scieee Science in your language
[de] (orig) [en] [lt] [fr] [it] [es] [pt]

Zur Handhabung deutscher Realienbe­zeichnungen in den ins Litauische übersetzten „Kinder- und Hausmärchen“ der Brüder Grimm

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Zur Handhabung deutscher Realienbe­zeichnungen in den ins Litauische übersetzten „Kinder- und Hausmärchen“ der Brüder Grimm

Author: Hans-Harry Drößiger
Year: 2013
Source: https://journals.lki.lt/actalinguisticalithuanica/article/download/965/1055
201s aipsniai / a icles
hans-ha y d Ößige
uni e si ä Vilnius,
geis es is emicas acul ä kaunas Mokslinių y imų k yp ys:
kogni y inė ling is ika, me a o a, me onimija, e imo eo ia
i p ak ika.
Zu handhabung
deu sche eaLienbe
Zeichnungen in den ins
Li uanische Übe se zen
KINDERUND HAUSMÄRCHEN
de b Üde g iMM
Vokiškų ealijų pa adinimų a i ikmenys
b olių g imų Vaikų i namų pasakų e imuose į lie u ių kalbą anno a ion do bei ag ocupa-se com
o papel da concei ual me onymie na deno a i a Äqui alenz de alemães ealienbezei amen os no
Li auischen. ele é, po an o, o expe imen o de uma conexão in e disciplina de aduçãoschsa
e linguís ica cogni i a. objec o de in es igação são as c iançasund casasmä chen dos b üde
g imm, que com suas 200 Mä chen o mam um echadoes un e suchungsko pus e como ex os
do 19. jh. uma on e socialund cul u alhis ó ica de pesquisa ep esen a em. haup me hode pa a
in es igação da äqui alence é o idioma e gleich, apoiado em lexikog a ische codi ica ion de
ealienbezeichnungen em alemães e li auischen wö e büche n. no abo do eo e icas
undamen os são os concei os Mä chen, cul u a, ealien, ealienbezeichnungen, me onymie e o
sys em dos äqui alenz ypen após We ne kolle (2011) b e emen e elucidados. no abs ac
ealienbezeichnungen in den khM: Zwischen Äqui alenz und Me onymie é a handhabung de
deu schen ealienbezeichnungen in den li auischen schLÜsseLWÖ e : Mä chen, b üde g imm,
ealienbezeichnung, kon igui ä , me onymie, Äqui alenz, deu sche sp ache, li auische sp ache.
keyWo ds: ai y ale, he b o he s g imm, cul u e-bound wo ds, con igui y, me onymy,
equi alence, ge man language, Li huanian language.
202 ac a
hans-ha y d Ößige
Linguis ica Li huanica LXIX
Mä chenübe se zungen in es igado. a pa i da compa ação de o iginal e aduções we gib ,
den d ei Äqui alenz ypen he ausgea bei e : 1. Volls ändige Äqui alenz, bei de die Me onymie
keine olle spiel ; 2. Äqui alenz, bei de es konzep uelle Ve schiebungen im kon igui ä s aum
que se ap esen am como me onimische e schiebung, me onymische e d ehung e
me onymische e ze ung; 3. nulläqui alenz, cujo haup me kmal a inco po ação de
emdwö e ns o ma.
schluss olge ungen, in denen au neue un e suchungsmöglichkei en zu Äqui alenz und
zu konzep uellen Me onymie hingewiesen wi d, schließen den bei ag ab.
anno a ion
he aim o he a icle is o connec he model o cogni i e me onymy wi h he model o ypes o
deno a i e equi alence on wo d le el o check ou he explana ional po en ial o he model o
cogni i e me onymy o desc ibing and explaining he use and occu ance o wo d equi alen s in
he Li huanian ansla ions o he ai y ales o he b o he s g imm by juozas balčikonis
(19381939) and adomas d uk enis (19992001). he b o he s g imm ai y ales (g ) can be seen in a
wide sense as a sou ce o he his o y o cul u e and social li e in he ge man speaking coun ies
o he 19 h cen u y. cul u e-bound wo ds a) e e o a a special cul u al knowledge, which is in a
his o ical sense no o no comple ely compa ible wi h he s uc u e o knowledge in ou p esen
days, and he ansla ions o he g p esen ways o handling o ge man cul u e-bound wo ds
b) e e o a common cul u al knowledge o he communi y o ge man speaking coun ies.
o o eign eade s. in his a icle i wan o show, i and how he ansla o s achie ed a co ec
and app op ia e unde s anding o he cul u e-bound wo ds by choosing equi alen s. his allows o
show wha seman ic and cogni i e p ocedu es s and behind he use o ce ain equi alen s. by
compa ing he ge man o iginal wi h he wo Li huanian ansla ions i is possible o wo k ou i
and how he cul u e-bound wo ds o he o iginal ex s a e ende ed in he ansla ions, and
inally o induc i ely conclude how a he concep ual me onymy akes pa in ende ing o
cul u e-bound wo ds in he a ge ex s. in es iga ing his, he e can be es ablished
modi ieinLei ung: ZieL, examina ionobjec and me hods o he bei ages o obje i o do p esen e
ca ions in he heo y o concep ual me onymy in he amewo k o cogni i e linguis ics.
bei ages consis e em, m ago de conside ações à concep uel me onymie e e ências ao modelo
dos deno a i os äqui alenz ypen segundo We ne kolle (2011) es abelece e a a és disso a
examina , in quan o o po encial da concep uel me onymie é adequado, à manob a de alemães
ealienbezeinamen os nas aduções dos kinde und
Zu handhabung deu sche ealienbe zeichnungen
in den ins Li auische übe se z en Kinde - und Hausmä chen
de b üde g imm
203s aipsniai a icles hausmä chen dos b üde g imm de juozas balčikonis e adomas P anas
d uk enis a se aplicado. o inqué i osko pus o ma a Mä chensammlung de b üde g imm, que sob
o í ulo Kinde und Hausmä chen (khM) o nou-se mundialmen e conhecido. es a coleção em desde
o p imei o apa ece 1812 á ias, em pa e cla amen e e is as expensas e edições expe imen ado.
que con ém as 200 canonizadas Mä chen. daí segue, que as khM o mam um concluído ko pus, o que
pa a as in endie en in es igações de an agem é, uma ez que a con idosque qualidade (no sen ido
in meinen un e suchungen s ü ze ich mich au die Ausgabe le z e Hand mi den
O iginalanme kungen de B üde G imm on 1857, in eine neuau lage on 2010,
de uma on e cul u his o ica e socialhis ó ica) e a linguís ica design das his ó ias es ei amen e
ao pe íodo de sua coleção, ixamen o esc i as e d ucklegung (18121857) es ão ligados. as duas
aduções li auicas baseiam-se na edição úl ima mão, po ém são c onológicas e edi o ial
di e enças cons a a . a adução de balčikonis su giu 19381939, a de d uk enis 19992001. na edição da
adução de balčikonis (2010) al am 20 his ó ias1; a edição da adução de d uk enis (19992001) é
comple a. a zu endão aos ealienbe enções em os khM é com isso jus i icado, que essas especiais
unidades léxikaliscas a) e e e a conhecimen o cul u al, que no sen ido his ó ico não (mais) a as
es u u as de conhecimen o do p esen e é compa í el e b) em ge al cul u al conhecimen o da
alemã aladound kul u gemeinscha e e i em. as nas aduções usadas li auischen äqui alen e
in luenciam a Ve ügba machung daquele espacialmen e e empo almen e es anho conhecimen o
cul u al pa a lei o es li auische. no ge al é a manob a dos ealienbe enções ao aduzi com o
p oblema da lexikalisch-seman ischen äqui alenz en e duas línguas conec ado. Pa a alcança do
mencionado objec i o o modelo dos équi alenz ypes segundo kolle deduc i amen e po análise de
pala as nos subjazidos Mä chen ex en a e i ica é o Wo gu , que denomina obje os cul u ais
nos Mä chenhandlungen, a pa i do ex ko pus de e minado, sendo como decisiong undlage, se se
a a de ealienbezeichnungen, além dos a uais e his ó icos dicioná ios do alemão do 39.
especialmen e o onomasiological Wö e buch on anz do n1 i missing he Mä chen n . 38 die au
üchsin, hochzei 2 die Wich elmänne . Segundo Mä chen, 39.3 die Wich elmänne . d i es Mä chen,
41 he ko bes, 42 de he ge a e , 43 au ude, 45 daume lings wande scha , 66
häsichenb au , 95 de al e hildeb and, 105 Mä chen on de unke, 131 die schöne ka inne und Pi
Pol ie, 132 de uchs und das P e d, 138 knois und seine d ei söme, 139 das Mädchen on b akel, 140
das Hausgesinde, 149 de 170nenbal, die al e bel , Liebe und eilen, 130 die iese und de schneide , 130
die al e kneide , 150 die kneide
204 ac a Linguis ica Li huanica LXIX li auisch aduções pode ul imamen e se
hans-ha y d Ößige
abalhado o a, se e como as no o iginal dadas ealienbezei ungen com sua
sei zu es s ellung de sach e hal ssys ema ik zu um ang und inhal des kul u el-
len Wissens dien 2. du ch den ex e gleich on deu schem o iginal mi den beiden
cul u a e e enz nas aduções o am ep oduzidas, de modo que induk i
conclu olge pode se , inwie e he concep uelle me onymie a he handhabing o he
ealienbezei ungen in Übe se zungen be eilig is . daí esul am inalmen e
possibilidades pa a modi icação cogni ionslinguis icas abo dagens pa a a concei ual
me onymie.
eó icas undLagen
1. Mä chen o Mä chen é conside ado como epica ga ung (auch gen e) e é aquibei ca ac e izado
como phan as ische, eali ä sübe hobene, a iable na a ing, que se do my hos pela al a da
gö e sphä e e de a sage po o al a conc e os his ó icas e geog á icas e e ências ab anja .
como haup kennzeichen des mä chens são em ge al chamado aumund zei losigkei , anulação da
na u und kausalgese ze como uma au ên icaidade (z. b. e mulungen, sp echende ie e, P lanzen
ode Gegens ände) und das au e en on abelwesen wie iesen, zwe ge, hexen, d achen ( gl.
Me zle Li e a u Lexikon 1990: 292). mesmo assim apa ecem em his ó ias ce os equisi os, que
mui as ezes essenciais pa e do Mä chenhandlung podem se , que mas em cada caso obje os da
pelo o Mä chen mediados cul u a (all ags-, es ado-socialliche, hö ische kul u u. ä.) são e assim um
indiz pa a his ó ica au hen izidade ep esen am. segue-se a aução dos con os como on es
kul u his o icas e sociaishis ó icas ( gl. Me zle Li e a u Lexikon 1990: 293), podem as khM
jus amen e pelo apa ecimen o daqueles equisi os pa a a elabo ação de concepções sob e as
zu uclicenden es his ó icas epochen se em u ilizadas, que se i. w. s. como medie al podem
designa . o, o que aqui equisi es é chamado, são aqueles his ó icos obje os cul u ais, na qual po
especiais ealienbe enções é e e iado. po ém é na u almen e ambém cons a a , que as khM
uma pa e do ge al li e a ischsp achlichen he i age da alemã sp achund kul u gemeinscha
ep esen am e que assim nume osas unidades lexikalische como ge aine e ealienbezeichnungen
ambém sob e o ge al kul u hin e g und e e ie en. 2 a a-se segundo a sys emá ica de anz
do nsei (2004) pa a as Sachg uppen 2 Leben, 4 g öße, Menge, Zahl, 8 o und O s e ände ung, 11
das denken, 14 kuns und kul u , inanzen, 21 ech , e hik, 22 eligion, übe sinnliches.
15 „Zusammenleben“, 16 „essen und inken“, 18 „gesellscha “, 19 „ge ä e, echnik“, 20 „Wi scha ,
Zu handhabung deu sche ealienbe zeichnungen
in den ins Li auische übe se z en Kinde - und Hausmä chen
de b üde g imm
205s aipsniai a icles /
2. cul u a, ealien, ealienbezei ungen haß-Zumkeh , que se do mais ecen e, e guido concei o de
cul u a de hansen bedien 3, desc e e o concei o de cul u a assim: ele goes além
poli icamen e-sociais a o es além e elaciona al hal ungen e o ien ie ungen de sociais milieus
bem como seu ca ac e cons u i o um. o ien ações cul u ais são de g upos sociais não só
ecep i ‘implemen adas‘, mas jus amen e ambém a i amen e al e adas e adie .
(haß-Zumkeh 2001: 2) ca agnoli es imou em semelhan e manei a um, que língua an o como p odu o
de uma cul u a como ambém como espelho e medium de ep esen ações cul u ais pudesse se
comp eendido; e cul u a incluísse quaisque esquemas de compo amen o e alo es bem como
expe iências um ( gl. ca agnoli 2005: 79 .). des e einbazeja ou inclusa e e i-se ao que sog.
backg oundwissen, que essencialmen e na exp essão de uma línguaund kul u gemeinscha es á
en ol ido. po an o é conhecimen o sem cul u a não concebí el. e ans e ência de conhecimen o
median e língua, z. b. ao aduzi , é p incipialmen e semp e ambém uma ans e ência de
cul u a4. a cul u a é um múl iplescalado sys em de signi ican e olos signos, que se em pa a isso,
se no espec i o mundo a ende ei a (...) em es a o ien i ungsleis ung são an o os exis encially
undamen ais alo es incluídos como ambém as quo idiano-p ác ico mais con enções.
(haß-Zumkeh 2001: 15) is o signi ica: 1. cul u a dá o ien ação em uma cul u a em-se que o ien a .
2. conhecimen o cul u al é con enalizado e em de e minada o ma em uma línguaund
kul u gemeinscha codi ica . 3. cul u a como Wissens aum em es á eis e in e p e ie á eis ( gl.
haß-Zumkeh 2001: 16 .) componen es. uma ap op iada p omo achização do his ó ico cul u al pode
se alcançada em á ias ias, z. b. po de inições de á ios ipo em ex os ( ambém em
ach ex en), em dois e mul ilingues achwö e büche n e achenzyklopädien e no aduzi pelo
uso codi icados équi alen e ou em suas al as po p ocedimen os pa a a c iação de équi alen es.
pa indo des e amplo concei o de cul u a é possí el, não só obje os, a os de pessoas,
p op iedades ca ac e ís icas de obje os, pessoas e a os, mas ambém mo ais, es é icas,
olun a i as e u ili a is as concei os como pa e de uma cul u a en ende . um al mais concei o
cul u al le a en ão logicamen e a um amplo en endimen o do concei o ealien. Se se da ge al
de ini ion de ealien 3 bibliog a ische angaben zu hansen s. haß-Zumkeh (2001). 4 do nsei (1964: 305
.) chamou isso ansmissão cul u al, e sim no sen ido de uma e eulichen en iquecimen o no
noçãos o a de uma língua al o.

206
hans-ha y d Ößige
ac a Linguis ica Li huanica LXIX
als kul u spezi ische gegens ände und handlungen ( gl. no d 1993: 224) sowie
como iden idade áge de uma cul u a nacional/é nica no mais la go sen ido ( gl. snell-ho nby e al. 1999:
288) segue, o na-se inicialmen e cla o, dassas ealien pe se e de ac o pe encem ao conhecimen o de
uma língua e cul u acomunidade, den o des e conhecimen o depoes de ini á el e lá s'es ém comunica i
disponí el, en ão com co esponden es designações sob e ela pode se e e iado e eku iado. po es a
ocasionalmen e ambém exclusi as pe ença a uma línguaund kul u gemeinscha ep esen am eales e
suas designações um especí ico aduzungsode (algemine ) um p oblema de linguagem medição. nungen,
uma explican e adução p ocede , pa a pode da indicações sob e a cul u elle inco po ung na língua de
o igem ( gl. no d 1993: 226). po ém em cogni ionslinguis ical manei a o mulado, se a a de, conhecimen o
(d ößige 2010: 36 .)
no d emp iehl ü den all de no wendigkei des umgangs mi ealienbezeich-
cul u al de uma lingua e kul u gemeinscha de ou a espi i ualmen e disponí el e a a és
linguis icamen e comunicizá el a aze , sem o sis ema de conhecimen o cul u al da me a-linguagem e
-cul u e sus ainably modi ica a que e . no caso da khM a e a ela as o. g. dois a en do conhecimen o
cul u al. independen emen e de á ios modelos de classi icação de ealien5 e suas designações, pode-se
de ido à simples es u u a na a i a das his ó ias ( gl kindle s neues Li e a u -Lexikon 1996: 916)
indu i amen e de e minadas ca ego ias de ealien o a abalha , que com os componen es do con a no
con o co espondem. esses componen es são pessoas, a i udes, a i udes empo, handlungs e lau ,
equisi es das pessoas, luga es e a i udes. do e minus ealienbene ício é o en a i a, linguís icas e
aduçõescul u ales au assões a es e enômeno a uni . assim expe imen a am e expe imen am
ealienbezeichnungen u. a. seguin es assungen e minologischen: emde Wö e (h. Paul, W. schmid ),
Lehngu (W. schmid ), bezeichnungsexo ismus ( . schippan, h. glück), landes ypische ealien (W. leische ),
exo ismen (ch. öme b. Ma zke), ealien ebenbezeichnung (e iesel, ch. no d).6 de e minus
Realienbezeichnung soll e in eine übe g ei enden, nich eingegangen we den kann. igualmen e adequadas
são sis emá icas ep esen ações do ocazes, 6 A ex ensi as elogios ao concei o das
ealienbezei amen os e às conc e as on es indicadas e oço em d ößige (2010: 3652), onde eu as
au assões de á ias disciplinas da linguís ica e da aduçãossciência enho ap esen ado.
5 eines de Modelle wä e das on Влахов/Флорин (s. 2009: 49–72), au das abe hie aus Pla zg ünden
wie sie ü das deu sche in ges al on sys ema ischen Wö e büche n, z. b. on do nsei De deu sche
Wo scha z nach Sachg uppen, en wickel wu den.
Zu handhabung deu sche ealienbe zeichnungen
in den ins Li auische übe se z en Kinde - und Hausmä chen
de b üde g imm
207s aipsniai a icles ge al lea se em usados, sem o c i é io da emdi ude, que
mui o equen emen e em léxicologia e es ilis ica como c i é io de ep esen ação
é ha anguzado, pa a aze ao jogo, po que assim a conexão à genealogica
linguagem o schung possí el o na, que as comunidades en e os ide /. alouund
kul u gomeinhas mais o emen e acen uado do que as di e enças en e eles.
3. Äqui alenz ypen and me onymie a sys ema a ik dos deno a i os äqui alenz ypen
segundo kolle (s. 2011: 230243) o ien ia a-se aos äqui alenzbeziei ões en e os
lexemen duas sp ahandhabing de ealienbezei amen os no âmbi o de aduções
chen ( gl. kolle 2011: 230), so dass die anwendung diese sys ema ik au die
pa ece sensi el. uma ce a analogia en e os équi alenz ypes pa a kolle e as
au azões à me onymie (um esumo a es e espei o s. d ößige 2004: 30) le a à
conclusão, que o po êncial da me onymie (des con iguidades aions) na busca po
équi alen es pa a de e minadas designações da ausgangsp ache (as) em uma
zielsp ache pode se aplicado (Zs). a seguin e isão ge al cla i ica a in encionada
analogia: abeLLe 1. Äqui alenz ypen e me onymie (Fon e: au o do bei ages)
eins- u-eins-en sp echung nenhuma me onymie possí el ou necessá ia, da as e Zs
sob e seman icamen e äqui alen e designações possuem; isso inclui ambém
Äqui alenz yp (nach kolle ) Me onymie ypen / Ve schiebungen im kon igui ä s aum
conno a i a e p agmá ica équi alência um, z. b. d . Ungeueue > li . siaubūnas.
7
eins-zu- iele-en eschung na Zs são di e en es lexeme de um de e minado
con igui ä s aumes usado, pa a o que há na as um polysemes lexem dá, z. b. d . >
F au li . mo e is
(g undbedeu ung in opposi ion zu „Mann“), žmona
(ehe au, e hei a e e au), šeimininkė (haus au, gas -
gebe in), ponia (an ede).
Mui os- u-eins-en esp eção Vá ios lexeme do as ep esen am um excesso de um
con iguidade aio, sendo na Zs um hype onymisches lexem usado, z. b. d . Kamme ,
S ube, Zimme > li . kamba ys.
7 odos indicados exemplos a pa i dos khM (ge mão o iginal e li auicas aduções).
208 ac a
hans-ha y d Ößige
Linguis ica Li huanica LXIX
Äqui alenz yp (nach kolle ) Me onymie ypen / Ve schiebungen im kon igui ä s aum
eins- u-null-en ep ecção pa a um lexem do as exis e nenhum équi alen na Zs,
sendo na Zs sob e a impo ância do as-lexems mi hil e de ou os nomencla u a
p ocedimen os pode se e e iado, z. b. d . um di ei oes höllen eue > li . baisiai
p ikū en a. em alche a ällen é, po exemplo, uma me onymische ela ion des
ypes U s a c h e -Wi k U n g a obse a .
eins-zu- eil-en sp echung pa a um lexem do as é no Zs um lexem como
équi alen u ilizado, que só a um pa e do signi icado do as-lexems e e ie ,
o que na eg a da me onymischen ela ion ga n z e s -Te i l co esponde, z. b.
d . Kelle > li . pog indis.
a unicidade de de e minados ealien e suas designações den o de uma línguaund
kul u gemeinscha ob iga o adu o mui as ezes a isso, po p ocedimen os a
p ocu a , pa a objec i amen e e ad essa enge ech ( gl. d ößige 2011: 7 .; d ößige
2012: 8 .) com os alemães ealienbezeichnungen lida . isso diz espei o ambém às
possibilidades, que a me onymie o e ece, po que os o. g. indi iduaisp ocedu es não
pe mi em isso, odos nos aduzi ex os ealmen e p a icados me onymischen ipos
eo icamen e imi a . o mo i o pa a isso eside na essência da me onymie, já esp ei a
em me onymie ( esp. kon iguidade) ambém de um p ocesso, que o pe mi e
alce n/esc e ens, em z. . manei a c ia i a o dado conhecimen o a modi ica (...).
(d ößige 2007: 175) A a és disso, o adu o dispa a além do obje i o, i. e. o
deslocamen o no espaço de con iguidade é mui o a ançado, de modo que o equilíb io de
ac ualidade e ende ea enge ei eza é pe u bado, o que le a a que não mais no sen ido
habi ual de Ve schiebung possa se alado ( . u. abs ac zu me onymischen
Ve ze ung).
eaLienbeZeichnungen in den khM: ZWischen ÄQuiVaLenZ und Me onyMie o
conhecimen o sob e os undamen os do co idiano ida em comunidades sociais,
sob e o cul u al, ökonomische, geis ige und soziale Po en ial de na u , übe die
Meis e ung des Daseins in Ges al de A bei und de spi i uellen i. VoLLÄs ndige
ÄQuiVaLenZ keine Me onyMie isso se mos a nas aduções do khM ins Li auische im
Ve gleich mi dem O iginal, que nessas duas linguagewö e ü die
Zu handhabung deu sche ealienbe zeichnungen
in den ins Li auische übe se z en Kinde - und Hausmä chen
de b üde g imm
209s aipsniai a icles a amen os embo a encon a em linguespecí icas unidades
léxicaliscas sua exp essão, ep esen a, po ém, um conhecimen o comum pa a
g andes espaços geog á icos, de modo que sob u ilização do o. g. amplo concei o
cul u al pode se pos ulado, que cada ide. alouund kul u gemeinscha um p óp io
ocscha z pa a a designação dos ge ais componen es do undo cul u al o a o med.
G undbezeichnung jene kul u ellen all aggen s ehen zu Ve ügung, die zu einem
gemeinsamen idealen an eil s ehen. undwo scha z ol a em, de o que eles se
e iam desen ol ido linguespecí icamen e, mas que cada língua suas p óp ias
co das de pala as e dependendo de ca ac e ís icas mo ológicas da espec i a
língua undwö e o a o mou. as consequência disso são comple amen e
äqui alen e lexeme em essas línguas, cujo uso em aduções não p epa a
p oblemas, já que elas são an o objec i amen e como ambém
ad essa enge ech .
abeLLe 2. Volls ändig äqui alen e ealienbezeichnungen (Fon e: au o des bei ages)
alemão Li auisch alemão Li auisch
Ax ki is nadel ada a
Besen šluo a O en k osnis
B o duona Schloss d a as, pilis
Ga n siūlai Schnu i ė
Glocke a pas S ube pi kia
He d židinys Wiege lopšys
kiemas Ho Widwe našlė
Kas en sk ynia Zwi n siūlas alguns exemplos podem como en lehnamen os
do alemão no li uanês de ido a de e minadas condições his ó icas
conside a :
216 ac a Linguis ica Li huanica LXIX onymie pode se combinado, pa a o manejo com
hans-ha y d Ößige
de e minado ocscha zbeÄqui alenzmodell em ês äqui alenz ypes pode se
simpli icado: (1) comple a äqui alenz, (2) me onymische äqui alenz als bewegungen
eichen im ahmen on Übe se zungen besse zu e assen und zu besch eiben.
aus solchen kombina ionen e wachsen Ve ände ungen in den jeweiligen heo e-
ischen kons uk en, z. b. dass ein übe se zungswissenscha liches lexikalisches
im kon igui ä s aum, (3) nulläqui alenz, que pode o ça à emdübe nahme. pa a
cognionslinguís icas heo ieansigh s à me onymie êm igualmen e e isões e
mudanças em conside ação, pois a dis inção de me onymicas deslocamen os,
e e eções e dis o cções mos a, que cons i uição e p ocessos no con iguidade
espaço p ecisam se mais es o çados, a im de melho es sen enças sob e o
conhecimen o humano em ge al e gue .
QueLLen b oliai g imai 19992001: Vaikų i namų pasakos 14. iš okiečių kalbos
e ė adomas P anas d uk enis. Vilnius: alma li e a.
B olių G imų Pasakos 12. 2010. iš okiečių kalbos e ė juozas balčikonis [o iginal da adução:
19381939]. kaunas: Vaiga. g imm jacob, g imm Wilhelm 2010: Kinde und Hausmä chen. edição
úl ima mão com as o iginanno ações dos b úde g imm. Com um anhang de säm liche , não em
odas edições publicadas Mä chen und he kun snachweisen h sg. on heinz ölleke. 3 bde.
[o iginal: 1857] [= khM]. s u ga : eclam.
achLi e a u ca agnoli s e ania 2005: Do Pa adigma à implemen ação: o bozne modelo.
T ans e ência de conhecimen o a a és linguagem como p oblema social, h sg. de ge d an os,
sigu d Wich e . ank u /Main: Pe e Lang, 7789. do nsei anz 1964: Língua e Spechende ,
h sg. de jü gen We ne . Leipzig: koehle & amelang.
d ößige hans-ha y 2004: obse ações à comunica i as e cogni i as
ca ac e ís ica da me onymie no alemão. Kalbų s udijos 5, 3040. d ößige hans-ha y
2007: Me apho ik e me onymie no Alemão. In es igações ao discu sopo encial
seman isch-kogni i e Räume. hambu g: d . ko ač. d ößige hans-ha y 2010: Zum
beg i und zu P oblemen de ealen und ih e bezeichnungen. Ve imo s udijos 3,
3652.

Zu handhabung deu sche ealienbe zeichnungen
in den ins Li auische übe se z en Kinde - und Hausmä chen
de b üde g imm
217s aipsniai a icles d ößige hans-ha y 2011: e minologia in heo ie and p a ique sob o
aspec o pa icula da comunicação in e cul u al. / Inos annye jazyki ys ej kole 2(17),
d ößige hans-ha y 2012: ealien, suas designações e aspec os da in e kul u ali a e.
5–13.
Kalbų s udijos 20, 511. haß-Zumkeh ul ike 2001: Deu sche Wö e büche B ennpunk on
Sp achund Kul u geschich e. be lin, new yo k: de g uy e . edição. übingen: ancke.
Kindle s neues Li e a u -Lexikon 1996: bd. 6. h sg. on Wal e jens. München: kindle .
kolle We ne 2011: Ein üh ung in die Übe se zungswissenscha . 8., neubea bei e e
Me zle Li e a u Lexikon 1990: h sg. de gün he e i mga d schweikle. 2., e isada edição.
s u ga : Me zle .
no d ch is iane 1993: in odução em o uncional aduzi . übingen, basel:
ancke.
snell-ho nby M., hönig h. g., kußmaul P., schmi P. a. (h sg.) 1999:
Manual T ansla ion. 2., melho ada edição. übingen: s au enbu g.
Влахов Сергей, Флорин Сидер 2009: Непереводимое в переводе. Москва:
Р. Валент.
WÖ e bÜche do nsei anz 2004: O alemão Wo scha z nach Sachg uppen. 8.,
comple amen e no o edi ado edição de uwe Quas ho . be lin, new yo k: de g uy e . Duden. O
He kun swö e buch 2005: 3., comple amen e no o edi ado e e guido edição (cd- oM).
Mannheim: bibliog aphisches ins i u & . a. b ockhaus ag. Duden. Deu sches
Uni e salwö e buch 2006: 6., e isada e e gue e edição (cd- oM) [= duW]. Mannheim:
bibliog aphisches ins i u & . a. b ockhaus ag. g imm jacob, g imm Wilhelm 19982004:
Deu sches Wö e buch. [o iginal: 18521960] [= dWb]. u L: h p://www.dwb.uni- ie .de/
[2013.02.22.] Lie u ių kalbos žodynas, elek oninis a ian as, edak o ių kolegija: ge ūda
nak inienė ( y . ed.), jonas Paulauskas, i u ė Pe okienė, Vy au as Vi kauskas, jolan a
Zaba skai ė.
Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2008. P ieiga in e ne e: www.lkz.l . [2013.02.22].
218 ac a
hans-ha y d Ößige
Linguis ica Li huanica LXIX
Vokiškų ealijų pa adinimų a i ikmenys
b olių g imų Vaikų i namų pasakų e imuose į lie u ių kalbą san auka enka me onimijai.
Me onimija gali bū i sąmoningai pa a o a ieškan a i ikmens, an a e us, me onimija gali ap i
išei imi, kai a i ikmenų lie u ių kalboje nė a. dalis b olių g imų pasakose esančių ealijų pa adinimų
Šio s aipsnio ikslas – emian is ink iniais pa yzdžiais apž elg i okiškų ealijų pa adinimų
a i ikmenų a ojimą juozo balčikonio i adomo P ano d uk enio į lie u ių kalbą e s ose
b olių g imų Vaikų i namų pasakose. Va ojan ealijų pa adinimų a i ikmenis, didelis aidmuo
ypa ingi uo, kad žymi in o maciją, nebea i inkančią šiuolaikinio žmogaus žinių. aigi nuo lie u iškų
a i ikmenų pa inkimo p iklauso ai, kaip lie u is skai y ojas sup as šį jam e d ės i laiko a ž ilgiu
s e imą kul ū inį pasaulį. a i ikmens pa inkimas susijęs su be ku ių d iejų kalbų
leksinės-seman inės ek i alencijos p oblema. Pasi elkian lie u iškus a i ikmenis s aipsnyje
į e inami We ne io kolle io
(2011) a i ikmenų ipai.
Į eik a 2013 m. liepos 5 d.
hans-ha y d Ößige
Vilniaus uni e si e as, Kauno humani a inis akul e as
Mui inės g. 8, LT-44280 Kaunas, Lie u a
[email p o ec ed]