAY OTHERWISE
(MeTa-LINGGUISTIc cOMMENTS IN TeXTS)
Summa y
In a la ge a ie y o me a-linguis ic commen s he e is a dis inc unc ional seman ic
ype o commen s whe e he add esso e alua es his/he exp ession (a wo d o a
ph ase) as impo an , ele an , mos p ecisely wo ded and indispensable in he
si ua ion. S e eo ypical me a-linguis ic commen s o he ype include such ph ases
as иначе nepasakysi nepa adinsi; como de o o modo (...) nodi ás no adi á /; como de
o a deci ás pa adinsi.
The abo e commen s mos equen ly occu in pos -posi ion, i.e. he commen a y
ollows he language i em which is ea ed as op imum, o he mos p ecise. The inal,
pos -posi ional, commen emphasises he p eceding wo d o ph ase; mo eo e , he
commen can be ea ed as jus i ica ion o a s onge exp ession o a slip o he
ongue. La más ecuen e pos -posi ion o he commen p esumiblemen e a es igua a
he ac ha he p eceding wo ds and ph ases a e c ea ed in a low o speech and a e
de ini ely emo ionally colou ed; hey a e no ins ances o p e ab i-