K.
BUGOS
LAISKAI
J.
BASANAVICIUI,
E.
VOLTERIUI(?),
J.
BUGIENEI
Pa engé
J.
Ka aciejus
Cia
spausdinami
i§
Lie u iy
kalbos
i
li e a ii os
ins i u o
ank aS yno
ys
K.
Bi-
gos
laiSkai,
aSy i
ski ingu
me u
i
ski ingiems
asmenims
(J.
Basana i iui,
E.
Vol-
e iui
(?),
Zmonai),
aiskiai
pa odo
K.
Bigos
a sida ima
kalbos
mokslui
i
y a
e in-
gi
jo
biog a ijai.
Pi majame
laiske
(Signa i a
F
1—2209),
a8y ame
1908
m.
balandzZio
mén.
2—5
d.
J.
Basana iciui,
K.
Biga
nag inéja
lie u iy
kalbos
Zodziy
,, ai o yks é“
i
,.sa ai é“
kilme.
Siame
laiske
ne
ik
miné y
ZodZiy
kilmés
aiSkinimuose,
be
i8
dalies
i
a8yboje
da
palygin i
s ip i
K.
Jauniaus
j aka.
LaiSkas
jidomus
uo,
kad,
palygine
ji
su
élesniais
K.
Bigos
da bais,
ma ome,
kaip
kei ési
kalbininko
moksliné
mas yse-
na.
Laisko
kalba,
a8yba
i
sky yba
ne aisy a,
odél
jame
pasi aiko
ne ienodi
i
kiek
nejp as i
su umpinimai
(p z.:
g aik.
i
g .
=
g aiky;
Ja .
=
lo yny;
Ja y.
=
la iy;
ie .,
li .
i
li.
=
lie u iy;
sansk .
i
sc .
=
sansk i o
i
k .).
S eng asi
su ienodin i
ik
pab aukimus
i
iS e inimus,
nes,
kaip
Zinome,
K.
Baga
ank aS iuose,
no édamas
igski i
nag inéjamus
ZodZius
a ba
ju
dalis,
pab aukda o
d iem,
imis
(i
daugiau)
b ikéniais,
o
ka ais
a p
jy
j e pda o
da
i
punk y ine
linija.
Visos
Sio
laigko
igna-
Sos
—
K.
Bigos.
An asis
laiskas
(1914
m.
sausio
mén.
4
(17)
d.),
a odo,
ad esuo as
E.
Vol e iui
(Signa i a
F
7—30).
Jame
K.
Biga
p aneSa
ad esa ui
apie
sa o
liga
i
apgailes auja,
kad
jam
iek
laiko
el ui
nuéjo.
T e iasis
K.
Biigos
laiskas
(Signa ii a
F
7—
13),
a8y as
1924
m.
spalio
mén
13
d.
zmonai
i§
Ka aliauéiaus
uni e si e o
Psichia inés
i
ne y
klinikos.
Siame
laiske,
Siek
iek
page éjus
s eika ai,
K.
Baga
pi miausia
uzsimena
apie
Zodyna,
o
ik
éliau
p aneSa
namiSkiams
apie
sa o
s eika a
i
gydymo
i8laidas.
Laiskas
spausdinamas
be
jokiy
aisymy.
(1)
J.
Basana iciui
Pe e bu gas,
1908
m.
BalandZio
mén.
2
d.
B angusai
Tau ie i!
I
Tams os
laiska
(30
ko o
1908
m.)
galiu
su eik i
sekanéius
paaiskinimus
apie
»Vai O yks e“
i
,,sa ai e“:
I.
Kad
kas
,,Regenbogen“,
,,pany y“,
,, ecze“
adin y
,,Vai o
yks ée“
(du
a -
ski u
zodZiu!),
nep isiéjo
gi dé i
nei
man,
nei
p op.
Jauniaus
nabas ikui.
Ta iamoji
86
*Vai o
yks é
isu ,
ku
ik ai
Sisai
Zodis
Zinomas,
y a
ienas
(ne
du!)
Zodis,
ka
pa odo
is a mé.
K éda noje
i
Rié a é
Sisai
Zodis
skamba
kaipo
ai é yks is
msc.,
Kuliuose
(Tel8iy
apsk .)
kaipo
ai o ks é
.
Pi moji
ZodZio
ly is
bu o
Zinoma
ai-
pogi
i
S onio
Snek oje:
waywo iksz ys
(His o yia
Szwen a
ysz
o inyszka
lizuwia
pa die a
an
Zemay yszka.
Pa
Symona
S anewicze
Zemay y.
Wylniuje
1823
p.
7,15).
P op.
Jaunius
Zodyje
ai é yks is
jokios
yks és
nema é:
jisai
a
Zodj
dalijo
j
Siéd i
dali:
ai é -yks is,
i8
ku iy
pi mojoje
ma é
Zodj,
a sakan j
g aik.
Hom.
7p
“6 as
=
*dangus’
<
*Fa ye,
o
an ojoje
—
sumazinimo
i
p igulmés
p isaga
(su ixum)
-ykS ja-,
andama
sekan iuose
ZodZiuose:
Seimpn-yks is,
band-ki is,
aka - kS is,
pe n-yks is.
Pagal
Jauniaus
Zodykilmés
ai 6 -ykS is
ei8kia
‘caeles is
(sc.
a cus)’
(a.
Mano
uZ agy
i§
Jaunjaus
II
.,
pag.
270).
Vai é -yks is
olesniai,
ano e
Jauniaus,
y a
giminé
su
Zodziu
ai é as
,,gi iklé
=
accinium
my illus
<
*cae uleus
=
dangaus
a sdés“.
Mano
nuomone
ai é -yks is
y a
ne
‘caeles is’,
be
ik as
“a cus’
(=
ok.
[Re-
gen-]
bogen,
lie .
di[n]gnd
‘ ecza’
Z .
mano
,,Ais .
S ud.“
§
70°:
sla .
daga
‘Biigel’)*
Ki okia
ai é -ykScio
e ymologija,
nekaip
p op.
Jaunius,
paduo i
mane
p i e é
nau-
jas
pak as,
ku sai
Jauniui
liko
nezinomas,
jog
ai é -yks is
da
u i
an a
g e Ymine
i8 aizda,
bii en
a é -yks é
(Bu im6njs,
Vilniaus
gub.).
Bu imoniskiy
a é -ykS é
aiSkiausia
pa odo
mums,
kad
yai é -yks is
né a
nei
su
g .
Wp
‘o as’
(Jaunius),
nei
su
negi dé u
ai as
‘S iesus’
(D .
Basana i ius.
1897
m.
»Va pas“
pag.
86)
a ba
ai a
“béda’
(B iickne ,
S a ozy na
Li wa
67)?.
Zodj
ai é as
(K éda na,
Rié a as,
Siauliai)
=
é d as
(Klaipeda
Ku Sai is)
‘gi iklé’
aS
ka u
su
sa o
méky oju
p op.
Jauniumi
sug e inu
su
ai é -ykSciu
i
duodu
jam
pi mu ine
p asme
‘cae uleus
(i8
*caeluleus
“himmelblau’
ki oniSkinimo
keliu — pe
dissimila ionem
duo um
/
:
caelum
‘Himmel’,
Z .
Walde,
La einisches
E ymologisches
Wé e buch,
p.
81)
=
danga s
a sds,
niebieskiego
kolo u’.
Kad
ai o as
V.
o é as
y a
u éjes
,,dangaus“
a sés
p asme,
gali
ody i
Sis
me gelés
epi-
e as:
o o -aky é
me gélé
(Klaipéda)
=
ai o -akiké
me gélé
(K éda na)
»Zyd omis
akimis
me gélé“
(:
Z d as,
-d
‘niebiesko
kolo u
=
blai as’
K éd.
Rie-
a as).
Vai 6 as
o é as
p asméje
‘cae uleus
=
*caeluleus’
y a
iS es as
i§
san a aga-
linio
esybé a dzio
yai o -,
oyé -,
u éjusio
pi mesniai
eikS i
“caelum’,
su
p iesagés
-a-
pagalba:
la .
e [e]s-a-
,,senas“
(:
g .
Fé og
n .
la .
e us,
-e is),
Zém-a-s
(:
a es .
zam-
‘humus’),
g aik.
m [F]ao-6-¢,
sansk .
pi a -d-s
‘ e ’
(:
g .
mize
‘Fe ,
Schmalz’).
P iéjome
daba
p ie
o,
kad
senobés
lie u iy
kalboje
bu o
Zodis
ai é -
o é -,
ku sai
u éjo
,,dangaus“
p asme.
Kaip
jau
ma éme,
p ie
,,dangaus*
a do
ai é -
o é -
da
y a
bu usi
e ia
g e-
yminé
iS aizda
a é -[yks é].
P ie
Siy
iju
,,dangaus“
a do
g e yminiy
iS aizdy
da
galime
p ipléik i
ke i a
q o -
(i8
senesnés
ly iés
an é -),
andama
Zemai iu
+
Sig.
in.
' ai aan
kaa i,
*ukon
kaa i,
*sa een
kaa i
‘de
Regen
bogen’
=
‘dangaus
lankas,
2Uko
(=
.
Ukko
‘de
héchs e
Go
de
heidnischen
Finnen’)
lankas,
‘lie aus
lankas:
kaa i ‘lankas’
®
Pas
B iikne j
|.
c.
ai é -pks é
=
‘ ézga
biedy’.
Tokia e ymologija
B -is
paduodamas,
be
abejo-
nés,
min yje
u éjo
in.
ai a,
no s
jo
i
nemini.
87
zodyje
qa é as
‘Schwa zbee e’’.
Vieno
i
o
pa ies
ZodZio
ke u iy
g e yminiy
i8 aiz-
dy
nesu ikimas
odo,
jog
Sio
Zodzio
pi maly é
(G und o m)
u éjo
bi i
oki,
i§
ku-
ios
leng ai
galéjo
kil i
i
ai é -,
i
o é -,
i
q é -,
i
a 6 -.
Visos
Si os
,,dangaus‘*
a do
ly is
egaléjo
kil i
i8
ais iskos
pi mdly és
a a d -,
ku ioje
i a snis
a a
kilo
i8
indoeu opi’ko
a snio,
daba
mokslo
y y
p iim o
adin i
,,
sonans“
(Z .
mano
»Ais .
S ud.
§§
53-56).
T i a snio
a a
bal’sé
a
aisciy
giminés
kalbose
u i
sekan ia
Klo j:
a)
a ba
liek i
kaipo
a,
jai
jisai
s o i
p iegaidé oje
sajamoje
(sub
accen u),
b)
a -
ba
i s a
in
i,
jai
Sisai
a
negauna
p iegaideés
(sine
accen u).
Sisai
umpojo
nep iegai-
dé o
a
i imas
in
i
pada é
ai,
kad
senobinis
Zodis
a a a -
ais iu
p okalbéje
iga o
sekan j
ablau a,
nuo
p iégaidés
p iklausan j:
Nom.
sg.
i i a -s,
Acc.
sg. a i a -am
a ba
i d d -am
(del
p iegaidés
kai aliojimas
a p
pi mojo
i
an ojo
a
i a snyje
a a,
slg.
ba dgas
=
bi agas
‘c o e’
,,Ais .
S ud.“
§
564
i8
senesnio
Nom.
sg.
*bi dg-s:
Gen.
sg.
*bi ig-és
>
acc.
sg.
bd ig-am.
Pa
lyciy
bi dg-s
bd ig-am
su izgima
gimé
nau-
jada ai
Nom.
sg.
ba dgas
[ ié oje
*bi dgas]
i
bi agas
[ ie oje
*bd igas]).
18
Acc.
sg.
d i a -am
bu o
pada y as
naujdda as
nom.
sg.
a i d -s,
i8
ku ios
ly ies
d iejy
ki oniskinimo
keliu
(pe
dissimila ionen
duo um
)
gimé
kamienas
a[ li a -*
=
ai é -.
Nom.
sg.
a i a -s
aisykliSkai
u éjo
pa i s i
ing
a li a -s:
, umpa
pi m-
oniné
(an e onica)
bal’sé
nyks a“
Ais .
S ud.
§§
27,
28,
slg.
pa /ijs-ai,
an[aJs-ai
e c.
Kamienas
a a -
olesniai
u éjo
pa i s i
ing
a a -:
,,d ibalsés
pi moji
dalis
ais¢iy
p okalbéje
igauna
p ailgima“
c .
Ais .
S ud.
§
16
pag.
31.
IS
kamiéno
a a -
d ie-
ju
ki oniskinimo
keliu
gimé
a ba
a/ / a -
(slg.
I .
ku - iis
i8
*k u - iis
:
k u- é i),
a ba
y dn d -
(slg.
la .
cance
,, ézZys“
<
*ca ce
:
g .
xapx- oc,
la .
kan-ka a-
“Lumpen’
<
ka -ka -a-:
ska - i),
i8
ku iy
iS es i
Siu
diény
ZodZiai:
o d -a-s
i
an-
o -a-s
(zem.).
Neki 6niSkin as!
a a -
uzsiliko
Bu imoniskiy
Zodyje
a o - ks é
“Regenbogen’.
Su
isais,
angS¢iaus
apZ algy ais,
,,gi i’klés“
i
,,Laumés
jiis os“
a dais
y a
gi-
miné
aipogi
i
la iu
a a - ksne
“de
Regenbogen’.
La iu
Zodis
a a - ksné
gimé
ki oniskinimo
keliu
iS
a a / ]-$ksne.
Zodziu
ai é -yks is
i
a a [
]-Pksne
p iesagos
-ykS is/é
i
-yksne
(=
ykSné>)
aip
san ykiuoja
a p
sa es,
kaip
i
Zodziuose
mdkes-
is
i
mokes-nis,
azi o- é
Siénau- é
i
ka id-né
bijé-né.
Zod ly e
(Wo o m)
a a ( )-,
andamoji
Zodyje
a a yksne,
kilo
i8
senesnés
a a [aj -®
:
ais .
gen.
sg.
a a a -és
‘dangaus
=
lanko’.
Zodyly és
a a a -és
ie oje,
aisyklés
(Ais .
S ud.
§
55)
eikala imus
kalbai
uZlaikius,
mes
u é ume
lauk i
* i i-
i -és
(:
nep iegaidé as
i.-eu op.
d
ais iy
giminés
kalbose
i s a
ing
i
Ais .
S ud.
§
44,
II);
u ime
pi maja
ZodZio
iS aizda
a iy
siélos
(Luy%s)
is a ymams,
ku ie
eika-
lauja
ZodzZio
lyéiu
j ai uma
p agalin i.
Va a a -
uZlaiké
sa o
a
nepe di b a
in
i
pa
sekan iy
ly¢iy
j ekme,
— ly¢iu,
ku iose
a
bu o
p iegaidé as:
nom.
sg.
i i- d i-s
(iS
senesnés
ais iskos
ly ies
a a d a-s
=
i.-eu op.
y -s;
slg.
ais .
sdli-s
“Ac
<
sd-
%
Iwi skio
(Kalend.
1862
m.)
a méje
Sis
Zodis
i8 a iamas
kaipo
a i é (a)-s.
C . jo
e as
‘laibas’.
4
Sig.
zizd d
‘G andko n’
<
Zp
|ilglzd a
<
*i eigzd d’
<
*i aigzd d’
<
*2 a[ ligzd d’
<
Z a agzd -:
Z i [glzd as
z .
,,Ais .
S ud.“
pag.
182.
5
Sig.
upd-ksnis
m.
(ROki8kis)
‘upelis’
®
Del o
i
nepa i o
in
u,
kad nesenai
u éjo
iSk is i
a,
s o is
po
.
88
la-s
=
i.-eu op.
sj-s
Ais .
S ud.
§
62),
gen.
sg.
i i i -és:
acc.
sg.
d i i -am
a ba
i d i -am.
Kamiénas
a a a -,
iS
paSli ujy
linksniy
(casus
obliqui)
pakliu es
ing
nom.
sg.,
nomina i ’
e
u éjo
pa i s i
ing
a a a -s
(:
d ibalsés
pi moji
dalis
p a is a)
>
a a-
a s
>
a a a s?.
18
a a a -s
ilgumas
apo
j es as
i
j
paSli uosius
linksnius,
pa
ka
gimé
kamienas
a a a -,
ku j
mes
jau
adome
lie u iSkuose
ZodZiuose
ai 6 -a-s
o é -a-s
an o -a-s
i
ai é -ykS is
a é -yks e.
Kamiénas
a a a -
su
umpa
galing
balse
a,
kaip
ma éme
uZliko
la iSkame
»laumés
juos os“
a de
a a - ksne.
Kamiénas
a a d -
u éjo
,,dangaus“
(:
ai é as
‘*cae uleus>
gi iklé’
<
cae-
lum)
i
,,lanko“
(:
ai é -yks is
‘Regen-bogen’)
p asme.
Kad
,,dangis“
sau
a da
gauna
nuo
,,lenkimo“,
gali
ody i no s
sekan js
,,dangus“
pa adinimai:
i iSkai
nem
kym iSkai
ne
‘Himmel’
i8
i.-eu .
memo-8
<
sansk .
ndma- é
‘e
e beug
sich’,
lie .
dangiis
p iis.
dengiis
‘caelum’
ka u
su
di[n]gnd
‘Regenbogen’
Ais .
s ud.
§
707°
<
la .
danga
“Ecke,
Winkel’
sla .
daga
‘Biigel’, go .
himins
ahd.
himil
‘caelum’
<
Sak.
qem(e)
‘lenk i’
(slg.
Mano
uZ aSy
nuo
Jauniaus
V.
.,
pag.
259,
404)
la .
kamanas
‘de
Schli en’,
in.
ai as
‘de
Himmel;
das
Himmelsgewélbe’
<
aipua
‘sich
biegen;
gebogen
we den’.
Ais iskas
Zodis
a a d -
‘caelum
=
a cus’
u i
sa o
giminai i
g aiky
kalboje:
*Fopa éc
>
aiol.
bea os
“caelum’
i
*6-Fopa ég
(i8
ku
gimé)
a .
ion.
odpa dc
do .
@pa ég
“Himmel’,
Z .
K e schme ,
KZ
XXXI,
444;
B ugmann,
G iech.
G amm’.,
148,
G und iss
I?,
824.
G aiky
Zodis
opa ég
gimé
i§
senesnés
ly ies
*FooFao-6-c:
a)
an asis
F
iSnyko
ki oniSkinimo
keliu:
a .
6996¢
“hoch’
i§
*6eFé¢g
=
do .
Fop$é¢
(P ellwi z
E .
Wb.
d.
G iech.
Sp .
228)
abudu
ZodZiu
i8
* op9-Féc:
se .
a dh d-s
‘hoch’,
slg.
lie .
o e is
(Ka inas)
ig
o e é;
b)
an asis
op
ki oniSkinimo
keliu
pa i o
ing
:
a dao lw
‘zi e e,
e bebe’
<
*9ap-Sxo y
sla .
d oga i
‘zi e n’
lie .
d ugys
‘Fiebe ’;
anglosaks.
gno n
=
g o n
,,T aue “
B ugmann,
Ku ze
e gleich-
G amm.
241;
la .
dui-du -i-s
“eine
g osse
B emse’
<
du -du -
hom.
Sodpog
“s ii -
mend’
iS
*9Fop-Foc
lie .
pa-du -mai
‘unges iim’
slg.
Pe
Pe sson,
S udien
zu
Leh e
on
de
Wu zele wei e ung
und
Wu zel a ia ion
(Upsala
1891),
59;
kanké éZis
is
*ka ké -
Ais .
S ud.
§
65";
g .
o eup d¢
=
o [p]igede
sla .
s obls
<
*s ob o
‘du us’
I .
s e blés;
g .
doxd y
i8
*zoxdo-&
Ais .
S ud.
§
657;
§
678;
la .
ene =sabin.
e eno-
‘weich’
i8
* e e o
— Ais .
S ud.
§
3725;
go .
anpa
lie .
an as=la .
al e
=
sla .
o[ ] o
isi
i
*a - e o-;
g .
miu-ney-u
“deginu’
<
*x o-zoy-;
d iga i as
‘
Zuch-
hengs ’
i8
*d iga - -a-s
Ais .
S ud.
§
667;
spi i as=spi[ ] as
‘“zabalas’.
G aiky
Zodis
Foo(/)a [
<
e]-6-¢
a ba
su
p o e iska
balse
-Fopay-6-c
y a
as
pa
Zo-
dis,
kaip
i
ais iy
a a d -.
G aiky
Zodyly é
Foo(F)ay-6-
i8
*FaeFae-6-
kilo
i8
p ag ai-
kiskos
ly ies
*Fap ap-6-:
pi masis«[p]
pa i o
ing
o[p]
déliai
sekandio
liipinio
a snio
7
Ais iy
p okalbéje
,,ilgasis“
a
sub
accen u
pa i o
in
4,
sine
accen u
in
d
Z ,
Ais .
S ud.
§
16
pag.
29.
8
Zodis
*néma-s
,,dangaus“
p asméje
y a
bu es
i
lie u iy
kalboje;
i8
jo
is es as
mélynés
,yepau-
ka’
a das
ném-igé,
Zinomas
JoniSkélio pa apijoje
(z .
ABuucs,
Uones xcKie
osoppi,
4.
Il,
27).
®
Pagal
Jauniaus
iS
Sios
Saknies
iS es as
i
Némijno
a das.
Néminas
y.
Némunas
—
‘lenk as’.
89
F'
i ekmés,
k.
a.:
dog
‘al us’
<
*(F)op9Fég
*FapdFéc
=
sc .
u dh d-s
<
i.-eu op.
*y dhy 6-s
(:
sc .
d dha- é
‘e heb ,
mach
wachsen’),
zodA&
“mul a’
nom.
plu .
n .
<
* oF&
*naaFe
=
sc .
pu i
<
*pali ya
Ais .
S ud.
pag.
202,31
(slg.
J.
Schmid ,
Die
Plu albildungen
de
indoge manischen
Neu a
46).
P a-g aiki’kas
,,dangaus“
a das
* ae ao-6-
kaip
i
ais iSkas
* a a d -,
i8 es i
i8
indo-eu opiskos
pi maly és
d -
(pagal
aSymo
biido,
p iim o
daba
be eik
isy
kalbo y iy)
a ba
*y, , , Z
(pagal
mano
a3ymo
biido,
Z .
Ais .
S ud.
pag.
205,
38°),
ku i
y a
silpnalaipsnis
p ie
i ésios
ZodZio
i8 aizdos
e e- é -4!
‘a cus
=
caelum’.
I.-eu opiskas
,,la hko=dangaus“
a das
y, , é -[i
loc.
sg.];
*Va aVa -[es
gen.
sg-]
y a
d ilypué as
( eduplica us)
esybé a dis
iS
Saknies
e e
‘lenk i,
k eip i’
(z .
Ais .
S ud.
pag.
200,
28°’)
osk[iSkai]
u u o
.
“k ei a’
<
* , ,- 6-.
Dyilypuo ieji
Zodziai,
okie
kaip
g .
yép-yaex
“Gewimmel’
sc .
da -da a-s
‘ge-
bo s en’
g .
ude-opes
“Fu ch ’
(B ugmann,
G und iss
de
gl.
Gamm.
d.
idg.
Sp .
II’,
47),
né a
s e imi
i
ais iy
kalbo hs.
Be
miné ojo
a a- d -
galima
p i es i
kaipo
d ilypuo uju
ZodZiu
pa yzdzZiai
sekan is:
ga -ga a-s
‘szkapa’
Ais .
S ud.
§
65%’,
ki -ku[ ]-2é
‘ein
Tannen-
ode
Fich enzap en’
|.
c.
§
651°,
de[ ]-de iné
1.
c.
§
67°,
ka{ ]-ka -lis
‘ilga
men é’
|.
c.
§
698
(pag.
156),
Zi-Zi bé
‘Funke’
i- il is
‘ eoy hoc’
Si-sa is
nom.
p op .
lu ii
|.
c.
§
71%,
ge -giilé
‘Menge,
G uppe’
g .
yéoye9a’
moAha
Hes.
1.
c.
§
7148,
ga -galas
‘mazgas’
|.
c.
§
71°,
pu -piilé
“Knospe’
|.
c.
§
71%,
ka[ ]-
ka -iné
‘ ao Ka’
|.
c.
§
7184,
o- e is
‘Eichho n’,
Ta- ald
nom.
p op.
lu ii
Pane .
(Saknis
ele
“ne&S i=
ei i’);
i e sis
Pu hpénai!?
=
o e sjs,
é e si
P iséliai
(SIBb-
Hucb,
Tlonepbax.
opoppl.
4.
Il,
30),
o e sis
Duse os
=
i[ ] i sys
K éda na
=se-
nobés
p is.
e i sys
V,
733
‘Le che’:
isos
Si os
zodYly és
kilo
i§
iends
ais .
pi ma-
ly és
* , ,- e s-.
Daugiu
ie y
ai é -ykS is/é
“Regenbogen=a cus’
y a
adinamas
o d yks ées
a du.
O d yks é
né a
senobinis
Zodis,
pa eldé as
i8
ais¢ iy
p okalbés,
kaip
ai
o-
dosi
A.
Bezzenbe ge ’iui,
A.
B iickne ’iui
(S a ozy na
Li wa,
67)
i
ki iems.
O d yks é
y a
pe di b as
Zodis
i§
senesnés
ly ies
*o d -yks é
a iy
au iskei
e ymolo-
gijai
(Volkse ymologie),
adusiai
Siame
Zodyje
yks e.
Anyk&¢iy
mies elio
a da,
au-
iské
e ymologija
adusi
npks j,
klaidingai
i8ai8kina
i8
A(i)
n ks {!
(jsiki au)*.
An-
ykS iai,
be
abejonés,
u i
p iesaga
-ykS ja-
(:
band-yks is),
be
ne
Zodj
npks is.
*Oya -yks é,
isnykus
i8
kalbés
ZodZiui
[ ]é d -
‘a cus’,
ga o
pas
Zmones
nauja
ly imokslinj
(mo phologisch.)
padalinima,
bii en
*o d- yks é.
*O d- ykS e
au iské
e ymologija,
p i aikinusi
p ie
d o,
dlesniai
pe di bo
ing
o d- yks é.
10
»
i s a
ing
o
ne ik
pa
F
be
i
pa
i ekme:
6p- i-u1
<
*éép- 0-
sc .
yhémi,
TONG
<
* a ug
sc .
pu us
slg.
Ais .
S ud.
pag.
199,
28°.
4
Indoeu opie iy
p okalbéje
kiek ienas
e
( esp.
0),
a sis ojes
p ieS onyje
(an e
accen um),
i zda o
ing
a
(Ais .
S ud.
pag.
197,
25°),
ku sai
ais¢iy
giminés
kalbose
pe eida o
ing
i.
Sisai
a
likda o
kaipo
a
aisciy
kalbose,
jai
jisai
gauda o
p iegaide.
12
Vi e sis
i8
*yai e s--s
(Ais .
S ud.
§
38)
<
* a[ ]i e s- s:
acc.
* d i e s-ym.
Slg.
ai,
kas
pasaky a
apie
ai é -ykscio
kilme.
38
Pi m
ik i us
An)kS¢ius
bu es
oks
a si ikimas,
nuo
ku io
mies elis
ga es
a da:
Vienas
Zmogus
ki es
medj
i
ki iu
isiki es
n$ks {;
i8
skausmo
jis
su ikes:
ai
nPks j,
nuo
ko
i
p amine
Anyk& ius,
90

Zod ly é
*o d -yks é,
ku ia
au i8ké
e ymologija
pe di bo
ing
o d yks e,
gimé
d ieju
ki oniSkinimo
keliu
(:
[ ]o e is
Kaunas,
[ ]i é
Dus"
‘pakank is,
us.
yxxb’
<
ei-
‘lenk i,
iS i?
=
lenk.
iwa
i
wiwa
‘ka klas=pynimui,
iSimui,
lenkimui
inkas’:
i- ai- us,
j-
ij-a-s
“kocBenubii ’)
i§
* o d -yks é;
slg.
o é -a-s,
o o -akj é
me gélé.
Vo a -
i8
ais .
a[ ] d
(+
Vocalis)<
a [i] a -
(Z .
aug.): o é -
(e
i8
nom.
sg.)>
o e -yks is
[ Jo e -yks is
‘Regenbogen’
Gei le
S ud.
119,
s.
.
waiwo iksz is.
I§
Si o
miisy
y inéjimo
aisku,
kad
1)
nebu o
jokio
*Vai o
i
jo
yks és;
2)
,Laumés
juos os*
a dai
ai é yks is
a é yks é
e c.
y a
deminu i ai
i8
ai é -
a o -
e c.,
i8 es i
su
p iesagdés
-yki jd-
pagalba;
3)
ai é -
a 6 -
[ lo a -
o e -
e c.
u i
,,lanko=dangaus“
p asme
i
y a
iS es i
i8
ais iSky
pi mély iy
, , a -
, a wZ,
Vg q e -3
4)
Ais iy
Zodyly é
a a a -
pilnai
a sako
senobés
g aiky
ZodzZiui
* oguy-6-c
i8
p a-
-g .
*FaoFao-6-¢
‘Himmel’;
5)
o d yks é
y a
au iSkés
e ymologijos
pada as
i§
nebesup as és
Zodyly és
*o d -
-ykS e,
kilusios
ki oniSkinimo
keliu
i8
* o a -yki é.
II.
P is.
saway e
V. 16
‘Woche’
i
possi-ssawai e
V.
20
‘Mi woch’
<
pusi-sa-
ai é
:
lie .
piisé
“Hil e’.
18
p iisy
kalbés
,,se edés“
a das
piis-se ai é
( aip
sako
aplink
Laukiskj,
ne oli
Labgu és
z .
Nesselmann,
Thesau us
linguae
p ussicae
138;
slg.
Ais .
S ud.
§
37'*)
skolinimo
keliu
pakliu o
j
lie u iy
Snek a,
a imiausia
p ie
p isy
kalbés
pasiénio.
Piis-se ai é
ada
paskolin a
i8
p iisy
kalbés,
kada
jy
kal-
boje
sa ai é
da
ebebu o
iS a iama
kaipo
se ai é.
D .
E ich’as
Be neke ’is
sa o
a e
,,Die
p eussische
Sp ache“
(S assbu g
1896)
p.
318
s.
.
sawai e
p i eda
lie u i8ka
,,nedélios“
a da
sa ai é
su
sekan iu
pa émijimu:
,,Laukischken:
sawai e
ii
nedélé
‘iiblich’.
I
ku
Be neke ’is
Zino,
kad
sa ai é
LaukiSkyje
y a
‘iiblich’
a ojamas
Zodis,
mums
nepasisako.
Lig
Be ne-
ke ’iui
sa ai é
kaipo
a ski as
Zodis
bu o
neZinomas.
Labai
abejo ina,
kad
Be neke ’is
8i
Zodj
bi y
gi déjes
Lauki8kyje,
uo
labiaus
kad
apie
jo
kelione
ing
Sia
ie a
nieko
nezinoma.
Mano
akyse
Be neke io
Zodis
sa ai é
y a
i a inas.
Jai
,,.nedélios“
a das
14
Senobés
p isy
Waywensis
e a
(XIV
amz.
Sc ip .
e um
P uss.
I,
404)
ne u i
nieko
bend o
nei
su
ai é -ykséiu,
nei
su
j a inu
ai as
,,8 iesus“
(D .
J.
Basana iéius,
1897
m.
Va pas,
p.
86).
Senobés
p iisy
ZeméSk i io
a das
Waywe
(Pie son,
Al p euss.
Namencodex
s.
.
Wewa)
,,die
Ge-
gend,
in
welche
Mehlsack
lieg “
senesniuose
dokumen uose
y a
adinamas
Wewa
1288
m.
a ba
Wewe
1292
m. ( .
Pie son
l.
c.).
Zodyly é
Wew4/e
eikia
skai y i
kaipo
Vé a,
Vé é
(NB.
p is.
é
lie .,
la y.
i
Ais .
S ud.
§
40),
ku i
pilnai
a sako
lie .
mies elio
a dui
Vi is
m.
(Vilniaus
gub.).
Vai e:
Vé e
li .
Vi is
=
p .
snaiga-s
V:
p .
snéga’
nom.
plu .
G unau
=
d -laikas,
sai as
kaimas
:
G likas
si’ as
ki’mas.
Vai e,
Vé e
li .
Vi is,
u ’
bi i,
y a
giminés
su la .
upés
a du
Vi a
(Bielens ein
G enzen)
ss
lenk a*:
Y ei
‘lenk i’.
Pa a dé
Vai a is
(1692
m.:
,,Va pas“
1897
p.
86)
y a
giminé
su
ie o a dZiais:
la .
Vai e e
(Bielens ein,
G enzen
115)
i
lie .
Vei e iai
(Su alku
gub.).
Vai a is
la.
Vai e e
li.
Vei e iai
g eiiausia
y a iS es iniai
ZodZiai
i8
ai e is
‘das
Mannlein
on
Eichhé nchen’
(Milcke
DLWb.
144),
ai a ys
‘das
Mannchen
om
Ii is,
Ma de ,
Eichho n,
Reh
u. a.
Tie en’
(Nes
selmann,
Li .
Wb.
58);
slg.
Vo e iné,
panaikin os
ka éemos
a das
( aziuojan
US8paliy
ie8keliu
j
Duse as,
4-ame
ya s e
nuo
Duse u).
91
bi y
adinamas
LaukiSkyje
Zodziu,
paskolin u
i§
p isy
kalbés,
ad
mes
lauk uméme
ne
*sa ai és,
be
se ai és,
slg.
p is-se ai é.
Be neke io
sa ai é
y a
pe di b a
se ai é
pa
p isisko
Zodzio
saway e
j ekme
(Gesco3HaTenbHan
MepexbaKa);
se ai é
gi
paim a
i§
Nesselmann’o
Thesau us
linguae
p ussicae
138.
Nesselmann’as
I.
c.
liepia
sa o
lie u .
Zodyne
p.
58
a ik la
wai é
iSb auk i
i
464
puslakS yje
j aSy i:
sewai é,
Woche,
pus-sewai é,
Mi woch.
Pas
Nesselmann’a
(Lie .
Zod.
58)
gimé
wai e
,,die
Woche,
is
wohl
kaum
meh
i gendwo
bekann “
pa
nemokéjimg
ly imoksliskai
i8-
ski s y i
Zodj
pus-sewai e
1.
c.
Nesselmann’as,
aSydamas
lie u .
Zodyna,
pussewai e
Klaidingai
iSski s é
j
dalis:
ie oje
pus-sewai e
jis
paskai é
*puse-wai e;
slg.
aipogi
Leskien’o
Die
Bildung
de
Nomina
im
Li auischen
(Leipzig
1891),
p.
[425]
575.
A.
Fick’as
(Vgl.
Wb.
d.
idg.
Sp achen,
Il*,
775)
se ai és
ie oje
be
jokio
eika-
lo
aSo
*sq- ai é,
klaidingai
sanp o audamas,
jog
Sis
Zodis
eiSké
,,u sp iinglich
die
Zei ,
wo in
eine
ai e!®
‘Volks e sammlung’
abgehal en
wu de“.
P iisy
sa ai é
lie .
se ai é
p ieSais
Fick’ui
ne u i
p ieSdélio
sq-.
Sa ai é,
jai
bi y
sudu inis
Zodis
i8
sq+
ai é,
p isy
kalboje
bi inai
skambé y
kaipo
*sanyai é.
Thumb’as
(Z .
O.
Sch ade ,
Reallexikon
963)
mano,
kad
senap isiy
sa ai é
y a
pe di b as
Zodis
i§
g .
c&@Ga o ,
c&Bu za,
ku sai
naujamjame
js a yme
eiSkia
ne ik
,,suba a“‘,
be
i
..nedelia
(Woche).
Sisai
Thumb’o
sanp o is
bii y
panasus
{
iesq,
jai
sa ai é
bu y
kilusi
ne
i§
senesnés
ly ies
se ai é.
G aiki8kas
a das,
skolinimo
keliu
pakliu es
ij
p isy
kalba,
egaléjes
bi y
pa i s i
j
*saba a,
be
jokiuo
bidu
j
sa ai é.
IS
o,
ka
pasakéme
angS iaus;
aiSku,
kad
nei
Fick’o,
nei
Thumb’o
sa ai és
:
se-
ai és
aiskinimas
né a
ik as.
Daug
ge esnis
y a
se ai és
kilmés
aiSkinimas,
ku j
paduoda
p op.
K.
Jauniaus
nabaS ikas.
Jaunius
sanp o auja,
kad
se ai é
e ymologiskai
eiSkia
a
pa ,
kq
i
g .
EBdouds
la .
sep imana,
slay.
ca0muya
‘Woche’,
.y.
jos
a das
y a
susi ises
su
skai -
line
sep yni
:
sc .
sap d
g .
émz&
go .
sibum
‘7’.
P iis.
sep mas
.
sepmas
‘sep imus’
=
sansk .
sap amd-s.
Tokiai
Zod¥ly ei,
kaip
g aiky
@@3ou0¢
i
sla iy
sedmo.
‘de
sieben e’
is
*sebdmo-
(B ugmann,
G iech.
G amm.*
213),
p iisy
kalboje
u éjo
a saky i
*sebdmas
.
sebmas
(slg.
sep[ ]mas).
G aiky
ZodZiui
éxz&
‘sep em’
a sakan i
ly is
p iisy
kalboje
u éjo
iS eizdé i
kaipo
*sép an.
*Sep an
pa
,,o dinalio“
sébmas
j ekme
apo
pe di b as
j
*séban,
lygiai
kaip
i
go y
sibun
“éxzd’.
18
seban
‘=
go .
sibun’
senobés
p isai
bu o
pasida e
nauja
,,o -
dinalj“,
bii en
séb-a-s
‘sep imus’;
slg.
sc .
ddga
‘decem’
>
o din.
d d-dag-a-s
‘d y-
lik as’,
g .
é-xa76
sc .
¢a d-m
lie .
Sim as
‘cen um’
>
o din.
Sim -d-s+is
‘co niii’.
»O dinalis*
sébas
‘sep i i as’
pa
i a dé ié és
(p onomen)
sé as
‘suus’,
u éjusios
g e yming
i8 aizda
sébas
‘suus’,
ij ekme
iga o
g e ymine
iS aizda
sé as
‘sep imus’.
P isy
kalboje
p ié
aisykli8ko
sé as
‘suus
=
g . &6¢’
(:
s ais
‘s4 as’)
gimé
nauja-
da as
sébas
‘suus’
pa
da .
sg.
sebei
‘sibi
=
sla .
ce64”
:
gen.
sg.
se é"®
‘sa é
(Kaunas)’
(:
g .
&
ace.
<
*
oe é
B ugmann,
G iech.
G amm*.
247).
Sébas
pa
linksniy
su
p iegaide
an
galiinés
(:
ins .
sg.
msc.
*sebé
e c.)
kaléiq
pa i o
ing
sdbas
(:
nep ie-
15.
J§
p iis.
ai é
‘consilium,
concilium’
paskolin as
somy
Zodis
di e,
di é
‘die
Behaup ung’
Z .
Ais .
S ud.
§
69?
(pag.
157).
36
Sla .
gen.
sg.
c969
y a
naujada as
ik ojo
*cse9
ie ojé.
92
gaidé as
e
i s a
ing
a
Ais .
S ud.
§§
35—37).
Tolesniai
sdbas
pa
ins .
sg.
msc.
subd
(i8
sabé
:
nep iegaidé as
a
padéjime
p ieS
lipines
san a as
i s a
ing
u
,,Ais .
S ud.“
pag.
197,
26°
:
upés
<
*apés
<
p .
dpé
‘ lu ius’)
kaléia
pa i o
j
subas
:
subba-n
Enchi idion’as
(1561
m.)
70?
‘p op ium
=
sa iSkj’.
Zodzio
sé as ‘suus
=
p op ius’
,,p omiscuus“
(6espasiMaHbI
=
2?
mis ius)
a ojimas
su
sébas
‘ .
p.’
pada é
ai,
kad
bend aly is
(homonymus)
Zodis
sébas
‘sep imus’,
no s
i
j ai ia-p asmis,
i gi
jga o
g e ymine
i8 aizda
*sé as
‘sep imus’,
ku i
u éjo
bi i
miS iai
a éjama
su
sébas
‘sep imus’.
Kada
senap isiai
da ési
sa-
ai és
a da,
sébo
ie a
pilnai
jau
bu o
paémes
sé as
‘sep imus’
Senobés
indy
kalboje
y a
p iesaga
- aja-,
su
ku ios
pagalba
y a
da omi
biid a -
dziai
i§
skai liniy
ZodZiy
su
eikSme
,, on
so
ielen
Ab eilungen
ode
A en“:
sap d-
- aja-,
i- aja-
e c.
Whi ney,
Indische
G amma ik
§
1245,
a.
P iisai
i§
sé as
‘sep imus”
bu o
pasida e
bida a dj
su
p iesaga
- aja-
*sé a- aja-s
m.
‘ik
sep yniy
daliy
sudé as’,
*se a- ajd
.
1”.
P iisy
p okalbéje
*se a ajd
u éjo
aisykliskai
pa i s i
ing
*sa a /a
[ja
(:
nep iegaidé as
e
i s a
ing
a
Ais .
S ud.
§§
35—37;
umpa
pi m oniné
balsé
is-
nyks a
1.
c.
§§
27,
28)
>
*sa a jd
>
*sa a' j@
:
,,a
(:
e
:
u)+
Consonans+j*
p isu
kalboje
i s a
ing
,,ai
(:
ei,
ui)+Cons.+j*
>
ai
(:
ei
:
ui)+pala alis
consonans“
(:
epen hesis)
Z .
Ais .
S ud.
§
10,
5°.
IS
nom.
sg.
sa a' j#
bu o
accus.
sg.
sé a‘ iam,
ku i
Zodyly é
u éjo
pa i s i
ing
sé a' jém
(:
silpnap iegaidis
@
i s a
ing
é
Ais .
S ud.
§
31)
i
pagaliés
ing
sé a' ém
(:
j
po
san a dés
p ie’
é
nyks a).
Accus.
sing.
sé ai ém
pagimdé
nauja
nom.
sg.
sa a' é
(:
nep iegaidé as
e
i s a
ing
a)
a ba
se a' é
(:
su
e
apibend in u
i§
accus.
sg.).
I§
p iisy
Zodyly és
se a' é
paskolin a
y a
lie u iu
se ai é,
euzZlikusi
sudu iniame
Zodyje
pis-se ai é.
P iisy
sé a' ei
lie u iu
kalboje
egali
a saky i
*se a é,
be
nieka-
dos
ne
se ai é,
del o
kad
lie u iy
kalbai
y a
s e ima
epen ezis.
P iesaga
- aja-,
su
ku ios
pagalba
pada y a
p .
sa a' é,
p op.
K.
Jaunius
anda
lie .
ZodZiuose:
i ainis
‘D i el’,
ke i a nis
‘Vie el,
Vie eck’
<
p alie .
* i ajii’
(:
gen.
* i ain-és)
i8
i- aja-s,
slg.
udud
<
idas.
K.
Biga
Baig a
a8y i
Balandzio
.mén.
5
diena
(1908
m.).
[2]
E.
Vol e iui
(?)
Pe e bu ge
1914
m.
sausio
mén.
4(17)
d.
Ga bus
P ie eliau!
Pagaliaus
i8si i au
i$
lo os.
Teko
p agulé i
sunkioj
ligoje
daugiau
nei
puspenk os
dienos.
Liga
mane
paga o
nuo
o
aka o,
kada
a§
bu au
pas
Tams as,
o
Tams a
man
neziniomis
apie
9
al.
aka e
pas
mane,
ku ,
Zinoma,
Tams a
nieko
ne adai.
A¥
ix
an
Del
p iegaidés
Sokinéjimo
slg.
mélynas
:
mélynd,
Obulmusas
a klys
:
obulmusd
kumélé
K eéda na.
93
ka o
neno éjau
iké i,
kad
Tams a
aziuodamas
pas
Remikj
pa ek umei
pas
mane,
be
pagaliaus,
a nai és
ik inamas,
kad
asis
s e ys,
ku s
klauses
Biigienés,
ik ai
esas
Tams a.
Labai
gaila,
kad
Tams a
el ui
p idéjai
nemazZq
Zygj.
Juzé
u éjo
nuo
Daili-
dés
g iZ i
aS8 un oj,
o
pa g iZo
ku -kas
éliau.
A sip aSau,
kad
Tams a
neno omis
likai
su adZio as:
a8
sakiau
ji
liko
mano
globiamyjy
aiky
baliiije,
ji
jame
i
bu o
ik-
ai
éliau
kaip
aS un oje
alandoje.
A siguliau
j
ligos
pa ala
nédélios
aka q.
Si gau
sunkiai:
pi mas
is
dienas
em-
pe a ii a
sieké
iki
39,4°
i
39,5°.
An a
dieng
ne
klajojau.
Si gau
pe Salimu.
Ta
liga
ie-
na
bi y
bu usi
ne
sunki,
be p ie
jos
u éjau
an a,
bii en
nepakeliama
slunk a
(sloga
Hacmopk
+),
ku sai
aip
sugadino
nosj,
kad
pe
diena
lig
penkiy
i
Se8iy
ka u
k aujai
ekéda o.
K aujai
eké i
da
nenus ojo
i
i§
lo os
iSsi i us.
Pe
a
liga
daug
laiko
man
el ui
nuéjo.
Vaka ,
pi maja
diena
po
ligos,
nieko
ne-
galima
bu o
eik i, ne
i
aikS¢io i
bu o
sunku,
is
kas
a y um
s iimé
j
Salj.
Tuojau
kai
apsi gau,
p aSiau
Tams oms
p aneS i
Zmona
i
Dailide
laiSku,
kad
aS
del
ligos
negaliu
a yk i
lauk i
Naujy
Me u
i
uo
pa iu
Zygiu
pas eikin i
su
Naujais
Me ais.
Del
mano
ligos
i
Juzé
liko
nebe azia usi
ij
Lauckaimj.
Dak a as
iSei i
iS
namy
neleidZia.
Liepia
paliké i
ligi
isai
pagysiu.
Todél
i
daba
pa
ijy
ka aliy
S en es
Tams y
a lanky i
negalésiu
jokiu
biidu.
I8
namy
iSei-
i
egalésiu
gal
ik
8
I.
Del
ligos
liko
baisiai
pa élin as
a sakymas
Sachma o ui
del
mano
s ipendijos.
P ie
o
laisko
no éjau
p idé i
i
sa o
s aipsnj
del
jo
kel y.
Lai8ko
uo
a pu
da
nepa-
jégiu
aSy i, nes
po
ligai
gana
sunki
kalba.
Mano
s aipsnio
egzemplia j,
ku j
Tams a
gausi
pas a
eikkis
Tams a
jduo i
Sachma o ui
paminin ,
jog
a8
pa s
o
pada y i
ne-
galéjes
del
ligos.
8
I
ikiuosi
pasima y i
su
Tams a
knygyne.
Laby
dieny
Tams os
Kazimie as
Biga
Maa.
JipopsucKxaa
7
kB.
47.
.
[3]
J.
Bigienei
Ka aliauéius,
1924
spaliy
13
d.
Mieloji!
Ko uéiy
laiska
Tau
suda au.
Tik as
esu
Vi eli ino
i
Va no
ko uciy
a sidu a
Zodyno
edakcijoje.
Zodyno
edakcijoje
gali
Vi eliiinas
i
Va nas
di b i
omis
alandomis,
ku iomis
galés
su a i
Bigiené
i
Salys.
Kalba
kasdien
eina
ge yn.
Iki
lapk i¢io
15
dienos
ikiuosi
pa aZiuo i
j
Kauna.
Klinikos
pinigus
ge i
Zmonés
mano
a dui
nuleis i
konsului.
Pinigy
eikés
apie
250
a
300
dole iy.
Ge iausi
pe
minis e ija
konsului
mano
a du
jgé i
250
dole iy
i
500
li y.
94