JŪRATĖ PAJĖDIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
PRITARIMAS PASNEKOVU ŽEMAIČI KASDIENYBS DISCURRSE:
FUNKCIJOS IR RAIŠKA (REMIANTIS XX A. II PUSĖS ŠALTINIAIS)
ANOTACIÓN el
En el a ículo se p esen a un es udio explo a o io, po el cual se a ó de de e mina los elemen os de
apoyo pašneko ui aiškos y su ecuencia de pasacambio en ijopo ipo zemai iškame discu so (įcomun en
habla, na a i os y con e saciones ele ónicas). Ty imui pasi elk os en keli uen es publicados XX a. II
pa és no es ie asaiches habla del he edas. Basándose lexikog a ís icos uen es (ž . Aleksand a ičius
2011, Vanagienė 20142015) dada ilus acine ma e ial se discu en basado en una e aluación subjec i i a los
e enaicios adecuada pe cepción del comunamien o, elacionado gene almen e con la consecución de
ha nos. P i a imo aiškos elemen os y su ela i a ecuencia de la dispe sión en eal bajoaichos habėjime se
e alúa analizando n no e lowaičių elšiškių au en iško kasdienybės kalbėjimo eks ų inkinio Taip šneka
i kšliškiai (ž . Gi denis 1996).
ESMINIAI VOODŽIAI: kasdieniška žemaičių kalba, spon aniškas dialogas, p i a imas pašneko ui,
epe ijimas.
ĮVADAS Los Žemaičių como g upo e ninés
exis encia basada habėjimosi, y no de
1
esc i u a pa i imi.
Compa ando saky inės bend inės lenguas li uanas y žemai iško kalbėjimo peculia idades, el úl imo iene
no pocas sa i ų b uožų, que sie ini y con onologicas sis emas kalbinių di e enciaciones, y con
dis in osos cul u ales es ánda es de modelos comunes, ambién con desiguoda de Li huanian y
zemaičių lenguas es uc u a sin aksinių no miškumo samp a a. Šnekamosios bend inės Li uanos de la
2
lengua suelen inicia se buscando es a is icamen e undamen a a menudo sólo median e obse ación
3
cap adas šnekamosios y ašy inės de la lengua (Dabašinskienė 2009: 14). Con el modo de obse ación
es ablecidos zeme iško y lie u iško lingüís ico modelos de comunicación aiškos di e encias son
elacionada
1
Sob e los es ue zos y ealías del desa ollo del sis ema de esc i u a de la lengua bajoicia m . Pab ėža 2017.
2
Sob e del lenguaje y dialec o ski į y del lenguaje como a ealo, abimancio de dialek os a ealus, koncep á plg.
Aliūkai ė 2013: 4; di e en endome del bend ines lengua y o os a minos undamen amo bajoaicios lengua,
a mes i šnek as, su okimą ž . Pab ėža 2017: 47–48.
3
aba cando ją cons i ui anchas Šnekamajai lengua ca ac e ís ico es uc u a iis peculia idad nulimia su
eikala imus, okius kaip bū inybė a siž elg i į pokalbio si uaciją, daly ius, jų skaičių, emą i ki us ling is inius i
ca ác e de in es igaciones y izkelia especiales neling is inius señas, plg. Dabašinskienė 2009: 14.
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. P i a imas pašneko ui žemaičių kasdienybės disku se: unkcijos i aiška
( emian is XX a. II pusės šal iniais) | 2
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.14
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
y aquí p esen ada del es udio explo a o io idea ( im esne análisis basado basado susmen idos
sis emas lingüís icos a maníes sug e inación ambién se ía bas an e condicional, ya que hay
disponibles ie as de habla ansc ip s y saky inės (šnekamosios) comun ines lenguas,
4
ep esen ando ep esen ando p i ųjį bend a imo modelį, exs ai p is a o de di e en es
pe íodo y si uaciones de habla).
5
Es e a ículo iene como obje i o asumi una žemai iškam dialogui ca ac e ís ica pa icula idad,
g ei pas ebimą gim akalbių bend inės lie u ių kalbos a o ojų, apusių žemai iško pokalbio
liudininkais, aip pa yškiai k en ančiu į akis i pažindinan is su au en iško žemaičių kasdienybės
disku so (i dialogo, i polilogo) pe ašų eks ais. Es o ap uebo al socio (o socios) del diálogo exp eska.
Casdieniškuos bajosaichos cha s es habi ual, que pasy ią oyen oy posición ocupando pa icipan e del
6
discu so en ac i osjį hablando o na andoį miemb o del discu so eacciona bas an e ecunu y
a io amen e exp es echs u ap uebo. Es a peculia idad del discu so bajos a los cambiados código
de la lengua suelen nebūna au omá icamen e asladada a bend iná Li uanies lengua. Dado que es o
no es de sí mismo p onos icable, en cie as si uaciones es e ap o a imo puede se conside ado
imp escindible elemen o de cul u a comun a imo, al que gene inée kalboje žemaičiai adecuado
co espondien e no encuen a. Puede se , que al comunica se en lengua común p ecisamen e debido
a ales o semejan es di e encias cul u ales kylan is incapacidad co ec amen e in e p e a silenci
o desconocimien o, con qué adecuadamen e eemplaza pausas, c ea a los bajos una incómoda
con e sación imp esión de silencio y al mismo iempo o alece el imagín del bajoenio. Na ū aliam
bend iné al usua io de la lengua con e ido žemai iško dialogo liudininku a menudo pasika ejan i o
pe manen e ap obima aiška pa ece como pe eklinė y me ezca pasipimo. A menudo y de di e sas
mane as mos ada el ap uebo pašneko ui aišką zemai iškame disku se puede incula se con
ue emen e exp esškiamu y adicionalmen e deseujamu comuniccino pa iguismo (plg. Edwa ds
2008: 335) consecución o okš amo in e pasmenino econocimien o ealiza imo modelos (plg. Weigand
2010: 232), que elacionados con mane a de en endimien o en la comunidad conc e a y ealización del
p incipio. P agma ika mandagumu pe mi e acla a dos con adic o ias implicaciones del silencio:
dependiendo de la con e sación si uación y su pa icipan es composición el silenciamien o puede se
pe cibido y como con un cie o humilde (amžiaus, socialiniu) es a us elacionado deseado mandagumo
7
aiška y como su iškas akib okš as (plg. Leech 1999: 141). Įp as o con e sablio si uaciones (kai
dialogo, polilogo pa icipan es socialis s a usos panašus, y la comunicación ecuen e y
4
Sob e concep os saky inė kalba y šnekamoji kalba posible sinónimiškumą y ski į, cuando saky inė kalba
su okiama plačiau, y šnekamoji puede se asociada con bui inio es ilo de lengua é. Nauckūnai ė 2003: 7980; Kamanduly ė-
Me eldiené 2014: 1.
5
Po ejemplo, Saky inės lie u ių kalbos eks yno pa es Spon aninė p i a kalba apo ados da os se pueden
alo a como umpas domés ico es ilius kalbėjimo a ka pas.
6
Aquí a ibábase del con con con con adición pašneko ui eacciones aiškos. Sob e el apoyo y la oposición
ilokucinius ac os como elacionados con cie a posición en pokalbya (ellas son posibles sólo como eacción a an es de es o ex usį pašneko o pasakymą)
ž . Sa kauskai ė 2011: 56–57.
7
Sob e e icalųjį (hie a chinį) y ho izon alųjį socialinį nuo olį é Leech 1999: 126.
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. P i a imas pašneko ui žemaičių kasdienybės disku se: unkcijos i aiška
(basado en XX a. Dos uen es de la
segunda) | 3 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.14
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
deseado) po eikis e i a el silencio y maiky i la comunicación con el discu so pa ne iu es sie ino con
comuni ine a ine unción del lenguaje (ž . Leech 1999: 141). Dialogo eo e iké Edda Weigand, la lengua
concibiendo como diálogo (ž . Weigand 2009), y diálogo como di e sosa ūšį juego (ž . Weigand 2010), sos iene
que la comunicación basada en diálogo se ealizuoj en base a cie os ejecu i os p incipios, que el hablado
conscien emen e o inconscien emen e se elige buscando y pokalbį iniciuojó, y de espaldo de eacciones
de conexión, pe mi iendo pe cibi la o alidad del pokalbio y pa icipa e icazmen e en él (plg. Weigand 2010:
113). Los esenciales p incipios ejecu i os de e minan las o mas de pa icipación en diálogo y pueden
con e i se en es a egias (cuando el o ado busca una cie a di ecme pasuk i dialogo ėkmę). Tales
es a egias pe mi en cambia la secuencia de con e sación, alo aciones y exp esión de emociones,
pe mi e algo que e i a o algo que ag ega o e ela la olun ad del hablado coope a se o opone se (ž .
Weigand 2010: 113, 118). Dialogo ėkmėje las pe sonas pueden adap a se a pašneko o (es a egia de
coope ación) o elegi en en amien o (kon on ación es a egia), y a eces y neu alá la posición,
gene almen e conscien emen e ni siquie a dándose cuen a de ello (Weigand 2010: 121122). Con al
nesąmoning acos umb amien o a la elección de pašneko y place pa icipa en la con e sación gene al
es o mos ando cie a eacción más sie inas zemai iškasy ap uebo adopškos modeliación, cuando
a o abilidad a pašneko y esamai ėkme de la con e sación puede se exp esándome no solo en depend u
posi i o con i mación, sino y de cie os pašneko ases o sus pa pás epe ojimo, pa a azas o
8
ne i e pimo en aiojamo sakas o, es o cons uyendo como (no inju ian e) no ma de comunicación.
Žemai iškam dialogu būdingų ap e a imo pašneko ui aiškos elemen ų į ai o é y sus ela i ais
ecuencias (o ela i ais consumo pasiski s ymas mu uyje) žemai iško pokalbio a manos (dialoge y
poliloge) en es e a ículo se discu en basado a ias uen es publicado u žemai iško go o ėjimo
pa eddu. Jį cons i uye a ias ansk ipcia zap asy ieji na u alalaus y (o ) cuan o desp o okuo o
žemai iško kalbėjimo(si) liudijimų są adai, ixuojan ys XX a. II pa ės šiau ės žemaičių ( elšiškių i
k e ingiškių) kasdieniško kalbėjimo(si) si uaciones. P i a imo aiškai nag inė i ypač pa ankūs knygoje
9
Taip šneka i kšliškiai: šiau ės žemaičių elšiškių a mės eks ai su komen a a ais (Gi denis 1996,
adelan e TŠT) es au en ian ysški polilogo i dialogo,
ep ezen uojamo ele oniniu pokalbiu, pe ašai
10
. Žemai išką inkamo kalbėjimosi su okimą
8
Sob e lo que la coope ación en diálogo no necesa iamen e iene que coincidi solo con la habi ual
con i mación posi i a, a con on ación no solo con nega i iu espaku c. Weigand 2010: 122.
9
Sob e ie aaichos a mies desi s amien o y del no e ie aaichos lengua peculia idades é. Zinke ičius 1994: 8587;
sob e esminį no es ie asaičių elšiškių ski umą nuo k e ingiškių, g indžiamą u, i // ọ, ẹ kai a negalūniniuose
skiemenyse, é. Zinke ičius 1994: 114.
10
Ta minių eks ų knygoje Taip šneka i kšliškiai: šiau ės žemaičių elšiškių a mės eks ai su komen a ais pa eik i
19681985 m. ocul p u mik o onu g abi i Mažeikių . Ti kšlių apylinkėje gy enusių Alekso Gi denio šeimynykščių i
kaimynų pokalbiai. Va ios de ellos son ele ónicos. La con e sación ele ónica puede se desc i a como
nones anda inska si uación de comunicación (plg. Gi denis 1996: 142) po a ias azones (p.ej., incomunidad,
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. P i a imas pašneko ui žemaičių kasdienybės disku se: unkcijos i aiška
(basado en XX a. Dos uen es de la
segunda) | 4 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.14
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
elacionada con pe eikiančių desc iúdenimų esama K e ingas a mės ocabulai e (Aleksand a ičius 2011, adelan e
KTŽ) y occiden ales bajos de los ocabula es: Ylakių, Lenkimų, Mosėdžio, Skuodo, Šačių apellinkių šnek os AO, PŽ
11
(Vanagienė, 20142015, adelan e ŠVŽ, I, II). Muy impo an e en a iza que en las mencionadas uen es dada ilus acinė
ma e ial es y au en iška, y muy ipiška. Es a au en icidad y ipicidad da na pe mi e de un en o no zemai iškos
12
sal ykuiam zemaichi, cui ančiam TŠT, KTŽ o ŠVŽŽ, pasa se an as como eg įžusiam en paėjusí iempo.
S aipsnyje žemai iško kalbėjimo azės už ašy os siekian kuo panašiau pako a i šal inių ansk ipciju
(paselec os en uen es se u ilizan ame ais niuansais besiski ian es modelos de insc ibimien o) g e a pe ašo
p esen ando anspona imui a imą žemai iško kalbėjimo a ka pą bend ine kalba.
13
PRITARIMO RAIŠKA ŽEMAIČI KASDIENYBS PASIKALBJIMUOSE Žemai iškoji pe cepción del lenguaje adecuado y sus modelos
educa i os An es de empeza a examina las peculia idades del exp esio de p ó imo bajoaiños dioge deba e y eso, el
en oque a los bajoaiños puede se con adic o io, ellos pueden se conside ados como ėksmingi iukšmada iai o como
koks pokalbis žemaičiams a odo esąs inkamas
14
. Pap as ojo kalbos bend uomenės na io
calleniai. Así con adic o iamen e se alo a más p obablemen e debido a di e en es hablado(si) si uaciones
15
ci cuns ancias. Būnan jun o con sa iškiais (kalban is įgim a (p igim a) kalba) a los bajos suelen noubudi inga habla ni
yliai, ni kul ū ingai (plg.: ka p ãded s lal e ẹ, negalėjimu pašneko ą alida isualmen e, y debido a la bū inybės i in
aiškiai kalbė i), pe o p ecisamen e en él muy b iskamen e a sliega p i a imo aiškos bū inumas, ik ame pokalbyje
16
ealizándose glimpsniu, linkčiojimais, cuya ansc ipción no puede se za iksuada.
17
11
KTŽ ilius acinei ma e ialagai ca ac e ís ico dialogiškumu apa aña se au en iškas no es ie as de los k e ingiškių
kalbėjimas, el ocodyno sumany ojo k uopščiai записат abou 60 años (ka o eka ecopilada desde XX a. 5-o decenio
de mediados has a 2004 m., y el dicciona io empezado a p epa a desde 2006 m., plg. Aleksand a ičius: 2011 4; Mikulėnienė
2011: XII; Vaišnienė 2011: XX). Más sob e las posibilidades de in e p e ación del ma e ial p opo cionado KTŽ é. Pajėdienė 2018b; 2019.
12
En es e dicciona io gausu y casdieniško žemaičių disku so (19601990 m. Bi u ė Vanagienė cons an emen e
записывала su más ce cano en o no pašnekesius), y 19891996 m. ykusių dialek ologických экспедиций время
зафиксированных pokalbių материалов (plg. Subačius 2014: XII; XIVXVII), con enčios y nemenką ep ezen ac
linguinio slooksėjimą.
13
Sob e TŠT ansk ipción é. Gi denis 1996: 810; cuan o más de alladamen e A. Gi denio a o as ansk ipción modelis
es á explicado n sus ie as del no e hablado pe ašų są ados en Žemaičių dzūkai y Šiau ės žemaičių Skuodo zona, c .
Gi denis 1996: 810; 2008: 17 ; 2012: 21 ; ace ca KTŽ éase Aleksand a ičius 2011: 1718, Vaišnienė 2011: XXIII
XXIX; y ace ca ŠVŽŽ éase Vanagienė 2014: XXVIII.
14
Sob e pe cepcinius modelos de idoneidad del habla in e linio y su econocimien o éase Aliūkai ė 2019;
Mikulėnienė 2019.
15
bend inés lenguaje a e ac o pe cepción y concepción basada a la alo ación de las pa icula idades a míneas
é. Aliūkai ė 2019: 87; sob e el app aisamien o de un ma io de la comunidad de lengua sencilla como subjec i ųjį a miškumą é. Aliūkai ė 2019:
66, 67.
16
Plg.: en e sã ẹs ọkộujamûos gm ó kãlb ( a p sa ęs okuojamės įgim a kalba) ŠVŽŽ I 218; b a p gm à a
kãlbà (bu o p igim a a kalba) ŠVŽŽ I 186.
17
Es o indica y TŠT salik ų (nekupiū uo ų) d as iškų eplikų (plg. Gi denis 1996: 8) gausa.
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. P i a imas pašneko ui žemaičių kasdienybės disku se: unkcijos i aiška
(basado en XX a. Dos uen es de la
segunda) | 5 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.14
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
negãl ni apsẹklaus ẹ ‚kai comienza odos lalė i, negal[ima] ni apsiklausy i‘ ŠVŽŽ I 369). El silencio
o nekalbumą ellos suelen asocia con d o ėjimusi y es a en un en o no inespe ado, en la que se
18
necesi a nekasdieniamen e compo a se y habla (daz eces negim ąja kalba). Po lo an o
habėjimosi sencillez y éxi o a ie aaičiai endę sie i con iden išku su y con e sación pa ne io
e niškumu (plg. pasakymą žemãi ộu su jèmãi a ũodà jộu k m ‚žemaičiui su žemaičiu a oda
juo (‚labiau‘) k en a‘ ŠVŽŽ
19
II 152). Kasdienybėje ie aaičiai ambién no siemp e uidosmigi. Tamce os si uaciones (pa . ejemplo,
escuchando au o i e ingo na ado ) ellos pueden se i in silenciosos, excepcionalmen e a en ini
pa icipan es del discu so. El ylin mues a y TŠT ex ai, en los que se p esen an ab e ia u a M.
ma cados la go na a i a, el in e ésingume del oyen e (klausy ojos) como habilidad pa icipa en
o a pe sona na ación. Es e modelo de na amien o y su escucha ecogiéndose como
20
ca ac e ís ico žemai iškai en o noka (espé ase que no solo como habido, sino y como oda ía
esan e), cuando y iausias o senio au o i e ingas pasako ojas (pa yりに, ma ina, g anelė, e a, y al
ez cuan o ečiau ė as, senelis, dėdė) cuen a his o ias del pasado. Tokios cuen os escuchomasi
suscupus e ylin .
21
Beensmį in e e dimien o p ohibiancia disposición y ylų dėmesingumą žemaičiai se es ue za ugdy i
desde mažens. Žemai iško co idenía pa e del habla p opo cionan e en los dicciona ios ambién hay
ases de cuando al niño se p ohíbe in e eni en la con e sación de los adul os o in e umpi la;
comen a ios simila es pueden se des inados y a adul os, ej. :
(1) abibúdâms k nešis/ nak škis idẹdũju ũoda! //KTŽ 188 ( ebebūdamas allnešis
nekiškis en g andesų odą ‚kalbėjimąsi‘)
(2) našmáižûokis idẹdũju â pa! //KTŽ 422 (nešmaižiokis en g andes en eą) (3) nọ bu
ka ũškiši, nèbišẽi mûms n kũok ũodà ŠVŽŽ I 308 (na, pe o cuando u užkiši
(‚įsi e pi‘), nobeišeina nos ni alguna oda) O a e us, ylėjimas ambién puede se
e aluado des a o ablemen e e incluso p o iguinado a incapacidad, ej. :
(4) anbelis ès kana ọkuj s ẹn eka mộn nasakâ // KTŽ 253 (a nebylys esi, que
nesi okuoji y nada me nesakai) /
18
Plg. azėje nesa iškiui (desde o a lengua de en o no adėjusiam pašneko ui) ad eso ą pasakymą ned mès
dlê jãu odl (mes nelabai ya odly i ‚kalbūs/šnekūs‘) ŠVŽŽ II 153.
19
odà (sl.) ‚šneka, pokalbis, pašnekesys‘ KTŽ 347.
20
Tai B onisla os Gedgaudai ės-Gi denienės na aciones, de las cuales no malmen e no pe uia, nesu ikdo
ninguna escuchado (klausy ojos) no a o in a pas. Plg. TŠT i ulinamien os San uoka, mue e, ida TŠT 95105,
Paka uokliai, nek ikš ai, aikažudės TŠT 116127 y Ponai a gdieniai TŠT 155163 en e a dy ų na a y ų
ienin elis a likėją.
21
Es e modelo ep esen a ep esen ado mencionado social dis ancial d ejopą ho izon aliąją y e icaliąją aišką.
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. P i a imas pašneko ui žemaičių kasdienybės disku se: unkcijos i aiška
( emian is XX a. II pusės šal iniais) | 6
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.14
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Menėduas uen es es án зафиксирована y o osokios habėjimosi adecuamidad pa eikčių, po
ejemplo, equisi oimas pa icipando en pokalbyje hablando y escuchando mi a ė i pašneko ui
en los ojos, plg. :
(5) ọkudamûos eiz ek isê ak s ónanai kis šal s // KTŽ 249 ( okuodamasis eizėk
22
di ec amen e á los ojos, y no nai ykis á países) /
23
(6) san u ũodas naẹš si ànũo nãi mûos ệns // KTŽ 249 (su anuo (‚juo‘) odos
neiš esi, [iš] ano nai ymasis uno /
24
ọkujẹn ệis ẽk ak s eiz e ẹ ọnaž a g ệis // KTŽ 348 ( okuojan is necesi a en los ojos eizė i, y no
ž algy is) Los miemb os de la comunidad basados en la T adición de la Palab a el susikalbamien o es la
más impo an e mane a de conocimien o mu uo, po lo an o, desde mažens ugdomos disposiciones,
eclamando no solo a iculaciones cla as y signi icadas (ž . 81010 ejemplos), sino ambién u u
u nius, u mei y nuo aikai (ž . 1116 ejemplos), pl. :
ko âuzgi (8) ọkộukis kãp žm og s // KTŽ 256 (ko u niauzgi, okuokis como
žmogus) /
(9) sak k âiškê, nemọ m ek ŠVŽŽ I 455 (sayyk cla amen e,
nemu mėk) (10) k o pọ slúoj s kapàsakûoji? // KTŽ 327 (co u
25
pu slojies, kai cuen as)
(11) ko čè úomâuji ûo us n ekùs! // KTŽ
26
265 (co u aquí omauji ales niekus)
ọžèbe ûoji ûo us n ekùs // papàsakûok kũnûo s m a KTŽ 497 ( u žebelioji ales
niekus, papasakok algo algo se i o) (13) na a šk ek n eku (12) // KTŽ 441 (ne a škėkų
niek) (14) ni uodas ni pasakas con ou makalu // KTŽ 224 (nei pa ece á, ni pasakos con
ese makalu)
(15) s‿pẹjuok k p‿dọ n / nẽ ũodas / nẽ p sakas // KTŽ 347 (su pijoku kaip [su] du nu
ni ados, ni cuen os)
(16) k p ûmpi n ekùs/ gèãu papàsakûok // kãp g enėjimas KTŽ 308 (ką u
niekus, ge iau papasakok, kaip gy eni)
22
Plg. okã imos (hib .) – ‚kalbėjimasis‘ KTŽ 347.
23
nai ies, na os, na ės – ‚sukinė is, dai y is iš paniū ų, padilbų‘ KTŽ 249.
24
pliumpi na ymos ,sukinis, dai ymasis‘ KTŽ 249.
25
pu sló i, ~ója, ~ójė ‚ ašky i seilėmis‘ KTŽ 327.
26
ómau i,~auja, ~a o ‚nesąmones habla , ėkau i‘ KTŽ 265.
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. P i a imas pašneko ui žemaičių kasdienybės disku se: unkcijos i aiška
(basado en XX a. Dos uen es de la
segunda) | 7 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.14
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
In es igación en las uen es seleccionadas hayan es au ope cepcinías con i maciones
mues an que zemaičiai su p opio exclusi i umú g indzia lengua y cos um s peculia i u. Ta
įgim oji (p igim oji) ie aaičių kalba gali bū i apibūdinama como neg aži, pe o sin emba go š a i,
pasiñi i aiškiu y lig u a imu (plg. azę nė a p is ilusi), ej.: (17) nọ žemãi ê kãlbà sk as, pàp o ẽ
sk as ŠVŽŽ II 20 (na, žemaičiai kalba ski iasi, pap očiai ski iasi)
ũo nèg až kãlbà žemãi u ŠVŽŽ I 252 ( o, neg aži kalba je zemaičių) (19) žemãi u k lbà n e
pis lọsi // KTŽ 403 (zemaičių kalba nė a p[ ]is ilusi) Zemaičiai suinio (e niniu požiū iu) habla
se suele asocia con iesmukiškumu como no ma (plg. saky i s ačiai, pak au i paksaky i
ies žemiai į akisâ), plg (20) plãi ė s ka s à ê unčiai pakgančiai // KTŽ 389 (zemaičiai s ačiai,
pak auna i gana) (18)
Vis sólo pe sonalescho en las pasiones se es ue zan es yškin i kieno aunque con agyniación y
jus omukiškumą como no ap o cualidades, po lo an o pe sonas, bea odai iškai dokazinėjančius su
e dad, gus aba desc ibi se como nenuo okius y nesukalbamus y en a éci a, que hay que pode
llega a aco da con o o asmeniu, plg. :
ns) n kuo ũos nù ûokas na ộ ọkudamûos s žmuog ùjãu ižeidẹn e p šingàujẹs // KTŽ 21
263 (ans ni ninguna nu okos iene okodamasis con esposogu[mi], u[o]jau
įžeidinė[ja]ingia, p iešujasi)
(22) jê nûo i ọkộukis kãp žm og s ónakàbẹn ekis // KTŽ 137 (si quie es, okuokis
como homb e, y no kabinėkis) /
(23) sna a žm og nipas ọkộusi dúo ã nisọsẹ ã si // KTŽ 251 (su na a u
27
žmogu[mi] ni apa ecuosi do ai, ni aco dsi) (24) àš nisọ ệinó žm og nanûoọ p
klī iso iu// KTŽ 320 (aš ne ne uno su žmogumi nen p ikly is)
28
ẽk p isi âik ma, jê nûo i sọgi. ên ẹ ŠVŽŽ II 99 ( eik[ia] ajus e, si quie e
cohabi a ) na ã as, ~à (sl.) užsispy ęs, g ei susie zinąs (25 KTŽ 251).
27
28
kly is, ~ijas, ~ijės (sl.) ‚ba is, i ac is, a o os moles a KTŽ 320.
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. P i a imas pašneko ui žemaičių kasdienybės disku se: unkcijos i aiška
(basado en XX a. Dos uen es de la
segunda) | 8 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.14
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
No solo decla ándose disposiciones, sino ambién la misma habėjimosi manie a mues an que una
de las sencillas mane as de e ela su a o ancía compañe o de diálogo es habiendo se a enigam
ai pa ody i į ai iais būdais iš eiškiamu p i a imu.
y P i a imo acos umb ado cadadienybes discu se Raiška Įp as ame dialoge, cuando pašneko
es á an e los ojos, ap uebación le aiška puede se : pa a eso bas a a ención, mos ado
cons an e iempo de con ac o de ojos y cie a nea sainia, pe o ambién neužgožiančia co po al
san ysena y linkū elėjimu o ges ikulia imu. Žemai iško go o jenja a ka pų conci ados en se
pueden encon a cie os indicios de ace ca de al ap e a imo ealizamien o mane as y sus
signi icados, ej. :
// áš, sãka, bepakinknûojau, pe o àš <...> n eka nesakâu ŠVŽŽ I 303 (aš, dice,
bepakinknojau (‚ ik palinkčiojau‘), pe o aš <...> nada nesakiau) (26) jê kinknûoji gâl aoj
šẽ ộn kas ink e e y hing // KTŽ 162 (jei kinknoji gal a, exi i , kad su inki) (28) úo ãuo
edâms m m m m m m èk lǎn nsāš s û k é
ééšššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššš-
šššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššš-
šššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššššš
Lexicog a ís icos uen es de habla e enaicios es á зафиксирована y įga sin os устные
p i a imo aiškos elemen s. Más a menudo es ampos ap uebo en alas, cuando el mismo elemen o
se epi e una o muchas eces. Po ejemplo, con i ma al con enido p opozicinio de las a i maciones
pašneko o y p omo e a la con inuidad del p opio ela o pueden se usadas ‚ aip, aigi‘ signi icado
que ienen dalely ės ahà, jè, o ça; (plg. ahà KTŽ 22; ŠVŽŽ I 3; jè ó jè jè KTŽ 131, j e, j e ŠVŽŽ I 235; jó
KTŽ 13 se elacionan con el apoyo aiškos jaus ukai ái, nù (ai), ŠVŽŽ I 3; n; an e Š nVŽŽ I 47; KTŽ 261),
signi ica i os de con i mación, eiksmiai á bloškiai (âiškêVŽ I 4), ik a ( k ãVŽŽ II 343) y š ús con el
Š ábio 132 en aspec os de coo dinación de con enido y i mos, pl.: 30) Š è pē a é es KTŽ ( ambién
y así) (31) e j j jããã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e
jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e
jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e
jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã e jã
ŠVŽ I 3 (ai, ue on ge ų žydų, amen (‚labai‘)!) (33) nọ n, ka·p k j dộm pa ọme ọ ŠVŽŽ I 477 (no no, kap ik judum (‚jud iem‘) mismo mie u (‚pa s as‘))
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. P i a imas pašneko ui žemaičių kasdienybės disku se: unkcijos i aiška
(basado en XX a. Dos uen es de la
segunda) | 9 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.14
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Iš isinio žemai iško disu so pa eikčių są ado Taip šneka i kšliškiai eks ai mues an que en el
habi ual žemaičių disku se p i a ia no solo és a signi icación con eniendo palab aseliais (jaus ukais,
dalely ėmis, p ie eiksmiais), sino y epi iendo a al cie o pašneko o sakinių o azių a ka pas o las
pa a aseando, plg. :
(34) // V. nọju ẹk è ẽk ž blienê // sak s yakãl s · nui adb eg(a)jau pàsmùn(i) // M. nọin i TŠT 77
(V. Nu an o pues e eik Ž i blienei, sakys ya culpas y [a] a bėgo ya pas mine. M. Nui.)
E. […]...> kume nũ (i)s bọumšẹsệis an d(ó) M. b.u b.u // TŠT 67 (E. […]>e kuom bu o
mušęsi anuodu. M. Bu o.) ue (356) aunque M. […]> andkũsa.k. a adèš m s · <...> D. […]
· ! // u àkũ es··· u m i (ẹ) · kẹikànũ ! / // M. // · · panâu s kûoks // E. à e žn(a) kàsanu
ž ·n V. kẹik upanâu u · a e s anuž ·n TŠT 77 (M. <...> aikų, dice, a[ ] dešim is y [a] <...>
D. Y [a] y [a] T! Jėų, [a]u Ma ia, cuán anų y [a]! M. Y [a] y Jesus aną conoce.)
(‚me gau inis‘) koks. E. O el[nias] žino, kas aną žin[o]. V. Kiek ų panau ų y [a], o elnias
(37) M. nê ọn(s)s (k)/ kọ ašẽ (ó) // da.msl s kaàš kãl ses(ó) k(a)ašẽ (ó) donde yo aya, aún
// V. a škê⭛! // pa kau‿pagalwûosꜛ / kad⁀àš⭛ kãl s! // TŠT 77 (M. Ne, an(s) sako,
penslys que yo culpable soy, cuando yo aya. V. Aiškiai! Luego pensa án que soy el
culpable.)
// // J. <...> n ẹ (n)s a i(ẹ) pàsmun uoksnusim n(ẹ)s uoksnusim n(ẹ)s <...> K. ukâ i à bọ âu
J. bò â â // <...> T. ŠT (J. aš <...> nu i ans acedió a mí, al nusiminęs, al nusiminęs...> Kimin
Tuoka i J < Bu ai bu ai <...>) (39) Jû
nmûnebokimûnûnûnûnûnûnûnûnûnûnûnûnûnûnûnûnûnûnûnûnûnûnûnûnûnûnûnûnûnûnûnûnûn-
ûnûnûnûnûnûnûnûnûnûnûnûnûnûnûnûnûnûnûnûnûnûnûnûnûn. // J. pama s(ẹ) id ẽ(a) bûs // b
usm ẽ šim M. j j // TŠT 110 (J. Neb[e]moka esas muje es o Pono Ka aliaus giedo i. M.
Nebemoka, nebemoka. J. I nebemoka, y jėo i. M. Nebeno i! J. Pama ysi y Dios se á bausme
es e año. M.
A eces epi ióndose pašneko o azés a ka pą suelen c ea se y no del odo es ánda modelo
dobulos au o ys ės sakiniai, cuando ep ojadas azés pa e qué sólo oyen eju exis o
29
pa icipio del discu so in asi e zia en pašneko o sen encia es uc u a, plg. :
29
Más sob e ales o aciones é. Pajėdienė (2018a: 94).
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. P i a imas pašneko ui žemaičių kasdienybės disku se: unkcijos i aiška
(basado en XX a. Dos uen es de la
segunda) | 16 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.14
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Zinke ičius Z.1994: Li u ias lengua dialek ologija. Vilnius: Mokslo y enciklopedijas edi o ial.
Recibió 2019 12 10
Adop ado 2019 12 30
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. P i a imas pašneko ui žemaičių kasdienybės disku se: unkcijos i aiška
( emian is XX a. II pusės šal iniais) | 17
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.14
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
AGREEMENT WITH INTERLOCUTOR IN SAMOGITIAN DAILY DISCOURSE:
FUNCTIONS AND EXPRESSION (BASED ON THE SOURCES OF THE 2ND
HALF OF THE 20TH CENTURY) Los esul ados de es e es udio ue on publicados po la e is a The New Yo k Times y han sido publicados po la e is a The New Yo k Times.
Summa y
In he con ex o Samogi ian in e pe sonal communica ion one in e locu o s ag eemen wi h
ano he in e ms o he con en o speaking and/o emo ional suppo is mos ly conce ned wi h
amilia i y and he social pha ic unc ion o language. The s udy made use o he collec ions ha
eco d he Samogi ian language o he 2nd hal o he 20 h cen u y. El ma e ial p opo cionado po las
colecciones de pasajes ilus ando Samogi ian au hen ic speaking mues a he link be ween he
app op ia eness o communica ion and he a ou able a i ude owa ds he in e locu o (si
pe mi e by a communica i e si ua ion and con en ). The p ope exp ession o a en i eness is
associa ed wi h he uni e sal a i udes o app op ia e ( ac ul) communica ion, which a e ealized
by a calm body pos u e, eye con ac , a en ion o he in e locu o s beha iou , and he con en o
speaking. Samogi ians ienden a pe cibi he a ou able app oach owa ds he in e locu o s
con en o speaking and i s way o p esen a ion as poli eness and y o show i by a ied
exp ession o ag eemen .
The analysis o he discou ses o h ee ypes con ained in he collec ion o ex s illus a ing
Samogi ian au hen ic speaking Taip šneka i kšliškiai (c . Gi denis 1996) e eals di e en p ac ices o
he lis ene s ag eemen wi h he speake . The na a ion o a ue o ic i ious bu in e es ing s o y
is usually no in e up ed by he lis ene . En una habi ual con e sa ion o se e al indi iduals he
ag eemen o one in e locu o wi h ano he (p o iding new in o ma ion) is mo e commonly exp essed
by he epe i ion o he in e locu o s ph ase o i s pa (~65%) a he han he sho wo ds
exp essing ag eemen (~35%). The s uc u e o phone con e sa ions demons a es a conside ably
mo e equen usage o elemen s o ag eemen wi h he in e locu o , which is explained by he
inabili y o he in e locu o s isual e alua ion. En he phone con e sa ions unde analysis ag eemen
was ela i ely mo e commonly exp essed by he sho wo ds o ag eemen , which we e p onounced by
u ilizing di e en oice modula ions (~78%), compa ado con he epe i ion o he in e locu o s ph ases
(~22%).
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. P i a imas pašneko ui žemaičių kasdienybės disku se: unkcijos i aiška
(basado en XX a. Dos uen es de la
segunda) | 18 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.14
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
KEYWORDS: Samogi ian daily language, spon aneous dialogue, ag eemen wi h he
in e locu o , epe i ion.
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius
[email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed]
