R. Vaskelai ė. Kaš ai eng ina ex animidad
o eo ías económicas neiš egiamidad? 265
RAMUN VASKELAIT
banco li uano
KAŠTAI VeNG iNa sVe iMYBė
ARONOMICAS TEORIJAS
NeiŠVeNGiaMYBė?
ESMINIAI VOODŽIAI: skolinys, eng ina
s e imosť, palab a del signi icado, no ma,
a osena, e minas, concep oka.
ĮVaDas ci cuns ancias, en las cuales ienenca unciona la lenguas li uanas
úl imos pa décadas, es la azón, que la a ención de la lengua no min ojos
p incipalmen e di igees a en una skolin inės leksikos sluoksnį, conc e amen e
nue os s e imžodžius. esas ci cuns ancias pe ec amen e conocidas y
en endidas: expandidas las elaciones polí icas, económicas, cul u ales y casi
de odos los o os ámbi os del país que usa la lengua, su apoyo p incipalmen e
angliška, na ys ė g upo de países, en la cual ambién p edomina inglés, aún más
esa lengua s a usó su eikšminan es in eg aciones, con e gencias,
globalizaciones p ocesos y k . La mayo pa e de a ención su ilizando en los
nue os s e imžodžius y sus p incipios de no mminado, cuán o nuojalía queda
más iejo en la lengua li uánica pa ekę o p e enda ę en a palab as. Po
supues o, su p oblemiskum espec o a la no ma es meno . Es as palab as son
la gookai comp oba la a osena, y las que le pa eció bū ini, suelen į eisinados
como no ma. al con a io, a osenas noac ualús, sus co espondiismenimis
nocesionadamen e sus i uídos s e imkilmiai suelen deja se ue a de
codi ikuo osios no ma lími es. Diach oninis ac ualidad a osenai c i e io,
deminámab in e alo de iempo, o ma ancio en e el ex año palab a en ado
en lengua y p esen e ies, akosky ą en e los iejos s e imžodžių no mas y
neno mos ge okai supe simpliina. JUHO con iablemen e se basa no solo
no minamuosios, sino y leksicología abajos. En los úl imos emp esnios
a psniais al idioma li uanos en ekę palab as se di iden en gene inée kalboje
adqui alėjusius p es inius y a osenai neak ualius palab as (Jakai ienė 2010:
233). En no miamuosios o en publicaciones elacionadas con la no miamien o
p imos ienden a llama se skoliniais o ik aisiais skoliniais, an uosius, en a izando sus ne eik inumą
kalBos kul ūRa | 86 común a la lengua, s e imybėmis (ne eik inomis,
eng inomis), indicando ambién la di e encia con el pe íodo ac ual de las
palab as senosas s e imybėmis que no pe enecen al idioma (kPP1 1976;
kPP2 1985; Gi čienė 2004; kP4 2005, 2013; Vaicekauskienė 266 2007). Más a
menudo neak ualús a osenai son los skoliniai, que ienen adecuamos,
ex año palab a signi icado comple amen e pe eikiancios lie u iškų
pakai ų.
Diach oninis c i e io de ac ualidad a osenai igual y debe ía p e e absoliuciosa a osenes y
no ma ha nina, pe o ¿siemp e ella kons a uo ina? Al menos ya de un xenimosios lexicico g upo
a ibuido al dei a o dío kaš as a osenos y no ma elaciones ales ha nos no mues an. 1976 m.
en la salída Kalbos p ak ikos pa a imų leidime ( oliau kPP1) es a palab a ing esada como
ne eik ina s e imybė (kPP1 1976: 122), la ac ual no ma de skolinių eikiančioje Kalbos pa a imų
( oliau kP4) knygelėje i gi alo ado es ic amen e como a oid ina a o i s e imybė (kP41 2005: 64),
el mismo g ado de e aluación de al quedado y que acaba de salídas en la nue a 2013 edición de
knygelė (kP42: 37), oje en el impo an e campo de la economía del lenguaje como eo ia kaš ai gana.
Además de es a palab a y odos el g upo con él cons i uídos é minos de e minos neišsi e ciama
casi ni en una economía manualėly, incluyendo y mokyk linius, ellos incluídos y en e minos
dicciona ios. es o de inmedia o pe mi e plan ea p esunción, que el uso de es a palab a no casual
iolación de la no ma codi ikuo osa, y amce ais a gumen is undamen ada a osenes
con aš a a. que po los cos os economis as y lingüis as nesu a ia, es ha señalado a ención
Zo ija Babickienė (2012), pe o más amplias no mas y a osenos a o ūkio ella neag inėjo. Kaš ų
como é mino de economía ue plan eada la cues ión el 7 de junio de 2013 en la e ce a
con e encia1 del o o de e minología de las ins i uciones y o ganismos de la eu opos Unión y
li uana, pe o a un análisis de allado del enómeno se lle ó a cabo una popiecio discusión pe umpas
iempo. P ecisamen e esa discusión y impulsó au o a del a ículo es e exclusi o caso de no ma y
a osens nou ap ia panag ina más de allado. Reiškinys iš ies enomenalus la palab a, om o
aisi i casi hace cua en a años, de a osenos nesi aukia, adiasi, puede se s a ių jį lemiančių
eiksnių. analizando la a osená del ámbi o de economía, y p e ende acla škin i ellos, al menos
začiuop i an o, cuan o pe mi e la compe encia del lingüis a. Juk decj amasi in es iga
complicada á ea eo ía económica, ciencia. Sus sub ilezas pe p as i lingüis as, inacabadas las 1
sob e con e encia y cas os cues iónímos lle adas discusiones esc iba en o o si io in e ne ,
acceso po in e ne <h p://ec.eu opa.eu/ ansla ion/li huanian/l /index_l .h m>.
R. Vaskelai ė. Kaš ai eng ina ex animidad o eo ías económicas
neiš egiamidad? 267 á ea de es udios, no iene posibilidades an o, cuan o de
ellos ienen eó icos de la economía, es deci , de algunos ac o es puede
queda se y nožčiuop a. o a pa e, ep esen an es de la ciencia de
economía, gene almen e no udija é lengua de ciencia, no ienen posibilidades
pe p ende de odos el sis ema de lengua, su uncionamien o, no mas
sub ilidades. ese ecíp ocís al a de posibilidades p obablemen e y es azón,
que kaš ų p ob lemos lingüís icos aspec os de has a aho a no esi yž a
examina , a la ausencia de análisis más de allé su u no a su ez pudo se
azón, que sus a é codi ikuo osios no mas y a osenes a o ūkis, al menos
nusis o ėjo keblus elaciónis. cuan o con adicción codi icuo ajai no ma
basada, de al ca ác e ex os como manualélia y diccionai cla i ica nis muy
pa anku. Juk en ellas los é minos no solo se u ilizan, sino y se acla an,
de iniéanse ellos señalidos concep os, es deci é, e elan odos aspec os
seman ís icos de la palab a cuidado. pues o que se p esen a é minos de
o alidad, aún y explica la elación de é minos. Pe o lo más impo an e, los
manuales y dicciona ios es o no comun inés lengua za ibis o pa ibys. Son
exclusi as de impo ancia á á ea de uso de lengua comunal, con un eno me
impac o á oda esa á ea, y no solo ella, a osenas2. esaMos RaŠY iNės
NoRMos sklaiDa iR NeaiŠkuMai Daik a a džio kaš as p incipalmen e busca la
e aluación no mą lexicikos eikiancios publicaciones. hay de esos es, con
cie as cuali icaciones cua o. es o Ac ualmen e las lenguas li uanas
dicciona io (h p: www.wikipedia.o g www.wikipedia.o g www.wikipedia.o g
www.wikipedia.o g www.wikipedia.o g www.wikipedia.o g www.wikipedia.o g
www.wikipedia.o g www.wikipedia.o g www.wikipedia.o g www.wikipedia.o g
www.wikipedia.o g www.wikipedia.o g www.wikipedia.o g www.wikipedia.o g www.wikipedia.o g www.wikipedia.o g en los elec ónicos p esen ados en in e ne DŽe y lkŽe la alo ación de la palab a kaš as es la misma que en los imp esdin s3.
En odas las publicaciones la alo ación del diik a ó dio discu ido a ía. lk kŽš ui no se aplica
ningún g ado de e aluación nega i a, sólo se indica de la palab a 2 cuando es e a ículo ya ha sido
en egado a p ensa, p oblemą im asi esol e p ác icamen e é mino conside ado po Vlkk y,
p epa ėndose de la economía y con abilidad especialis as a gumen is, decesénse a o ece lo
usa con cie os signi icos como é minos de economía y ges ión de la con abilidad. aigi,
a u ágin en e no mos y a osenos educido, sin emba go, como is o de į eisin ų apib ėžčių
(ž . h p://www. lkk.l /10li 4940), neišsp ęs ų cues iones quedó. Es e a ículo pod ía con ibui
a la con inuación de la educción del a o ipo. 3 con inúa u ilizándose en In e ne los p esen ados
lkŽe y DŽe, po lo que la página no se indica. Si en e el online y el imp ensdin ino publicación hay
algunos di e encias, menciona imp usdin inis publicación.
268 kalBos kul ūRa | 86 uen e de o igen lenkų kalbos daik a a dis kosz y
suminimas localidades, donde skolinys za iksuado. Solo ellas e ela la amplia
geog a ía, aba cando odas las egiones de Li uania: léipalingis, sei jai, sinas,
liškia à, Rozalmas, Dùse os, Jonišklis, Pas alỹs, skisnemunė, Viekšnia, Mažekiai,
Plùngė. Va osenos ejemplos de se p esen a de au ãgnų, Daukši, Bagó osios
(Bagó šilio), aly aũs, Geis ã ų (Did yži), Vei žėnų, alsdžių, Rie ã o, kùk iš kių. que
kaš os usado y esc i ánea en el habla, con i ma lkŽe se indica m. 1747 Pilypo Ruigio
Lie u ių okiečių i okiečiųlie u lie u ių kalbų žodynas (jam ma e ial ecogida y de
lie u iškų knygų) y su Mie Lie u os kalbos y inėjimas, cuan o más a de iėję Ju
gio Pa b ė žos11849) aš ai, Mykolo žiškas nio Lie u iškai išla kailen ki š u si mie
žoška nas (1774) y u Lie i g aška ma i ka (1886) así como ejemplos de lenguas
juano iške (Juška žody no1827) (1882). Rašy inės a osenos ejemplos incluida y de
simono Daukan o (17931864) aš aquellos, bu . Ry aquellos P ū si sus e klai pė dos
k aš o ma jiau ži no mų ašy inių šal inių.
Aunque lkŽe e ela amplos á ea de la palab a y el á ea de la palab a y la de la
palab a, es o aún no se ía un a gumen o pa a usa lo en la ac ual comun iné de
habla. lkŽe la es uc u a indica que de luga es, donde la palab a a ixada,
sumine ación más bien es su a minio somb a ís signo, y en los iejosos
esc i os neiš enga a s e imosios leksikos. po o o lado, no minización no es el
p incipal lkŽe obje i o. Es e dicciona io p incipalmen e es acla amasis,
cien í ico. Sin emba go no mina i os aspec os de esama: s e imybės ódyne
pažymimos ženklu ×, skoliniai inmedia amen e después i aš inio de la palab a
skliaus os duodan a i ikmení aquella lengua, de la cual la palab a es pa ekęs.
P e kaš o da-do polkiškas equi alen e, pe o señallo × no hay, es deci , lkŽe él se
alo a sólo como skolinys. es ilis icas pažymos psn. (pasenęs), en es e
dicciona io aplicadas a a ez conse a ojamos palab as pa a ma ca ,
ampoco exis e. e dad, signo × añadiéndose a algunos kaš šaknies palab as
(kaš aunas, kaš aunus, kaš aunai, kaš aunumas y e c.), pe o ob iamen e, que
ellos pažymimi debido a las lenguas Li uanas inacep ables peculia idades de
da ía. Veiksmajodis kaš uo i, como y base palab a, lkŽ quedándose sin
s e imybės s a usą žyminčio ženklo, sólo indicando lenkišką kilmę (iš
kosz ować). de al señal no hay ni an e edines kaš a imas, kaš y is (i
įsikaš y i, išsikaš y i), kaš uodin is (įsikaš uodin i, išsikaš uodin i), y es e
signo y indicada aisyk linga o ma kaš uo i an e el ad e bio kaš a o i mos a ía, que al palab a i ecep ible debido a nelie u iškos p eyegos.
Kaš ą alo a ac ualidad espec o a osenai ine i ablemen e incumbe DŽ,
po que su in odu ade indica que es o y no minamasis dicciona io. Desde la
R. Vaskelai ė. Kaš ai eng ina ex animidad o eo ías económicas
neiš egiamidad? 269 pe miso, salído en 1972, has a el úl imo4 an o kaš as,
como kaš uo i señalimi e e encia ž . (=žiū ėk). El signi icado de es a
e e encia no es á comple amen e cla o. La edición de 1972 a i ma que ella
o ien a al lec o de un lenguaje e ada no aclamado a una palab a en más
ecuen es, acos umb amien o a una palab a (DŽ 1972: iii), y en las más
ecien es ediciones que ja nuk eipiami más es echamen e usadas, a minas,
pasadas, p es adas y o as palab as simila es o a ian es de doubles en la
calcinía gene al más amplias usómas palab as (DŽ 2000: Xii). Higieneci, es a
e e encia puede se ma cada no sólo e esnė a osena, sino y la palab a
enidón s a us delolinio. si enu odomas el úl imo, sale que kaš as DŽ
ne aisomas, juolab que į ade esc i a, que al dicyny dedami los iejos skoliniai,
que adqualėję bend inėje kalboje o no ienen p igijusių lie u iškų a i ikmenų
(DŽ 2000: Vii). e dad, a DŽ inse ada y no des ic inos comúnina lengua
s e imybių, pe o s e imybės s a usą deno a ab e iamien o n k. e iguales de
señal (ne eik i na=). que y po qué azón kaš ue a señalado e e encia é.
debido a es eu esnesa a osena, a miškumo, enido s a usino o po a ias
azones, en la ac ual comun iné colboa ampliamen e di undida palab a él
p obablemen e no cuen a.
segunda decisión kaš ą di igi se en más ampliamen e usójamus palab as se ía
posible man ene a osenai p opo cionada posibilidad po ella misma decidi ,
cuán o ella es e palab a es eque ido. sin emba go al libe ad de elección
ema kablemen e es inge o a deuda no ma que o ece publicación
mencionada kP4 knygelė. Aquí kaš ai (padeciama no ienaskai os, y
múl iplesiskai os o ma) ing es a dijami como eng ina s e imybė: s e . ng .
(kP41 2005: 64). Veng inais aquí se conside an ales alo aciones enóškinos, que
no es án įlegis igados como gene inés lengua no ma: ellos ya neno minamen e
y nebe u pe spec i asin ys o aún neno minamen e, insu icien emen e
examinados y e c. (kP41 2005: 11). ob io, que kaš ai se conside an ya neno miniu y
ya noe u incim palab a de pe spec i a, pe o al solución la base no es cla a. del
p ó oga de la publicación esc ibe que al inclui los p es ados en la lis a se iene
en cuen a a d ejupus uen es: emp ane osos o ac uales eglamen os
esc i os (1976 y 1985 kPP edi ions, Vlkk ap obada Didžiųjų kalbos klaidų są ašą,
P ano ska džiaus y Juozo Vaišnio publicbu os eglamen os, bases de consul as
de lengua online, e c.) y a la pública šnekosenamosios kalbos a ą (kP41 2005: 56).
que bas asi úl imoa ąja, abejo i incen i en a e e encia in., indicando, que
co espondencia cos os se p opo ciona a ex os inancie os. Didžiųjų kalbos 4
DŽ publicaciones: i 1954 m., ii 1972, iii 1993, iV 2000, V 2003, Vi 2006, Vii 2012. In e ne p esen aba 2006 m. edición.
270 kalBos kul ūRa | 86 e o es lis aše (lkk 1998: 127177) ni daik a a džio kaš ai, ni
eiksmažodžio kaš uo i no exis e. Es as palab as co egi i sólo en 1976 m. kPP1
edición, segu amen e y pasi em a po él, po que en el segundo edició kPP2,
izėjusí 1985 m., la palab a kaš ai neį auk as. DŽe p a a mėje no mención, pe o
si se ue a basa en él, no se p esen a ía una ela i amen e es ic a
alo ación de la palab a. Además, kP41 se p opo ciona y es di e en e que DŽ
sus i ui cos esnaudos. lo que que eng ina s e imybe conside ado
plu aliskai a pa a o as daik a a dis y él co eomas como é minos del
ámbi o inancie o, leis ų hace p elaidą, que la palab a se en iende como
leksikaliza ęsis, . y. e minijoje adquijés o o signi icado. sin emba go ales
suposiciones educen la iabilidad kP42. Aquí p esen ada en el léxico p és amos
lis ache kaš ai ambién e aluados como eng ina inanzas s i ies s e imybė
(kP42 2013: 37), pe o sus i ui ų dada es, y dos de ellos gas os, lėšos coincide
con las indicisiais p incipalmen e de la gene al a osenos pag indu
suda y uose DŽe y lkŽe. es o plan ea la cues ión de si al alo a el é mino lo
su icien emen e se espe an las di e encias de ámbi os a osenos.
p opo ciona es sus i ui os ambién más ca ac e ís ico comúnja
a osená, y no de e minijos ámbi o. hacia e minos sinonimía en oques
exis e di e sos, pe o gene almen e la conside a a un signo de la o mación del
é mino o iginal (Zemle ičiū ė 2001; umb asas 2004; s unžinas 2005; Rimku ė 2007).
Si es palab as se p esen an como di e en es sus i uciones, es o ambién
mos a ía la p oblema iskum de la e aluación (o alo a i o enómeno)
p obablemen e co ec o de la palab a el signi icado adecuadamen e
nope enecida. codi ikuo osas no ma es alga mos a ía, que esa no ma
ge okai no olygi y noaiški: lkŽe palab a conside ado skoliniu, g eičiausiai y
a mybe, pe o ne aisomas, kP41 y kP4 s e imybe y aisomas. cuan o kaš as se
conside a DŽe, de dicha e e encia é. de e mina es di ícil, pe o ob iamen e,
que s a us ne eik inos ex animedad no le se o o ga. o a con adicción de la
no ma es que kP41 y kP42 eng ina s e imybe conside ado é mino, y ni en uno
de los dicynos conocymų, que indican daik a a džio kaš as u imą s a us
e mino, no. pues o que en ellas la acep abilidad de la palab a a la uni e sal
comun inés lengua a osenai en esencia no niegable, poco es p obable que un
posible palab a pueda se conside ada como un é mino en un ámbi o eng inu
especial. Sin emba go, el hecho de que el é mino s a usą indican es señalas en
dicciona ios no hay, aún no signi ica, que kaš as en ellas no cuen e é mino.
es o se á in en ado acla a a con inuación, pe o si esul a á que en e
daik a a džio y é mino neda oma di e enciación, la con adicción de no ma de
odos modos pe manece kP41 y kP42 ese é mino se conside a ku kas g iežčiau.
R. Vaskelai ė. Kaš ai eng ina ex animidad
o eo ías económicas neiš egiamidad? 271
co espondiMeNYs iR ReikŠMės
BeNDRosios PaskiR ies LODYNOS lkŽ y DŽ no hay e minos są adai, sin emba go
especiales de las á eas palab as en ellas no e i aama. e ai lkŽ como p incipal ondo
lexicico in u a dijamas a mės, pe o o a impo an e uen e se conside an
esc i os uen es desde la p ime a lie u iška lib o has a es os días. lkŽe se indica,
que la lexicón al dicciona io ecogida no sólo de signi ica i os ex os de g ožína,
publicis ina li e a u a así como o os ámbi os, sino ambién de cien í ica
li e a u a, además, u iliza odos los más impo an es dicciona ios imp esdin i o
manesc i iniai. DŽ como una de las uen es léxicas se indican é minos de ciencia,
pasa an es ciencia popula a inamojoje li e a u a, en p ensa, gene al ojo
la inimo escuelas manualėlios (DŽ 2000: Vii). Especialmen e en la ciencia e miniją
debe ía se conside ada DŽe, po que aquí iek ace cado en dicciona io dedamas
palab as, an o ellas acla ando, ap o echasi odosi lie u iškai aiškinamaisiais XX a.
y XXi a. inicios isleis ais dicodynais y lie u iškomi enciklopedijomis. Palabžių
paieškoms y sel ankai impo an es uen es ue on lie u iški e minų, así como
algunos e čiamieji gene ieji dicodynai. Rendiendo dicciona io, emi asi en
abajos de ciencia de lenguas Li u ias, publicaciones de p ác icas de lengua <...>.
algunos é minos y o as palab as se explican en casos necesa ios pasi elk a
o os idiomas de dicciona ios y enciclopedías. al desc ipción de palab as
seleccionkas, desde luego, no pe mi e de e mina , con qué comúnja a osena o
e minija se emi e a dicciona ios incluyendo daik a a dį kaš as, pe o es o puede
escla ece se de los celos, según el signi icado del dicciona io, s uc u eiau de
dicciona ios. es que lkŽe a la palab a kaš as minimi Li uu os pobleliai y kaimai,
mos y ų, que el p incipal uen ein senoji liaudies kalba, a joie la palab a no pudo
se u ilizado como especialos a ías e mos. que ni hubo, mos a i os ejemplos:
Sin kaš o es o nada poda yis ( au agnai); Su kaš u conducuos (Daukšiai); Él enía
mucho kaš o (Bago oji); Ese abajo alga un al o cos o (aly us); No engo kaš o
de ko ha a isis (Geis a ai); Kaš a a él mu ió, sólo sumą ecibió (Geis a ai); Dėjau
didžiausį kaš ą, ka sólo įsi aisyčio ka ę (Vei i žėnai); Vien kaš a y kaš a
(alsėdžiai); Sin ces o no hab á aš o (Rie a as); Yo cuán in ú kaš o ayudé
(kuk iškės). Anašią a šnekamosios kalbos a oseną e elaja y aš o kalba
ejemplo desde s. Daukan o aš ų (Kaš as ue didis), desde bu . Ry de esos P ū si
sus e klai pė dos k aš o ma jiau ži no mos aš ijos (Jie izlei do sus kaš ais es
lib oseles). como ya discu ida, lkŽe kaš as a nega i amen e espec o de la no ma
no se e alúa, sólo se indican las co espondiencias, que pueden conside a se y
explicación de signi icanzas.
272 kalBos
kul ūRa | 86
Kaš explicado como gas os, ondos, y la di e encia en e gas os y ondos
nosakomas ondos de iniendo como monedinos ecu sos, dine o, c édi os,
gas os como ejec íamuosius dine o, ondos. al elación de palab as en e
sí se es ablece y DŽ. Las palab as gas os y ondos DŽ de inié anse ambién
y, como mencionada, desde 1972 m. kaš as enc epiándose a ellos. pues o que
en es a edición la e e encia ž . es a o, menos acos umb ado de la palab a
señas, sale que 1972 m. se decide, jog daik a a dis kaš as de a osenos
aukiasi y lo puede a s ui gas os con lėšami.
Nea likus es udios de o igen, solo de es os ocynos se ía posible hace
p esunción, que ambos co espondimenos su gie on o al menos p oli i o más
a de po kaš ą. lkŽe daik a a dį lėšos ilus ojan es ejemplos se p esen a sólo
comenzando Jono Jablonskio esc i os (Jo lėšos an o neišneša; Él en lėšos i e
mucho de odo iene). Da indica DŽe (P agy enimo lėšos; Apy a os lėšos), y an e
la sen encia Liaudies au o idad asidia didžiules lėšas abajo gen e s eika ai
p o ege , ellos sh ies i, kul ū ai ys i i pa eik us su onización (so .) sp.,
mos ando, que es o so ie as ealijas e leja una palab a de p ensa, leis ų
supone , que él ue populia us pe íodo so ié ico. liaudies lengua epa ecibiam
ejemplo de ukme gs . pe eneusancio lno (Ne sus lėšom sūnus išmoky ), pe o él
ambién puede se de ėlesnės a osenos. Iz eid ilus ado sen encia El
c ecimien o de las ganancias de la indus ia Lalies pe mi i á aumen a el gas o a
la cons ucción capi alícea (sp.), como y los ejemplos DŽe dados y la indicación que
el signi icado de la palab a opues o a los ing esos (Cies e mucho gas os uėjau;
Iz eidos con los ing esos), inci a ían a c ee que los gas os ambién
depopulia ėjo más a de que kaš 5. ales ejemplos mucho qué más que
ilus ojan es kaš á ep esen a a o icialiamen e emá ico es ilo, y junginiai
p agy eni mo lėšos, u boas lėšos son e mininai. pues o que DŽ kaš se
enca ecia en ales ases ilus uojamas palab as, y lkŽ kaš se acla aba ellos, se
puede hace p esunción, que en dicciona ios en e kaš o como gene al de a osenos palab a y kaš ų como é mino dis inción neda oma.
Aunque kaš en dicciona ios se elaciona sólo con gas os, lėšmi, sin emba go lkŽe
p esen ados ejemplos ales signi icaciones su ap ies no mues an. en gene al de ellos
el signi icado de e mina di ícil, juolab que en dicciones casi no la hay ayudancias
escla eškin i palab as. Pa yjamios Tas iens kaš as se ía, Él enía mucho kaš o, Vien
kaš a y kaš a, Kaš as ue g anis pa a o ą daik a a dį se puede incula an o con
gas osos, an o con un cie o nuos oli, nebū emen e moniginiu. Tal ez cuan o aki aiz5
supues o, con iimesnių conclusiones sob e palab as gas os y lėšos apa ición y
adquilamien o se ía posible ob ene solo is y us anότερη a oseną, sin emba go ella no es el obje o de es e a ículo.
R. Vaskelai ė. Kaš ai eng ina ex animidad o eo ías económicas
neiš egiamidad? 273 desnė in e esa con despuesados con los ondos sólo
sakiniuose Ti is enía didį kaš ą en ja d os ( eselijos) sus duk e s, Ellos
despuesó sus kaš es es knygeles. Con kaš u da ybiniu yšiu elacionado
accionesmajo idad kaš uo i de e dad mos a ía, que susunciones con
monedais puede y noū i. lkŽe p esen ados ejemplos en Kiek un i belis kaš uoja
dine o (Žemai ė), Ši a kepu ė du ubliu kaš uoja (J. Jablonskis), Daug penigo
kaš uoja eseilia a kel (leipalingis), Toks pa ėds ale y kaš u auksinių ūks an į
(Ju kšai is) ella aki aizdi, pe o es o ma ymi no eiksmajodis, y dependiomieji
obje i a o su oundines palab as de signi icado: kaoja dine o, mucho penigo
kaš uoja, du ubliu kaš uoja, kaš ujau auksinių ūks an į. o ejemplos Tos
adeles y balns le bueno caballlio kaš a usios (a. Vienuolis), Tai me mucho piningos,
mucho abajo kaš o (ku šai is) pe enomieji dėmenys (a klio kaš a usios,
mucho abajo kaš a o) mues a que las in e conecciones con pinigine aiška
no hay. cuando dependiomaisiais es imenimis es o no econocymima, un
accionmajo odis sus nepa ó, ej. : Oi, ma gele lelijėle, qué kaš uoja le end ėlė?
(Rudamina); ¿Y qué cues aba gals co onikėlis? (V. kal aicio ecopiladas P úsijas
lie u ių dainas). sali i ų, que eiksmajodžiu peculia idad moniginiu pag indu
neapibūdinama. es con i mados y p esen ados los co espondien es con o mes
cos a y a siei i. equi alencia cainua con el dine ois sie inas, lkŽe ambién se
indica que p incipalína su signi icación u ė i alę monigais. sin emba go o o
equi alen e a siei i con el dine oes puede se y noiejamos. sakiniuose B angius
d abužius pi k i pigiau a sieina, cuando pigius (kai iai), Asilo man enimín a sieina
oda nob angiai (J. Bal očiusGe u is) al in e saja se puede islumbi , pe o ella
ambién pa odo dependiomieji dėmenys. y sakinyje Nemaža le de salud a siejo
(k. Bo u a) al dėmuo mues a que su conexión no exis e. aigi,
accionesmajodžiais kainua y a siei i signi icanzas pueden se asignadas
undamen o mone a io, sin emba go palab aii kaš as dicodynai ales
posibilidades nouma o su signi icado se elaciona sólo con gas os, lėšami, en o a
palab a, dine ois. sin emba go olesnė análisis de da ybines elaciones en
gene al impulsa a sua iza , o palab as kaš as y kaš uo i unien e da ybinis
conexión adek ačiai ansmi ido signi ica i os aiškinimu. Juk uno p esen ada
kaš uo i co espondimení kainuo i él elaciona con kaina, en e es as palab as
debe ía se y seman ines elaciones. y de hecho en ambos dicciona ios cainuo i
nosp osa como u ė i e ę monigais, y kaina como e ė monigais. Si kaš uo i
equi alen e es cainuo i, es o y kaš debe ía es a elacionado con la kaina, y
pues o que la kaina es alo en dine o, es o p obablemen e y con alo . Una de
lkŽe indicados alo es signi icamien os kiekis ko, median e el cual una cosaik as se cambia po o a signi ica ía que loik a o dzii p ecio y alo ,
280Bos kul ūRa | 86 mues a al e minación g upa ímsi: é minos, que ienen
dėmenį cos , co espondi p incipalmen e pa en con el é mino kaš ai, y el inglés
co espondi de los gas os muo p incipalmen e son expenses (adminis a acinės
i. o ice e., de apmoks o sios i. p epaid e., kan kana inės i. o ice e., a elling e. i. i.
i. , k .), da pasi aiko minus cha ges (g įž am i back c., pe e i e e ence i. ance
i. c.), sp sp sp sp. ( isumines i. agg ega e i. s.), expendi u es (nebalans i. e. budge i.
line). é minos, a los que compues o le incu e el cos e, dados solo cua o: de
p epagė osios s. (p epaid ex penses), del capi al s. (capi al expendi u es), del
iempo s. ( ime cos s) y s. cubie os (cos eco e y), la misma palab a cos e se
elaciona con inpu y expendi u e(s). esos mismos años edi adoame Ekonomikos
e minų žodyno pi majame e ime ( oliau e Ž1) sąnaudų de odo no hay, sin
emba go es o es el p ime dicciona io, en el que comple amen e no hay y kaš ų.
Beque odos los é minos angliški, en los cuales compues o en a en cos , aquí
aduci Li u iškais e minis, con enčiais a i ikmenį išlaidos. Así bend ieji k.
( o al c.) i s a bend osiomis i., ibiniai k. (ma ginal c.) ibinėmis i., de p oducción k.
(p oduc ion c., ac o c.) de p oducción i., kaš ai (cos s) išlaidomis, apa ece i.
unción (c. unc ion), de gas os y ganno analė (c.bene i analysis), i. disminución (c.
minimiza ion), sando ių i. ( ansac ion c.), isuo meninės i (social c.), sando iu i
( ansac ion c.), economicas i (economic c.) y e c. Re ka čiais cos se aduce
como p ecio (c. o capi al capi al k.), p oducción (c. p ice g. kaina, a e age c. p ice
p omedio g. kaina) y k . pues o desde 1991 y 1994 m. izėjusių žodynų jokių e mino
kaš ai ak ualumo disminuimien o polinkių nema i i, con a iamen e, ellos
mues an que el é mino pli o, es o e Ž1 decisión kaš ų enuncia al é mino
neak ualumu no pod ían se explicados. JÚN pod ía explica lo nebensiguis
Li uu in i un p es inio o homodin i los concep os a ii uojancias kaš ai y išlaidos.
cuán jus i icado la segunda p esunción, es di ícil de e mina , pe o los es ue zos
de e asión de é minos in e nacionales y anglybių de hecho hicié on mencionados
(e Ž1 1994: 5). Sin emba go la palab a kaš ai anglybe no pudo se sos enida y en ese
momen o kažin o podía se conside ado palab a in e nacional. No puedo p igy i
noexclía aduci lie u iški eikiniai. Po ejemplo, oppo uni y cos (economic
cos ) a osenoje no pudo p opalsi como más adecuamos os gas os. e Ž1
o ecimien o en odos los casos cos e i como gas os ambién ue echazado
bas an e g ei después de es años (1997 m.) ocyną pe leidciendo. En la nue a
edición e Ž2 isu luga de gas os su gió cos es: gene ales s., ibinės s., de
p oducción s., al e na i iosios s., sociales s., s. unción, s. e ek y umas, s.
maksimiza imas, sando ių s., implici ines (ne iesioginės) s., eks plici ines
( iesioginės) s., p idė inės s. y k . esol iendo solo de la palab aynas aidos,
R. Vaskelai ė. Kaš ai eng ina ex animidad o eo ías económicas
neiš egiamidad? 281 co espondimení cos es se ía posible conside a la
salidai imi de la economía e minía, encon de ella decidús expulsa caš us. e Ž2
al é mino kaš ai neg įž a. Ma y , u o e ec o co ección de la palab a 1995 m.
Gim ojoj kalboje y, kilus menė am p ieš a a imui, po ai y ojo laišku imp esdi o
edi o ial p opues aimas nesilaiky i įsikibus kaš ų, si ya echazada kaš uo i. sin
emba go olec i a palab ayná aida mos a ía, que los cos es no e a su icien e
sus i ución cus os. 1997 m. izėjusio an ano Bu ačo Bankininkys ės i kome cijos
e minų žodyno ( oliau Bk ) e minus ambién pe žiū ėjo k. Gai enis.
suda y ojas como dicciona io base á mini o sínios plu iakalbius dicciona ios,
clasi ica o i y in e nacionales compu ado ines bases de da os (Bk 1997: VVii), i.e.,
nemajá e ec o Bk e minoms enía hace o sieninė e minija. Tal ez ella
lėmė, que kaš ai o a ez incluídos, sólo e e encia ž . consejanados con gas os.
Sin emba go Bk suda y ojui no pudo se desconocido e Ž1, en el que suge idos
gas os, y e Ž2, en el que gas os ajus ados a cos es. Tenía se paisoma y de ese
iempo a osenes. debido a es as acciones, al lado de los é minos que se
componen con el é mino kaš ai, se ha dado y po sinónimo: gas os (supe io a los
po os k[…]s i., sucesi os k[…]s i., ci culaciones k[…]s i., hechos k[…]s i., i o~ ines
k[…]s i., k[…]s k[…]s i. e c.) o bien dos sinónimos (inmedia os k[…]s k[…]s, di ec os
k[…]s k[…]s, ijos k[…]s s, g ynieji k[…]s k[…]s, adqui ios k[…]s, ex e nos k[…]s,
no ma i os k[…]s, ibin k[…]s, e c.) o incluso dos sinónimos (inmedia os k[…]s k[…]s,
di ec os k[…]s k[…] y p ima ios k[…]). Casi odos los equi alen es ingleses el
p incipal dėmen o cos s. de odo los sinónimos e minos con la palab a kaš ai se
p esen a 53. al sinonimía y di e sidadé no ayuda a decidi , cuál e miną consumi ,
pe o es e dicciona io no es á ni es anda izándose, ni no minamos. Él ė a
a osena e lejo y indica, que ella solo gas os no ja o, pe o no ja o y
consumnodos. Va o i y kaš ai. Una de las posibles causas de los gas os
insu icien es e ela Bk indicada el concep o kaš ai signi icados: (1) gas os; 2)
alo ación mone a ia de los cos es (Bk 1997: 165166). cás ai no es á jus amen e
cubie os es cubie os una alo ación mone a ia. Bk mencionada segunda
signi icación de cos es pod ía da se ambién a la palab a cos es, si ya hace
mucho iempo, comenzando en 1991 emleis u Še , los cos es no se de inían como
los ecu sos u ilizados en el p oceso de p oducción: sąnaudos (inpu ) los
ecu sos económicos u ilizados en el p oceso de p oducción ( ue za de abajo,
ma e iales y ma e ias p imas, ins alaciones, capi al, e c.). (Še 1991: 190). Po o a
pa e, al de inición coincide con la p opo cionada en los dicciona ios de lengua
li uano, es deci , en es a cues ión, la gene al a osenes
282 kalBos kul ūRa | 86 y especialieji dicodynai su a ia. como ecu sos, que las
emp esas come ciales u ilizan pa a ab ica bienes o p es a se icios, los
cos es se de inen y en el dicciona io 1999 de Te minos y Concep os Económicos
(e s 1999: 148), y la emp esa pa a la p oducción de la p oducción consumi ía la
suma de ecu sos mone a ia en egada (e s 1999: 77). Los cos es sólo como
u ilizados ecu sos se de inen y en el Aškinamajame dicciona io de é minos de
ges ión de la emp esa ( oliau aĮV) publicado en 2000. Ni la o a palab a que
ansmi a el signi icado de los consumos, ni ella que pe mi a ansmi i el
é mino kaš ai no exis e en es e dicciona io (aĮV 2000: 157). Sin emba go es e
dicciona io no de economía, sino de ges ión de emp esas. Kaš ų como eo ía
económica ías concep os aquí nep e equia, u bū po lo an o p oblema del
é mino neiškyla. Ella eme ge en una de las más ecien es labo es de
lexicog a ía del ámbi o económica 2005 m. isli ame Rū os Vainienės Ekonomikos
e minų žodyne. En él p ob lemá se in en a esol e p opo cionando
con o midad acue dos. An e kaš ų (cos ) indicžius n k. (=ne eik ina),
co espondimenys p esen ados gas os, cos es, kaina, a sa ikainos el
co espondimeno anglisco indica, que él ambién es cos . En es e dicciona io se
p esen an ales é minos de la eo ía de la economía como análisis de cos es y
bene icios (cos bene i analysis), in lación p o ocada po cos es (cos push
in la ion), al e na i os cos es (oppo uni y cos s), a iamosios cos es
( a iable cos s), y el concep o de cos es se de ine como alo de ecu sos
económicos consumidos en la p oducción de bienes, p es ación de se icios
(Vainienė 2005: 242). aigi, la palab a se o o ga signi icado, sie ina con ecu sos
alo . Pe ys ecu sos en la de inición ing esiíamonos sen ido de mane a, y como
é mino sepa adamen e se p esen a ecu sos de p oducción. e dad, él
e e encia c. se edi ige a los ac o es de p oducción, y los úl imos se de inen
como economicos (limi osos) ecu sos, u ilizados en el p oceso de p oducción
(Vainienė 2005: 95). aigi u bió se anuma, que el é mino consuudos unción a
in oca p oducybai u ilizados ecu sos puede ealiza d ižodis compuinys
ac o es de p oducción. has a qué al posibilidad eal, debe ía explica se de los
concep os ope iogan es ex os dicodyne o nep i eikia. y de la economía
e minos dicynas e , que el é mino kaš ai po sí de a osenos nesi aukė.
esol iendo solo de ellos, menos que gas os gas ado pe íodo so ié ico, en
e minología del pe íodo de economía pe einan e, en iquiame con ac o con
aka ie iška eo ía económica, él pli o y ak ualėjo. Nuoseclus cambio de
é mino gas osos en uno de los dicynas e minía no pudo ik i debido
insu icien e co espondiencias signi ica i as, y dicynas (o a osenoje) om a
busca o os co espondimenos. G eičiausiai como ales paechas esul ado en
ez de kaš ų adosi cos esnaudos, pe o más a deené ocynų aida indica, que solo es e palab a kaš ų signi icadomei ansmi ik i no bajakako.
R. Vaskelai ė. Kaš ai eng ina ex animidad o eo ías económicas
neiš egiamidad? 283 2006 m. edleised Da ido W. Pea ceo Aiškinamojo ekonomikos
anglųlie u ių kalbų žodyno ( oliau ae Ž) lie u iškas e imas de es a a e ia
žodynų išsiski ia en que lo p epa ó g upo economis as, alkinama cen o de la
e minología de los especialis as del idioma ins i u o de lengua lie u ių.
Apa en emen e, conjun o abajo, o al ez a osenes a adlumb e lėmė, que
a é mino kaš ai, apsuks ge oką a ą, sug įž a p ecisamen e él elegido como
angliškojo cos co espondencia. Sin emba go, el dicciona io indica y o os
co espondien es de cos se aduce como kaš ai/sąnaudos/kaina/išlaidos
(ae Ž 2006: 131132). Pačiame ae Ž cos se aduce sólo como cás ai: c.bene i
analysis k. y u ilos análisisé, c.e ec i eness analysis k. y e icacia análisisé,
c.push in la ion (c. in la ion) k. es imulama in lación, c. minimiza ion k.
minimización, c. o capi al capi al k., ma ginal c. ibiniai k., a iable c. can amieji
k., ixed c. pa s oiniai k., implici c. neiš eikš iniai k., oppo uni y c. c. c.
y e na iaji sp iskiniai ci ., ansac ions sand. e c. manejamien o. y. En los
é minos de es e g upo los cos es no obliga o ios, y los gas os se elacionan
solo con expendi u e (agg ega e e. gene ales i., e. swi ching policies i.
pe a kos poli ika, e. ax i. mokes is, e. a ia ion con ols i. cambios kon olė)
o expence
(e. p e e ence i. p ime umas).
ae Ž se p esen a umpas é mino cos desc ipción esencialmen e e ela an o al elección, an o,
ko bueno, con o midads abundá causa. es el signi icado que los concep os caš ai p opo cionan
economis as. como se indica, ellos cás us suelen iden i ica se con los cos es sus i u i os
(oppo uni y cos s)8 y es os se de ienden como alo de odo lo que ek ų enuncia , qué se
pe de ía o qué ek ų da a cambio de ob ene algo más (ae Ž 2006: 131). Es a de inición con i ma ían
al discu e dicciona ios de la lengua li uanas da y ą p elaidá, que la palab a kaš ai, al menos como
é mino de eo ía económica, sie inas no con gas os, y más bien con alo o kaina, demasí, gas os su
eemplaza no pueden. ae Ž y di ec amen e indicada di e encia de cos es y gas os: los cos es
en endidos en el sen ido económico pueden coincidi , pe o no siemp e coinciden con los pagos en
me álico que el con able con abiliza ía como gas os (ae Ž 2006: 132). de la desc ipción del concep o
e y o o e lejo de signi icado eso, qué ek ų pe de pa a ob ene algo o a. La palab a gas os su
ampoco no pe echa ía. concep o oka sus i ui iniai kaš ai es especieinė, desina i, incluso si
economis ai concep oas su apa ina, debe ía exis i a y kinininė. el é mino kaš es o en es e
dicciona io así y unde inėjado, pe o de algunos po él señalados son8 En es e dicciona io
p opo cionados oppo uni y cos s lie u iški sus i ui ai pakai iniai kaš ai, p iski iniai kaš ai en los
abajos de eo ía de la economía ne a ojami, como é mino ya nusis o ėjęs al e na i ieji kaš ai
(en los p ime os pe iodėli de usa y al e na i iai kaš ai).
284 kalBos kul ūRa | 86 ocos signi ica i os a spal ios e ela los kaš ų y
bene icio analizes (cos bene i analysis) explicación. de inida como sis ema de
e aluación de p oyec os de in e sión en el sec o público, es a análisis se
explica como se di e encia de la e aluación inancie a di ec a en que se iene en
cuen a a odos los ing esos (naudą) y pé didas (cas us) independien emen e de
a quién se les acue den y nauda se explica como aumen o de u ilidad, y kaš ai
como su disminución, se de ine po los cos es sus i u i os del p oyec o en
cues ión. ambién se añade que en muchos casos los bene icios no se calculan
en dine o, y los cos es se de e minan como gas os e ec i os mone a ios del
p oyec o (ae Ž 2006: 132). aigi, kaš ai aquí iden i icados con pé dida,
e aluadoamo en dine o. an o de es a explicación, como de la sus i u os kaš ų
de inición se e, que el concep o kaš ai con el uso o consujo se no elacionuusi,
aigi la palab a consnaudos al menos en es e signi icado noik ų. y de hecho los
manuales de economía e elan que el é mino kaš ai en eo ía económica
cos esnaudos no s oja, aunque la úl ima palab a y es u ilizada.
sVok sis eMa VaDoVėliuose de la economía manualillas a las escuelas supe io es
casi no hay ales, en los cuales se ía expulschiama sin kaš ų. cie o, esos
manuales no son iguales. Ya hace mucho se dis inguen dos pa es de la ciencia de
economía mic oeconomica y mak oeconomica. Dės an eo ía
mac oeconomicas, o ien ada a economía como en la o alidad, kaš ai po
sepa ado noap a iamos, en ellas p incipalmen e o ien ajamás en ales emas
p incipales como desempleo, in lación, c ecimien o económico. sin emba go lo que
que el concep o neap a iama, aún no signi ica que ella no ojama. analizando
di e sos de echos y p ocesos económicos, ella se u iliza como po sí en endida y
se p esen a de ales e minos compues os como skolinimosi kaš ai, cos es de
almacenamien o de dine o, cos es al e na i os de consumo, cos es de abajo,
neda bo kaš ai, cos es al e na i os de pé dida de abajo, menu kaš ai,
socialiniai kaš ai, in liacijos kaš ai, p e is os in liacijos kaš ai, kaš ų in liacija,
cos es de c ecimien o de la economía, ex e nal Pali kaš ai, e c. (Wonnaco ,
Wonnaco 1994; D ilingas e al. 1997; k uly ė 2005; 2005; k sn sn sn. 2005; k . 2006).
di ec amen e elacionado con la p oducción, y la p oducción no se imagina sin
emp esas uno de los p incipales obje os de mic oeconomía, po lo que se discu e
en de alle en odos los manuélos de mic oeconomía (Wonnaco , Wonnaco 1997;
Va ian 1999; snieška y k . 2000; skominas 2000; Ras enienė 2005; klimašauskienė 2006;
Pano as 2011).
R. Vaskelai ė. Kaš ai eng ina ex animidad o eo ías económicas
neiš egiamidad? 285 discu iamąja concep o suak ualiza manuales, en los
cuales ab e iados y mik oeconomicas, y mac oeconomicas emas. se eo ía
de economía, lib os de economías undamen ales o ins umen os
didác icos, des inados a las escuelas supe io es. El géne o lemb a nemają
ex os ep ojimąsi, a y manualillas esama de muchos laidos, po lo que
analizando en ellas enseñada kaš ų samp a á y su suponuojama g upo de
e minos, no se á des inado a aba ca de odos ajenkami ipiniai. ellos
adelan e desc end in ai llaman lib os de ex o de economía, cuando sea
necesa io indicando especie.
Los al e na i íos kaš ai y kaš ai capí ulos sob e kaš us son bū inoji pa e
de la gene al economía di igėlių. No malmen e se p esen a discu iendo
mecanismo de me cado y eo ía de lexibilidad, pe o un concep o explicado ya
en el comienzo de ado ėlių. los concep os al e na i os kaš ai esmė se
disponen discu iendo la p incipal p oblemá de economía, isu nosakomą
igualodai como con adic ación en e be ibios necesidades y limi ados
ecu sos (ke em, Rand ee 1998: 1617; skominas 2000: 3699; Ma inkus, Žilinskas
2001: 9516; Jaku is y k . 2003: 1415; lukoše ičius, s anke ičius 2003: 42; Bu aška i
k . 2005: 24; Ras enien 2005: 1316; Ras eničius 2005: 26; Jaku is 2006: 1516; Da ulis
2009: 1922). Las necesidades del homb e son be ibias, y los ecu sos, necesa ios
pa a sa is ace los, limi ados, po lo que cada sociedadè se en en a con el
p oblema de escasigiaus de ecu sos. Es e p oblema impulsa a elegi , cómo
u iliza los e icazmen e. di e en es sis emas económicos es as a eas
esuel en de mane a desigual, po ejemplo, bajo una cen alizada economía
planina (comandina), a ales cues iones esponden las ins i uciones de
plani icación, bajo economía de me cado la misma me cado; gene almen e
mínima y economía mix a (ke em, Rand ee 1998: 20; Ma inkus, Žilinskas 2001:
16; lukoše ičius, s anke ičius 2003: 4247; Ras enienė k : 20; snieška 2005 y 2009.
2005: 25; Da ulis: 3539). y la economía misma no a as eces p esun as como
ciencia de lo que, cómo se escogekamas uno de las posibles limi adas opciones
de uso de ecu sos con obje o ab ica i p oduc os (Jaku is y k .
2003: 14; Jaku is 2006: 16; Paunksnienė, liuč ai ienė 2009: 7). el p oblema de
elección se elaciona con la p oducción social, ya que la mayo pa e de la
ac i idad económica es á dedicada a la p oducción de bienes y se icios. a los
ecu sos an e limi ados, cada uno de ellos, u ilizado de una mane a, ya no
puede se u ilizado pa a o os p oduc os ab ica . Si la sociedad decide
aumen a la p oducción de un p oduc o, ella iene menos ecu sos pa a p oduci o o (Ma -
286 kalBos kul ūRa | 86 inkus, Žilinskas 2001: 9699; Jaku is y k . 2003: 1516;
lukoše ičius, s anke ičius 2003: 4247; Ras enienė 2005: 1317). po lo an o, elección
al e na i asus: elegido una, pe diendo o a. Vado ėlios indican ucūziški
discu iamo eiškinį į a dijan ys a i ikmenys: al e na (lukoše ičius,
s anke ičius 2003: 42), al e na i e (Ma inkus, Žilinskas 2001: 19). con la elección
al e na i a elacionados cis os y llamados al e na i iaisiais kaš ais, sólo es e
é mino, como se e ambién de aba os economía e minos diccioná, ya se
asocia con anglišku a i ikmeniu, . y. oppo uni y cos s (Ma inkus, Žilinskas
2001: 20, 213). Es e úl imo compues o le gus a ía aduci como posibilidades o al
e na y os kaš ai, pe o como é mino casi sin excepción se usa compuinys con
el a ibu i o dėmens į a džiuo ine o ma, e ka čiais pa a ojama
neį a džiuo inė (Jaku is y k . 2003; Jaku is 2006). se elacionan con la p oducción
de me cancías, los cos es al e na i os se en ienden como me cancías
pe didas que pod ían se ab icadas a pa i de los ecu sos consumidos en la
p oducción: Realieji be cuya me cancías los cos es al e na i os de
ab icación pueden se de inidos como aquellas me cancías al e na i os que
pod ían se ab icadas a pa i de ecu sos consumidos en la ab icación de
es e p ekei. (Ma inkus, Žilinskas 2001: 206). Más conc e amen e se adjudican
como can idad de bienes o se icios el que hay que enuncia pa a ob ene una
cie a can idad de o os bienes o se icios (Ma inkus, Žilinskas 2001: 97), y
abs acakčiai como la al e na i a de u ilización de ecu sos, que enunciamos al
ab ica cie o p oduc o (Mikučionis 2000: 46;
Ras enienė 2005: 14).
sin emba go el p oblema de elección manualėlios se elaciona no sólo con sociedadomene,
sis ema económico, sino y con cadapemenieu, negocio emp esa: Todos con on a con
bū inumu elegi y al e na i iųjų kaš ų p oblems médico y abogado, emp eslininkas y
maes o, adminis dininkas y consumido . Jó enes medikai ienen ap esiona , o oma
de p ác ica gene al, o aún pe mi i dine o y educa se más, con e i se en un
es eu os especialis a del á ea. Ve slininkai iene que escoge una de las posibles
especies de p oducción y epa i se su dine o ins alaciones, ma e iales y empleados de
modo que los gas os ec an los mayo es ing esos. Los consumido es ienen que decidi ,
cómo gas a su dine o, pa a alcanza los mejo es esul ados (naudos): comp a peces
o mésą, pan o bul es, nue o d abužį o nue o záuolaids, nue o lib o o bille o a concie o, y
cuán o comp a de aquellos bienes, de los cuales deben pe iódicamen e adqui i .
(Ma inkus, Žilinskas 2001: 20).
an ampliamen e en endidos los al e na i os kaš ai a menudo se llaman
simplemen e una posibilidad pe dida (Wonnaco , Wonnaco 1994: 32;
Ma inkus, Žilinskas 2001: 20; Da ulis 2009: 20) o la mejo al e na i a abandonada al hace pas-
R. Vaskelai ė. Kaš ai eng ina ex animidad o eo ías económicas
neiš egiamidad? 287 elección (Ma inkus, Žilinskas 2001: 20). de la explicación del
concep o e iden emen e se e, que la palab a gas os es a signi icación
nope eik ų. Juk la mayo ía de casos nada no desca gada simplemen e elecando
una pe dusama o a. Guo ėlios p esen aba la explicación del concep o de
al e na i os kaš os p ime o le pe mi i ía islumb a las elaciones de
signi icado con los dicciona ios de des ino gene al indicada indi ec aine p ecios
signi icado, i. i. nuos olio alo , nuos olis, ne ek is coños buscando, juolab que
aquellos kaš ai y kaina nomb ados. En una manualėly es e signi icado į a dijama
di ec amen e: is eklių uso al e na i as o čia en ende la simple e dad, que
nada ob enemos a ano. po lo que su ge el concep o p ecio de elección o p ecio
pe dos os opo unidades. Moksliškai es o į a dijama como una al e na i a de
aducción o al e na i as los kaš ai. Nominamien o esencialmen e no cambia,
po que se habla de lo que cada opción iene su p ecio. es uni e sal e dad, pe o
más se des aca en la economía. (Mikučionis 2000: 43). sujeción con pe kel ine
p ecio signi icado mos ían los cos es al e na i os denominación pe dis a
dine o: P a as a dine o, compa us eleg ąją al e na i a de uso de ecu sos con
a mes ąja, y cons i uye al e na i iuos o posibles cosš us (Ma inkus, Žilinskas
2001: 213); en gene al omados, los cos es al e na i os es la paga de la mejo
al e na i a de uso de ecu sos, de la que se ha enunciado. (skominas 2000: 41).
o au esc ibe que los cos es al e na i os son la mejo al e na i a de la
ac i idad escogida pe dida dine o, sin emba go uijom mismo e islámase que
p ác ica analí ica los cos es al e na i os son no malmen e exp esikiami
monigais (ke em, Rand ee 1998: 35), lo que es e é mino le pe mi i ía sie i y con
p ecios di ec ine signi icado. y de hecho pe de se en algunos luga es se asocia
con el dine o, po ejemplo, cen o musical al e na i o cás es se asemejan al
p ecio de nue o o denado (Ma inkus, Žilinskas 2001: 20).
Al da se el é mino al e na i os kaš ai de iniciones, a pe de as is
no malmen e į a dijama como alo : <...> al e na i os kaš ai son enunciados o
echazados la mejo al e na i a alo . (ke em, Rand ee 1998: 16); los cos es
al e na i os son el alo de o os bienes, que pod ían habe sido p oducidos si
los ecu sos hubie an sido u ilizados en o a pa e (Ras enienė 2005: 14). el
concep o kaš ai ambién se de ine como alo : kaš ai alo de los ecu sos
consumidos po la p oducción de la emp esa (Ras enienė 2005: 72). Ella ambién
puede se inculada con monigine aiška: kaš ai es de odos los consumidos en la
p oducción alo de las acciones de p oducción, i. i. cos o de los consumidos alo
a p ecios e ec i os. (skominas 2000: 142). kaiš ai se de inen como alo (suna o os
ecu sos), y los cos es al e na i os como alo al e na i os, como y pa ece ían, que las pé didas, no ob enidos bene icios
288 kalBos kul ūRa | 86 signi icado signi icado a d ižodžiam é mino le
p opo cionan pe enomasis dėmuo, y el p incipal sie inas su e e o kaina. Sin
emba go concep os de kaš ai y al e na i as kaš ai elación no es an
unap asmis y cla o. Una po un lado, es as concepciones, como ya se ha
mencionado discu iendo ae Ž, pueden se iden i icadas. es o se indica y de
economía manualėlios: ekonomis as odos kaš us a an como pe dida
opo unidades, po lo an o las palab as kaš ai y al e na i ieji kaš ai signi ican
lo mismo. sin emba go, que iendo eco da que al escoge se es án sac i icando
ealmen e las posibilidades exis en es, economis as añaden la palab a al e na
y ieji. (Ma inkus, Žilinskas 2001: 20). Paisan de al iden i icación, se puede
c ee , que kaš us e eikia de ini como pe das ą opo unidad (naudą),
p a as ies alo ę o p ecio, y p ecisinimo al e na i ieji no eikė ų. Sin emba go
dependiomasis dėmeno indica especieino ca ác e , hiceasi, debe ía se y neal e
na y iųjų kaš ų o o ookias kaš ų samp a os. Ella esc ibe cuando acude al ni el
mic oeconomicas, más conc e amen e, a las emp esas que ealizan el p oceso
de p oducción. a concep o se á examinado más adelan e, y de los manualėlios de
economía p esen ado al e na i o de los cos es explicación se puede hace
deducción, que el concep o se u iliza y abs acc esne signi icado, i. e. como
cie o pe das is, y conc čiau como pe das is, e aluada bienes, se icios quikiu o
dinigais. P a asčiai į a dy i li auens kalboje esama palab as de: nuos olis,
ne ek is, p a adimas, noekimas, nus ojimas, zala. pe o el concep o de
al e na i os kaš ų mos a ía, que se discu ió eiškinys no šiaip nuos olis,
ma e ialinė daños. es p o isa, nogaunama ecompensa elgando o ob eniendo
qué o a, y alam somb aje de signi icado ansmi ido lie u iško palab a al a.
En gene ojoje a oseno es a seman ina sp agą pod ía llena pe kel ine
signi icado u ilizada la kaina (p z., ida kaina, meilės kaina), pe o en eo ía
económica esa palab a se u iliza li e aline signi icado y como e minos.
Cos os y cos es
Aunque, como se e, kaš ai economías manualėlios asociamos con cualquie opción, sin
emba go p incipalmen e con p oducyba. Más a menudo en un capí ulo sepa ado y se a an
p ecisamen e los cos es de p oducción (ke em, Rand ee 1991: 3540; Ma inkus, Žilinskas 2001:
191222; Žu au ienė 2007: 4346; Da ulis 2009: 4971). como y al e na i os, ellos ambién denominan
simplemen e kaš ais, ambién de inecianse como e ė o kaina, pe o al menos de inida yse
con pe de as imi noiejami. m. en los salleídos Pe o Šalčiaus Economicos undamen os a
kaš ams de ini se u iliza gė ybės concep o kaš ai de inen como gė ybei adqui i i pues o
que p oducybai ecu sos se u ilizan, además de lo que, ellos c ea u ili umas 19339, po lo que
R. Vaskelai ė. Kaš ai eng ina ex animidad o eo ías económicas
neiš egiamidad? 289 salidas de o os p oduc os y bienes consumidos (Šalčius
1991: 60), sin emba go los úl imos dos décadas de manualèles de economía
ienden a de ini los cos es de p oducción usando usando la noción de ecu sos
u ilizados en la p oducción. ie wedd lías suelen discu i se al p incipio de los
manuales y se desp enden como odo aquello que se u iliza a bienes y se icios,
i. e. bebidas, ab ica (skominas 2000: 37; lukoše ičius, s anke ičius 2003: 37).
como ecu sos se conside an ie a, abajo y capi al, sepa adamen e
mención negocios, in o mación (Ma inkus, Žilinskas 2001: 14; lukoše ičius,
s anke ičius 2003: 3738; Ras enienė 2005: 1112). Aunque a menudo los é minos
ecu sos ( ecu sos económicos) y ac o es de p oducción pa o zados
sinónimamen e (p.ej.: iš eklije odo lo que se u iliza en la p oducción de bienes y
se icios, po eso los ecu sos a menudo se llaman ac o es de p oducción
(lukoše ičius, s anke ičius 2003: 37), en algunos luga es se dis ingue la ac i idad
de los é minos: ecu sos económicos es lo que iene una po encialidad de
pa icipa en el p oceso de p oducción de bienes y se icios, que es limi ada, y
cuyo aumen o de los esul ados de la sociedad económica. Debido a es as
cualidades ellos adquie en un alo económico, i. i. ienen p ecio. Los ac o es
de p oducción son sólo la pa e de los ecu sos económicos que se u iliza en el
p oceso de p oducción. (skominas 2000: 235).
Los cos es de p oducción se de inen como el alo de los ecu sos consumidos
po la p oducción. así de ine se concep o de la pau ada no iene lo signi icado
a spal io, que iz yškėjo discu iendo al e na i iųjų kaš ų concep ó. Sin
emba go la semejanza de signi icado puede no indica sólo de iniciones. la
p oducción en los mismos manueles se explica como una ac i idad especí ica,
po la cual se p e ende sa is ace las necesidades humanas, p oduci los
sa is acinan es bienes, ej.: Gamuba es la c eación de bienes y se icios pa a
sa is ace las necesidades humanas u ilizando ecu sos económicos.
(Ras enienė 2005: 13). así se ía posible islumb a semán ica simili ud:
palab ajuc kaš ai en es e caso ambién a si į a dijama lo que iene pe do ama
ki a ob enindo, i. i. pagaminando gė ybę, e aluando negocios emp esas, la cual
ca ac e izan e como medida en la eo ía de economía se conside a luc o
buscis, ob eniendo luc o. sin emba go di ec amen e es e concep o de p oducción kaš ai somb a del signi icado e leal is manualėlios noab ėžiamas.
ing esa les ik en la palab a consnaudos. 1962 m. P. ska džiaus 9 Plg.: ki aip poniendo, la
p oducción es al p oceso, en el cual los ecu sos económicos de la sociedad u ilizados
u ili umui c ea , no impo a, qué o mas es e u ili umo įgau ų. po lo an o, la p oducción, al
sa is ace nues as necesidades, c ea ambién u ilidad. (Ma inkus, Žilinskas 2001: 162).
296 kalBos kul ūRa | 86 šis incluso se de inen como gas os, po ejemplo, los cos os
ijo íos nosh en como iusida que no cambian, cambiando (incėjando o
dec eėjando) a la can idad de la p oducción (se icios) p oducida, y los cos as
a iables como iusida que a ían dependiendo de la can idad de la p oducción
(se icios) p oducida (Ma inkus, Žilinskas 2001: 190). En el manual escola de
economía las de iniciones a monizan, po ejemplo, los cos es de p oducción se
de inen ambién como el alo de odos los ac o es de p oducción consumidos
en la p oducción, y como gas os, necesa ios pa a odos los ac o es de
p oducción paga (Maku ėnas, Maku ėnienė 2004: 94), cos es gene ales como
suma de cos es ijos y a iables du an e un de e minado pe íodo y como odos
los gas os mone a ios des inados a la p oducción de p oduc os o a la p es ación
de se icios (Maku ėnas, Maku ėnienė 2004: 95). Gedimino Da ulio En eo ía
Económica al usa el é mino cos es de p oducción slliaus os suelen indica
cos es (Da ulis 2009: 56). sin emba go como é mino y clasi icable concep o en los
lib os de economía, di e en e que en la mayo ía de los abajos de con abilidad
de ges ión, se apele a kaš ai. se asignan a la emp esa cos es de co o plazo y
cos es de la go plazo, cos es ijos y a iables, cos es gene ales, cos es
medianos, ibinías (ke em, Rand ee 1998: 3840; Va ian 1999: 34736; Bhaska 2003:
122135; skominas 2000: 149156; Ma inkus, Žilinskas 2001: 193208; Jaku is y k : 4452;
lukoše ičius, s anke ičius 2003: 76: 78; V Duulis 2003: 2005: 80; 2009: 149).
4955; Pano as 2013: 123129). y la de inición de ipos de kaš os de la emp esa sin
emba go p e ende o mula el pun o de salida man eniendo el concep o a
kaš ai. Los cos es ijos se desp enden como los cos es que no cambian a la
emp esa con cambio de olumen de p oducción, los a iables como los cos es
que cambian a la emp esa con cambio de olumen de p oducción, los cos es
gene ales se denominan suma de los cos es ijos y a iables, la media n los
cos es gene ales, di ididos po la can idad de p oduc o p oducido (ke em, Rand ee 1998: 38; lukoše ičius, s anke ičius 2003: 7677; skominas 2000:
149150; Da ulis 2009: 51).
Polinkio eo ía económica elegi no los gas os, y kaš us azones
p incipalmen e u bió sea cho ina en los p esen ados de iniciones de cos es
de p oducción. Gamy bos kaš ai, aunque y se in e p e an como gas os de la
emp esa, en eo ía económica, que no in ecuen emen e se de ine como
ciencia sob e el uso de ecu sos limi ados, se elacionan con el uso de ecu sos
y se de inen como p oducybai consumibas iš ek lias alo o cos e de los
consumidos, cos euda monigine exp es a. aigi, la palab a kaš ai en ende se en
o o signi icado que ischleis os lėšos. Él sie inas no con los gas os, y más bien
con p ecio, y esa p ecio es consumnodos, i. y. lo que se consume buscando bene icio, ikslo. Los cos es de p oducción de la emp esa Emp esa coinciden sus ancialmen e con su de-
R. Vaskelai ė. Kaš ai eng ina ex animidad o eo ías económicas
neiš egiamidad? 297 libe ados ondos. aigi, di e encias de e minía u bió
lemb a el enómeno desde una di e en e pe spec i a. Kaš ai economikai
p eocupa no como c onologiniai egis os sob e expleis as lėšas, y como eo inė
są oka. es o mos a ía y odo un g upo de ales de i ados concep os como la
unción de kaš ų, ámpojo pe íodo kaš aquellos unción, la gogo pe íodo kaš ų
unción, kaš ų minimiza imas, kaš ų k ei ė, kaš ų in lación y k . Menėdas
unciones, ansmi ikiancias económicos conjunciones, ambién con i ma ían,
que el é mino gas os no es á pa ankus conjunciones debidamen e ansmi ido:
padauginus consumnodos can idad de p ecio, gau ą dydį į a di i išlaidomis
kebloka. sin emba go segu amen e más polinkį y cos es de p oducción, p ác icas
de ac i idad de las emp esas su ampancias con los gas os, nomb a el é mino
kaš ai lemia en los manualėlios de economía yškėjan is p ocu is inclui los en
gene al kaš ų klasi ikacijos schemą.
La clasi icación gene al de cos es y elaciones de concep os de las de iniciones
a iscleis as p esen adas en manualèlios de economía no comple amen e
homogénea palab a kaš ai signi icado: en la combinación los cos es al e na i os
él įnominado pé dida, expe imen ado qué o a eligiendo, no gaunama ecompensa o
p ecio de opo unidad, y en la combinación los cos es de p oducción alo de los
ecu sos u ilizados en la p oducción, gene almen e moniginė, más p ecisamen e
p ecio de los cos es. Si aquella palab a ansmi en di e en es signi icados o al
menos sus onalidades, salei ų, que un concep o gene al kaš ai ni puede de ini se.
de hecho ella de ini y en economías manuélia, y en é minos de dicciona ios se
e i a, y si ella y de ine se, es como de p oducción kaš ų umpinys. Sin emba go,
en una manualèlea, des inada a la secunda ia, al de inición se p esen a, y su base
se oma los concep os al e na i ieji kaš ai y cos es de p oducción egalin i sie i
signi icado, sie ina con pé dida, expe imen ado qué adqui iendo: kaš ai eso que
pe domemos decidida algo hace o adqui i . (Maku ėnas, Maku ėnienė 2004: 192).
es o como y ue a conexións en e compuños al e na i os kaš ai y p oducción
kaš ai, jun o de la palab a kaš ai signi icado explicación así como a gumen o,
po qué en eo ía de economía gajus skolinys al signi icadome ansmi ida
lie u iško palab a al a. el uso del concep o en mac oeconomía manuèlios
con i ma ían que la palab a se o o ga un signi icado simila . po ejemplo, los
cos es pe sonales del c ecimien o económico a ensionados, con emociones,
es és, con lic os y aumen ada ince idumb e po el u u o p a u in ada ida
se desc iben como cas ai, ku iuos iene po cub i y amilia, adqui iendo el
c ecimien o económico una mayo ma e ialiné bienes a (Bu ačas y k . 2005: 255),
298 kalBos kul ūRa | 86 que kaš ais nomb ado cie o dañoi o ob enendo, más
p ecisamen e ma e ialinés wel a e kaina. o o neda bo cues ai y
di ec amen e in ie ados como kaina, es a palab a usándola pe kel ine
sen ido: Neda bas iene conside ableus cues us económicos (economic cos s).
La p incipal p ecio económico neda bo es la no ob enida (nopagamin a)
p oducción. (Ciegis 2012: 125). sin emba go algunas o mululaciones mos a án,
que la palab a kaš ai signi icado comple amen e se ap oxima a palab as
pé dolis, esca inys, consecuencia signi icanzas. Po ejemplo, en el posky ie
Neda bo kaš ai nomb ijamas educción del olumen de p oducción o del
p oduc o in e no b u o, ing esos pe sonales, pé dida de cali icación y e c.
(ke em, Rand ee 1998: 104), lo que pod ía se nomb ada y nega i am pasekmo
de neda bo. la in lación cus ais man enido pa imonio a pe siki s imien o,
meno un país konku encingumu en el me cado de expo a (ke em, Rand ee
1998: 105106) puede llama se in lación pada iniais. los cos es sociales del
c ecimien o de la economía, ales como la indus ia desa ollimín lydin i
u banización, spa us explo amiimn de la na u aleza, humanos modo de ida
esencializ cambio (Bu ačas y k . 2005: 255), ik e llama si pè oliais, pa i iamais
debido al c ecimien o de la economía, o e ec osi iniais del c ecimien o de la
economía. Sin emba go es os enómenos puede en ende se y como po el
desempleo, in lación o c ecimien o de la economía u imą paga p ecio. pues o
que seman inė iba no es á yški, o au al discu i es os enómenos se
u iliza pada inys, pasekmė, nuos olis (snieška y k . 2005: 403406; 448454) o es as
palab as y kaš ai se u ilizan como sinónimos (ke em, Rand ee 1998: заsimo
104, 106107; Čiegis 2012: 128).
y es o mues a que y sea cual sea el signi icado que se p es a al cas ai, de
de iniciones que se combinei, los cos es se sie inas con el o o, expe imen ándolo
po elección, . y. con el signi icado de p ecio, y . con el signi icado de p ecio. es o
mos a ía, que la común cos os como pa ininés concep os base de clasi icación
debe ía se di ícil encon a . y de hecho casi en odos los manualèleos a las
escuelas supe io es a la kaš ų clasi icación y sus ipos de iniciones aama
kininines concep os unde inėžus. La mayo ía de las asignadas unidades de
clasi icación son mencionadas emp esas de ipos de cos es de p oducción, pe o a
la gene al schemą se incluyen y cuan o o o undamen o dis ingui los kaš ai
al e na i os, buhal e iniai y econominiai kaš ai, implici iniai y eksplici iniai kaš ai.
algunos donde aún minimi indi idualús y sociales kaš ai (Jaku is 2006: 58; Da ulis
2009: 56). susie i concep os los cos es al e na i os y los cos es de p oducción
in en oma an o una, como o a de iniendo como alo ę, sin emba go alo no es
el undamen o, que es as concep os leis ų di e encia con dis in as palab as
dependiomaisiais. Va-
R. Vaskelai ė. Kaš ai eng ina ex animidad o eo ías económicas
neiš egiamidad? 299 do ėlios p esen ada la dis ibución de kaš ų indica que los
al e na i os kaš ai no son una especie de kaš ų de p oducción, como se
dis inguen o as especies de ellos ( a iamieji, pas o ieji, medianos kaš ai, e c.).
Llegando a es o, odo el concep o di e encia po un solo undamen o es
imposible. po o a pa e, los cos es al e na i os y los cos es de p oducción no
exis en concep os desusijosos. como ya esul ó, los cos es al e na i os
manualėlios pueden se conside ados a un cie o me o de e aluación de cos es
de p oducción. en o as palab as, los cos es de p oducción pueden se
e aluados luc o, no ob enido debido a la elección: hablando de la p oducción
pública pe dida luc o ecu sos u ilizando una mane a, no consumidos bienes o
se icios así u ilizando ecu sos o e c., hablando de uso de ecu sos p opios en
emp esa de negocios no ob enidos ing esos. sólo al concep os de unión y
apoya ían el uso del ad e bio dėmens. o concep o, discu ido en los manuales de
economía al comienzo y aplicable a cualquie clase de elección, más bien
ing esapa ia al e na i a kaš ais, i. i. kaš ais po al e na i a, o, como nusacoma
en los manuėlios, al e na i a kaina, al e na i a e ė, kaina galimybės,
pe dus a galimybe o pan. Ampliamen e en endidos al e na i as cás us y cás us
como concep o mic oeconomico la di e encia undamen a palab a p obi a bene
únicaeliame economía manualėle aquí se usan los concep os al e na i os
cás as y cos es de p oducción (Maldeikienė 2003). cuando sin emba go
o osokios kaš ų no se menciona, su ge cues ión, de quiénes al e na i a se
conside an los al e na i os kaš ai. po o a pa e, como esul ó de la análisis
ealizada, sus i ui s de p oducción cos e de la p oducción no concep ualmen e
ap opiada pe pe ece. habladísimo manual des inado 910 clases, en él ni de
p oducción, ni kaš ų unción no se p esen a, des inados con la p oducción
elacionados can idad y alo es de dimensiones nep e equia, po lo an o
é mino p oblema neiškyla. P esen ada la explicación de concep o de cos e
ambién puede se su icien e sólo alumnos: agi, buscando obje i o, p oduc o
o zado ene gas os. ales gas os suelen denomina se gas os. ad cos es
sob e odo los gas os mone a ios de la emp esa. (Maldeikienė 2003: 58). Más
in en os di e enciua concep os di e en e en el p incipal dėmeniu nepasi aiko.
di e en es sus i ui úpa busca su bió eno y lo que en inglés habla ku iamoje
eo ía económica an o con la elección al e na i a se asocia pé dida de
bene icio, an o la emp esa cos e de p oducción monigine exp esa
in oducijan e la palab a es cos . Si se decide e adi la deuda, en odos los casos ambién se elige uno equi alen e: cos es (Jaku is y k . 2007) o gas os
(Paunksnienė, liuč ai ienė 2009).
a oidji pe loaninio, pakai ų concep os pod ía y puede busca se di e en es,
pe o su ge la p egun a de si sus busca se eplica. Juk palab a
300 kalBos kul ūRa | 86 kaš ai economía e minijoje ya iene la ga la adición
de consumo su icien ekamą, que ue a insc i o como e minas y ak ualus
a osenai senasis skolinys. pe íodo so ié ico p e aleciendo economía
sanklodos e minía esa palab a e a al ez algo menos ak ualus, pe o
economía de me cado kaina, moniginė iz aiška exclusi i as ma e ias de
impo ancia. y los cos es de p oducción, como se e, y elacionamos con los
consumidos p ecio. o a e us, signi icado ai, que pe dusama o a adqujan
pe eikiancio lie u iško palab a, inkancio como é minos del ámbi o de
economía, no. u bió es os seman iniai ac o es p incipalmen e y demen a,
que se u iliza skolinys kaš ai.
NoRMos iR VaR oseNos a o Rūkio PRieŽas Ys se ha analizado daik a a džio
kaš ai no ma y su uso econom manualėlios e ela que o mado a o ūkio
azones exis a no una y bas an e keblių. sin emba go bene más impo an es,
como esul ó de la ealizada análisis, es insu icien e e aluación de la palab a
semán ica y su ámbi o de consumo especí ica.
Daik a a dį kaš as dicciona ios de la lengua li uanas de iniendo sólo como
išlaidas, lėšas, ea skleidžiamas uno de la palab a signi icado a spal is. como
é mino de la eo ía de economía es a palab a p ecisamen e y asociado con
dicciona ios no denudi osas kaš o signi icmėmis, . y. caina, e ė. jun o en la
eo ía de la economía skolinys se u iliza en signi icado, a la cual ansmi ik i
lie u iško palab a al a. es pe de is qué ecgando, ob enindo, adqujan . Ella no
es simplemen e pé dida, po lo an o palab as pé dida, daño, ne ek is,
pe dekimas, p o imas signi icancia de amai nope eikia. esa signi icación en la
gene al a osena en muchosmaj pe eik ų pe kel ine signi icado se u iliza la
palab a kaina, pe o en el ámbi o económico él kel ų mul ia eikšmiškumo
p oblemas. pe o codi ikuo oji no ma como sus i ui os p ecios, alo es nė
nesiūlo. No minamuosios en abajos de lexicica y signi icamos aškinancios en
dicciona ios de la lengua Li u ias se indican skolinio kaš ai eemplai ai gas os,
lėšos y cos snaudos. Realiosas a osenes análisis, basada en ex os de eo ía
de economía, e ela que esos sus i ui ų consumi no lins ama, y en ex os
p esen ados de iniciones de concep os mues an que ellos ni pod ían se
consumidos. Pagoi as cos es, como suge ido en una o a diccion, en la misma
á ea se u iliza en o o signi icado como p oduciba consumidos ecu sos o su
can idad empleadizan e é mino. Iddidos en la eo ía de la economía nep igyja
R. Vaskelai ė. Kaš ai eng ina ex animidad o eo ías económicas
neiš egiamidad? žasčių: enómenoškinys en es a á ea se pe cibe como
consumida alo de ecu sos, 301 kaina, y no como emp esas desembocadas
ecu sos esos ecu sos adquijando. Pago de ondos en los manualèlios de
economía ni no in en ino aplica , po que su signi icado examinados enómeno
a in oca del odo no con iene.
Pacai ai cos es y gas os comple amen e nea skleis os concep os al e na i os
kaš ai esencia, po que ella elacionada con cie o cie o daño pasquando
al e na i a, y economías manualėlios, p incipalmen e pe eikianchios en inglés
c ea la eo ía de economía, concep os al e na i os kaš ai y cos es de
p oducción incls ama sie i pasquando el mismo p incipal dėmení. in luencia del
inglés comple amen e desca a no se puede, po que y Li uania, y en o os
países de eu opos unión p e alece eo ía de economía, ku iama lengua inglesa,
enseñando ella lie u iškai, concep os del sis ema paisoma. al e ec o se e y de la
economía e minos dicynas: de la economía mokslui pak ypus Occiden os hacia,
e minos con la palab aju kaš ai juose ge okai padaugėjo. su gió mucho
concep o de ni el eó ico, incluyan es la palab a cos , con es a palab a im a
inclui y compues os e minos, cuyo p incipal dėmen o emp ane osos
dicciona ios e a la palab a gas os. o a banda, la palab a kaš ai no minamien o no
es á consis eclus. codi ikuo oji no ma ne ien isa ni sinch oninė, ni diach oninė.
Incluso y en es e momen o la palab a se conside a y más es echamen e en la
lengua gene alena usado al e bo o simplemen e Skoliniu (DŽ), y a minį a spal į
u inčiu Skoliniu (lkŽ), y eng ina s e imybe (kP4). como eng ina ex animidad
é mino kaš ai e aluado solo pasados más de 30 años desde la p ime a e aluación
nega i a (n k.), dada kPP1 (1976 m.). has a ol é mino a osena ya había spėjusi
adqui alė i. es que en 1985 m. emi ius kPP2 kaš ai neį auk i, i gi mos y ų no mas
s y a imus. Juos mues a y alo ación de palab a en la pe iodís ica imp en a.
1962 m. P. ska djiui p opues as sus i ui os gas os, lėšos, ue señalado a ención,
que ellos ap a sólo en algunos casos. 1995 m. ambién obse ado, que publicis ikoje
la palab a kaš ai pa o ojase y como p ecio, alę eiškian is palab a, pe o como
sus i ui ai suge i lėšos, cos s, išlaidos (Pupkis 1995: 14). Además, hablando sob e
la palab a kaš ai neį aluado o o un e lejo de signi icado, p ecisamen e sąsaja
con pe dek imi, expe imen ada qué o o ob eniendo, con alo del daño. aisomas
daik a a dis sie as con eiksmažodžiu kaš uo i y em asi úl imoyo aukimusi de
a osenos. izanaliza se de la economía ex ai mues an que aho a
eiksmajoodis kaš uo i comple amen e ne a ojam, pe o daik a a dis eo ía
de la economía ak ualus como e minos.
ambién e ec i amen e debido a seman inos accesanglų lengua, que p edomina
en desa olla economía la eo ía, no sólo omen a obse a concep os de con o midad, pe o y mues a angliškojo cos y lie u iško kaš ai o-
kalBos kul ūRa | 302 86 ne inio sąskambį. como ya mencionada, simila y okiško
Kos en one inė sanda a. Ac ualmen e con ac o y con o as lenguas del
mundo e ela que la misma aíz palab a se u iliza y en muchas o as lenguas:
españas k. cos o (cos e), i alias k. cos o, po ugalas k. cus o, nyde landes k.
kos en, p ancūzų k. co , no egų k. kos nad, bal a usių кошт, danų k.
omkos ning, suomių kannus y k . kus . Z. Babickienės a ículo con i man P.
ska džiaus insž algas e imologicas: é mino kaš ai es indoeu opie iškas. ano
au o és del a ículo, él en medio iniąją inglés lengua en ekęs de iejoji
acūzų kalbos: coc e , o cos lo . cōns ā e, o be ixed, cons (Babickienė
2012: 57). al o igen de la palab a su, como es animidades, s a usą keičia y es
o o un ac o que apoya el consumo. Pe o que y cual que ue a la o igen, es a
palab a comple amen e adap adósis oné icamen e, mo ológicamen e y no
di ie e de ales ex animidades malikomos palab as como paš as, aš as y e c.
como is o, la palab a kaš ai en e minología de la economía apoyan es
ac o es ue es, a p oblema muchiasluoksnė, muchiašakė, aba cando no una
á ea. Más ac o es de desa in as de a osenes y no mas explica ía más
ampliamen e esnag inándose o as s e as de consumo, p incipalmen e la
con abilidad de buhal e ía. P esen ada análisis es muy complemen ada y de la
palab a di undido en una amplia a osena, especialmen e economía o
con abilidad en a ículos cien í icos, ambién más de allado del é mino
aidos examinamien o. aigi, las di ecciones de es udio aún son muchas, y es e
a ículo más bien es p adinė inicia i a panag inē a osenos y
codi ikuo osios no ma elaciónį y su neda nos eiksnius.
iVaŠDos
1. En los más ecien es abajos de la no ma codi ikuo osa (kP41 y kP42) la
palab a kaš ai espec o de la no ma se alo a nega i amen e, i. i.
conside ado eng ina s e imybe, pe o en ex os de eo ía de economía,
conc e amen e en los líde es de economía a escuelas al as, él ampliamen e
u ilizado. al elación puede alo a se como la no ma y a osenos a o ūkį.
2. Una de las causas a o úkio es la p opia desigualdad de la no ma an o
esmas, como anks e io es. lkŽe la palab a kaš as elaikomas a mėse
papli usiu skoliniu (iš lenkų kalbos), DŽe p esen ada e e encia ž . es sólo
siūlymas la palab a keis i ecunesnės a osenos, lie u iškos kilmės
palab as išlaidos, lėšos, a kP4 es e ocodis conside ado eng ina inans
s i ies s e imybe. G iež ai kaš es o e aluado kkP1 como noik ina s e imybė, pe o en kkP2 él neį auk-
R. Vaskelai ė. Kaš ai eng ina ex animidad o eo ías económicas
neiš egiamidad? 303 ese, aigi, desde 1976 m. has a 2005 m. lenguaje
no mina i o del abajo susida é ilgokas iempo in e pas.
3. aisan daik a a dį de la p ác ica de la lengua en publicaciones, no malmen e
apoyamasi edinio kaš uo i sa aiminiu aukimusi de a osenos. Es e edinys
ne a ojado en los ex os de eo ía de economía, pe o daik a a dis kaš ai
adquilėjęs como e minas. Va osenos análisis e ela que en eo ía económica
es e p es inys ansmi e una signi icación especial ne ek is algo adqujan , a
la cual ing esa la palab a Li u iško al a. Las palab as pé dolis, ne ek is,
p a adimas, daño ella insu icien emen e ansmi ida. En gene ojoj
a osene esa signi icación muchomaž a skleis ų pe kel inės signi icación
kaina, sin emba go eo ía de economía es a palab a no cabe po la
mul idi eikšmiškumo. como cos es de p oducción y su especie ma cando
é mino la palab a kaš ai no malmen e se elaciona con monigine alo aiška
kaina, aigi, más con di ec aine p ecios signi icado. 4. los é minos de ecu sos,
gas os, consuudos p opues os sus i ui i en publicaciones no mminamuosias
de la lengua no pe edecen su icien emen e signi ica i os, además, ellos en la
misma á ea se u ilizan con o os signi icados. el é mino gas os aún y dis inge
de la eo ía económica y buhal e inas con abili as s i is. 5. Uno de la palab a
kaš ai en la eo ía de la economía apoyikančių eiksnių seekis p opo ciona
gene al kaš ų klasi ikacijos schemą, a al obje i o iene in luencia en inglés la
eo ía de la economía que se desa olla y la disposición de concep os en inglés.
es o con i ma de inglés aducciami o eniendo en cuen a a anglišką ekonomikos s i ies e miniją o man los é minos de economía dicciona ios.
6. é mino kaš ai a osena en el campo de economía bas an e sena. Él usado
y del pe íodo so ié ico economía de e minos dicciona io (1966 m.), y
dicciona ios, p epa eng i pe eciendo a economía de me cado y sus p incipios
o muluojancio ciencia de economía, mues an que el é mino aún más
suak ualėjo. 7. e miná economía e minijoje sopo a y simili ud one ica á
o as lenguas us ojamus analogiškus e minus. Es a palab a no lenkiškos,
pe o indoeu opie iškos o igen, además de eso, en las lenguas Li uanas
adap a ęsis one iquemen y mo ologicamen e.
8. Cos us como economía é mino la sopo an es ac o es bas an e
impo an es, y has a šiol suge i sus i u os inadequa ūs signi icado
ansmi idos. aigui, olesnė especialosía ilas a osena debe ía decidi , si
busca i nue os eemplai ás, o, man eniendo el p incipio de cons ancia,
con inua usa e minó kaš ai. Todo ello, eniendo en cuen a el hecho de que
en la eo ía económica de la palab a kaš ai signi ican ma izamen e di e encia
po él į a dijama y pé didos po necesidad de elegi alo (p ecio), y alo de
consumos (p ecio), pas a s y ina, o e minijai de economía nopainoka, que en ambos casos se u iliza la misma palab a.
304 kalBos kul ūRa | 86 ŠALTINIAI aĮV 2000: Ma inkus B., Ne e auskas B.,
sakalas a., Venskus R., Žilinskas V. Aiškinamasis emp esas de ges ión
e minos dicciona , kaunas: echnology. BBB 1994: Bu ačas a., s ece ičius B.
Biznio, bankų, bi žos e minų žodynas, Vilnius: Žodynas.
B h a s k a J. D. 2000: Vadybinė economía, kaunas: ecnología. Bk 1997:
Bu ačas a. Bankininkys ės i kome cijos e minų žodynas. pa e I:
Bankininkys ės i kome cijos e minų aiškinamasis žodynas, Vilnius, kaunas:
Vilniaus uni e si e as, kauno akul e as humani a inis. Bu ačas a., Jaku is a.,
Pe aške ičius V., s epano as a., Šečku ė l., Zaice V. s. 2003: Teo ía
Económicos. 5 edición, Vilnius: eug imas.
Č i e g i s . 2012: Mac oeconomika. Guía de la Uni e sidad de Vilnia, Vilnius:
Edi o ial de la Uni e sidad de Vilnia.
D a u l i s G. 2009: Teo ías Económicas. Vado ėlis a es udian es de las
escuelas supe io es. segunda apildy a y pa aisy a laida, Vilnius: Mykolo
Rome io uni e sidadas.
D ilingas B., Čibu ienė J., snieška V. 1997: Mac oeconomikos pa
g indai, kaunas: echologija.
1999: Ekonomikos e s e mininai y concep os. Mokomasis žodynas, Vilnius:
Vilniaus pedagoginis uni e si e as. e Ž1: Pass Ch., lowes B., Da ies l. 1994:
Economikos e minų žodynas. Redak o ius a. Pupkis, economía e minijos
edac o ius consulan s . Vai ke ičius, Vilnius: Bal ijas biznis. e Ž2: Pass Ch.,
lowes B., Da ies l. 1997: Economikos e minų žodynas. Segundoas comple ado y
amended au o ización. de inglés k. aduc Z. Ba eiky ė, l. B. Žemai y ė, k.
F ancūze ičienė. Edaga o y p ecisino a. V. Ru kauskas, s . Vai ke ičius,
Vilnius: Bal ijas biznis.
Jaku is a. 2006: Fundamen os de las eo ías Económicas. Enseñaj lib o. 6a
edición amended and supplemen ed, Vilnius: Vilniaus Gedimino echnikos
uni e si e as.
Jaku is a., Pe aške ičius V., s epano as a., Šečku ė l., Zaic e as s. 2003:
Fundamen os de la eo ía Económica. cua oas amended pe mi ida, kaunas:
smal ija.
Jaku is a., Pe aške ičius V., s epano as a., Šečku ė l., Zaic e s. 2007:
Teo ía Económicos. Šeš as pu sui pe mi ido, kaunas: eug imas.
k a l č i n s k a s G. 2007: Buhal e inas con abili as undamen os. Šeš oji laida, Vilnius:
Pačiolis.
kalčinskas G., Če nius G. 1997: Finansinė i menedžmen o apskai a 1:
Basos de con abili os de las Emp esas, Vilnius: Pačiolis.
R. Vaskelai ė. Kaš ai eng ina ex animidad o eo ías económicas
neiš egiamidad? 305 ke e m k., R a n d e e M. 1998: Economikos undamen os.
S udijų Bal ijos als ybėse į adas, Vilnius: uaB Jonas y pa ne siai.
klimašauskienė Z. 2006: Mik oekonominė analizė. Documen oji lib o, Šiauliai: VŠĮ
Šiaulių uni e si a ios publikla. lakis V., Macke ičius J., Gaižauskas l. 2010:
Valdimo con abili os eo ía y p ác ica. Vado ėlis, Vilnius: Vilniaus uni e si ys
publykla. l u ko š e i č i u s V., s a n k e i č i u s P. 2003: Teo inė ekonomika.
Me odís ica ins umen o educa i o. i pa e, Vilnius: Vilniaus pedagoginis
uni e si e as. M a c k e i č i u s J. 2003: Valdymo apskai a: concepción,
me odika, polí ica, Vilnius: eV.
Macke ičius J., Poškai ė D. 2003: Finansinė analizė, Vilnius: ka alikų
pasaulis.
Maku ėnas V. Maku ėnienė D. 2004: Economika. Vado ėlis XiXii
clasei. P im oji lib o, kaunas: Š iesa.
M a l d e i k i e n ė a. 2003: Economika. Vado ėlis 910 clases, Vilnius: es os
alba.
M a i n k u s B., Ž i l i n s k a s V. 2001: Economikos undamen os. segundo
amended y complemen ado pe miso, kaunas: ecnología. Mikučionis P. 2000:
Teo ía de la Económica undamen os. Docomoji lib o, Vilnius: Vilniaus
uni e sidadas.
Pa l i u l y ė R. 2005: Mac oeconomika: paskai ų ciklas, Vilnius: Vilniaus
adybos aukš oji mokykla.
Pa n o as i. 2013: Mik oekonomika: guíaėlis, Vilnius: Mykolo Rome io
uni e sidadas.
Pa u n k s i e n ė J., l i u č a i i e n ė a. 2009: Mik oekonomika: mokomoji knj ga,
Vilnius: echnika.
R a s e n i e n ė a. 2005: Mik oekonomika. Las lec u as ciclas. an as
complemen ado y pac ado edición, Vilnius: Vilniaus adybos akademija. RlŽ 1966:
Rusiškai lie u iškas ekonomikos e minų žodynas. Redakcinė kolegija: k.
Meškauskas (a s. ed.), a. Po iliūnas, V. Pu onas, a. skupeika, Vilnius:
Min is.
s ko m i n a s V. (a s. ed.) 2000: Mik oekonomika, Vilnius: enciklopedia. s ko
m i n a s V. (sud.) 2006: Mak oekonomika, Vilnius: Vilniaus uni e si yk
publika.
s s i n e š k a V., a m b a s i e n ė i., B e n a o n y ė D., D a p k u s M. y k .
2000: Mik oekonomika. segundo amended y complemen ado pe miso, kaunas:
ecnología.
s s i n e š k a V., B a u m i l i e n ė V., B e n a o ny ė D. y k . 2005: Mak oeko
nomika. Vado ėlis. e ce as amended y complemen ado au o ización, kaunas:
echnology.