scieee Science in your language
[lt] (orig) [en] [de] [fr] [it] [es] [pt]

Dėl žodžių darybos teorijoje vartojamų terminų ir darybinių elementų klasifikacijos

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Dėl žodžių darybos teorijoje vartojamų terminų ir darybinių elementų klasifikacijos

Author: Dalius Jarmalavičius
Year: 2017
Source: https://journals.lki.lt/actalinguisticalithuanica/article/download/859/950
S aipsniai / A icles 75
DALIUS JARMALAVIČIUS
Uni e sidad de Vilna
Di ecciones de in es igaciones cien í icas: sinc onís ica
y diach onís ica palab as doyba, his ó ica ge manas
lenguas mo ología, bal os d ikalbių hand aš ines palab as de palab as doybiniai es udios.
DL VOZŽI DARYBOS
TRIJOJE USOJAM
TERMIN Y DARYBINI
ELEMENTŲ KLASIFIKACIJOS
Rega ding he Used Te minology and
Classi ica ion o Fo ma i e Elemen s in he
Theo y o Wo d-Fo ma ion
ANOTACIÓN el
Analizándose XVIIXVIII a. manusc i os d ikalbius lenguas bal as dicciona ios en en ado no
sólo con okiečių kalbos daik a a džių dū inių da ybos ipos in e p e a imo, sino y con sus
ca ego iza imo p oblema. K in a en los ojos y lo que el en oque de los in es igado es de
palab as de ha iba en emp y esnias epochas palab as muy a ía, casos más complejos
explicados c ean di e sos é minos, así incluso apsusci ando diach onines enomini análisis.
En es e a ículo quisie a llama la a ención a ac ualesnius aspec os p oblemá icos de
daik a a džio dū inių da ybos, exp esa un c í ico en oque en a ojamų e minos
ikslingumu, abo danmi discu uo ini ipos de palab as da ybos, odo es o ilus uojando
empi iniais ejemplos. P oblema ikai esc yškin i pasi elk i dos ipos de palab as: unas son
complejos palab as con semán icamen e nepama uo asy dėmenimis, sinch oniniu pun o de
is a nelaiki ini dū iniais, o os debido a dėmenas peculia idades ocupan es in e piné
posición en e dū inių y edinių. ESMINIAI VOODŽIAI: palab as de da yba, daik a a džio
dū iniai, de i a ai, unikalios mo emos, a iksoidai.
ANNOTATION
Analysis o bilingual manusc ip dic iona ies o he Bal ic languages e eals a
classi ica ion p oblem o some wo d- o ma ion ypes o nominal compounds. The au ho also
DALIUS JARMALAVIČIUS
76 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVI ad esses he p oblem o di e en e minology used o
desc ibe simila e ms in synch onic wo d- o ma ion heo y, and di e en ese che sʼ
posi ions on he issues o diach ony. Po lo an o, es di ícil in e p e a he ecei ed esul s
o he analysis and o de e mine which wo ds should be analyzed as o ma ions and which
should emain ou side he bounda ies o de i a ional analysis.
Es e a icle p opo ciona commen s and p oposals o he speci ica ion o he e ms and
discusses he de ini ion o di e en s a us o complex wo ds. The p oblem is exempli ied
by choosing wo ypes o complex wo ds: he i s ype co e s wo ds wi h seman ically and
demo i a ed cons i uen s, which a e synch onically no ega ded as compounds, while he
second ype includes he wo ds, which ake an in e media e posi ion be ween compounds
de i a i es.
KEYWORDS: wo d- o ma ion, nominal compounds, de i a i es,
pseudo-mo phemes, a ixoids.
0. ĮVADAS
A ículos discu idos p oblemá icos aspec os, ak ualús y sinc onías, y
diach onías palab as de da ybos in es igado es. Es udiando la li e a u a
cien í ica se encuen a, an e odo, con cie o ipo de palab as desc ibi se u iliza
pe ekline e minologija, y es o, sin abejo, apsul a palab as de da ybos y ėjo
da bą. Po o a pa e, cuan o homodesnio da la ausencia de enómenos en las
uen es de de inición no pe mi e in e p e a se con iablemen e los esul ados del
es udio dū ín de la lengua okie. Pasan casos, cuando no es ácil decidi , si la palab a
aún se puede ha ybiamen e analiza , si él conside á ina un simple palab a.
P oblema ikai eslyškin i en el a ículo o ien a se a dos ipos de complejos
palab as: unos, cuyos dėmenos seman ico unda a ismo no es su icien e, y o os,
con enedo es de elemen os, los cuales ocupa palab as da yboje in e piné posición
en e dū inių dėmenų y palab as da ybos o man ų. Resol iendo la es uc u a
compleja ep esen ando palab as de daibinio in e p e a i o cues ión, el plan eado
obje i o es e isa c i e ios, leisiančius con iime o e alua , qué dik a o dzii de la
lengua okiecia a ibui se dū iniams o de i ados y qué palab as debe ía queda se
ue a de los lími es del es udio de palab as de daibío. Pa a log a abie o obje i o se plan ean los siguien es obje i os:
1. P opo ciona insigh s po la p ecisión y p ecisión de la e minología de
hacía de palab as u ilizadas sinónimamen e en la li e a u a cien í ica;
2. Más a ención k epiendo en diach onía e alua la es uc u a compleja de
palab as y la undamen ación de la clasi icación de los elemen os de da ybinių.
Inicialmen e a ículo se discu en palab as con unikaliaisiais elemen en ais
peculia idades, se p esen a sinc onía de palab as da ybos ep esen an es de
pun o de is a a es os insu icien emen e aiškią sanda ą ep esen aenčius
A ículos A icles / 77
Dėl žodžių da ybos eo ijoje a ojamų e minų i da ybinių
elemen ų klasi ikacijos
palab as. Re isando en la li e a u a cien í ica al es uc u a de palab as
desc ibimien o us ojamó bas an e di e saalypę e minologiją, quisa
p esen a cie os comen a ios y p opues as sob e e minos p ecisamien o.
O a pa e de es e a ículo asignada in e p e a da iniams con elemen en ais1,
palab as da ybos cienciale ambién llamados a iksoidais, ocupancias in e piné
posición en e dū inių dėmenų y edinių da ybos o man ų. Ilius uojan ejemplos,
escla ecíanse los lími es en e sinc onía y diac onía, i. y. conc e izuábase, cuándo
la palab a aún laiky inas dū iniu, y cuándo ya de i a u. La ma e ial empí ica del
es udio consis e en palab as de la lengua ge mana, ecopiladas de es os kieć-li a ias
XVII–XVIII a. žodynų: Cla is Ge manico – Li h ana ( ank aš inio XVII a. o-
lenguas odyno) (h p: www.en.wikipedia.o g www.en.wikipedia.o g
www.en.wikipedia.o g www.en.wikipedia.o g www.en.wikipedia.o g
www.en.wikipedia.o g www.en.wikipedia.o g www.en.wikipedia.o g
www.en.wikipedia.o g www.en.o g www.en.wikipedia.o g www.en.o g
www.en.wikipedia.o g www.en.o g www.en.wikipedia.o g www.en
1. DÚRINYS O PAPRASTASIS WODIS? ¿Qué es lo que quie es deci con eso?
Como apun a Pė e is O. Mülle is, uno de los p ocesos, yks ančių lenguaje his ó ica
en aido, es unikaliųjų mo emų (pseudomo emų) susi o mación de alguna ez
habiendo y sa a ankišką signi icado u ėjusių palab as (Mülle 1993: 412). Unos
mo emes signi ica i os ( o. unikale Mo pheme) llamados es imenos de palab as
que no exis en como sa a ankiški palab as y no se encuen an en o os dū niks,
po ejemplo: L 22 Himbee n [Himbee en] ‘a ie ė (pi masis Himsiejamas con la
palab a usada en el iejo oco de los dėš ai ‘ ilelnė + Bee e ‘gėda), L 281
Maul=bee en [bee en] ‘kmejo uogos (da ía Lex Mailds ein lo Ma umk [u] Bee e
‘gėda], 19a B äušilam S einhausen (B aujagioga + Bi gėda - aaa, s. . s. s. a. a. a. a. g.
g. ; d. d. g. ), Bi gē S einhausen) , B au is un a ian es del mismo e bo, B aun g
S einhausen (B aun) Palabzos, con enedo es panašius dėmenis, XVIIXVIII a.
dicciona ios manusc i os p iscičiábase has a unos decimcios (más ejemplos é.
Ja mala ičius 2014: 4849, 7576, 114115).
Como mencionado, alemancias de la eo ía de palab as de la eo ía a es os pa o enios
elemen os in a di comúnmen e u ilizado unikaliųjų mo emų e minos, aunque, 1 A endiendo a
es as palab as peculia es uc u a así como di e en e en oque á ellos sinch oniniu y
diach onū iniu aspek u, au o ius en la pa e in oduc o ia del a ículo engia usa d dū inių e miną.
DALIUS JARMALAVIČIUS
78 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVI según Elkės Donalies, dėmenes pueden se
desc i os ambién de o a mane a: blokuo omas, cuasi o pseudomo emomas,
ambién ple emomis2 (Donalies 2005: 41). Vincas U bu is, islumb ando es as
ca ac e ís icas es uc u ales y semán icas de es as palab as, ales da inos
desc ipcionamien o de palab as en la eo ía de doybos p opone la noción de
a iamųjų dū inių con esiduado kamienu, señalando que los úl imos no ienen una
acla a sanda os y nesuda o nue os dū inių, po lo que las palab as con elemen ais
debe ían pe manece ue a de los lími es del es udio de palab as de doybos
(U bu is 2009: 143144). Simila es posiciones sos iene y P. O. Mülle is, sos eniendo que
en pa o ienas palab as ap ecan es elemen os elic as de epochas emp i ías del
lenguaje, cuyos leksinė signi icado ya esbleysi y al menos en pa e puede se
explicada sólo e imológicamen e, po lo que sinc onías de palab as de dación
espec o du ianos con es os mo emos pe cibidos como pu as palab as (Mülle
1993: 412). Rep esen an es de la g amá ica ans o ma o ia incluso y, po
ejemplo, dū inį blackbe y ‘ge uogė debido a neapčiuopiamo lazo semán ico
ne ams, odėl, pasak jų, panašaus ipo dū iniai p iklausy ų diach oninei kalbos
eo ijai, o ne sinch oninės žodžių da ybos s ičiai (plg. Benczes 2006: 22). Re-
en e es e palab a y sus dėmenų a ibuye da ybiškai neskaidiim leksiniams iegis,
o. Himbee n, Maul=bee en, B äu igam, Bi ns ein igual y se ía pe da ąsu
conside a po sim as aisiais palab as (simplicijomis). También puede explica se,
po qué mencionados palab as no debie an ac a se po palab as
senc as aisiais. An ai, supuamieji de e mina i iai dū iniai o. Flede maus i lie.
šikšnospa nis de es os días ep esen an es de la lengua na i a pe cibiamos
como ‘kažkokia pelė o algo, eniendo ala nus. Así, da y i a conclusión, que
mencionados es uc u as de elemen os de palab as singula idad, exis encia sólo
en pa o íos ejemplos así así como habilidad su signi icado explica sólo e imológicamen e es un señas esencial, pe mi iendo sepa a los de o os a el es udio de palab as de daybos incluc inos leksinių iene ų.
Sin emba go, los hechos del lenguaje emp i esio pe íodo se pueden analiza y sinch onialmen e,
po lo que el in es igado no debe de ojos expedi lo que que dú inio démen o aún puede exis i
como sa a ankiškas palab ajis y así an o o malmen e, an o semán icamen e se explicados,
ej. 63 : Lexa Nach igal [Nach igall] ‘lakš ingala (Lexe : dėmuo gal . . a. eiškė ‘daina imą,
giedojimą, o eiksmažodis galen ‘dainuo i, giedo i) o L 264 Scho n=s ein [Scho ns ein] ‘kaminas
(DWB se pueden encon a algunas elemen ales de es as lenguas comunes, e dad, a as eces
e a o: daik a a dį Scho e(n), 2 V. En la li e a u a angliskoje se encuen an ales palab as con
da ybiamen e no mo i adosis dėmenimis desc ipúciones: c anbe y-wo ds o
c anbe y-compounds (plg. Wälchli 2005: 100, 126, 147, 155), c anbe y mo phemes (Booij 2007: 30). Sin
emba go palab as de da ybos eo ía debe ía e i a se e minos, c eu ų de uno unikalaus
elemen o o palab a como. Así sali i ų, que cada única de lexicinio unidad pueda se de inida sa aip,
po ejemplo, o. *Scho ns einmo phem, *Nach igalmo phem o lie. *šikšnospa nio, * i nago
mo ema y pan.
A ículos A icles 79 /
Dėl žodžių da ybos eo ijoje a ojamų e minų i da ybinių
elemen ų klasi ikacijos
eiškian į ‘s ačią uolą, y eiksmažodį scho en signi icadome ‘bū i išsikišusiam,
kyšo i + S ein ‘akmuo) y pan.
Algunos es udiosos, como an ai Gee as Booij (2007: 30), a da ybiamen e no mo i ados
palab as ambién a ibuye da inius con el p ime dėmeniu S ie i Schwiege -, p z. :
S ie a e ‘pa ė is, S ie sohn ‘posūnis, Schwiege el e n ‘uoš iai. Su apa i
an e io men e mencionados ipos palab as, pa eiz, no es comple amen e p opósi o.
Requi íese señala se que los elemen os de la lengua gemencias S ie -, Schwiege i
Schwage y ėjai son endę a ibui se y a iksoidams3 (S epan 2009: 102), y kon iksams
(Fleische , Ba z 1995: 122), i.e. da ybos o man ams4. Es os úl imos elemen os
es uc u ales debe ía discu i se más ampliamen e, pa a se e i ada la con usión de
é minos. Kon iksai, como y unikaliosios mo emos, lengua his ó ica aidoje susi o mó
de kadaise sa a ankiškų leksemų, aho a encon azables sólo en de e min uas
palab as. La p incipal di e encia en e ellos es que con iksas, aunque y no es
p oduc i os elemen o de da ybos de palab as, exis uoja en g upos de palab as.
Mien aspues o unikaliosios mo emes, p z. :-, Him, Maul-, -gam, Bi n- [Be n-], se
encuen an solo en las pa ienas palab as (Himbee e, Maulbee e, B äu igam y
Be ns ein). Con S ie a Schwiege ak icamen e posible o ma naujada ų5, con
unikaliu elemen o es e p oceso neįmoomas. Así, aunque unikaliosamen e bikamienios
elemen os de palab as y mencionados con ikses ca ac e ís ico sa a ankiškos
leksinės signi icación p o umpia, sin emba go los úl imos, e dad, nepasižymin ys
da ybiniu p oduc i umu, cumplea la unción o man ų de palab as da ybos.
Apibend inando es o, lo que ue dispues o sob e d ikamienius palab as, de los
cuales V. U bu is y P. O. Mülle is no incluye en la s e as de in es igación de
palab as de da , hab ía úl ima opinión a es a de acue do. Visų pi ma,
necesi amos ol ids i, que la palab a, a ibuible al da ini, debe se no solo
o malmen e, sino y seman i icamen e pama oo , iene se juzima su da ibinio
po encial. Hablando de compue inos palab as es impo an e señala , que el
signi icado de aislados dėmenos no debe se apa ado de la gene al del é mino
signi icado. Menė u caso la conexión en e d ikamienios palab as de dėmenos es
exblésęs, y uno de ellos da ybiamen e nemo i uado, po lo que no le queda aspek u
de da ybos de palab as de sen ido conside a sus algúnkuo especiales o
exclusi inos, . i. dublia se el abajo, que pe enece ían a ep esen an es de
la e imología de palab as. Po o o lado, mi ando a es as unidades léxicas solo me amen e o malmen e, palab as de da slui no log a a lib a se de la s e as de mo ología, incluso al con a io susikoncen a us solo sólo en
3 S ie i Schwiege p isky imas de los elemen os de la lengua okiecia a iksoidams no es
comple amen e co ec o, ya que a iksoidai p oduc os del pun o de is a de la ab icación de
palab as son pa icula men e dė ūs, mien as que los p ime osmenis S ie i Schwiege ap inkami
sólo en una pequeña g upo de palab as, i. i. no hay p oduc os ūs. 4 Sob e es o se habla á más ampliamen e en la siguien e pa e de es e a ículo.
5
En las g amá icas de la lengua Vokiečių se ci a en 1999 m. publicación Woche za iksuo naujada as
S ie amilie (DUDEN 4 2005: 667).

DALIUS JARMALAVIČIUS
80 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVI
dėmenos es uc u a de análisis, su ge pelig ous įsipainio i en excesklinį,
pag ečiui a ojamų e minos c eación, eque imien o aislados casos explica .
Así sólo apsucidado diach onía de palab as doybos es udiinamien o.
Apa ececiendo d ikamienios palab as, de las cuales uno de dėmenos no es á
da ybiamen e pama uo o, peculia idades, ap oísimos jiemas desc ibi
encon a ían V. U bucio p opues o a iamųjų dū inių su a liekamais kamienais
e m. Sin emba go, eniendo en cuen a que es as leksiniai une ai nep iklauso
juolab nelaiky ini kompozi ais, inkamiausia juos bū ų į a dy i kompleksinės
palab as del es udio de daybos ámbi očiai y es uc u a de palab as con
da ybiamen e nemo i uo u kamienu o da ybiamen e nemo i uo ai complex s uc u eis palab as.
2. DÚRINYS O VEDINYS?
Palab as de da ybos eo ía ampliamen e discu ida y po la in e piné posición en e
dū ines dėmenos y a iksos ocupancios elemen os, cien í ica li e a u a ambién
llamados a iksoidais. A iksoidai son ales elemen os de da ybos palab as, que ocupan
in e piné posición en e la palab a (leksemos) y da ybos a ikso. E. Donalies es os
elemen os llaman ya no palab as ( o. Nich -meh -Wo ), pe o aún no a iksais ( o.
Noch-nich -A ix), y señala que la susi o mación de a iksos de sepa ado de palab as
es ípico enómeno del idioma okiečių. Análogas posiciones, que los a iks de da ybos
palab as se o man de dū inių dėmenų lengua en el desa ollo de la his o ia, sos iene
y Dama ies Nübling (2010: 73). Sin emba go es e enómeno no es ex año y a o as
lenguas. V. U bu is de alladamen e es desc i o la p ecepaga la ias de lengua -uzis,
con eniendo abs acakčią ca egó ica signi icado ‘pama iniu palab a dichoi o
obje o de la ubicación, kilmę, ej.: la. plūzis ‘peludė, sie ūzis ‘sū inė o ūzis ‘ a ai
con echo encimauje (U bu is 1993: 84 .). Mencionado palab as da ybos o man as
susida é de cie o mediou iniosa okiečių žemaičių kalbos dū inių con an uoju
dėmeniu -hūs ( o. Haus ‘namas) ipo, ej.: bakhūs (la. bakūzis) ‘kepykla, obesys con
duonkepe k osnimi, mün hūs (la. min ūzis) ‘mone ų kalykla y pan. Más a de, como
apun a V. U bu is, o man as -uzis, a di e encia de -hūs, no eniendo al lado el
negali bū i su okiamas kaip leksinis iene as, be ik kaip žodžių da ybos a ik-
undamen o palab a, ya sas (U bu is 1993: 9295, 98).
Así, a iksoidai, u in ys lexína signi icación ( iesa, más o menos apibend in ą),
di e encia de las palab as da ybos a iksų, pe o debido a sus unciones, limi ado
sa a ankiškumo de palab as en el conjunimien o es á en es os similesni. Muchas
eces de palab as daybos in es igado es in e piné posición en e composi os
dėmenos y de i a os ocupan es daybinių elemen os į a dijimas a iksoidais es
acep able. Aunque en la li e a u a ge manis a, como señala Julia S epan, a iksoidai
puede se llamados y de o a mane a, ej.: a iksinėmis mo emomis, semio a iksais,
A ículos A icles 81 /
Dėl žodžių da ybos eo ijoje a ojamų e minų i da ybinių
elemen ų klasi ikacijos
dū inių a iksais, ela i os a iksais o a si a iksais (S epan 2009: 102). Como sos iene
P. O. Mülle is, keblumos saluda y debido a a ixsoides a ibución de palab as a ipos de
doción, po que es udiando lengua diach oniniu aspek u, no siemp e es ácil a ibui
dú inos y edinos (Mülle 1993: 410). A iksoidai gene almen e se di iden en dos g upos:
1) p e iksoidus, exliekančius an esdėlių unción; 2) su iksoidus, a liecances
p eesagų unción y būdingus gene almen e daik a a dji o būd a dji.
Hansas Al mannas, al epasa la ob a de la lengua okiecia con empo ánea, indica
los siguien es su ixsoids: -gu , -k am, -k eise, -leu e, -ma e ial, - eich, - olk, -wel ,
-we k, -wesen, -zeug. A los p e ijoidos él asigna: Al -, Ex-, Ko-, Maxi-, Mini-, Miss-,
Mi -, Nich -, Vize- (Al mann 2011: 7476). Es a lis a amplia ía si incluyé amos y
aquellos elemen os de dación de palab as, que J. S epan ambién in e p e a como
a iksoidus, ej.: - au, -mu e , -nonne, -weib, G oß-, S ie -6 (S epan 2009: 101102).
Kilme a iksoidams bas an e a imi es án en es e a ículo ya mencionados
kon iksai, los cuales W. Fleische is di ide en dos especies: es animos de o igen
( o. nich heimische) y indigenius ( o. heimische) (Fleische 1995: 62). Al p ime g upo
se asignan o a ez ambién llamados neoclásikinos con iksa, ej. : Bio-, Eu o-, Mini-.
El O o g upo pe enece ya a menciona S ie i Schwiege -. La di e encia
esencial en e sa ia y ex anje a o igen kon iksos es palab as con ellos debo
p oduc i idad: con s e imaisiais, especialmen e en la ac ual gokiečių habla,
pasida oma nemažai palab as, y sa ieji (indigenūs) kon iksai de palab as de
da yboje son a os (Elsen 2006: 138). Kon iksos sin emba go no debie an
jun abe se con a iksoidais, po que los úl imos aún se encuen an como
sa a ankiški palab as, mien as que kon iksai exis e sólo en cie os g upos de
palab as (Schu 2006: 259). Es e dad, con S ie i Schwiege galima hace i se nue os
palab as, pe o ac icialmen e okiechos habboje es os elemen os del pun o de is a de las palab as de da ybos son comple amen e nop oduc i ús.
En Rankesc i o ios bi albios XVIIXVIII a. dicciona ios de lenguas bal as dažZodio We k leksinė
niausiai ap inkami su iksoidai -we k, -wesen, -zeug, -gu bei p e iksoidas Haup -,
odėl juos eikė ų de aliau ap a i.
signi icación es modo de p oduci ( o. P oduk ionso ) (kodėl ne abajo, p oduc o y e c.
signi icado? au . pas Wesen), möbū , kū inys ( o. Geschöp ), Zeug ‘medžiaga, į ankis ( o. S o ,
Ge ä ), Gu ‘ u ( o. Ve gen), Haup ‘gal a ( o. Kop ). Como señala D. Nübling, ya emp i ías
bend ines okiechos de lengua ( o. F ühneuhochdeu sch) pe íodo susi o muoja nue os kuopinių
daik a a džių da ybos su iksa de We k, Wesen, Zeug y Gu (Nübling 2010: 78). F ede icas
Ha wegas y Klaus Pė e is Wege a cons a an, 6 Šį elemen ą debe ía a ibui se a indígenas
(sa os idiomas de o igen) kon iksos, ya que S ie -, con a iamen e ni a iksoidai, no es
p oduc i os o man as de palab as da ybos.
DALIUS JARMALAVIČIUS
82 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVI jog menė uoju pe íodo de lenguaje es os
es imenos ing esan desc end in ą lexicína signi icación, conjunciones u olusią
desde pi minés, y se uel e muy p oduc ūs. Especialmen e ales palab as
pagausėja desde XVII a. Tendencia kuopinius daik a a džius da i is con elemen o
We k emp čiausiai esc yškėja desde XVI a. (Ha weg, Wege a 2005: 199), o os
es udiosos eigim, aún an es desde XIV a. (Solling 2012: 45). D. Nübling señala que
-we k y -wesen signi icanzas conjun i os suelen son abs acahuo os, po lo que
es os su ixidai adquie en abien común doibina signi icancia ‘sankaupa de lo, que
dicho al p ime dėmeniu o ‘ odo de lo, que pe enece al p ime dėmeniu, ej. :
Laubwe k ‘medžių lapai, Fische eiwesen ‘žu ininkys ė. A iksoidui -zeug
ca ac e ís ica colec i y inė ‘ iskas, lo que se u iliza pa a lo que dicho po muoj
dėmeniu signi icado, ej. : Nähezeug ‘ ecipien es de cos u a (Nübling 2010: 78).
Su iksoido -gu signi icado puede se di e en e, no igual de la p ime a dėmens
pa e del lenguaje: en conjunción con accionmajodžiu es e elemen o signi ica
‘medžiagą, eque ida al p oceso de abajo o pe di bimui, con daik a a džių
abs ac os él deno a complejos de o igen no ma e ial (Fleische , Ba z 1995: 144,
ej. 143 : Mahlgu ‘malinys, Gedankengu ‘min ys.
A iksoidai -we k, -wesen, -zeug, -gu con di e en es pa es de la lengua p ime os
dėmenimis son desiguodai p oduc ūs. D. Nübling eigim, odos lis ados elemen os
pueden uni se con daik a a diniu dėmeniu, sin emba go en la unión con
eiksmažodiniu dėmeniu más ecuen emen e a es iguado -zeug, esa en epu
[…]we k es mucho más a o. A iksoidai -wesen y -gu suelen jun azi con
daik a a džių kamienais, de iniéždigiendo daik a a dinių obje os p opiedades
(Nübling 2010: 79). Sudu ines palab as dėmen o Haup p e iksoido s a usá
p obablemen e adqui ió XVIII a. Liudwigas M. Eichinge is, e isando mencionado
pe íodo ex os suje os nominaliné palab as da ybá, insinua que desde XVI a. usada
sema Haup , eiškusi ‘kūno dalį – gal ą’ ( o. Kop ), is dažniau kaip pi masis
lekdėmen o pie de es a signi icación y adqui a o a, ma cinchando ‘cen inę
padė į o ‘aukščiausią poziciju hie a chijoje, po lo que es e p e ixo desempeña una unción ca ac e ís ica
(Eichinge 2002: 350).
A a iés e la a ención que las sinc onías de las palab as de daybos
in es igado es g e osas no hay uni icación opiniónes sob e desc i os su ixsoides
y p e ixsoides s a uso. Jö gas Meibaue is (2002: 30), Michaelis Lohdė (2006: 15,
112113), W. Fleische is y I. Ba z (1995: 145) da ybinius elemen os -we k, -wesen y
Haup žodžiuose p o usius su pi minę lexicína signi icación a ibuyen
da ybiniams a iksams. Mien as que componen esus -gu y -zeug los úl imos
in es igado es conside an dū inių an aisiais dėmenimis (Fleische , Ba z 1995:
143144). Giselos Zi onun opina que ellos pe enecían semiai su iksos o a iksoides
ca ego ía (Zi onun 2012: 131), y Johannes E benas da ybinius elemen os -we k y
-wesen suelen pe cibi como su iksoidus (E ben 1975: 143), algunas eces
llamándolos y kuopinių daik a a džių da ybinėmis p ésagos (E ben 2001: 105).
A ículos A icles 83 /
Dėl žodžių da ybos eo ijoje a ojamų e minų i da ybinių
elemen ų klasi ikacijos
Así, las opiniones de los cien í icos espec o -we k, -wesen, -zeug, -gu y
Haup s a uso muy a ia. Kade aluá amos, si discu iamos elemen os pueden se
pe cep ibles como daik a a dinías dū inių dėmenys, o ya como a iksoidai, debe ía
llama se a ención no sólo a su g ado de abs acción de signi ica i os así como
egis a imą dicciona ios sepa ada, sino ambién a la posición lema dū inyje o su
pamo eminį e imą. XVII, po ejemplo a. dicynas -we ck [-we k] y -zeug se
p esen an an o sepa ado palab a, an o a canados dū iniuose pi masiais y
an asiais dėmenimis, ej. : Cla is IV-954 We ck ‘Da bas, Loba, Weikalas, Pada gai7,
Cla is IV-1047 Zeug ‘Rykas, Cla is IV-954 We ck=Tag ‘Di bama Diena, Cla is IV-955
We ck=ZeugRykledis, Rykas, P ip owa, Cla is II-1115 K iegs=Zeug ‘Ze nie u Rykai,
Cla is IV-464 Schmied=We ck ‘Kalwjo Da bas, Cla is IV-447 Zeug=Hauß III
‘Sza winyczia. Bien, pasa iko dū inių con apibend in a es os dėmenos da ybine
signi icado, p z. : Cla is II-1162 Laubwe ck ‘Lapai, po lo que al da inys no debe ía
se a ibuido dū iniams. Sudu ines daik a a džių an uoju dėmeniu XVIIXVIII a.
uen es debe ía conside a se ambién elemen á Gu Gu , anuome da a o ą
‘p ekės, pa imonio, lobio, casas o ge ybės signi icado (plg. B 612 Gu , Gü e , Lex 44a
Gü e ), ej. : Cla is II-1043 Kau =Gu ‘Tawo as, B 795 Ki chen Gu ‘Baznyczios
Ge ybe. Sin emba go da ybos o man am ya his ó ico pe íodo a ibuí inas
daik a a džių an asis dėmuo -wesen, įga ęs dū iniuose abs akčią eikšmę. Aunque
en analizados dicciona ios manusc i os las palab as con es e elemen o, cuán o de
ellos log ó зафиксировать, no hay aduci (g eičiausiai ha me o au o es no pudo
encon a les a ellos en lenguas Li uáneas encon a i o adecuado de la palab a. au .
no aba), ej. : Cla is II-868 Haußwesen ‘namų ūkis (au . e imas), K iegs Wesen B 823
‘ka yba (au . e imas), pe o ya de DWG dichosas palab as con -wesen explicaciones
elemen o apibend in a eikšmė. Pa yzdžiui, žodis K iegswesen žodyne apibūdi-
namas, kaip ‘ka o padė is, ka iniai san ykiai’, Hauswesen – ‘nuosa ybė’. Dū i-
isoma és e niams ambién no equie i de palab as con el p ime dėmeniu Haup -,
p a adusiu pi minę ‘cabeza signi icado y en conjunción con daik a a d eiškiančiu.
‘s a bų asmenį bei esminį daik ą a dalyką, : Lex 46a Haup Mann ‘Pillonis,
Szim ininkas, Haub =S ad Cla is II-860 ‘Wy ausis Mies as, B 644 Haup Leu e
‘Wy esnieji, Wy ausieji.
Apibend inando lo que dicho se ace ca de mencionados elemen os es uc u ales,
puede a i ma se que an e io es epochos daik a a džius con an aisiais
dėmenimis -we k, -zeug y -gu , excep o unas pocas palab as, en las cuales es os
elemen os de leksinė signi icado ya no es á cla amen e en exp esš a, debe ía
a ibui dū iniams. -Kadwe k, -zeug y -gu dėmenys no hay a iksoidai aún casoja y
lo que en analizuo as XVIIXVIII a. dicciona ios dū inos con ellos al idioma li uanos se
aducen nou ols an desde o iginalalo idioma, y es o pe mi e esol e , que ano
me o habė ojas menė us elemen s 7 XVIIXVIII a. ejemplos de palab as aducciones al idioma li uanos se p esen an o iginalus.