scieee Science in your language
[lt] (orig) [de] [fr] [it] [es] [pt]

Būdingiausios sintaksės klaidos Pietų Aukštaitijos abiturientų rašiniuose

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Būdingiausios sintaksės klaidos Pietų Aukštaitijos abiturientų rašiniuose

Author: Solvita Labanauskienė
Year: 2015
Source: https://journals.lki.lt/bendrinekalba/article/download/187/224
BENDRINĖ KALBA 88 (2015) www.bend inekalba.l ISSSN 2351-7204
SOLVITA LABANAUSKIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
BUDINGUAZIAS SINTAKSS ERRORES
PIETŲ AUKŠTAITIJOS ABITURIENTŲ RAŠINIUOSE
ESMINIAI ŽODŽIAI: sin aksės klaidos, linksniai, p ielinksniai, polinksniai, daly iai,
padily iai, semdily iai, sakinių jungimas.
ĮVADAS
Ins i u o de Li uães do Ins i u o Mokyklinės li uanis ikos g upo i ia Li uânia mokinių kalbą.
Ob endo Nacional do Cen o Examinos pe missão, examinados dois milha es de 2014 anos
esc e e do es a al li uãos de língua e li e a u a exzamino abalhos. Os e os de sin axe
são pe igososíssimos, pois elas sub e em o p óp io sis ema da linguagem. Nenhuma singula
má pala a imp óp ia à linguagem an o danos não az, quan o e ada cons ução sin ác ica,
à qual ge almen e en am ainda ou as pala as (Šukys 2001: 101). Po an o, pa a pesquisa e
escolhidas es e gêne o de e os. Elas o am ecolhidas de 104 pie as al oš aičių (Aly aus
apsk i ies) 2014 m. do es ado Li uânico de língua e li e a u a examinao ašinių, e pos e io es
pesquisas de ou os apsk ičių dados de em mos a se exis e quais os que egionais desses
enomenos a osenos di e enças. Obje i o do a igo escla eça os mais ca ac e inguais
2014 m. Abi u ien os do Sul Aukš ai ijos es a al de língua e li e a u a li uanas examinaino
1
e os de sin axe esc i os.
Nus a egulingumu dos enômenos sin akses esc i as em asi Kalbos pa a imuose
o necidos dos enômenos sin akses di e si icojan es: e os de linguagem conside a
eng ini e ne eik ini a ian es.
O p incipal obje o da sin axe é a ase como o conjun o de pala as de in e - elações e
elações signi ica i as (DLKG 2006: 476). A sin akse pe ence não só ases, ex o, mas
ambém in e mediá io unidade pala as combininys (Si au as, G enda 1988: 9). Es a
ciência ab ange aleg nius, p ielinksnius e polinksnius, daly ius, padaly ius e pusdaly ius,
ambém assun os de conjunção sen ini. A ipsnyje ski s an sin aksės klaidas
emiamasi a habi ual sin aksės eiškinių klasi ikacija, ap esen ada em á ios no mminamuosiuose publicações.
1.LINKSNI USAZÃO ERROS
Dos e os sin aksês i uas nos abalhos abi u ien as equen iá ias aleg nių e os.
11
Da s . Au elijas Tamulionienės a igo Būdingiausios e os de o og a ia mokinių ašiniuose i
inkla aščiuose nes e Bend inės kalbos omo.
SOLVITA LABANAUSKIENĖ. Būdingiausios sin aksės klaidos Pie ų Aukš ai ijos abi u ien ų ašiniuose
BENDRINĖ KALBA 88 (2015) www.bend inekalba.l ISSSN 2351-7204
1.1. Viena iš didesnių a dininko a ojimo klaidų mokinių ašiniuose –
ne inkamai eiškiamas – neapib ėž as daik ų kiekis a daik o dalis ( ie oj dalies
kilmininko) com accionmažodžiu se :
Visada oi ka ai, susi ėmimai (= ka ų, susi ėmimų) po causa de iquezas,
zemias, eligiões pažiū ų ski umų (A 9).
2
3
1.2. Re ka čiais esc i ó ios api aiko nãoisyklicamen e usado ac ionmažodinių daik a a džių
naudininkas p opósi oi, paski čiai eikš i. Tokie eiksmažodiniai daik a a džiai de em se
subs i uídos compan a imi (su bene iciinhoku): P ecisamen e ela sen ida meilė o az um
melho , esbel e homem, ugdo kilnų Mykoliuko būdą, […]... a é incen i a išsižadė i sel , seu
espi asią e isica jó ga sac i ica do i mão u u os g ažinimui (= a eičiai g ažin i) (A 44).
1.3. Mokiniai e oneamen e usa galininką inde inedz am quan iki de daik os ou daik o pa ia
eikš i ( ie oj pa e kilmininko), np. : Amando ou o, o homem pode aze mais a iadas coisas
(= di e sos dos coisas), mesmo ais (= ais), que podem pa ece mui o a ąsús ou mesmo k aila,
mas isso azia do homem uma dignidade e uma excepcional pe sonalidade (A 38). O úl imo inha
pa icula men e boas habilidades diplomá icas (= boas habilidades diplomá icas), que pau ado
en ou in e ompe puldinėjimas o dino c uziočių <...> (A 23).
Gana mui as ezes esc i os oco em casos, quando galionis a é usado com
anzi y iniu eiksmajodžiu o nece , embo a se ia p eciso da pa e kilmininko,
4
especialmen e, quando se ala sob e abs akčios signi icância assun os, exemplo. :
Assim, meilė não semp e é uma o ma adequada de da nob eza (= nob eza) […]...> (A
12). Es a p op iedade dá ao homem não só elicidade, aleg ia pojūčius (= pojūčių),
mas ambém de espei o, de espi i ualidade in e na e do os (A 28).
1.4. Usoodami įnagininką, abi u ien ai às ezes e am, sem necessidade escolhendo
es e aleg niji obje o e e e s i com plenį žyminčiais eiksmažodžiais, u inčiais p iešdėlį p i-:
Se á ealmen e a meilê p ipilha a co idienybę do homem dignnumu (= dignidade) (A 20)?
Acon ece esc i os, nos quais įnagininkas e oneamen e é usado com abundą
ma cinčiais būd a džiais, p z. :
O poema desc e e o passado o es s da Li uânia, que e a ica p es inciais o es ais,
limpa as e a kingas upėmis <...> (= quando ha ia abundusu p es inços o es s,
š a ių i a kingų upių, didelių pie ų) (A 20).
2
Pa yzdžiuose ašinių ašybos i sky ybos klaidos y a iš aisy os.
3
Indicada Aly aus ok i is e código de esc i a.
4
Jonas Šukys classi ica ais casos a dos mais di íceis de de e mina (Šukys 1998: 199).
SOLVITA LABANAUSKIENĖ. Būdingiausios sin aksės klaidos Pie ų Aukš ai ijos abi u ien ų ašiniuose
BENDRINĖ KALBA 88 (2015) www.bend inekalba.l ISSSN 2351-7204
Ve dade, uma ez ca ac e a dis ico aleg inho b iskiau ne aldo, melho , onde
possí el, usa ou os aiškos meios.
Em alguns casos esc i os daik a a džio įnagininkas é usado com eiksmažodžiu быть, que
eng inas pe manen iu bū iui eikš i. Nes e caso ele keis inas em a dininką, p z. :
Liudo pais deseja a que seu ilho osse kunigu ( kunigas) (A 10). Sendo uma pessoa de al a
mo al ( homem), Vaižgan as esc e eu kū inį, no qual e elleis a his ó ia de amo é
e dadei a p o a de nob eza (A 56).
Ras as aseys, quando mokinys us oja įnagininką de es ado de alguma não-al e adas
condição no signi icado. Nes e caso ele é eng ina (KP S1: 77): Po an o, embo a o homem
enha sido inju ado do amado humano, ob iga a pe manece uma digniga e nob e pessoa (
digniga e nob e pe sonalidade) (A 68). 1.5. Esc ínios eqünokai oco em e os do ice. Aqui
encon a-se não des iná eis e eng inas de alo es, ais como: a) eigoje: Meilė a imam,
apoio ambien alinos e zajau imo, melho amen o ou kū inija a aliação, eigoje da ida (
i ando) de e o nece pilna ę (A 41). Kū inio eigoje ( Kū inyje) ele įsimyli e apanhado de
amo oblis a udo, o que e a bom e y a. Agnės meilė Tiliui y a, ela não pode ninguém
sug iau i, po ém do abalho eigoje ( kū inyje) Tilius deixa
Agnę <...> (A 91); b) pag inde: Tu bū pag inde (= p incipalmen e) sob e meilę šnekama i
ašoma (A 5); c) pasekoje: Na minha opinião, b ogoji lado da amo ė é a paixão, cuja pasekoje
(= po que) apa ece neiš ikimybė (A 4). […] meilė não con e e dignidade ao homem co idiano e
isso acon ece ge almen e em ais casos, quando do amo pasekoje (= po causa do amo )
homem é humilhado […]... (A d) ou os casos: Em An igos empos ( Anks esniais empos),
41);
quando odos os habi an es da nação de iam se abalhš ús, a asslús pessoas (A 26). Meilė
5
pode exis i em á ias pau adas (= á ias pau adas), nes e caso: ao homem, à amília, à mãe
(A 66). Assim mesmo Rašiniuose mui as ezes pik naudžiaujama einamuoju in e no ie ininku
a dan. Alguns kalbininkų ele é a ibuído a no osybinių p ielinksnių (ž . Klima ičius 1993: 20 21).
meilė į žmogaus kasdieninį gy enimą įneša kilnumo, ačiau eikia sup as i, jog ši e ybė gali
egzis uo i daugybėje į ai iausių o mų (= gali u ė i daug o mų) (A 67).
As conselhas da língua indicam que a dan ne a o inas pa a o p opósi o, mo i očiai ou ação
5
Em es ilos de linguagem li es o empo pode se nusp os o plu alis a local, e nos o iciais mais
comum do empo įnagininkas (ž . Šukys 1998: 296).
SOLVITA LABANAUSKIENĖ. Būdingiausios sin aksės klaidos Pie ų Aukš ai ijos abi u ien ų ašiniuose
BENDRINĖ KALBA 88 (2015) www.bend inekalba.l ISSSN 2351-7204
undui eikš i (KP S1: 124). Isso é li oginis in e nacional e inys, plg. us. o imia, angl. in he
name (o ). Kons ukcija com a dan jus i ica-se apenas de duas ezes žegnonėje (Va dan
do Pai) e himne (Va dan os Li uânia). Em odos os ou os casos keis ona em po , dėlei, kieno
no s labui, exemplo. :
Ela azia o homem sen i -se melho ho (= se melho ), enuncia ydų, sac i ica alguma coisa
a dan (= po ) do escoi ado ou aze pic a si po causa de ou o elicidade (A 1). Nes es
empos os homens a dan o que que enunciasse (= emuo enunciê) de uma (mo e s S. L.),
pasilieka is dėl o d i. Alguns icam o çados a enuncia à libe dade a dan (= po ) ou os
bemo ės (A 10). Al o ių šešėly enuncia a also apelido a dan (= de ido) à libe dade
a ís ica (A 10). Pu in sua libe dade sac i icou a dan (= po ) pais no o, mas no amen e
escolheu a libe dade, enunciando o que lhe não e a amá el (A 10). Įsimelėjėliai sac i icam
suas idas ou i idas a dan (= po causa) nobnios amo (A 56). Meilė pa a seus memb os da amília, p óximos aos, nos es imula a sac i ica a dan (= po ) seus bemo is (A
96).
1.6. Sepa adamen e é p eciso menciona a mais eqüen emen e ei a pelos alunos links de
consumo e ada, a qual aisê e Jonas Jablonskis (Jablonskis 1957: 551672), isso é nãoe u iško
(sla iškojo) es ado de es ado de in odunagininko uso em ez de d ejybinių linksnių. D iginais
aleg nios chamadas cons uções, as quais cons i uem a ibwa dis ou būd a diškasis
pasaky u a numanomu sakinio daik a a džiu a daik a a diškuoju žodžiu. Kaip nu odo
An anas Rasima ičius, būd a diškųjų kalbos dalių lie u ių kalboje eiksmažodis ne aldo,
pala a, ha monizado com adinasi, eiksmažodžiai seu domínio não pode iam exigi da pa e
būd a diškosios linguagem ao įnagininko (ž . Rasima ičius 1972: 4).
Na a ual alança Li uãs as no mas de consumo dessas cons uções não são i mes. Pa ain
escla eça , quais que se pode espe a a osena mudanças no u u o não dis an e,
panag ini ada ais cons uções a osena, quio modelo de es ado de aiškos no mas, com
quiais açõesmajodžiais pa ece silpniausios, endo em men e e o a o, que a uais mokiniai,
exce o ki akalbius, nebepe i ia di ec inas nem usų, nem mais aquilo polkų língua in luência.
P incipalmen e encon ado casos, quando būd a džių e būd a diškai a ojamų pala as
įnagininkas es ado iui eikš i é usado em ez de: (a) de nomeado ; (b) do bene iciá io e c) galhei o.
1.6.1. Falando sob e o nomeado aleg niji, nos in es igu u esc i os usa ais enganosos
modelos de es ado aiškos: a) (pode, se es o ça, de e...) se + kokiu: Abu esc i o es a i mam,
que ė ynė homem de e se a mais impo an e (= a mais impo an e), odos a de e ama e
p o ege (A 20). Em odos os empos o homem se es o çou se do u, kilniu (= do as, kilnus) (A
36). <...> pa a isso p ecisa apoio e comp eensão, po que se isso não i e , o homem
simplesmen e nebesis engs (= al al) se d) (ne) ampa + kokiu: Es e poelgis con a, que mesmo
SOLVITA LABANAUSKIENĖ. Būdingiausios sin aksės klaidos Pie ų Aukš ai ijos abi u ien ų ašiniuose
BENDRINĖ KALBA 88 (2015) www.bend inekalba.l ISSSN 2351-7204
(A 41). Há de pessoas, que (= quem) po causa ou os elicidade podem se sac i ica e se
nob e e sup a ingu (= kilnūs e sup a ingi) (A 57). T abalhando em ele ado de e ala com
es anhos pessoas, lhes so i , se nuolankiu (= nuolankus) (A 84); b) sen ichiasi + kokiu:
Po an o kilniu (= kilnus) pode sen i -se só em si pessoa de amo à mãe. Š u ho e ninguém
nejau ė (= nesijau ė) e mesmo não podia sen i -se li e u (= li e) (A 70). Só lemb anças
eįndando a ju en ude, de ol a à sua na i a k aš ą, passa a-se li e e elizingo (= li e e
eliz) (A 70); c) pe manece + kokiu: De odos os p imei os, gos a ia de esc e e , que e
quan as lemb anças i am no in e io humano, mais impo an eis (= mais impo an es)
semp e pe manece ão aqueles, que p o oca xipsená a é ou ų
<...> (A 74).
e maio es iliokliai įsimylėję pode o na -se nobnias e hono ingais (= nobnūs e hono ingi) (A
103). Dados mos am que ečiau abi u ien ai e ys a nominine po ção do con o escolhendo
būd a diškąjį įnagininką, quando g e a bend a imi pasaky o eiksmažodžio bū i eina
eiksmažodžiai pode, se es o ça, em.
Mais equen emen e klys ama, quando jun i o na a i o ai (a) apsmo eiksmažodžiai, (b)
em pa e lhes p óximo eiksmažodis pe manecem ou c) á ios sen imen os açõesmaojodžiai,
exemplo. : a) Po an o, as a e as diá ias pa ecem udo não-pesadas, mas como que áceis,
po que g aças ao amo ampi nob e (= nob e) e às a e as diá ias dão odo de si […]... (A 28).
Es e, embo a e mui o sob e i a, so čia, po ém não o na enš ingu, žiau iu (= enš ingas,
žiau us) (A 42). Kilnumas semp e menos usada a pala a e a inkama (= yški) būdo sa ybė, a
meilė pag indinė, ainda em uma alo g ande a e azão, po causa da qual as pessoas que em
o na -se melho es, nob esniais (= melho es, nob esni) <...> (A 44). <...> nós podemos não só
muda , o na -nos di e en es (= di e en es) do que omos an es, mas ambém delimi a e
pe segui no os obje i os (A 45). Mui as ezes as pessoas o nam-se comple amen e não
econhecí eis (= não econhecí eis), pois a on ade de encan a e ag ada a ou a pessoa
pode aze mui as e ma a ilhosas coisas (A 55). Po an o, o homem, com a ajuda do amo (=
įsimylėjęs žmogus), a odęs sa u (= sa as), o na-se nob enius (= nob enis), do que oi a é šiol
(A 67). Homem de p ègê e p êgs a ce os nemalonumai, mas ele os encendo o na -se só
s ip esniu (= s ip esnis) (A 85). Em p imei o luga , meilê as pessoas age posi i amen e elas
o nam-se mais nob es, es elneses e eligeses (= nob e, es elnesni, elizingesni) (A 85). Assim,
pessoa, deixando pai ynê, aspi a a libe a -se do sielos kančių, o na -se li e u (= li e)
es animame k aš e, a i ibando-se a i ibando) do ainda ainda lembin (= i idas lemb anças
emanescen es) (A 88). Assim, pessoa, deixado pai ynę, p ocu a libe a -se do sielos kančių, o na -se li e u (= li e) es animame k aš e (A 88);

SOLVITA LABANAUSKIENĖ. Būdingiausios sin aksės klaidos Pie ų Aukš ai ijos abi u ien ų ašiniuose
BENDRINĖ KALBA 88 (2015) www.bend inekalba.l ISSSN 2351-7204
b) Kad i kiek begalė p isiminimų gy uoja žmogaus iduje, s a biausiais (=
mais impo an es) semp e sob e i e ão aqueles que causam esquissenão a é aos ou idos (A
p aei ose gy enimo akimi kose, sugebėjo išsaugo i sa o au iškumą, e ybės, išlik i a spa iu
(= a spa us) (A 84);
74). Nuola paskendęs c) Kilniu (= Kilnus) só pode sen i -se uma pessoa que enha em si amo à
pa e nidade (A 67). Š u ho e ninguém nesijau ė e mesmo não podia sen i -se li e u (= li e)
(A 70). Nunciou-se que os desg aminados casos, quando ca ac e a džių ou būd a diškai
a ojamų pala as įnagininkas bū iui eikš i usado ao in és a dininko, cons i uem nos
esc i ó ios i uos sob e 33 p oc. de odos d ejybinių linksnių klaidų.
1.6.2. Ou o caso, quando sla iškasis bū io įnagininkas mokinių usado em ez de naudininko.
Ras os ais cons uções e oneamen e usadas: a) se + kokiu: Es e espiesuolis do po o po
suas boas ob as mos ou sua amo ê à paiha, que concedeu-lhe opo unidades se nob e (=
nobilniam) co idiana na ida (A 12). <...> meilê não só impede uma mulhe se eliz (= elizmen e),
mas pai a a ida sumaiš imi (A 12). Tokioje si uação de amo concedidau dignnumą escondėps
pa yčios, e mais a de a é e no ą akim (= okiam) se (A 41). Assim, meilê emana as boas
qualidades do homem e ajuda o homem a se melho ("ge esniam) (A 47). Bū i kilniu (= kilniam),
signi ica besąlingiamen e sac i ica si mesmo e bemo ê, não só seu (A 86); b) ((ne)leis i) sen i is +
kokiu: Tempo, passado jun os, dá co ąsos pega p imei oyn, pe mi e sen i is pakylė u (=
pakylė am) (A1). Assim, Mykoliukas sen e-se nepilna e is (= ne isa e is), a ninguém c ês, e de
udo mais impo an e ninguém amado, e isso em pa e e impede ele mesmo de se sen i nobilniu
(= nobilniam) (A 37). Isso pe mi e sen i -se nob eziam (= nob eziam) po aqueles que nada não
sen em à sua nação são aos quais a nação é nada ale (A 50); c) esis i + kokiu: O pode des e
sen imen o é inap ėpiá el, po que ela o nece jėgų sob e i e e esis i kilniu (= kilniam) (A 18).
Mesmo umapasė meilė ajuda ao homem a pe manece do u (= do am) e nob ios almas (A 47).
Sabe -se que pasielgus (= pasielgęs) al ez injus amen e, mas nãoik a ališkai, se ás en endido
po amado, pe mi e ao homem pe manece s ip iu (= s ip iam) (A 56); d) + o na -se qual:
P ecisamen e esse compo amen o nos ajuda á a escolhe cau elosamen e o obje o de amo ,
po que só com a escolha ap op iada, é possí el e ela odas as qualidades posi i as e
inalmen e o na -se nob e (= nobilniam) (A 44). Assim, posso conclui à conclusão, que se
sac i ica pela p óximos pessoas e meilė lhes ajuda a o na -se nobilniu (= nobilniam) (A 51).
Tais sen inhei os būd a dis ou būd a diškasis a pala a gimine, skaičiumi e aleg niu
u i bū i de inamas su papildiniu einančiu naudininku, ačiau dažnai as papildinys būna
ik numanomas.
SOLVITA LABANAUSKIENĖ. Būdingiausios sin aksės klaidos Pie ų Aukš ai ijos abi u ien ų ašiniuose
BENDRINĖ KALBA 88 (2015) www.bend inekalba.l ISSSN 2351-7204
Bene p incipalmen e as a sakinių, nos quais ne aisyklicamen e usado įnagininkas ao
lado eiksmažodžio jaus is, p z. :
Isso pe mi e sen i -se nob ei o (= nob eniam) po aqueles que nada sen emça pa a seu
po o (A 31). Sua sensação engend ada no co ação pe mi e sen i -se elizinho (= elizingam)
não só a si mesmo, mas ambém aze elizingos (= elizingos) ou os (A 39). Mas dedicação
e espei o é o que pe mi e sen i -se do u e adequamu (= do am e adequamam) (A 104).
Nono miniais doisjybinių linksnių casos abi u ien ų ašiniuose, quando būd a džių ou
būd a diškai a ojamų žodžių įnagininkas bū iui eikš i u ilizado ie oj naudininko,
cons i ui sob e 27 p oc.
1.6.3. D ejybinio galininką cons i ui sudu inio a inio da pa e nomina i a e suplemen inio
galininkai. Suplemen á io galinho exigem na a i o conjun is galininkinis eiksmažodis
(Tolu ienė 1967: 48). D ejybinis galininkas dos li uanos alboje desde an igo i a kons ukcija,
po ém, como mos am dados do es udo, mokslei iam acassa com complemen á io
ha moniza būd a džio, pelo qual eiškiama a dinė a ino pa e. O p incipal esc i os usado
e oneamen e do d ejybinio galininko modelo sin ác ico é: (pa)da y i + kokiu, p z. : Po isso ele
não é chamado sa anaudžiu niekšu, que, sendo in eliz, desg aimingu (= desg aimingo) az e
ou a (A 1). Meilė a dia i-šką ida humana az au esniu (= au esnį). Meilė nos az melho os (=
melho os), azia sen i -se especial (A 2). Es e sen imen o o ça a pessoa a aleg a -se ou lūdė i,
a ida az bela e escu iesiu (= belžų i š iesų) (A 7). Além de udo, ela escla ece as nossas idas,
homem de homem mais eliz e melho (= elizmen e e melho ) (A 13). Assim amo é o que az o
homem melho e mais nob e (= melho e mais nob e) (A 28). […]...Mui os esc i o es ensinam que
amo de undamen os muda a ida do homem, o na-o mais eliz (= elizingês) e ensinou-o a agi
nob emen e […]... (A 28). Meilė šiems aikams i meilė Se e jai azia ele eliz, nob e, ge u (= eliz,
nob e, ge ą) (A 33). Assim, meilê dá ao co idiano humano dignidade, po que meilê az homem mais
bom e cuidadoses ingesnio (= melho e cuidadoses ingês), e a dignidade de essas coisas e
consis e (A 33). Meilė, acho eu, a ida humana pode aze nob e, excepcional, plna e čiu (= kilnų,
exclusi inho, plna e į) (A 38). Meilė Se e ijai Mykoliuko a ida comp eendeu, ez-o g ažesnio (=
g ažesnį) (A 38). Assim esumindo pode-se alega que meilė dia išką ida do homem e ele mesmo
az au esniu (= au esnį) e dá dignidade (A 54). Ela az o homem mais nob e e sąžininges= mais
nob e e sąžiningês) (A 59). Daí pode-se in e i que o sac i ício em a o dos p óximos nos az
mais humanas e nob es (= žmogiškesnius e nob esnius) (A 67). Meilė ainda assim dá ao homem
co idiano uma dignidade, não impo a o que ele amasse, mas mo alė az habi ual a casdienybę
kilnesne (= kilnesnę) (A 92).
SOLVITA LABANAUSKIENĖ. Būdingiausios sin aksės klaidos Pie ų Aukš ai ijos abi u ien ų ašiniuose
BENDRINĖ KALBA 88 (2015) www.bend inekalba.l ISSSN 2351-7204
Segundo P ano Kniūkš os, oda ia oco em casos, quando e galininkas não semp e limpa,
i naudininkas ne inka, o įnagininkas – klaida (ž . Kniūkš a 1983: 37). Tokiais a ejais
ge iausia ink is ki os aiškos p iemonę (šalu inis sakinys, išplės ine aplinkybė i pan.).
Knygiški e negy i sakiniai ku iami com eiksmažodžiais a) ensina , b) p omo e , c)
aduzi , exemplo. : a) En ão meilê não semp e é eliz, po ém ensina homem a se
melho ...> (= melho o ensino da bondade). Assim às ezes meilê, embo a e in eliz, po ém
ensino homem de se s ip iu, a laidžiu (= o alezas, a laidumo), se econcilia com
p a adimais, nep a as i do os al ybių <...> (A 42). Meilė amília moko se paga biu,
ole an išku (= paga bų, ole an išką paga bos, ole an iškumo), pe mi e en ende que
da ni amília é uma das maio es al ybių (A 68); b) Tal abalho, se sac i ica em em
bene ício na i o país do incen i ou pa isanos a lu a , pe manecem o iais (= o ius elg is
o iai), não cede (A 90). Os sen imen os e i ências de uma pessoa podem desen ol e
mui as qualidades de ca á e posi i as e nega i as, po exemplo, elicidade e aleg ia
es imulam se since ši džiu (= since idade), e ai a ou in eja o ça čia eidmainiau i (A
c) Ty a meilė, du usa os semana, o assal an e base ac ujou men is, o čia o se
90);
ou ookiu (= e okį ki čia keis is) <...> (A 1).
1.6.4. To almen e a os casos em que os alunos não conseguem pa a o i d ejybinio kilmininko
(ge almen e com nega i o o eiksmažodžiu): A maio ia, que amam since amen e,
não se es o ça des ui a pessoa pessoal elicidade, não az seus in eligas (=
nelaamingos), não acei a inganço (A 68). Neno má ios d ejybnych linksnių casos,
quando ca ac e a džių ou būd a diškai a ojamų pala as įnagininkas bū iui
eikš i e oneamen e usado em ez de galininko, mokinių ašiniuose as a sob e 27
p oc., ie oj kilmininko 2 p oc.
1.6.5. Acon ece casos (hipe no malizmų), quando alunos pe sis engia sem
necessidade pa o ados d ejybinį linksnį, egz., com i imo signi icância
eiksmažodžiu i s i e seu ediniais:
Po ou o lado, olhe elėjimas pa a o passado pai a am a ida mais ácil (= pai a a a ida
mais ácil), de que pessoa é p eciso se (A 8). P ecisamen e es as p op iedades em odos
os empos ajudam o homem a e ela o seu lado melho , seu alen o ou ajuda a en ende as
SOLVITA LABANAUSKIENĖ. Būdingiausios sin aksės klaidos Pie ų Aukš ai ijos abi u ien ų ašiniuose
BENDRINĖ KALBA 88 (2015) www.bend inekalba.l ISSSN 2351-7204
mais impo an es coisas, o nam a ida mais in e essan e (= ao in e essan e) (A 25). Em se
sac i ica a alma da pe sonalidade i s a au esnė i kilnesnė (= au esne e kilnesne) (A 63).
Kadiniai não a é o im en ende es ado de aiška, explica se a pa i do ê-me mesmo
esc i ó io ap esen ados eg as e ne aisyklingų a ian es, po exemplo: <...> só meilê, que
ele expe imen a dia iamen e, pe mi e-lhe pe manece nobniam, deco iam,
besis engiančiam e okš ančiam p aceugin i ou os. <...> Apibend indoma pode ia Acho
pasaky i, kad šis pasaulis be meilės bū ų niū us i liūdnas, juk bū en jos dėka (= dėl jos)
žmogus anda jėgų keis is, nu eik i kažką ge o i , žinoma, ap i ge esniu (= ge esnis) (A 34).
que é mui o impo an e em elação a si mesmo e ou os pe manece em hono ingam,
exemplingam e nobniam. <...>. Es a ligação incen i a as pessoas a o na em-se pelo menos
um pouco melho es, humaniškesnis e ūpes ingesnis (= ge esnius, humaniškesnius e
ūpes ingesnius) (A 36). Assim, e exemplos da língua mokinių apa en emen e mos am que o
a nio įnagininkas pe me biase em elųjų d ejybinių linksnių kons ukcijas (ž . 1 ig.).
33%
2%
27%
38%
E os do binibinho apelido
E os do bibilhinho kilminado
E os do biná io bene iciá io
E os do golinho duplínio
1 PAV. F equência de e os b ejbiná ios linksnių (pe cen ais)
1.6.6. Segundo Vy au as Amb azo, d ejybiniai linksniai é uma das mais b ilhan es
ca ac e ís icas do sakinio ano inių, que a língua li uânica man e eu a é his o inių laikų,
em alguns casos a é ago a ies (ž . Amb azas 2006: 280). Falboje la ios ambém a é ago a
ambém são sob e i idas ais cons uções de es ado de aiškos. O que nas línguas esla as
é usado só įnagininkas (ž . 1 abelę). Ve dade, o lingu inis a la ians Janis Endzelynas (Jānis
Endzelīns) pensou que o a ni įnagininkas esąs bal ų i sla ų kalbų eiškinys (ž . Endzelīns III 2: 456).
SOLVITA LABANAUSKIENĖ. Būdingiausios sin aksės klaidos Pie ų Aukš ai ijos abi u ien ų ašiniuose
BENDRINĖ KALBA 88 (2015) www.bend inekalba.l ISSSN 2351-7204
Šukys J. 1998: Li huanian línguas linksniai i p ielinksniai: a osena e no mos,
Kaunas: Š iesa.
Šukys J. 2001: Lie u ių kalba 11 klasei, Kaunas: Š iesa. Tolu ienė B.
1967: D ejybinis galionis a. Cul u a da língua 13, 4850.
Recebido 2015 11 09
Adop ado 2016 01 22
COMMON SYNTAX MISTAKES IN GRADUATES ESSAYS
OF SOUTH HIGHLANDERS
Summa y
Es e a igo discu e common syn ax mis akes ound in he essays w i en by g adua es du ing
he Li huanian Language and Li e a u e Exam 2014. The da a was ob ained om 104 essays o
Sou h Highlande s (Aly us coun y), and u he s udy should show whe he he e a e any
egional di e ences in he use o hese phenomena. Syn ax mis akes p e ailing in he
g adua es essays a e case use mis akes (ap oximadamen e 60%). A common mis ake which has
been desc ibed since Jonas Jablonskis imes is he use only due o he impac o he Sla ic
o no Li huanian (Sla ic) s a e ins umen al case ins ead o double declension. In
mode n Li huanian, use o hese s uc u es a e no sound. Pe haps hey appea ed no
languages bu also o he analogy wi h nouns. The mos p oblema ic e bs which we e mos ly
accompanied by a numbe o non-no ma i e s a e exp ession cases a e быть, изlik i, jaus is,
laiki i, (pa)da y i, ap i (be, emain, eel, keep, do, and become). Hence, i is necessa y o look o
he causes o such use, as well as e ec i e me hods o obse e no ms.
O he ca ego y o ele an mis akes is use o e b o ms, such as pa iciples (ce ca de 18%).
Pe haps majo syn ax mis akes a e made while using pa iciples when a single cha ac e
pe o ms bo h majo and mino oles in pe sonal sen ences. The hi d g oup o syn ax
mis akes con ains use o p eposi ions and pos posi ions (ce ca de 11%). P eposi ions which
a e used mos inco ec ly a e pas, an es, acima (abou , a , be o e, o e ). The mos abundan
a e he cases o inco ec use o pos posi ions dėka, (su) ajuda ( hanks ( o), (wi h he) help
(o )).
When w i ing essays, ewe mis akes a e made while joining sen ences o clauses
(abou 9 %)

SOLVITA LABANAUSKIENĖ. Būdingiausios sin aksės klaidos Pie ų Aukš ai ijos abi u ien ų ašiniuose
BENDRINĖ KALBA 88 (2015) www.bend inekalba.l ISSSN 2351-7204
KEYWORDS: syn ax mis akes, cases, p eposi ions, pos posi ions, pa icipan s, e bal
ad e bs, pa iciples, joining sen ences.
SOLVITA LABANAUSKIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius
sol i [email protected]