BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
JURGITA VENCKIEN
Lie u ių kalbos ins i u as
LITUVI BENDRINS LEGABOS SAMPRATOS HISTORIQU
(XIX SÉCHEAU ANTROJI PUS XX SÉCHEAU PRADŽIA)
1
ESMINIAI VOODŽIAI: bend inée pa le, éc omoji bend iné pa le, schnekamoji bend iné
pa le, g ynumas, codi ikacija.
ĮVADAS
Li u iens bend ines langues ( oliau bk) de l'appa i ion, commencemen ques ion ne ois abo dé dans les
a aux kalbininkų. Gied ius Subačius es discu é des che cheu s li uaniens e s une bk his oi e […]
géné alemen elle es liée a ec la na ion his oi e: am ce ain isolé u nau us (s a ybės) é ape de
dé eloppemen a é é pa lé e de une ce aine s anda d de langue de dé eloppemen s adiją (Subačius
2004: 89). E les linguis es E a s-Unis e d'Eu ope occiden ale l'é olu ion des langues communes examinen
en se basan su les ca ac é is iques des langues mêmes, des spéci iques linguis iques e sociaux
aožais (Subačius 2004: 97). Eina as Haugenas a dis ingué qua e bk aspec s o ma imosi: no me choix:,
o me codi ikació, onc ions pe ulinimą e socié é p ê emen (Haugen 1966: 252). Bk appa i ion e aida
liés a ec publiomene, e pa iculiè emen du E. Haugeno indique aspec s: a mes choix de bk e socié é
admission. Le ôle de la socié é beaucoup plus ô a soule é e P anas Ska džius: comme impo an s bk
de l'appa i ion, de l'ê e aožą il a indiqué appa adusį socié é (ou du moins de sa pa ie) la pe cep ion
qu'elle a une langue commune, e ses e o s ce e langue à u ilise : [bk] es dans ou l'e hnog aphie
Lie u oj econnue, u ilisée ou s'e o cée de u ilise [čia e plus pa yškin a mano J. V.] comme un moyen
uni e sel commun (Ska džius: 1927 341). L'objec i de ce a icle su la base de p esse e
egodocumen ais mon e , quand la socié é ou du moins sa pa ie ėmė pe ce oi a oi in i bk e commen
celle comp i .
Les bk Li uanies s p oblèmes g ildenés A noldas Pi očkinas su XVIXVIII siècle aš iją éc é, que [ ]iek
M. Daukšai, an aux au es de ce emps employés de la le es Li uanies <...> enco e n'é ai so i
conscien un commun ines langue pe cep ion (Pi očkinas oi : 1990 6, aussi bien.
1
L'a icle es p épa é selon epo emen Bend inės lie u ių kalbos samp a os k is aliza imosi is o ija, lui ai ą
moksliniame semina e Bend inė lie u ių kalba šiandien: ik o ė, iliuzija, siekinys? (2015 05 22), qui a é é o ganisé
Li uiniens langue ins i u du Bend inės kalbos y imų cen as.
JURGITA VENCKIENĖ. Lie u ių bend inės kalbos samp a os is o ija
(XIX siècle seconde moi ié XX siècle débu )|2 Pi očkinas 1986: 3031). Bend inée langue idėja a
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
é é é oquée Uni e si as ling a um Li aniae (1737), cependan plus loin elle n'a pas
dé eloppée (Pi očkinas 1990: 8).
2. BENDRINS LEBOUT SAMPRATA DE FAILE XVIII SÉCUEL XIX SÉCUEL
VIDURYJE
XVIII amžiaus pabaigoje i XIX amžiaus p adžioje bk apo ne ieno au o iaus mąs ymo
obje . Bea si andan į bk po eikį, de di e s au eu s žemaichs (Juozapo Čiuldos, Simono
Daukan o, Juozapo A nul o Gied aičio, An ano Klemen o, Kip ijono Nezabi auskio, Ju gio
Amb aziejaus Pab ėžos, Ju gio Plia e io, Dionizo Poškos, Simono S ane ičiaus e k .) a i ude
dans elle langue, e o pou la cons ui e y ée G. Subačius (Subačius 1991, 5864; Subačius 1996:
5159; Subačius 1998 e k .). Zemaičiai ėmė mąs i i, comme langue à ai e commune (plačiau ž .
Subačius 1998: 2021), ce qui pe me pa le de bk c éa ion débu ie, quoique aucun des modèles
discu ables en emps ac uel ne ku ai bk. G. Subačius econs ua elle des au eu s des
e esaichs ku õs ou aspi amõs c ée bk samp a ą: bk se a commune e uni o me à ous le
public de la na ion langue (Subačius 1998: 20 21), quoi, soulèquée, uni o mi é, uni e so inum, na ion,
langue di é en s au eu s pe ce aien ne ienodai. Pa exemple, J. A. Pab ėža pensai su bk
seulemen žemaičiams (en i on 1831 année), e S. Daukan as a dlyu au pé iode de c éa ion Biggie
Lie u os žemaičiams i aukš aičiams bei Ry ų P ūsijos lie u iams (Subačius 1996: 5354, 56).
Mo iejaus Valančiaus (18491875) pendan la pé iode yskupa ion, beaucoup de kunigų éc i en en
a minium mixiniu, plus ou moins se enan de leu a minium pag inda, mais s engdamiesi ê e e
aukš ai iški (Jonikas 1972: 135). Pa ies M. Valančiaus, di igea usio la ikybine li é a u e, elle
su eilléusio, menčių su le langage commun, egis, n'y es illikusių. Néanmoins du œil ne l'es pas ce
que M. Valančius s'occupai des li es des auks aiciens de l'es pe me e leu a me, ca eux
esą ne comp enaien pas les éc i s zemai iques: 1852 m. en e é Juozap Zene ić dans les a mes
des auks aiciens de l'es à adui e Juozapo Žel io lenkiškai pa ašy ą ka ekizmą, 1865 m. aginęs
An aną Ba anauską éc i e k aš ie leu s a mes. En ou e, Pe as Jonikas es замянен и о M.
Valančiaus gany ojinius laiškus, писаy us ikin iesiems leu a me (Jonikas 1987: 238). Cela émoignen qu'une commune à ous les Li uaniens pa le
M. Valanchi lui enco e semblai impossible.
JURGITA VENCKIENĖ. Lie u ių bend inės kalbos samp a os is o ija
(XIX siècle seconde moi ié XX siècle débu )|3
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
3. BENDRINS LEBORAPA SAMPRÉA LA DEMIÈRE XIXE SÉCULE BENDRINS LA DEMIÈRE XIXE SÉCULE BENDRINS LA DEMIÈRE XIXE SÉCULE es une époque où les langues son de enues les langues les plus cou an es dans le monde.
Domis bk ques ion s'in ensi iai dans la seconde moi ié du XIXe siècle. De ce me o
egodokumen s, la p esse gausu considé s ymų su bk, discussions di e ses ques ions de
commun inemen de langue.
3.1. Rašomoji bend inė kalba
Les che cheu s de langues commun ées s'acco den , que p incipalemen appa aî ,
(apie ai plačiau ž . Subačius 2001: 127). Ne išim is i lie u ių bk – ap a iamojo laiko a pio
s anda disée langue éc i e au débu elle es pe çue seulemen comme éc omoie.
Bend ines langues, p incipalemen au suje de la o ma ion, nécessi ée A. Ba anauskui, 1870 m.
paski am lec u i homile iką pamokslų sakymo eo iją i p ak iką lie u ių kalba Žemaičių (Telšių)
d asinėje semina ijoje Kaune (S akauskas 2003: 71). A. Ba anauskui cu ai c ée un commun os
éc omosios langues ( ad. aszybos) modelį, šnekamoji kalba son p oje es a a minė (Ba anauskas
1875 10 04 (16): 6):
i.
A. Ba anausko éc omosios bend inės kalbos ( oliau bk) s uc u e é ai a ima des a mes hau š aičių
(plačiau ž . Jonikas 1937: 50; Zinke ičius 1986: 78), cependan la aš e p é é in a encode e des pa icula i és
des au es a mes. A. Ba anausko bk modelis, bien e a é é populai es pa mi les ca halikes p ê es, e
Žemaičių yskupo kancelia ijoje a o as jusqu'en 1908 m., dans bk néçaugo, comme e žemaičių au o ių
2
p oje s au débu du XIX siècle. Rbk, coduojan es a mines pa icula i és, idėją plė ojo e Kazimie as
Jaunius, aussi bien (nuo 1885 m.) p ê é la langue Li uanien Žemaičių d asinėje semina ijoje Kaune
(Sabaliauskas 1979: 172). Il (Jaunius [18801892]: 6) souligna que a sninė u iu aszyba ne peu eizdė i dans mes
os paczios que une g ande pa ie de nos jemaiczių ůs paczius mo s ku uo isz a ia comme une li a a u ce
que les hommes de science ins uisi en ůd i li a i sujeny i į k u ą e aszy i szeip: lůma, lůkis, lůszas,
klůnas, szlů i, plůsz as e am panas Panaszus au es mo s, comme skazy y ojai son assez impliqués dans
3
žmy Ap algo e ol més au lieu
..
2
Plačiau ž . Venckienė 2014.
3
ga sinė, one inė (LKŽe).
JURGITA VENCKIENĖ. Lie u ių bend inės kalbos samp a os is o ija
(XIX siècle seconde moi ié XX siècle commencemen )|4 A. Ba anausko e K. Jauniaus ku ą
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
a mių de inimo héo ie au moins en pa ie en ée applique e F anciškaus U bona ičiaus
Žemaičių i Lie u os Apž algoje (1889–1896), Žemaičių d asinės semina ijos auklė inių
e Kazimie o Pakalniškio leis ame pe iodiniame édi ion.
P. U bona ičius (1895: 3) ašė:
uo a osim ik ů.
Te miques de ha monisa ion éc omojane dans le langage idėja ou ée pa aukli e Jonui Basana ić (1899: 9):
Nous a ons e o mů i musun g aphikan els budu, que elle ap u kainà, uni e sališka é eiškimui elle peu
4
isun a miun musun, eip que é eikš us musu éc ybos ženklais mo sius gale u sai y sa iškai les gens
i ai iausiun lie u iškun dialek un.
Ses p oposi ions, comme bk code des pa icula i és a miques, comme éc an e lindé
di iniquemen a iams sons (bend a a is J. Basana ičiui aussi nea odé nécessai e), il é abli
en 1899 m. isėjusioe li e dans P ie his o ijos ašybos, enco e supplemen ė 1902 m. Ožkabalių dainų leidime.
5
Pa exemple, a ika ą [dž] J. Basana ičius siūlė žymė i diak i ine aide <d>, ją [ž]emaiţiai u es
idu žodije kaipo pap as an d iš a ie (Basana ičius 1899: 12); [č] ma queklino diak i iniu ašmeniu <ţ>
Žemai ijoj, où elle n'es enco e pasuminkš in a es e , u shi a ţ commeo p as a išsi a ie (Basana ičius
1899: 13)
6
.
Ainsi dans les de nie s dix ans du XIX siècle e même e ou élie pa à bk c éa eu s e
consomma eu s nécessai e e app op iée ou ée bk, qui codiô di e s a miques ca ac é is iques, a ies commun in i neno i ée.
4
P ices gem as (LKŽe).
5
J. Basana ičiaus bk p oje in ellec uelle de ai ê e connu e aupa a an , de son Ožkabalių dainų (1884) e
E nologiškų smulkmenų (1893).
6
En aison peculia i e de la héo ie bk J. Basana ičius n'a pas in i é de eni édac eu Va po (18891905) le jou nal
publi eu s'ib iaien qu'il ne p enai pas la applique dans ce e publica ion (ž . [Bagdonas] 1937 11: 01 [I]). Cela mon e
que les édi eu s de pé iodiques p essen en leu bk model enco e é an ès agile.
JURGITA VENCKIENĖ. Lie u ių bend inės kalbos samp a os is o ija
(XIX siècle seconde moi ié XX siècle débu )|5
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
3.2. Bk choix du ondemen d'in e mieux e bk ixa ion dans les années dix-neu
siècle
Li u iques pe iodiques p udes édi eu s choisis un au e qu'un chemin chemin de a mes
ha monisa ion bk héo ie šalininkai. Depuis Auš a (18831886), don les édi eu s on décidé de
s'appuye Augus o Schleiche io (1856) e F ied icho Ku šaičio (1876) g amma icums Li uiniens,
pe iodique paudos base de la langue choisie Bigijiosios Lie u os ( DL) e Ry ų P ūsijos ( RP) des a mė
Li uiniens aka ų aukš aičių. Le base su une décision a me en 1893 Va pe g indė e Jonas
Jablonskis: sa o ašyboje niekad nesu aikysime de ous mųsų a mių (Jablonskis 1893 5: Bk appa i ion
pou ixe ès impo an conscien iux pe cep ion de la socié é, que elle a elle langue. Les de nie s
dix ans du XIX siècle commençan à alle illégalemen Li u iquemen p esse, socié éé, ou plus
p écisémen , plus éduquée sa pa ie, commença à pe ce oi que le a minil ondemen bk choisi, e
pasisakė u in i bk. Te čiaisiais Auš os édi ion années, 1885 m. décemb e, Se a inas Lau ynas
Kušeliauskas kunigui Aleksand ui Bu bai éc é su kalbą abelną: aszan del lie uwiu i žemajcziu, ejk
7
ajkin is su kałba abełna (Kušeliauskas 1923: 12). Ne ukus bk a ixé An anas Vy a as (1887,
éc ia iška kalba, oi ci-ap ès, 3.4 sq.), Juozas Tumas-Vaižgan as, éc omoji, oi ci-ap ès, 3.3 27, c
Jonas Mačiulis-Mai onis, oi ci-ap ès, 3.4 sq.), Mečislo as Da ainis (1891: 70, Mila iška kalba), An anas
Milukas (1892: dialec as ašlia iška kalba), J. Jablon (1893, li e a is, oi ci-ap ès, 8.4. Vinc, Pie a is 3.3),
e d'au es (c . Vincenc 2007: 27: 27-30).
Ainsi de nie s XIX a. décennies in elligen sia ėmė comp end e u in i commun inée,
p incipalemen éc omąją langue. Ce é ai un exemplai e, sek ine modèle de langue.
3.3. Šnekamoji commun inė langue
Bès p esque au même momen , quand ixue es an i bk, in elligen ija a le e e šnekamosios bk
( oliau šbk) ques ion. Plusieu s ois des scien i iques men ionné J. Tumas-Vaižgan as, qui depuis
1888 m. susidu dan a ec in elligen s, ėmęs kalbė i ašomąja kalba (Jonikas 1987: 352). m. 1891 šbk
ixa J. Mačiulis-Mai onis: Isz a mių isz ink a laiko Kauniszkē, qui es dailiausē e laquelle déjà
8
plumes szneka (Mačiulis-Mai onis 1891: 181). Dès lo s, commençan au de nie dixmeci du XIX siècle au
moins les pa lan es éduquées non seulemen pe ce aien la p ésence commune éc omée, mais en
elle commencè en à o ien e e la schnekamąja langue.
7
Abelnas isuo inis, ou , communs (LKŽe).
8
Ci é es de J. Mačiulio-Mai onio li e Apsakymai su Li uania p aeiga, qui a é é émise 1891 m. An aš iniame li e page
indique qu'elle éc i e m., donc su se o muusią bk au o ius pou ai éc i e non 1891 m., e 1886 e ô .

JURGITA VENCKIENĖ. Lie u ių bend inės kalbos samp a os is o ija
(XIX siècle seconde moi ié XX siècle commencemen )|6 Ne ukus, en 1893, J. Jablonskis accen ai égalemen le
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
discou s bk, en oublian qu'elle se a des inée non plus seulemen in elligen s, mais à ous les u ilisa eu s de
langue (Jablonskis 1893: 9): si la langue ac uelle des éc i s a oujou s pa ayn e pe yn, ne se modi ian pas
dialek iquemen (= dans ses o mes), alo s ou bien les mœu s du débu ou des mœu s oud on que ous,
in elligi s Augis e ou Žemai šiai, puissen pa le e eip, comme leu s p emie s pa en s, oud on pa le , en
Li uanie. Pe o A ižonio Lie u iška g ama ikėlė (1898), en e au es ko, a é é des inée app end e e šbk
au o iaus indiqué que les signes ki čio žemaičiams e y ų aukš aičiams mon en , comme a i ašomosios
kalbos o mas (A ižonis 1898: 1).
Ainsi de nie s XIX siècle décennies in elligen sia commence à pe ce oi u in i bk, pa em ą
jedna (kauniškių, заnemuniečių) a me, e commence, s'e o ce ja šnekė i. Il s'e o ce que
elle soi accep ée e des au es couches de socié é.
3.4. Exigimimai bk. G ynumas
De la p esse e egodokumen s oi , que os Su okus u imą bk, elle p isme le e pu e é
exigence.
Le langage pu ume exigeai Auš os (18831886) edaccija. Au cinquième numé o, à Pe u
A minui-T upinėli, une éponse de édac ion éc i e: Miklink seulemen e a ok g iną kalbą
([Auš os edakcija] 1883: 151). Plus a d, à ce suje z'en a men ionné e Jonas Šliūpas: Kad
eni le e a laiky i g inąją kalbą, eiki, que ous asz ininkai passeeng u g inai e g aźiai
aszi i (Šliūpas 1884: 147). P. Jonikas es assoupli que Auš oje le c i è e de pu e é appliqué non
9
seulemen lexiikai, mais aussi à d'au es ni eaux de langue (Jonikas 1987: 310), pa exemple, des
mo s d'o igine é angè e [ ] s eng asi žymė i <p> [p] (g apas ‘g a as A6 1883: 156, pamiliją A2
1886: 59), [ch] <k> [k] (kole ôschole os sg. gen. A140: 1883).
m. dans le p emie jou nal de la Š iesa (18871888, 1890) numé io p obablemen An ano Vy a o éc i a ainsi:
Kalba musu laik aszczio will a ojama aszlia iszka g yna, ajou an où pas où un au e mo dēl
10
pa eiszkimo (Vy a as 1887 3: La pu i ude de la langue a men ionné e Vincas Kudi ka, Ici men ionnable e
Jono Palionio ema quemen , que aux auš iniks, aux sume imais de pu i ica ion de la langue c éés pa les
9
Li u iškumas, ai, ka ais e ès p as as (Palionis 2014: 1419).
naujada us ge manizmams, sla izmams i am ik iems a p au iniams žodžiams pakeis i, s a biausia bu o
10
L'a icleni Įžanga (p. 13) es signé E nes o Weye io, cependan , ano J. Tumo-Vaižgan o, Jaus e jau i ici kunigo da bą
p obablemen pens o a su édi o ies A. Vy a ą. A. Vy a ą au eu du a icle laikée e Vanda Zabo skai ė,
spėdama, que ici pou ai con ibue e Jonas Mačiulis-Mai onis (Tumas-Vaižgan as 1924: 10; Zabo skai ė
1987: 62).
JURGITA VENCKIENĖ. Lie u ių bend inės kalbos samp a os is o ija
(XIX siècle seconde moi ié XX siècle commencemen )|7 éc i an Ūkininko (18901905), à des
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
lec eu s moins éduqués des iné un jou nal, au nom des édi eu s (Kudi ka 1890: 12):
Da peu asse i la comp éhension usageemen pu no lie u iszko liźu io. <...> Vienok, jaigu e sunki bu u
iszp adźiu g yna lie u iszka kalba, cela g ei possible a ec jaje apsip as i. <...> Dēl o-gi ne m'appsiez pas les
lec eu s, jaigu 1. No. Ukinįko bu u comme pe sunku li e! olieux se a lége us. De ces mêmes années Zemaičių e
Li uanie obž algoje exho ai à a i e a en ion à an kapių už ašų leksiką ([Pakalniškis] Zuikis 1890: 117):
Pou quoi nous u ilise é ange s kałbos źodźius, que nous a ons okius-pa dans no e kałboje. Au
lieu źonkos ou sz oge kos ou ne g aźiaus bu u pa aszy i lie u iszkus źodźius mo e s e pa i?
G ynumo equi emen , g e a adap amas éc ibes, 1891 m. kėlė e J. Mačiulis-Mai onis (1891: 182): negana
es jeib comme aszy i, mais déjà eikalaujas nů aszy ojo paźinimo moksliszkos aszybos i g yumo
des langues. nécessinybę eng i a mybių 1892 m. Vaikų kningelės ecenzijoje ašė e A. Milukas À
p opos (1892: 27):
Iszda ėjas nepa daug ma y zada ė sobie p acy iszdůdams szią kningelę: ne a isz žemai iszko současný
aszlia iszką dijalek ą ( a mę), ienog ou ce es isz g ei umo, ou ce isz igno jimo de ous les įpa ybių abiejų
a mių, p ikaiszio mnoho iszsi eiszkimów i o mų e ė ne a ojamų současnému aszlia iszkam dijalek ę.
G ynai Li u iškos bk exigeai e Aleksand as Damb auskas (Adomas Jakš as) 1898 m. (ž . da an age, 3.6 ch.). B
g ynkumo ques ion examiné e pe sonnelle co espondencielle: 1885-aisiais ce e exigence bk kėlė S. L.
Kušeliauskas (1923: 112113): Rejk que ik aj bu u g ina kałba e que wisi a kałba comp a u.
Vadinasi, su okdama u imą bk, no s da ne nesan kodi ikuojamo eikalo, ją a ojan i
une pa ie de la socié é n'es plus be ole a o nelie u iškumo, ak ualus es de enu bk c i e iums de pu e é. Il
laiky inas seniausiu, pi miausia iškel u bk eikala imu, no s daba nebė a s a biausias (plg.
Gi denis, Pupkis 1970: 6567).
3.5. Te i oi e d'u ilisa ion
Au cou s de la pé iode en ques ion, en isagée e su bk e i oi e de consomma ion. Comme
déjà men ionné, 1885 m. in S. L. Kušeliauskas éc é, que bk esan i commune Li u iens ( . y. aukš aičiams) e
JURGITA VENCKIENĖ. Lie u ių bend inės kalbos samp a os is o ija
(XIX siècle seconde moi ié XX siècle débu )|8 žemaičiams (ž . 3.2 c.). Nepassaien ni dixmeci, 1893 m.,
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Jonas Spudulis b ėžė déjà plus la nes bk ( asz kalbēs) limi es de consomma ion elle doi ê e
commune DL e RP Li uaniens: eikia wēl s eig iesi, que bu u wienybē asz uose en e p uss e
musu (Spudulis 1893 11 26: 3 ). Da ap ès penke ių ans, 1898 m., A. Damb auskas emphasizé, que bk
( ašlia iška kalba) es commune à ous les Li uaniens, indépendammen de leu lieu de ésidence: elle
es u ilisée non seulemen e nog a inėje Li uanie de ous a mių lie u ių, mais e en Eu ope, e aux
É a s-Unis d'Amé ique
(Damb auskas 1898: 23):
Szendieną <...> zemai is ou augsz ai is, dzukas ou kapsas, zana ykas ou guogas, ous susip an a ėsą
li ou es, ous unokiai aspi asi aszy i, iszsižadėdami leu s a miques kałbos ca ac é is iques <...> Tokio
budu paleng ėl iszsidi bo e iszsig aldė iena lie u iszka aszlia iska kałba, laquelle main enan e a oja
p esque ous les ge esniejsi musicie s s gadynės asz ininkai, nežiu in su ce su quoi ils i en en
Eu ope ou en Amé ique. Ainsi de niè es XIX siècle décennies bk le concep de e i oi e de consomma ion
éla gié: bk comp endue comme de ous les e i o ies li awiquemen pa lan i s langue, u ilisée e dans
d'au es pays i an des Li uiniens.
3.6. Ex ension des onc ions
L'in e dic ion de p esse condi ions su enus bk onc ions ne pou ai lib emen déplo is, elle ne pou ai ê e
consommée dans les é ablissemen s du pou oi , écoles. m. A. Damb auskas, p olongean J. Tumo-Vaižgan o e J.
Mačiulio-Mai onio émoignis su les e o s in elligen s de pa le bk, exho a à éla gi bk domaine de
consomma ion elle de ai ê e u ilisée non seulemen in elligen sie mu uelle de communica ion, mais aussi dans
l'église (Damb auskas 1898: 4): beaucoup de bon bu u, si chaque li u ys p ies , issimokin bien pou pu e une
Li u iszkos aszlia iszkos kałbos, i skełb u isu bei 1898 le mo de Dieu, su is nesi upindamas su les
pa icula i és des in e en ions. <...> E queul niex ne moi, buk nous czia quelle à k ei a ikici é annonçons. <...>
Bažny iniuosę dalykuosę, au an que nous sa ons, isu ieszpa auja pas a mės, mais kałbos aszlia iszkos.
laquelle, egis, ne a žė exigences des au o i és an kapies za asus. Dans la p esse ixée, que la plupa
A k eip as dėmesys i į da ieną, labai asmenišką i ka u iešą kalbos a ojimo s i į,
éc i asus éc i aien mokan ys g ama iką (Tu auskas 1901: 15):
lie u ių an kapių už ašų ašoma lenkiškai, aginama juos ašy i lie u iškai, siūloma, kad okius
JURGITA VENCKIENĖ. Lie u ių bend inės kalbos samp a os is o ija
(XIX siècle seconde moi ié XX siècle commencemen )|9 Žemai ėliai, pa įs oujou s pa ašyki kal iui su
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
laš elio, quie mo s doi en ê e su la c oix ékal i <...> pa į Jeis bien e g amma ically mo s de sudė i
nemoka , ce demandeyki de ce, que bien žemai išką g ama iką moka, pa ašą sus a y i.
Ainsi bk mu uel communiquemen consomman pa ie de socié é ėmė p end e soin de sa
p opaga ion e à d'au es so s de consomma ion, où é ai possible, p incipalemen dans
l'église. A en ion dé ou née e dans an kapies des insc ip ions langue.
3.7. Bk Besoin de codi ica ion
Les de nie s XIX siècle décennies se pose besoinikis codi ikue bk. V. Kudi ka enco e 1889
m. Va pe éc é (Kudi ka 1889: 105):
Sziandien chaque aszējas a aille soi g amma iką e chacun sa o izkai aszo au emen e ê e ne peu ,
an laik ne u ēsime g amma ikos umpos, aiszkios, qui su impo an esniu langue écoulemen épondi u
s aczei, sans d ejonēs aucune.
Va po édac eu Juozas Adomai is-Še nas 1890 m. a no é que la g ammai e es nécessai e aux
no mes d'éc i u e su ienodi : Idan galē u, appa aî e e appa adus zassilaiky i uni o mokia
s a aša, au e uni o mokias sou ien, uni o mokios p ie ankio, de celle don il es possible à ous
bu u app end e s a ašos (Adomai is-Še nas 1890: 65). Feus de nécessi é é abli des no mes
d'éc i u e, en i on 1890 m. a pininkai ėmėsi ini ia i es: hek og a a o V. Kudi kos pa eng é ègles d'éc i u e compilinėlį
S a ašos Ramsčiai (Jonikas 1987: 326). Jonikas 1987: 326. Jonikas 1987: 326. Jonikas 1987: 326. Jonikas 1987: 326. Jonikas 1987: 326. Jonikas 1987: 326. Jonikas 1987: 326. Jonikas 1987: 326.
Žemaičių e Li uanie Apž algos édi o ius P. U bona ičius 1895 m. kėlė g amma ikos klausimą: ada
ece ons unokios aszybos, quand nos li é a u es che s (p o eso iai) a sižadės inginio, a
iszdůs ge as g amma ikas (U bona ičius 1895: 3). 1897 m. éc i e g ama iką agino Tė ynės Sa go
bend ada bis P anciškus Gaigalas: Isz iso ieko u iame upin ies, da buo ies, que za e i
musų kałbai e aszybai zoma us, idan aszydami nekłaidžio em
(Gaigal 1897: 18).
Toujou s en l'absence d'une adéqua e g ammai e de la langue li uanienne, Va po édi ion
che chai solu ion: au débu de 1898 p oposée é olu i Juliaus Schiekoppo (18791881) g amma iką,
ep ėliau ecommand o se é é e à P. A ižonio Lie u iška g ama ikėle, dans laquelle
p ésen é Va po ašybos modelis ([Va po edakcija] 1899: 37):